Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana
Hilarin Felder (1867–1951)
Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis
First published 1923
Hilarin Felder, O.M.Cap.'s Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I—Demonstratio Christiana—is the Christian-demonstration half of a two-volume Latin manual of fundamental theology. First published at Paderborn in 1920 and revised in the second edition of 1923, it presents a neo-scholastic case for the historical revelation of Christ and the credibility of Christianity, using Scripture, history, and theological argument for classroom formation. Felder's work belongs to the mature manual tradition that shaped Catholic apologetics before the mid-century renewal. Schola presents the 1923 Latin edition with an English translation.
Praefatio
Epistola I: SS. D. Benedictus PP. XV (s. m.) opus collaudat
Introductio
§ I: Introductio theologica
Caput I: Theologiae notio
Caput II: Theologiae divisio
Caput III: Theologiae praestantia
§ II: Introductio apologetica
Caput I: Apologeticae definitio
Caput II: Apologeticae obiectum
Caput III: Apologeticae momentum
Caput IV: Apologeticae historia
Pars I: Demonstratio Christiana
§ I: Revelationis theoria
Caput I: De revelatione ontologice spectata
Articulus I: De natura revelationis
Subarticulus I: Notio revelationis
Subarticulus II: Divisio revelationis
Articulus II: De possibilitate revelationis
Subarticulus I: Possibilitas revelationis generatim
Subarticulus II: Possibilitas revelationis mysteriorum
Articulus III: De necessitate revelationis
Subarticulus I: Explicatur necessitas revelationis
Subarticulus II: Probatur necessitas revelationis
Caput II: De revelatione logice spectata
Articulus I: De criteriis revelationis in genere
Subarticulus I: Natura criteriorum
Subarticulus II: Expositio et aestimatio criteriorum
Subarticulus III: Criteria inepta
Articulus II: De miraculis
Subarticulus I: Natura miraculi
Subarticulus II: Possibilitas miraculi
Subarticulus III: Cognoscibilitas miraculi
Subarticulus IV: Simulacra miraculorum
Articulus III: De prophetiis
Subarticulus I: Natura prophetiae
Subarticulus II: Possibilitas prophetiae
Subarticulus III: Cognoscibilitas prophetiae
§ II: Revelationis exsistentia
Dissertatio I: Testimonium Iesu de messianitate et divinitate sua
Caput I: Testimonium Iesu de messianitate sua
Articulus I: Factum testimonii messiani Iesu
Subarticulus I: Factum professionis messianae Iesu generatim
Subarticulus II: Initium professionis messianae Iesu
Subarticulus III: Incrementum professionis messianae Iesu
Subarticulus IV: Complementum professionis messianae Iesu
Articulus II: Sensus testimonii messiani Iesu
§ I: Conceptus messianicus ante Iesum
Subarticulus I: Conceptus messianus Veteris Testamenti
Subarticulus II: Conceptus messianus recentioris iudaismi
§ II: Conceptus messianicus ipsius Iesu
Subarticulus I: Iesus reiecit messianismum rabbinicum et eschatologicum recentioris iudaismi
Subarticulus II: Iesus accepit et perfecit messianismum propheticum Veteris Testamenti
Caput II: Testimonium Iesu de divinitate sua
Articulus I: De divinitate Iesu manifestata ante ipsius mortem
Subarticulus I: Iesus se ipse confitetur esse Deum simpliciter
Subarticulus II: Iesus se ipse confitetur esse Filium Dei naturalem
Articulus II: De divinitate Iesu manifestata post ipsius mortem
Subarticulus I: Divinitas Iesu a resurrectione usque ad ascensionem
Subarticulus II: Divinitas Iesu in ecclesia primigenia
Christologiam, qualem praedicaverint et coluerint apostoli statim post discessum magistri, Lucas medicus enarrat in Actibus Apostolorum. Ex catechesibus Petri, Stephani, Philippi, Pauli habitis paulo post mortem Christi atque descriptis in priore parte Actuum Apostolorum discimus discipulos iudaeis ante omnia annuntiasse messianitatem Iesu a Nazareth.1 Naturam autem Messiae Iesu describentes eum profitentur Filium Dei et Dominum.
