Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana

Prophetia ad genus miraculorum pertinet, quippe quae sit miraculum intellectuale. Hinc quae de miraculis disputavimus, eadem et de prophetiis valent. Pauca tamen addenda sunt de prophetiarum natura, possibilitate, cognoscibilitate.¹

Etymologice prophetia dicitur a verbo graeco: προφητεία = vice alicuius loqui.¹ Unde prophetia vi vocis significat "interpretationem", propheta autem "interpretem". In libris sacris nomine prophetarum ii tantum vocantur, qui vice Dei loquuntur.

Et quidem sensu latissimo prophetae dicuntur, quicumque instinctu divino vel interpretantur Scripturam sacram vel exhor tantur populum vel laudant Deum.²

Sensu strictiore prophetia est manifestatio rerum hominibus occultarum. Triplici vero ratione aliqua res hominibus occultari potest: psychologice seu quoad animum; topologice seu quoad locum; chronologice seu quoad tempus. Unde ad prophetiam spectant manifestatio cogitationum aliorum hominum sive scrutatio cordium (καρδιογνωσία); manifestatio rerum loco ita distantium, ut sensibus percipi nequeant (κρυπτογνωσία); manifestatio eventuum tempore absentium, i. e. simpliciter futurorum (vaticinium, μαντεία).

Patet autem rationem prophetiae maxime convenire manifestationi eventuum simpliciter futurorum. Eventus enim psychologice occulti uni saltem homini, eventus topologice occulti pluribus plerumque hominibus noti sunt; res vero simpliciter futurae cunctos omnino homines latent. Ergo prophetia sensu strictissimo est de rebus futuris. Idcirco definitur: Praedictio certa et determinata futuri eventus, qui ex causis naturalibus innotescere nequit.

Dicitur: Praedictio certa, scil. quae verbis exprimitur indubiis. Ideo excluduntur merae suspiciones (Ahnungen, pressentiments) atque assertiones plus minusve probabiles.

Praedictio determinata, quae exprimitur verbis haud flexiloquis. Unde excluduntur ambiguitates et aequivocationes, quae in omnem partem flecti possunt. Huc spectant carmina sibyllina gentilium et oracula delphica Apollinis.³ Necesse tamen non est, ut futuri eventus maxima et omnimoda claritate, historiae instar, annuntientur. Quamvis enim praedictio sit determinata, potest nihilominus esse obscura propter metaphoras et typos adhibita, propter circumstantias celatas, propter lumen propheticum plus minusve clarum. Cum prophetiae sint adumbrationes rerum futurarum, tantum debent dicere, quantum satis est, ut cum evenerit quod praedictum est, appareat id fuisse praedictum.

Futuri eventus, non praesentis aut praeteriti. Unde excluduntur vaticinia post eventum vel etiam ipso tempore eventus facta, qualia sunt vaticinia in Aeneide Vergilii relata, necnon multa oracula sibyllina et delphica.

Qui naturaliter innotescere nequit, scil. qui ex causis naturalibus nullo modo inferri potest. Horum eventuum tres sunt species: libera Dei opera atque decreta ad extra, e. g. incarnatio; liberae hominum actiones et decisiones, e. g. proditio Iudae, negatio Petri; eventus demum mundi physici, qui tantum in causa omnibus hominibus ignota exsistunt, e. g. terrae motus, qui post centum annos cum his vel illis adiunctis accidet. Tamen praedictio eventuum triplicis istius speciei diverso modo ad prophetiam pertinet. Libera Dei hominumque decreta, cum nulla in causa naturali praeexsistant, sunt obiectum prophetiae absolutae seu primi ordinis. Eventus futuri naturae physicae, cum in causa naturali, licet occulta, praeexsistant, sunt obiectum prophetiae relativae seu secundi ordinis. Per se patet obiectum prophetiae nulla ratione esse res futuras, quae praevideri possunt naturali instinctu, acuitate sensuum vel ingenii, divinatione eruditorum et artificum.

