Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana

Scientia prophetica Iesu etiam simpliciter futura complectitur. Ipse enim varios eventus futuros, qui ex causis naturalibus innotescere nequiverunt, certo et determinate praedixit. Inter quos imprimis recensentur passio et resurrectio Iesu, excidium Hierosolymorum, parusia Iesu.

1. Vaticinium Christi de passione sua.

Passionem suam Iesus iam annuntiaverat, cum adhuc in Galilaea esset;¹ accuratius tamen eam describere coepit inde a transfiguratione.² Exinde "coepit illis dicere, quae essent ei eventura. Quia ecce ascendimus Ierosolymam, et Filius hominis tradetur principibus sacerdotum et scribis et senioribus, et damnabunt eum morte. Et tradent eum gentibus, et illudent ei, et conspuent eum, et flagellabunt eum, et crucifigent eum, et interficient eum, et tertia die resurget."³ In vigilia mortis demum addidit discipulorum quoque duos partes suas habituros esse in amara passione sua: se nempe a Iuda traditum,⁴ a Petro vero ter negatum iri ante secundum galli cantum.⁵ Omnia ad amussim adimpleta esse, sicuti praedicta fuerunt, ne rationalistae quidem diffitentur.

Contendunt autem Iesum tum ex messianismo Veteris Testamenti, tum praecipue ex inimicitia procerum Iudaeorum passionem suam naturaliter praevidere potuisse. Neutrum tamen.

In Vetere Testamento mors violenta Messiae quidem praedicta erat, sed non cum omnibus adiunctis a Iesu praedictis, e. g. quod principibus Iudaeorum et ethnicis traderetur atque sollemni mortis sententia damnaretur etc.

Ex inimicitia, qua proceres Iudaeorum eum prosequebantur, Iesus naturali sagacitate neque mortem suam violentam, neque genus mortis, neque circumstantias mortis praevidere poterat. Non poterat mortem violentam praevidere, quia duces Iudaeorum plebem timebant⁶ et quia ius capitis non habebant.⁷ Multo minus poterat praevidere genus mortis, scil. crucifixionem, quia Iesus scivit iudicem romanum nullam causam criminis in se esse inventurum, Iudaeos vero se sicut alios prophetas iterum lapidare voluisse, non vero crucifigere.⁸ Minime demum circumstantias mortis suae poterat praevidere: se scil. a gentibus irrisum, consputum, flagellatum, immo a suis proditum ac negatum iri.

Praedicendo ergo passionem suam Iesus probat se permeare decreta futura hominum, quae omnino a libera eorum voluntate pendebant.

2. Vaticinia Christi de resurrectione sua.

Quotiescumque Iesus discipulis loquebatur de futura sua morte, addere solebat, "quia oporteret eum tertia die resurgere"⁹ Pharisaeis quoque praedixit: "Sicut fuit Ionas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic erit Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus."¹⁰ Item de templo corporis sui loquens, ait: "Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud."¹¹

Se autem tertia die a mortuis esse surrecturum Iesus scire nequivit neque e causis naturalibus, quippe quod mortui naturaliter non resurgant, neque e messianismo Veteris Testamenti, qui, licet resurrectionem Messiae doceat, ignorat tamen, eum resurrecturum esse tertia die.¹² Vaticinio ergo resurrectionis suae Christus prodit scientiam decretorum Dei libere futurorum.

3. Vaticinium de excidio Hierosolymorum.

Ruinam futuram sanctae urbis et templi Daniel vaticinatus erat.¹³ Eandem praedictionem Iesus saepius ac potissimum paucis ante passionem diebus¹⁴ suscipit, ita tamen, ut minuta adiuncta excidii Hierosolymorum aperiat, quae neque e Vetere Testamento, neque e causis naturalibus inferri potuerunt. Adiuncta praecipua haec sunt:

Tempus excidii. Quamvis destructionem Hierosolymorum Iesus praedicat simul cum vaticinio de fine mundi, tamen hoc alterum vaticinium tempore indeterminato adimplendum relinquit, dum ruinam Hierosolymorum venturam nuntiat viventibus adhuc pluribus discipulis suis: "Amen dico vobis, quia non praeteribit generatio haec, donec omnia fiant."¹⁵ Revera omnia facta sunt et completa iam anno 70 p. Chr. viventibus adhuc pluribus Iesu discipulis et aequalibus, qui vaticinium proferri audierant.¹⁶

