Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana

1. Argumentum negativum: Effata, quibus Iesus prodit conscientiam sui humanam.

Adversarii ne audiunt quidem¹ testimonia positiva, quibus Iesus pandit suam deitatem. Sufficit eis mere negative probasse Iesum conscientiam sui humanam ita evolvere, ut divinam excludat! At Iesus neque modo agendi generali, neque facto quodam singulari humanitatem suam ita extollit, ut neget deitatem suam.

a) Modo agendi generali Salvator noster utique humanitatem suam semper et ubique manifestat. Corpore et anima, verbo et opere, sive solus sive cum Deo sive cum proximo versatur, hominem se praebet. Hoc autem neutiquam officit ipsius deitati. Etenim, quia non Deus solummodo, sed et homo erat, oportebat eum "per omnia fratribus assimilari ... tentatum per omnia pro similitudine absque peccato.²" Immo, quia Iesus Christus Deus-homo, Deus homo factus erat, humanitatem suam magis quam divinitatem ostendere debuit. Deus nempe homo factus per organa tantum humana agit, loquitur, patitur; ipsam, inquam, etiam deitatem per solam humanitatem prodere potest. Humanitas velamen est, quo tegitur et per quod translucet deitas Iesu Christi. Modo ergo agendi humano Salvator non excludit naturam divinam. Sed neque etiam:

b) Facto quodam singulari. Adversarii haec obiiciunt, quibus Iesum deitatem suam simpliciter repudiasse opinantur: Adulescenti interroganti: "Magister bone, quid boni faciam, ut habeam vitam aeternam?" respondet: "Quid me interrogas de bono? Unus est bonus, Deus.³ His verbis Iesus reiicit titulum vanum magistri boni, quo pharisaei honorabantur,⁴ omnem gloriam tribuens Deo optimo. Seipsum vero Deum esse neque affirmat, neque negat coram adulescente. Coram discipulis autem idoneis, qui capiant mysterium suae deitatis, se profitetur magistrum et dominum,⁵ et quidem sensu optimo et perfectissimo, comparando se Patri caelesti: "Unus est enim magister vester, Christus ..., unus Pater vester, qui in caelis est.⁶"

De parusia sua, i. e. de adventu ad ultimum iudicium dicit: "De die autem illo vel hora nemo scit, neque angeli in caelo, neque Filius, nisi Pater.⁷" Vis sententiae haec est: dies iudicii nulli creaturae communicatur, atque proinde etiam Filius illum diem nescit scientia communicabili. Sic enim Salvator alia occasione explicat: "Non est vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate.⁸"

In cruce moriens Iesus exclamat: "Deus meus, Deus meus, ut quid dereliquisti me?⁹" His verbis Iesus non deitatem suam abnegat, sed humanitatem suam patientem affirmat. Deitas ipsius minime excluditur eo, quod humanitas, mortis supplicium subiens, Deum summis precibus exorat et invocat.

Nulla ergo ratione ostendi potest Iesum effatis, quibus humanitatem prodit, deitatem suam negare. Quaeritur ergo, utrum deitatem positive professus sit necne.

2. Argumentum positivum: Effata, quibus Iesus prodit conscientiam sui divinam.

Adversarii concedunt Iesum conscientiam quidem supra-humanam prodidisse, divinam vero prodidisse negant.¹⁰ Revera Iesus numquam Deum simpliciter se dicit, cum auditores subintellexissent vel incarnationem Patris caelestis vel deitatem dualisticam. Hoc non obstante Iesus conscientiam suae deitatis manifestat: comparando se Deo, exigendo obsequia divina atque fungendo omnipotentia divina.

