Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana
Hilarin Felder (1867–1951)
Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis
First published 1923
Hilarin Felder, O.M.Cap.'s Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I—Demonstratio Christiana—is the Christian-demonstration half of a two-volume Latin manual of fundamental theology. First published at Paderborn in 1920 and revised in the second edition of 1923, it presents a neo-scholastic case for the historical revelation of Christ and the credibility of Christianity, using Scripture, history, and theological argument for classroom formation. Felder's work belongs to the mature manual tradition that shaped Catholic apologetics before the mid-century renewal. Schola presents the 1923 Latin edition with an English translation.
Praefatio
Epistola I: SS. D. Benedictus PP. XV (s. m.) opus collaudat
Introductio
§ I: Introductio theologica
Caput I: Theologiae notio
Caput II: Theologiae divisio
Caput III: Theologiae praestantia
§ II: Introductio apologetica
Caput I: Apologeticae definitio
Caput II: Apologeticae obiectum
Caput III: Apologeticae momentum
Caput IV: Apologeticae historia
Pars I: Demonstratio Christiana
§ I: Revelationis theoria
Caput I: De revelatione ontologice spectata
Articulus I: De natura revelationis
Subarticulus I: Notio revelationis
Subarticulus II: Divisio revelationis
Articulus II: De possibilitate revelationis
Subarticulus I: Possibilitas revelationis generatim
Subarticulus II: Possibilitas revelationis mysteriorum
Articulus III: De necessitate revelationis
Subarticulus I: Explicatur necessitas revelationis
Subarticulus II: Probatur necessitas revelationis
Caput II: De revelatione logice spectata
Articulus I: De criteriis revelationis in genere
Subarticulus I: Natura criteriorum
Subarticulus II: Expositio et aestimatio criteriorum
Subarticulus III: Criteria inepta
Articulus II: De miraculis
Subarticulus I: Natura miraculi
Subarticulus II: Possibilitas miraculi
Subarticulus III: Cognoscibilitas miraculi
Subarticulus IV: Simulacra miraculorum
Articulus III: De prophetiis
Subarticulus I: Natura prophetiae
Subarticulus II: Possibilitas prophetiae
Subarticulus III: Cognoscibilitas prophetiae
§ II: Revelationis exsistentia
Dissertatio I: Testimonium Iesu de messianitate et divinitate sua
Caput I: Testimonium Iesu de messianitate sua
Articulus I: Factum testimonii messiani Iesu
Subarticulus I: Factum professionis messianae Iesu generatim
Subarticulus II: Initium professionis messianae Iesu
Subarticulus III: Incrementum professionis messianae Iesu
Subarticulus IV: Complementum professionis messianae Iesu
Articulus II: Sensus testimonii messiani Iesu
§ I: Conceptus messianicus ante Iesum
Subarticulus I: Conceptus messianus Veteris Testamenti
Subarticulus II: Conceptus messianus recentioris iudaismi
§ II: Conceptus messianicus ipsius Iesu
Subarticulus I: Iesus reiecit messianismum rabbinicum et eschatologicum recentioris iudaismi
Subarticulus II: Iesus accepit et perfecit messianismum propheticum Veteris Testamenti
Caput II: Testimonium Iesu de divinitate sua
Articulus I: De divinitate Iesu manifestata ante ipsius mortem
Subarticulus I: Iesus se ipse confitetur esse Deum simpliciter
Subarticulus II: Iesus se ipse confitetur esse Filium Dei naturalem
Articulus II: De divinitate Iesu manifestata post ipsius mortem
Subarticulus I: Divinitas Iesu a resurrectione usque ad ascensionem
Subarticulus II: Divinitas Iesu in ecclesia primigenia
Subarticulus III: Divinitas Iesu apud S. Paulum
Subarticulus IV: Divinitas Iesu apud S. Ioannem
Dissertatio II: Argumenta Iesu pro messianitate et divinitate sua
Caput I: Character Iesu
Articulus I: Character intellectualis Iesu
Subarticulus I: Iesus nulla insaniae signa dedit
Subarticulus II: Iesus summa sapientiae signa praesetulit
Articulus II: Character moralis Iesu
Subarticulus I: Iesus immunis fuit ab omni peccato
Subarticulus II: Iesus insignis fuit summa virtute
Caput II: Vaticinia Iesu
Articulus I: Vaticinia Veteris Testamenti de Iesu Christo edita
Subarticulus I: Vaticinia de genealogia Christi
-
Protoparentibus Deus pollicetur futurum liberatorem oriundum ex stipite humano: "Inimicitias ponam inter te [serpentem = diabolum] et mulierem, et semen tuum et semen illius; ipsa [text. hebr.: ipsum, i. e. semen] conteret caput tuum, et tu insidiaberis [conteres] calcaneo eius."1 Aliis verbis: "Amicam, diabole, tibi fecisti mulierem peccantem; conversa autem amicitia in inimicitiam, ego efficiam, ut semen mulieris te victurum sit, quamvis ipsum quoque semen vulneretur." Non quidem diserte dicitur, utrum "semen mulieris" sit persona singularis an multitudo; sed cum multitudo exercitus vincere nequeat sine duce, saltem implicite promittitur liberator, quo duce diabolus superabitur.
