Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana

Ex adhuc dictis patet apologeticam obiective magni esse momenti pro vera religione. Inde etiam concluditur apologeticam subiective mirum quiddam valere pro iis, qui veram fidem et religionem vel quaerunt vel colunt.

a) Infidelibus, religionem quaerentibus, viam sternit ad fidem. Credere equidem nemo potest, nisi prius certo cognoverit factum revelationis. Innocentius XI thesim damnavit: "Assensus fidei supernaturalis et utilis ad salutem stat cum notitia solum probabili revelationis, immo cum formidine, qua quis formidet, ne non sit locutus Deus."¹

Rationabiliter ergo fidem nemo potest amplecti, nisi persuasus sit revelationem christiano-catholicam esse a Deo datam.

Contra nemo persuasus de hoc fundamento verae religionis, fidem rationabiliter potest repellere. Si enim argumentis invictis constat Deum esse auctorem revelationis, constat etiam hanc revelationem esse rationabiliter credibilem. Proinde apologeta probando factum revelationis infidelem manuducit usque ad portas fidei.

Invitum tamen nequit cogere, ut intret, neque libentem potest introducere in templum fidei. Invitum nequit cogere ad credendum. Nam ratio sola rei evidentia cogitur ad assentiendum. Factum autem revelationis certum quidem, sed non evidens probatur in apologetica. Libentem nequit fide dotare. Nam apologetica sola motiva rationalia proponit, quibus innixus intellectus efformat iudicium naturale credibilitatis fidei. Fides ipsa vero est assensus revelationi praestitus ex motivo supernaturali, i. e. propter auctoritatem Dei revelantis. Inde ad actum fidei gignendum cum ratione humana concurrere debet gratia.

Ratiocinium humanum de credibilitate est condicio sine qua non fidei;² auxilium autem divinum est causa fidem causans.³

Infidelis ergo studio quidem vacet, sed multo enixius oret, ut donum fidei a Deo obtineat.⁴

b) Fideles quoque studio apologetico multum proficiunt. Argumenta quidem apologetica directe et intrinsece vim et firmitatem fidei non augent. Eius nempe certitudo supernaturalis infinite excedit omnem certitudinem mera ratione comparatam. Indirecte autem et extrinsece fides magnopere iuvatur motivis apologeticis credibilitatis. Haec motiva removent obstacula fidei ab adversariis congesta; propugnacula exstruunt circa fidei arcem; excellentiam, sublimitatem, pulchritudinem fidei ostendunt indeque mentem fidelium replent reverentia, amore, gratitudine, alacritate ad ea, quae fidei sunt, exercenda.

Hoc subsidio apologetico fideles eo magis indigent, quo magis proficiunt in scientiis profanis. Indocti quidem et qui ignorant versutias scientiae incredulae non requirunt eruditum fidei fundamentum. Testimonio parentum et disciplina religiosa communi plene convincuntur de credibilitate fidei. Quo altior autem eruditio scientifica, eo profundiora etiam motiva credibilitatis ratio requirit, et quo frequentior communio cum doctis incredulis, eo magis urget illud s. Petri: "Simus semper parati ad satisfactionem (πρὸς ἀπολογίαν) omni poscenti rationem de ea, quae in nobis est, spe."⁵

Maxime autem omnium theologus perfectus esse debet in apologetica. Quod patet cum ex natura theologiae, tum ex adiunctis temporis nostri.

Theologia etenim est scientia de divinis ex revelatione. Revelatio est principium et fons omnis theologicae veritatis. Cum autem sola apologetica probet certitudinem scientificam revelationis, theologia sine apologetica caret fonte, caret principio, caret fundamento, caret ratione verae scientiae.

Adiuncta temporis nostri ultro augent necessitatem studii theologiae fundamentalis. Omnes fere hostes verae religionis hodie non tam oppugnant singula fidei dogmata, quam potius ipsum fidei fundamentum. Non iam singulas veritates, quas Christus praedicavit quasque ecclesia Christi proponit, moderni in dubium vocant; immo negant ipsam ecclesiae auctoritatem et infallibilitatem, negant ipsam Christi divinam legationem et naturam, ipsum factum negant revelationis, ne dicam ipsam religionem naturalem. Proinde etiam nos toti in eo esse debemus, ut haec fundamenta fidei nostrae undique stabiliamus et defendamus.