Possibilitatem prophetiae impugnant epicurei, stoici et quicumque divinam praescientiam negant. Contra quos tamen hoc loco dimicandum non est, cum ex philosophia constet Deum esse omniscium proindeque cuncta futura cuiuslibet speciei praenoscere; immo pro ipso nulla esse futura, "quia eius intuitus fertur ab aeterno supra omnia, prout sunt in sua praesentialitate"¹ Hinc solummodo quaeritur, num Deus futura praevisa per prophetas revelare possit. Ipsi competere potentiam absolutam futura revelandi patet ex iis, quae de possibilitate revelationis diximus. Ipsi vero deesse potentiam ordinatam futura revelandi contendunt plerique rationalistae. Causantur enim praedictione futurorum tolli libertatem humanam, cum necessario adimpleri debeant eventus a Deo praedicti.² Verumtamen:

1. Difficultas obiecta non tangit praedictionem eorum, quae a libertate humana minime pendent, nempe decreta libera Dei et eventus necessarii naturae physicae.

2. Difficultas obiecta neque etiam valet quoad actus liberos hominum. Libero arbitrio quidem damnum afferretur, si actus futuri hominum evenirent, quia praedicti sunt; sed e contrario praedicuntur, quia in futuro evenient. Ergo necessitas actus liberi praenuntiati est consequens, non antecedens, ac propterea nulla ratione libertatem actus ipsius tollere vel minuere valet. Insuper auctor actionis praenuntiatae plerumque vel nescit prophetiam vel prophetiae non recordatur, dum agit, vel si prophetiae meminerit, non agit propter prophetiam, sed propter alias rationes.

Nihil igitur obstat possibilitati prophetiae.

Cognoscibilis est tum veritas historica tum veritas philosophica prophetiae. Quoad veritatem historicam patet. Prophetia historice vera est, si constat praedictionem certam et determinatam futuri eventus factam impletamque esse. Atqui hoc eodem modo statui potest, quo statuitur veritas cuiuspiam testimonii et facti historici.

Veritatem philosophicam prophetiae cognoscimus, si constat praedictionem, cui responderit eventus, nec casui caeco, nec coniecturae humanae, nec scientiae diabolicae tribuendam esse. Etenim si tria haec constant, causa prophetiae est vel solus Deus vel saltem angelus bonus. Atqui plerumque constat praedictionem impletam non esse attribuendam:

Casui caeco (Zufall, hasard). Potest quidem accidere, ut quis prorsus temerarie eventum praedicat, cui fortuito eventus respondeat, ut si quis arbitratu suo annuntiet: Post decem annos magnum bellum esse futurum, et hoc reapse eveniat. Tamen praedictio temeraria casu implenda certo excluditur, si res praedicta mediis naturalibus effici nequit (e. g. praedictio partus virginei sive resurrectionis mortui), vel si praedicuntur res multae, aut una quidem, sed cum diversis et minutis adiunctis (e. g. vaticinia messiana Veteris Testamenti). Et quo altiores res, quo plures et magis determinatae praedicuntur, eo minus temere affirmari et fortuito, cum casus non sit constans, impleri possunt.¹

Coniecturae humanae. Cognitione coniecturali (Vermutung, conjecture) homo quidem praedicere valet effectus mundi physici, qui ex causis notis necessario sequuntur, neutiquam vero illos eventus, quorum causae omnino et omnes latent. Item experientia psychologica iudicio probabili conicere valemus quasdam actiones futuras hominum; modo vero certo et determinato non valemus praedicere, quidnam homo vel homines post longum tempus libere acturi sint. Demum coniecturam humanam penitus effugiunt libera decreta Dei.

Scientiae diabolicae. Daemones pollent quidem ratione et proinde etiam scientia coniecturali perspicacissima. Ideo multos effectus physicos, qui nobis sunt impervii, praesagire multasque actiones humanas probabilitate aliqua praesumere possunt. Tamen non solum libera Dei decreta, sed etiam actiones hominum omnino liberae ipsis sunt inaccessae. Nam ista obiecta neque in se neque in causis praesentia sunt, proptereaque nullum intellectum creatum afficere et determinare queunt. Sed etiam in praedicendis eventibus naturae physicae daemones limitantur providentia divina, quae non permittit homines recta ratione utentes a malis spiritibus induci in errorem. Ceterum vaticinia diabolica iisdem criteriis, quibus mira diabolica, discernuntur a prophetiis divinis.²