a) Filius Dei. Die pentecostes Petrus coram populo et iudicibus audet dicere: "Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Iacob, Deus patrum nostrorum glorificavit Filium suum Iesum, quem vos quidem tradidistis et negastis ante faciem Pilati ... Vobis primum Deus suscitans Filium suum, misit eum benedicentem vobis."2 Primi fideles orant: "Convenerunt enim vere in civitate ista adversus sanctum Puerum tuum Iesum, quem unxisti, Herodes et Pontius Pilatus cum gentibus et populis Israel ... Manum tuam extendas ad sanitates et signa et prodigia fieri per nomen sancti Filii tui."3 Philippus a baptizandis postulat fidem in "Filium Dei Iesum Christum".4 Eadem fides est pars maxime essentialis evangelii Pauli praedicantis "in synagogis Iesum, quoniam hic est Filius Dei"5 et affirmantis de Iesu scriptum esse in psalmo secundo: "Filius meus es tu, ego hodie genui te."6 Apostolos autem loqui de Filio Dei naturali, non morali, patet. Etenim Iesus Filius Dei ipsis est "auctor vitae",7 fons omnis salutis; mediator remissionis peccatorum; "constitutus a Deo iudex vivorum et mortuorum".8 Haec omnia de solo Filio Dei naturali edici possunt.
b) Dominus. Passim in ecclesia primigenia Iesus vocatur: "ὁ κύριος, Dominus", "Dominus Iesus Christus",9 "Dominus noster",10 "Dominus noster Iesus Christus". "Dominus" est nomen proprium Iesu. Inutile foret in hac veritate insistere, quippe quae in omni fere pagina Actuum prostet.
Iesum vero "Dominum" vocari non sensu profano,11 sed sensu religioso, quo "Dominus" idem est ac Adonai, Iahve, verus Deus, facile probatur. Nam:
1°. Nomen "Domini" promiscue datur Deo Patri et Iesu Christo. Nomen "Domini" centies decies in Actibus legitur. Horum textuum circiter tertia pars respicit Deum Patrem; tertia pars Iesum Christum; tertia demum pars sive Patrem sive Iesum Christum, e. g. Act 11, 20 sq. vox "Dominus" ter invenitur, et quidem primo adhibetur Iesu, iterum Deo simpliciter, tertio Deo et Iesu insimul. Ergo "Dominus" Iesus aperte Deo aequiparatur.
2°. De "Domino" Iesu attributa divina praedicantur. Dominus Iesus convertit Saulum et sanat infirmos.12 In nomine Domini Iesu discipuli cuncta miracula patrant atque conferunt baptisma in remissionem peccatorum.13 Fides in Dominum Iesum et gratia Domini nostri Iesu salvant.14 Pro Domino Iesu discipuli sanguinem fundunt;15 eidem Stephanus moriens spiritum suum tradit, quemadmodum antea Iesus Patri.16 Dominus Iesus est "auctor vitae" et "Dominus omnium".17 Denique Domino Iesu attribuuntur ea omnia, quae sive in Vetere sive in Novo Testamento attribuuntur Domino Deo, Adonai, Iahve. Ergo Iesus idem est ac Adonai, Iahve, verus Deus. Hoc magis etiam elucet ex eo, quod:
3°. "Dominus" Iesus est subiectum cultus religiosi primorum christianorum. Invocatio et adoratio Domini Iesu erant cultus proprius, quo christiani a iudaeis distinguebantur. Petrus ipsa die pentecostes ad Dominum Iesum accommodat verba Ioel: "Omnis, quicumque invocaverit nomen Domini [Iahve], salvus erit."18 Stephanus orat: "Domine Iesu, suscipe spiritum meum ... Domine, ne statuas illis hoc peccatum."19 Saulus baptizatur "invocato nomine ipsius" Domini Iesu.20 Damasci fideles simpliciter appellantur homines, "qui invocant nomen istud" Domini Iesu.21 Ab initio ergo christiani eodem cultu latreutico, quo in Vetere Testamento solus Iahve colebatur, colunt Iesum ideoque in Iesum etiam transferunt nomen Iahve, Adonai, ὁ κύριος, Dominus.
Haec autem fides ecclesiae primigeniae ab ipso Iesu Christo originem ducit. Nam nisi Iesus Christus ipse in terris degens se revelasset Dominum Deum, numquam discipuli ei devovissent cultum supremum, quem adhuc devoverant soli Iahve sibi praecipienti:22 "Dominum Deum tuum [Iahve ha Elohim] adorabis et illi soli servies."23