Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana
Hilarin Felder (1867–1951)
Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis
First published 1923
Hilarin Felder, O.M.Cap.'s Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I—Demonstratio Christiana—is the Christian-demonstration half of a two-volume Latin manual of fundamental theology. First published at Paderborn in 1920 and revised in the second edition of 1923, it presents a neo-scholastic case for the historical revelation of Christ and the credibility of Christianity, using Scripture, history, and theological argument for classroom formation. Felder's work belongs to the mature manual tradition that shaped Catholic apologetics before the mid-century renewal. Schola presents the 1923 Latin edition with an English translation.
Praefatio
Epistola I: SS. D. Benedictus PP. XV (s. m.) opus collaudat
Introductio
§ I: Introductio theologica
Caput I: Theologiae notio
Caput II: Theologiae divisio
Caput III: Theologiae praestantia
§ II: Introductio apologetica
Caput I: Apologeticae definitio
Caput II: Apologeticae obiectum
Caput III: Apologeticae momentum
Caput IV: Apologeticae historia
Pars I: Demonstratio Christiana
§ I: Revelationis theoria
Caput I: De revelatione ontologice spectata
Articulus I: De natura revelationis
Subarticulus I: Notio revelationis
Subarticulus II: Divisio revelationis
Articulus II: De possibilitate revelationis
Subarticulus I: Possibilitas revelationis generatim
Subarticulus II: Possibilitas revelationis mysteriorum
Articulus III: De necessitate revelationis
Subarticulus I: Explicatur necessitas revelationis
Subarticulus II: Probatur necessitas revelationis
Caput II: De revelatione logice spectata
Articulus I: De criteriis revelationis in genere
Subarticulus I: Natura criteriorum
Subarticulus II: Expositio et aestimatio criteriorum
Subarticulus III: Criteria inepta
Articulus II: De miraculis
Subarticulus I: Natura miraculi
Subarticulus II: Possibilitas miraculi
Subarticulus III: Cognoscibilitas miraculi
Subarticulus IV: Simulacra miraculorum
Articulus III: De prophetiis
Subarticulus I: Natura prophetiae
Subarticulus II: Possibilitas prophetiae
Subarticulus III: Cognoscibilitas prophetiae
§ II: Revelationis exsistentia
Dissertatio I: Testimonium Iesu de messianitate et divinitate sua
Caput I: Testimonium Iesu de messianitate sua
Articulus I: Factum testimonii messiani Iesu
Subarticulus I: Factum professionis messianae Iesu generatim
Subarticulus II: Initium professionis messianae Iesu
Subarticulus III: Incrementum professionis messianae Iesu
Subarticulus IV: Complementum professionis messianae Iesu
Articulus II: Sensus testimonii messiani Iesu
§ I: Conceptus messianicus ante Iesum
Subarticulus I: Conceptus messianus Veteris Testamenti
Subarticulus II: Conceptus messianus recentioris iudaismi
§ II: Conceptus messianicus ipsius Iesu
Subarticulus I: Iesus reiecit messianismum rabbinicum et eschatologicum recentioris iudaismi
Subarticulus II: Iesus accepit et perfecit messianismum propheticum Veteris Testamenti
Caput II: Testimonium Iesu de divinitate sua
Articulus I: De divinitate Iesu manifestata ante ipsius mortem
Subarticulus I: Iesus se ipse confitetur esse Deum simpliciter
Subarticulus II: Iesus se ipse confitetur esse Filium Dei naturalem
Articulus II: De divinitate Iesu manifestata post ipsius mortem
Subarticulus I: Divinitas Iesu a resurrectione usque ad ascensionem
Subarticulus II: Divinitas Iesu in ecclesia primigenia
Subarticulus III: Divinitas Iesu apud S. Paulum
Subarticulus IV: Divinitas Iesu apud S. Ioannem
Dissertatio II: Argumenta Iesu pro messianitate et divinitate sua
Caput I: Character Iesu
Articulus I: Character intellectualis Iesu
Subarticulus I: Iesus nulla insaniae signa dedit
Subarticulus II: Iesus summa sapientiae signa praesetulit
Articulus II: Character moralis Iesu
Subarticulus I: Iesus immunis fuit ab omni peccato
Subarticulus II: Iesus insignis fuit summa virtute
Caput II: Vaticinia Iesu
Articulus I: Vaticinia Veteris Testamenti de Iesu Christo edita
Subarticulus I: Vaticinia de genealogia Christi
Subarticulus II: Vaticinia de chronologia Christi
Subarticulus III: Vaticinia de biographia Christi
Articulus II: Vaticinia Novi Testamenti a Iesu Christo edita
Subarticulus I: Vaticinia Christi quoad res simpliciter occultas
Subarticulus II: Vaticinia Christi quoad res simpliciter futuras
Caput III: Miracula Iesu
Articulus I: Veritas historica miraculorum Iesu
Subarticulus I: Documenta historica miraculorum Iesu
Subarticulus II: Critica historica miraculorum Iesu
Articulus II: Veritas philosophica miraculorum Iesu
Subarticulus I: Sanationes infirmorum
Subarticulus II: Eiectiones daemonum
Subarticulus III: Dominatio virium naturalium
Subarticulus IV: Resuscitationes mortuorum
Caput IV: Resurrectio Iesu
Articulus I: Demonstratio factorum
Subarticulus I: Fides discipulorum Iesu
Subarticulus II: Monumentum Iesu vacuum
Sepulcrum Iesu vacuum argumentum ineluctabile est resurrectionis Domini. Ideo increduli omnes nervos intendunt, ut sepulcrum Iesu vacuum negent.1 Quos tamen redarguit testimonium evangeliorum, Pauli, aequalium christianorum et iudaeorum.