Persecutio discipulorum ruinam praecedens: "Sed ante haec omnia iniicient vobis manus suas, et persequentur tradentes in synagogas et custodias, trahentes ad reges et praesides propter nomen meum. Continget autem vobis in testimonium."¹⁷ — Apostolos omnia haec expertos esse patet legenti eorum Actus.¹⁸

Bella et seditiones, terraemotus, pestilentiae et fames praecurrentia ruinam Hierosolymorum: "Surget gens contra gentem, et regnum adversus regnum. Et terraemotus magni erunt per loca, et pestilentiae et fames."¹⁹

De quibus Tacitus: "Opus aggredior opimum casibus, atrox proeliis, discors seditionibus, ipsa etiam pace saevum. Quattuor principes ferro interempti. Trina bella civilia, plura externa, ac plerumque permixta."²⁰

Enucleatius Iosephus Flavius narrat seditiones, bella eorumque sequelas miserrimas in toto imperio romano atque maxime in Palaestina tunc saevientia.²¹

Circumvallatio et obsidio urbis: "Et circumdabunt te inimici tui vallo, et circumdabunt te, et coangustabunt te undique: et ad terram prosternent te et filios tuos, qui in te sunt."²²

Titum urbem vallo circumdedisse direque obsedisse scribunt Iosephus²³ et Tacitus: "Hanc adversus urbem gentemque Caesar Titus ... aggeribus vineisque certare statuit."²⁴

Quanta per obsidionem passi sint incolae, refert idem Iosephus: "Totius obsidionis tempore undecies centena hominum millia [1100000] perierunt. Horum maior pars eiusdem quidem gentis erat, non vero eiusdem regionis; nam qui e tota regione ad azymorum festa convenerant, derepente bello circumdati erant, adeo, ut primo quidem ex loci angustia in illos invaderet pestis, ac deinde citius fames."²⁵

Terrores et signa de caelo apparentia ante ultimum excidium urbis: "Terrores de caelo et signa magna erunt."²⁶

Quae accidisse memorat Tacitus: "Visae per caelum concurrere acies, rutilantia arma, et subito nubium igne collucere templum. Expassae repente delubri fores, et audita maior humana vox: "Excedere deos" simul ingens motus excedentium."²⁷

Atque eadem aliaque plura terroris signa in caelo et in terra tunc visa et audita esse Hierosolymis scribit Iosephus.²⁸

Ruina urbis et templi completa: "Vides has omnes magnas aedificationes [templi]? Non relinquetur lapis super lapidem, qui non destruatur ... Non relinquent in te [Ierusalem] lapidem super lapidem."²⁹ — Et revera sic de ruina urbis scribit Iosephus: Relictis tribus turribus et occidentali muri parte, "totum reliquum civitatis ambitum ita solo aequavere, qui eam diruebant, ut ne quidem umquam habitatam fuisse vix fidem amplius faceret eo accedentibus."³⁰ Templum quoque igne penitus destructum est.³¹

Iudaeorum per omnes gentes dispersio: "Captivi ducentur in omnes gentes, et Ierusalem calcabitur a gentibus, donec impleantur tempora nationum."³² — Atqui plurimi ex Iudaeis vel in captivitatem ducti vel venumdati sunt.³³ Qui vero in Palaestina residui erant, tempore Hadriani iterum victi, in varias regiones et usque in Hispaniam missi sunt, atque ex eo tempore in omnes ferme gentes dispersi manent. Regnante eodem Hadriano, Hierosolyma nomine Aeliae Capitolinae reaedificata quidem sunt, sed urbs prorsus gentilis et quae numquam in potestate Iudaeorum fuit.³⁴

His consideratis merito concludit Eusebius caesareensis: "Quodsi quis Servatoris nostri verba cum iis comparet, quae [a Iosepho Flavio] de universo bello [iudaico] commemorata sunt, heri non potest, quin admiretur praescientiam ac praedictionem Servatoris nostri, eamque vere divinam et supra modum stupendam esse fateatur."³⁵