a) Comparando se Deo. Quamvis Iesus omnium humillimus sit, tamen non solum omnibus hominibus,¹¹ sed etiam angelis in caelo se anteponit.¹² Angeli inserviunt atque obediunt ipsi tamquam regi suo et domino.¹³ Quo implicite iam gradu divino se locat. Sed et explicite omnia ea sibi accommodat, quae in Vetere Testamento de solo Iahve edicuntur. Quemadmodum Iahve sponsus erat Israel, ita Iesus sponsus est animarum sibi creditarum.¹⁴ Quemadmodum Iahve filios Ierusalem congregare voluit ut gallina congregat pullos suos sub alas,¹⁵ ita et Christus.¹⁶ Qua potestate absoluta Iahve misit prophetas Veteris Testamenti, Iesus mittit suos: "Ecce ego mitto ad vos prophetas.¹⁷" Sicut Iahve Moysi et fratri eius promisit: "Ego ero in ore tuo et in ore illius, et ostendam, quid agere debeatis,¹⁸" sic et Christus apostolis: "Ego enim dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere.¹⁹" Sermonem suum Christus non ad modum prophetarum incipit dicendo: "Sic Iahve loquitur," sed nomine suo docet "quasi potestatem habens"²⁰ Sicut Iahve est dominus Veteris Testamenti, ita et Christus.²¹ Christus ergo prorsus se aequat Iahve, vero Deo, qui cum israelitis foedus pepigerat.

b) Exigendo obsequia divina, scil. fidem absolutam, amorem supremum, adorationem religiosam personae suae praestanda.

Christus non solum exigit, ut homines credant verbo suo, sed postulat fidem absolutam in personam suam. Fides in personam Christi est condicio, sine qua nulla salus: "Ut omnis, qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam.²²" Quemadmodum discipuli in Deum credunt, ita et in Christum credere tenentur: "Creditis in Deum, et in me credite.²³" Fides in Deum et in Christum convertuntur: "Qui credit in me, non credit in me, sed in eum, qui misit me.²⁴" Infideles primo damnabuntur, quia non crediderunt in personam eius, secundo tantum, quia non crediderunt doctrinam eius: "Qui enim me confusus fuerit et verba mea ... et Filius hominis confundetur eum, cum venerit in gloria Patris sui cum angelis sanctis.²⁵" Christus ergo semetipsum ponit obiectum materiale fidei. Hinc si Deus non esset, idolum esset.

Simul cum fide quaerit etiam amorem supremum erga personam suam.²⁶ Iesus poscit, ut postposita dilectione necessariorum nostrorum, immo etiam postposito amore sui, ipsi amorem devoveamus: "Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus, et qui amat filium aut filiam super me, non est me dignus.²⁷" "Si quis venit ad me, et non odit patrem suum et matrem et uxorem et filios et fratres et sorores, adhuc autem et animam suam, non potest meus esse discipulus.²⁸"

Exigit proinde, ut erga ipsum impleamus non iam praeceptum dilectionis proximi, sed praeceptum dilectionis Dei, amando eum ex toto corde, ex tota anima et ex omnibus viribus. Qui non habet hanc dilectionem Iesu, non habet dilectionem Dei: "Qui me odit, et Patrem odit.²⁹"

Haec duo reciprocantur: amor et odium Dei, amor et odium Iesu.

Ratam habet demum adorationem religiosam personae suae. Frequenter in evangelio legitur homines quosdam in genua procumbentes Iesum adorasse. Quodsi haec adoratio (προσκύνησις) a motivo pure profano processisset, fuisset simplicis reverentiae signum, quo servus herum, subditus regem salutant secundum morem orientalium. At vero adoratio sive proskynesis Iesu Christo praestita plerumque a motivo religioso procedit. Homines eum adorant, cum opus divinum ab ipso fieri sperant,³⁰ vel cum de opere divino ab ipso facto gratias agunt,³¹ vel cum stupefacti ob miracula patrata exclamant: "Vere Filius Dei es tu!³²" vel cum resuscitatum et in caelum ascendentem eum venerantur.³³