-
Noe post diluvium significatur humani stipitis ramus, qui salvatorem esset progeniturus: "Maledictus Chanaan",2 precatur Noe, "servus servorum erit fratribus suis. Benedictus Iahve, Deus Sem, sit Chanaan servus eius. Dilatet Deus Iapheth, et habitet in tabernaculis Sem, sitque Chanaan servus eius." Chanaan accipit maledictionem, Sem et Iapheth benedictionem. Benedictio Sem in eo est, quod Iahve erit modo peculiari cum Sem: Deus in stirpe Sem se ut Iahve manifestabit seu cum stirpe Sem foedus inibit. Benedictio Iapheth consistit in dilatatione naturali, necnon in eo, quod partem habebit in bonis Sem promissis, i. e. in foedere divino cum Sem inito. Hanc esse notionem genuinam vaticinii Noe, evidenter ostendunt sequentes prophetiae. Ex semitis omnibus nempe Abraham eligitur heres promissionis messianae.
-
Abrahae designatur gens, ex qua Messias esset processurus: "Dixit autem Dominus ad Abram: Egredere de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui, et veni in terram, quam monstrabo tibi. Faciamque te in gentem magnam et benedicam tibi et magnificabo nomen tuum, erisque benedictus. Benedicam benedicentibus tibi, atque in te benedicentur universae cognationes terrae."3 Benedictio, quae ab Abraham in omnes gentes descendet, intelligi nequit temporalis. Nedum enim omnes gentes temporalem benedictionem in semine Abrahae consequi potuissent, revera Abraham ipse a Deo audierat alias gentes a semine suo temporaliter affligendas esse.4 Unde benedictionem spiritualem omnes populi in semine Abrahae habebunt. Ab Abraham benedictio descendet ad Isaac,5 ab Isaac ad Iacob.
-
Iacob significatur populus, qui benedictionem messianam esset allaturus: "Ego sum Dominus Iahve Abraham patris tui et Iahve Isaac... Benedicentur in te et in semine tuo cunctae tribus terrae. Et ero custos tuus quocumque perrexeris."6 Inde mutato nomine Iacob7 in Israel (i. e. pugnator Dei) Dominus per prophetam Balaam etiam disertius praedicit e populo israelitico post longum tempus oriturum ducem et regem, qui promissiones patriarchis factas impleturus et gloriam domus Iacob potentissime aucturus esset.8 Hunc regem maximum Balaam sub imagine stellae et sceptri describit: "Videbo eum, sed non modo, intuebor illum, sed non prope. Orietur stella ex Iacob, et consurget virga de Israel."9 Populo Iacob sive Israel in duodecim tribus diviso:
-
Iudae determinatur tribus, ex qua procederet dux messianus. Dum enim Iacob moriturus singulis filiis suis sortem futuram aperit, Iudae vaticinatur potestatem singularem, victoriam de inimicis regnumque inter fratres.10 Dein Iacob cum pondere addit: "Non auferetur sceptrum de Iuda et dux de femore eius, donec veniat, qui mittendus est, et ipse erit exspectatio gentium."1112
"Non auferetur sceptrum (schebet) de Iuda",13 i. e. non deficiet symbolum regium a Iuda. Cum hoc hemistichio prorsus convertitur alterum: "Et dux (mechokek) de femore eius", seu, uti legendum videtur ex hebraeo, "et baculus de inter pedes eius", i. e. insigne regiminis, quod principes orientales occasione audientiae positum habebant inter pedes. "Donec veniat, qui mittendus (shilo) est";14 vel "donec veniat pax" sive "princeps pacis", vel "donec veniat, cuius illud [sceptrum] est"15 vel simpliciter "donec veniat Messias".16 "Et ipse erit exspectatio (jikehat) gentium" sive "ipsi erit obedientia gentium".
Quomodocumque textus legitur, Iacob certe praedixit penes tribum Iuda mansuram esse hegemoniam regiminis super populum Israel, usquedum veniat rex Israel κατ' ἐξοχήν, qui omnes gentes suo regno subdet. Nemo non videt hic agi de Messia oriundo ex tribu Iuda.
- Davidis demum eligitur familia, quae Messiam progenitura esset. Tribus Iuda iam principatu quodam fruebatur17 in deserto, quatenus alias tribus numero superabat18 et in itinere primum locum tenebat.19 Iudas bis dux belli fuit.20 Potestatem vero regiam tribus Iuda consecuta est per David.21 Sobolem huius stirpis regiae futurum esse Messiam Deus ipsi iam David sat clare promittit22 et postea iterato per prophetas edicit. Vixdum Ieremias exstinctionem dynastiae politicae familiae David nuntiavit, de futuro Messia ait: "Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et suscitabo David germen iustum; et regnabit rex, et sapiens erit, et faciet iudicium et iustitiam in terra. In diebus illis salvabitur Iuda, et Israel habitabit confidenter: et hoc est nomen, quod vocabunt eum: Dominus Iustus noster."23 Isaias magnificae descriptioni temporis messiani haec de ortu Messiae verba anteponit: "Egredietur virga de radice Iesse (patris David), et flos de radice eius ascendet, et requiescet super eum spiritus Domini."2425
Revera Iesus ex familia David originem traxit, uti evangelia iterum testantur,26 necnon s. Paulus confirmat: "Memor esto Dominum Iesum Christum resurrexisse a mortuis ex semine David."27 In ipso ergo impletae sunt omnes prophetiae de Messiae genealogia. Accedunt vaticinia ad chronologiam Messiae spectantia atque in Iesu Christo impleta.