4. Vaticinium de parusia Iesu.

Vaticinium de parusia (παρουσίᾳ) Iesu, i. e. de ipsius adventu ad iudicium finemque mundi, nondum est impletum ac propterea nondum habet vim prophetiae formalis. Nihilominus de ea breviter agendum est, quia rationalistae contendunt Christum annuntiando parusiam suam errasse, proindeque non fuisse verum prophetam nec messianum legatum Dei et ipsum Deum. Adversarii affirmant Christum a) in sermone eschatologico parusiam simul cum excidio Hierosolymorum venturam praedixisse, necnon b) quibusdam aliis textibus parusiam proxime futuram praedicasse. Revera tamen neutrum horum constat.³⁶

a) Sermo eschatologicus primo quidem adspectu parusiam videtur cum excidio Hierosolymorum confundere. Quod mirum non est. Mos enim est prophetis res, quae logice assimilantur, connectere et confundere, nulla chronologiae habita ratione. Iam vero excidium Hierosolymorum imago et typus ultimi iudicii et finis mundi est ac quasi primus adventus Christi. Unde cataclysmus iudaicus cum cataclysmo totius generis humani et mundi universi aequa fronte ponitur. Ex hac re tamen non licet concludere ambo uno tempore ventura esse.

Immo Christus excidium urbis et parusiam suam tempori diverso aperte assignat. Sermo eschatologicus nempe sequitur rhythmum illum sive parallelismum prophetis suetum, secundum quem primae strophae orationis respondet tertia, secundae quarta.³⁷

In primo membro sermonis excidium Hierosolymorum cum omnibus adiunctis praedicitur;³⁸ in secundo autem de sola parusia agitur.³⁹ Deinde in tertio membro tempus excidii distincte determinatur: "Amen dico vobis, quia non praeteribit generatio haec, donec omnia haec fiant."⁴⁰ Demum in quarto membro parusia tempori indeterminato relinquitur: "De die autem illo et hora nemo scit, neque angeli in caelo, neque Filius, nisi Pater. Videte, vigilate et orate: nescitis enim, quando tempus sit ... ne cum venerit repente, inveniat vos dormientes ... Quod autem vobis dico, omnibus dico: vigilate."⁴¹ Unde patet parusiam locum non habituram esse simul cum excidio Hierosolymorum.

Eam potius multo post excidium illud esse venturam ex eo sequitur, quod Christus addit: "Ierusalem [post excidium] calcabitur a gentibus, donec impleantur tempora nationum."⁴² Cum talis sit vis orationis eschatologicae, facilius quoque diiudicari possunt:

b) Alii textus, qui parusiam proxime imminentem edicere videntur.

Antequam apostolos primo mitteret ad praedicandum regnum Dei, Iesus eos monuit: "Cum autem persequentur vos in civitate ista, fugite in aliam. Amen dico vobis, non consummabitis civitates Israel, donec veniat Filius hominis."⁴³ Haec de adventu Iesu occasione excidii Hierosolymorum intelligenda esse liquet.

Nam antequam veniat parusia proprie dicta evangelium omnibus gentibus in universo orbe praedicandum est: "Et in omnes gentes primum oportet praedicari evangelium ... Et praedicabitur hoc evangelium regni in universo orbe, in testimonium omnibus gentibus, et tunc veniet consummatio."⁴⁴

A Galilaea iamiam recessurus Christus dixit discipulis suis: "Amen dico vobis, sunt quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis in regno suo."⁴⁵ Loquitur aperte de eo adventu, quo urbs Hierosolyma destructa est, ut regnum Dei in terris firmaretur. Non parusiam in fine mundi intelligendam esse exinde elucet, quod de hac Dominus mox nominatim enuntiat: "De die autem illo vel hora nemo scit, neque angeli in caelo, neque Filius, nisi Pater."⁴⁶ Omnem curiositatem discipulorum circa momentum parusiae proprie dictae retundit: "Non est vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate."⁴⁷ Huius incertitudinis memores, discipuli et primi christiani parusiam Domini semper ante oculos mentis habebant, semper eam timentes, semper sperantes.⁴⁸

Igitur vaticinia tum Veteris Testamenti de Christo edita, tum Novi Testamenti a Christo edita inconcusse probant testimonium, quod ipse reddidit messianitati et divinitati suae.