Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana

Increduli quidam ultraradicales Iesum perhibent mente captum; plures autem radicales et liberales contendunt eum saltem mente turbatum fuisse. Priores merito vocantur critici psychiatrici; posteriores critici psychopathici.

1. Critica psychiatrica.

Critica psychiatrica Iesum mente captum perhibet iactando eius furorem delirum et fanatismum delirum.¹

a) Furore deliro Iesum pulsum esse concludunt ex quibusdam factis ipsius et ex iudicio aequalium.

Facta sunt expulsio venditorum e templo et maledictio ficulneae infructuosae.²

Iesus vendentibus in area templi flagello minatur, eorum cathedras et nummulariorum mensas evertit omnesque profanatores domus Dei eiicit dicens: "Scriptum est: Domus mea domus orationis vocabitur; vos autem fecistis illam speluncam latronum."³ Nemo non videt Iesum iusto zelo gloriae Dei egisse, non vero deliro furore motum. — Iesus maledixit arbori folia habenti, fructus tamen neque ferenti neque promittenti,⁴ ut significaret severitatem punitionis, qua homines infructuosi ac maxime gens iudaica afficerentur. Idcirco illa maledictio minime fuit actus furoris deliri, sed actio typica sive symbolica, quales innumerae in Vetere Testamento et apud omnes populos orientales obveniunt.

Iudicia aequalium haec referunt evangelistae: "Dicebant enim: quoniam in furorem versus est [ἐξέστη]… quoniam Beelzebub habet et in principe daemoniorum eiicit daemonia."⁵ "Daemonium habet et insanit; quid eum auditis?"⁶ Iudaei ergo Iesum perhibent a daemonio possessum et proinde sensibus propriis destitutum, quia Messiam se profitebatur, miracula operabatur et pharisaeis contradicebat. Hoc iudicium non probat Iesu insaniam, sed iudaeorum incredulitatem.

b) Fanatismo deliro dicunt Iesum abreptum discipulis mandasse, ut et seipsos mutilarent et necessarios suos odio implacabili prosequerentur. Iam discipulis utique dixit: "Sunt eunuchi, qui de matris utero sic nati sunt, et sunt eunuchi, qui facti sunt ab hominibus, et sunt eunuchi, qui seipsos castraverunt propter regnum caelorum. Qui potest capere, capiat."⁷ … "Si oculus dexter scandalizat te, erue eum et proiice abs te... Et si dextra manus tua scandalizat te, abscide eam et proiice abs te: expedit enim tibi, ut pereat unum membrorum tuorum, quam totum corpus tuum eat in gehennam."⁸

Patet autem Iesum non mutilationem physicam, sed mortificationem moralem praecipere propter regnum caelorum. — Item de discipulatu loquens ait: "Si quis venit ad me, et non odit patrem suum et matrem et uxorem et filios et fratres et sorores, adhuc autem et animam suam, non potest meus esse discipulus."⁹ Iubet, ut propinquis potius quam discipulatui Iesu valedicamus; non vero sensu proprio propinquos iubet odisse, qui ut ipsos inimicos diligamus mandat.¹⁰ Haec et similia verba more orientalium hyperbolice dicta, spiritualiter, non materialiter sunt intelligenda.

2. Critica psychopathica.

Critica psychopathica Iesum mente turbatum affirmat attribuendo ei hallucinationes atque exaltationes ecstaticas.¹¹

a) Hallucinationibus ecstaticis sive vanis sensuum imaginibus Iesum laborasse contendunt in baptismate, in tentatione, in reditu discipulorum a praedicatione, in transfiguratione, in agonia.

In baptismate vidisse per oculorum errorem columbam et percepisse per aurium ludibrium vocem de caelo; in tentatione subiisse multiplicem hallucinationem sensitivam falso sibi persuadendo diabolum tentantem, loquentem, asportantem, angelos ministrantes; in transfiguratione falso imaginatum esse lucem de caelo, larvas Moysis et Eliae, verba Patris; in agonia illusum esse imaginatione vana angeli de caelo descendentis et consolantis; in regressu discipulorum a praedicatione similiter hallucinatione diaboli de caelo cadentis deceptum esse.

Revera tamen hallucinantur ipsi adversarii putantes Iesum oculis vidisse satanam de caelo cadentem, cum e contextu appareat Dominum metaphorice loquentem solummodo extulisse victoriam, quam reportavit de satana eiusque regno.¹² — Similiter errant increduli contendentes ea, quae de baptismate, tentatione, transfiguratione et agonia Iesu narrantur, non esse obiective vera, sed hallucinationes mere subiectivas Iesu. Evangelistae historicitatem istorum eventuum affirmant fidentes testimonio Iesu, necnon partim etiam Ioannis Baptistae, Petri, Iacobi et Ioannis, qui sive baptismati sive transfigurationi affuerant; critici moderni vero historicam veritatem eventuum negant prorsus gratuito. Sola ipsis ratio negandi est incredulitas, quae abnuit exsistentiam angelorum et daemonum atque omnem vim supernaturalem Dei in mundum. Huius rationalismi philosophici gratia non verentur Iesum Christum accusare hallucinationum psychopathicarum!

b) Exaltationibus ecstaticis sive enthusiasmo morboso Iesum tota vita indulsisse deblaterant. Cur? Quia sollicitudinem rerum temporalium retundebat; quia, quae Patris sui erant, ardenter quaerebat; quia orationis causa loca solitaria amabat; quia spreto matrimonio vitam caelibem eligebat; quia praecepta sublimia urgebat; quia regnum caelorum propinquasse affirmabat; quia passionem et mortem suam praedicebat; quia miracula faciebat; quia doctrinam suam supernam esse docebat; quia semetipsum e caelo venisse nuntiabat; quia legatum et Filium Dei se exhibebat; quia ad iudicium mundi venturum se nuntiabat. Uno verbo: critici psychopathici Iesum vocant enthusiasten somniantem, quia habebat conscientiam sui supernaturalem et superhumanam, et quia huic conscientiae tota vita ipsius optime respondebat.¹³

En demum tota critica Iesu psychiatrica et psychopathica: Iesum a priore mente turbatum vel captum declarat eo, quod noluerit esse tantum homo, sed Messias Deus; immo interdum haec pseudocritica non solum Iesum, sed etiam parentes eius et propinquos atque totum populum Israel paranoiae (amentiae) religiosae accusat eo, quod Deum credebant et colebant, Messiam et regnum caelorum exspectabant.¹⁴ Unde ultima ratio criticae psychiatricae et psychopathicae est odium praeconceptum revelationis vel etiam omnis religionis et ipsius Dei, non vero status psychicus Iesu. Hunc statum si examinemus, patebit e contrario summam Iesum sapientia eminuisse.