Atqui secundum usum loquendi Novi Testamenti soli Deo exhibetur proskynesis religiosa. Hac enim proskynesi Deus in templo hierosolymitano³⁴ et in caelo³⁵ adoratur, atque de hac proskynesi Iesus ait: "Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies.³⁶ Hanc proskynesim nemo hominum neque angelorum audet accipere. Cornelium ad Petri pedes,³⁷ procidentem et adorantem princeps apostolorum elevat dicens: "Surge, et ego ipse homo sum." Ioannem ad pedes angeli adorantem angelus vetat: "Vide ne feceris: conservus tuus sum, et fratrum tuorum habentium testimonium Iesu. Deum adora.³⁸" Sic et Iesus, zelator honoris Patris sui, proskynesim religiosam sibi exhibitam cohibere, nedum promovere debuisset, nisi habuisset conscientiam sui prorsus divinam.

c) Fungendo omnipotentia divina. Omnipotentia est Dei attributum eminentissimum et evidentissimum. Iesum autem omnipotentia praeditum fuisse evangelia facile evincunt. Testantur enim Salvatorem nostrum opera omnem vim creatam superantia pro lubitu suo effecisse.

Et primo quidem miracula maxime stupenda patravit³⁹ vi ipsi innata et congenita. Quamvis miracula pluribus in locis vocet opera Patris sui,⁴⁰ patrata in virtute Spiritus Dei,⁴¹ hanc nihilominus virtutem faciendi miracula sibimet attribuit. Nam miracula quaecumque ipse facere potest quando, quomodo et quoties ipsi placuerit, quin prius Deum exorare teneatur. Miracula e natura Iesu scaturiunt tamquam a fonte suo naturali. Immo Iesus potestatem miracula patrandi transfundit etiam in alios.⁴² Discipulos in mundum mittit dicens: "Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones eiicite.⁴³" Ac revera apostoli "in nomine Domini Iesu Christi" nulla non efficiunt opera divina.⁴⁴

Potestatem miracula physica patrandi etiam superat potestas remittendi peccata. Hanc potestatem tum Vetus tum Novum Testamentum soli Deo reservant. Consentiente Iesu pharisaei blasphemiae eum accusant hominem, qui sibi assumeret vim peccata remittendi.⁴⁵ Tamen Iesus potestatem hanc sibi adscribit et miraculo confirmat.⁴⁶ Quin eam tradit discipulis, ut nomine et auctoritate ipsius peccata remittant: "Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt.⁴⁷" "Amen dico vobis, quaecumque alligaveritis super terram, erunt ligata et in caelo, et quaecumque solveritis super terram, erunt soluta et in caelo.⁴⁸"

Iesus autem non solum remittit peccata, sed perficit opus redimendi a peccatis sive delendi peccata, uti alio loco iam probavimus.⁴⁹ Vitae suae atque morti Iesus adscribit pretium et potestatem plene et adaequate satisfaciendi pro peccatis a genere humano commissis. Atqui nulla creatura tantum pretium sibi adiudicare potest. Salvator, qui persona sua exsequitur opus redemptionis a Deo promissum, Deus ipse esse debet.

Operationem redemptricem comitatur ius mundum iudicandi. Iudicium mundi solius Iesu est,⁵⁰ ita ut ne Pater caelestis quidem sese immisceat: "Neque enim Pater iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem.⁵¹"

Cum iudex mundi eundem honorem mereatur ac Deus Pater, eadem etiam ac Pater deitate insignitus esse debet. Modus etiam, quo Iesus iudicat vivos et mortuos, supponit ipsius deitatem. Etenim renes et corda scrutabitur⁵² atque singulis hominibus pro merito vel demerito vitam aeternam vel poenam aeternam tribuet convenientem.⁵³ Profecto solus Deus omniscius et omnipotens sic mundum iudicare valet.

Revera totum Vetus Testamentum iudicium mundi ipsi Iahve reservat: "Dominus Iahve veniet [ad iudicium] omnesque sancti eius cum eo;⁵⁴" "Dominus iudicabit fines terrae;⁵⁵" "Iustum et impium iudicabit Iahve.⁵⁶ Unde iudicii dies vocatur "dies Domini magnus et horribilis.⁵⁷" Igitur Iesus semetipsum iudicem mundi proclamans Deum indubitanter se profitetur.