- Testimonium evangeliorum. Evangelistae sepulcrum inventum et cognitum esse „vacuum" sic narrant:2 Una sabbati (i. e. prima die hebdomadae = dominica) Maria Magdalena et aliae mulieres venerunt mane ad monumentum (Omnes evangelistae), ut ungerent corpus Iesu (Mc, Lc). Invenerunt autem lapidem revolutum (Omnes) et angelum Domini, qui dixit eis (Synoptici)3 Iesum resurrexisse (Synoptici) et discipulos in Galilaeam praecedere (Mt, Mc). Hunc nuntium mulieres primo reticuerunt (Mc), dein solis apostolis tulerunt (Mt, Lc). Apostoli non quidem crediderunt sermoni mulierum (Lc); attamen Petrus (Lc) et Ioannes (Io) festinanter venerunt ad sepulcrum. Ioannes „praecucurrit citius Petro et venit primus ad monumentum. Et cum se inclinasset, vidit posita linteamina, non tamen introivit" (Io). Venit ergo Simon Petrus sequens eum, et introivit in monumentum, et vidit linteamina posita (Lc, Io) „et sudarium, quod fuerat super caput eius, non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. Tunc ergo introivit et ille discipulus, qui venerat primus ad monumentum, et vidit et credidit" (Io).4
Textus isti harmonice collati monstrant evangelistas singulos variis sub adiunctis idem factum principale testari: inventionem et cognitionem monumenti vacui. Qui autem hoc factum testantur, illud noverunt vel ex ore testium oculatorum, Marcus nempe et Lucas, vel ex propria experientia oculata, nempe Matthaeus et Ioannes. Ergo testimonium eorum de monumento tertia die vacuo est certissimum. Accedit:
-
Testimonium Pauli. Quamvis apostolus gentium numquam explicitis verbis dicat sepulcrum Iesu inventum esse vacuum, implicite tamen hoc praedicat, quotiescumque resurrectionem Domini enuntiat. Semper docet Iesum crucifixum, mortuum, sepultum esse atque tertia die resurrexisse. „Tradidi enim vobis in primis quod et accepi: quoniam Christus mortuus est ... et quia sepultus est, et quia resurrexit tertia die."5 „Cumque consummassent omnia, quae de eo scripta erant, deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento. Deus vero suscitavit eum a mortuis tertia die ... Quem vero Deus suscitavit a mortuis, non vidit corruptionem."6 His et similibus locutionibus s. Paulus aperte supponit monumentum Iesu tertia die vacuum inventum esse.7 Consonat:
-
Testimonium aequalium christianorum et iudaeorum. Iam ostendimus omnes christianos primorum dierum resurrectionem Iesu et credidisse et praedicasse. Sed quomodo, quaeso, persuasio de resurrectione gigni potuisset monumento coram oculis omnium occluso? Vel quomodo, inquam, persuasio illa iamiam nata non fuisset retusa detecto monumento occluso? Vel quomodo denique hac condicione discipuli publice ausi essent praedicare Iesum crucifixum et sepultum e monumento vivum prodiisse?
Eis autem nihilominus praedicantibus et iudaeos quotidie ad resurrectionem provocantibus,8 numquid plebs et princeps Israel non obiecissent et digito monstrassent monumentum adhuc clausum et munitum? Non tamen obiecerunt, neque monstrarunt, neque umquam contenderunt corpus Christi adhuc in monumento esse, sed potius divulgaverunt discipulos cadaver Iesu effracto monumento furatos esse.9 Adeo iudaei convicti erant Iesum non amplius esse in monumento.
Clarissime ergo constat monumentum Iesu tertia die fuisse vacuum. Hoc factum, testimonio evangeliorum explicito, testimonio Pauli implicito, testimonio omnium christianorum et iudaeorum tacito iam stabilitum, etiam apparitionibus Iesu redivivi sancitur.