Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana
Hilarin Felder (1867–1951)
Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis
First published 1923
Hilarin Felder, O.M.Cap.'s Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I—Demonstratio Christiana—is the Christian-demonstration half of a two-volume Latin manual of fundamental theology. First published at Paderborn in 1920 and revised in the second edition of 1923, it presents a neo-scholastic case for the historical revelation of Christ and the credibility of Christianity, using Scripture, history, and theological argument for classroom formation. Felder's work belongs to the mature manual tradition that shaped Catholic apologetics before the mid-century renewal. Schola presents the 1923 Latin edition with an English translation.
Praefatio
Epistola I: SS. D. Benedictus PP. XV (s. m.) opus collaudat
Introductio
§ I: Introductio theologica
Caput I: Theologiae notio
Caput II: Theologiae divisio
Caput III: Theologiae praestantia
§ II: Introductio apologetica
Caput I: Apologeticae definitio
Caput II: Apologeticae obiectum
Caput III: Apologeticae momentum
Caput IV: Apologeticae historia
Pars I: Demonstratio Christiana
§ I: Revelationis theoria
Caput I: De revelatione ontologice spectata
Articulus I: De natura revelationis
Subarticulus I: Notio revelationis
Subarticulus II: Divisio revelationis
Articulus II: De possibilitate revelationis
Subarticulus I: Possibilitas revelationis generatim
Subarticulus II: Possibilitas revelationis mysteriorum
Articulus III: De necessitate revelationis
Subarticulus I: Explicatur necessitas revelationis
Subarticulus II: Probatur necessitas revelationis
Caput II: De revelatione logice spectata
Articulus I: De criteriis revelationis in genere
Subarticulus I: Natura criteriorum
Subarticulus II: Expositio et aestimatio criteriorum
Subarticulus III: Criteria inepta
Articulus II: De miraculis
Subarticulus I: Natura miraculi
Subarticulus II: Possibilitas miraculi
Subarticulus III: Cognoscibilitas miraculi
Subarticulus IV: Simulacra miraculorum
Articulus III: De prophetiis
Subarticulus I: Natura prophetiae
Subarticulus II: Possibilitas prophetiae
Subarticulus III: Cognoscibilitas prophetiae
§ II: Revelationis exsistentia
Dissertatio I: Testimonium Iesu de messianitate et divinitate sua
Caput I: Testimonium Iesu de messianitate sua
Articulus I: Factum testimonii messiani Iesu
Subarticulus I: Factum professionis messianae Iesu generatim
Subarticulus II: Initium professionis messianae Iesu
Subarticulus III: Incrementum professionis messianae Iesu
Subarticulus IV: Complementum professionis messianae Iesu
Quo tempore Iesus versus finem vitae suae mansit in Iudaea et Ierusalem, testimonio messianitatis suae apicem imposuit: corrigendo conceptum messianum discipulorum, perficiendo institutionem messianam populi, absolvendo confessionem messianam coram iudicibus.
- Corrigendo conceptum messianum discipulorum. Discipuli iamiam plena fide messianitatem magistri credebant, quamvis Iesum nondum spectarent instituentem regnum politico-messianum. Eum vero hoc regnum David gloriosum mox erecturum esse minime dubitabant. Erroneum hunc conceptum ut corrigeret, Iesus "exinde [post confessionem Petri] coepit ostendere discipulis suis, quia oporteret eum ire Ierosolymam, et multa pati a senioribus et scribis et principibus sacerdotum, et occidi, et tertia die resurgere"1 et "ita intrare in gloriam suam"2 Antea parabolice tantum de sua morte locutus erat.3 Abhinc totus in eo est, ut apostolos edoceat Messiam passurum et moriturum atque ita regnum Dei spirituale erecturum esse.
Hunc conceptum messianum tamen discipuli vix ac ne vix quidem capere poterant. Petrus Iesum de passione loquentem obiurgat4 necnon passionis tempore gladio dimicare intendit, regnum politico-messianum adesse putans.5 Filii Zebedaei item primos locos in illo regno obtinere cupiunt.6 Immo necdum post mortem Iesu discipuli intelligunt Messiam patientem,7 sed potius sperant eum statim regnum Israel restituturum esse.8 Resurrectionis facto plene intellecto apostoli messianismum politicum tandem deponunt.
- Perficiendo institutionem messianam populi. Turbas iudaeorum quoque Iesus sub finem vitae suae magis magisque in dies instruit, verbis9 et portentis10 messianitatem suam publice illustrans. Maxima etiam sollertia populum in ipsum credentem11 monet se non venisse regem terrenum iudaeorum, sed immo totius mundi salvatorem spiritualem: "Nam Filius hominis non venit, ut ministraretur ei, sed ut ministraret et daret animam suam redemptionem pro multis."12 Ad gloriam messianam non intrabit nisi per passionem et mortem.13 "Nam sicut fulgur coruscans de sub caelo in ea, quae sub caelo sunt, fulget: ita erit Filius hominis in die sua. Primum autem oportet illum pati et reprobari a generatione hac."14
Hanc doctrinam populus non capiebat. Plurimi quidem Iesum Messiam acclamabant, Messiam tamen politico-nationalem. Ideo triumpho Ierosolymam eum introducunt acclamantes: "Hosanna filio David!"15 "Benedictus, qui venit rex!"16 "Hosanna, benedictus rex Israel!"17 "Benedictum, quod venit regnum patris nostri David!"18
- Absolvendo confessionem messianam coram iudicibus. Ovatione messiana populi utuntur pharisaei et scribae, ut Iesum perdant.19 Coram iudicibus iudaicis ipsum accusant, quod messianismum apoliticum praedicavit; coram iudice romano eum insimulant, quasi messianismum politicum praedicantem, regem se facientem et populum commoventem. Utraque occasione Iesus sollemnissime messianitatem suam profitetur.
Coactis nempe iudicibus synedrii summus sacerdos Iesum interpellat: "Adiuro te per Deum vivum, ut dicas nobis, si tu es Messias Filius Dei." Dicit illi Iesus: "Tu dixisti; verumtamen dico vobis, amodo videbitis Filium hominis sedentem a dextris Dei et venientem in nubibus caeli."20
Ad praesidem romanum ductus21 et ab eo interrogatus: "Tu es rex iudaeorum?" respondet: "Regnum meum non est de hoc mundo",22 significans se potiri regno supermundano. Iterum interrogatus: "Ergo rex es tu?" respondet Pilato: "Tu dicis, quia rex sum ego. Ego in hoc natus sum et ad hoc veni in mundum, ut testimonium perhibeam veritati. Omnis, qui est ex veritate, audit vocem meam!" Profitetur ergo se in hunc mundum missum esse magistrum veritatis absolutae et principem regni messiani spiritualis. Talem autem regem taleque regnum Pilatus non capit.23 Unde eum iudicat affectasse regnum politico-messianum a iudaeis somniatum. Quod et nuntiat verbis super crucem Iesu scriptis: "Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum".24
Revera tamen Iesus per totam vitam suam ab hoc messianismo abhorruerat. Ab hoc pseudomessianismo ut suos asseclas cohiberet, diligentissime omnem navaverat operam. Initio, progressu et exitu praedicationis suae Messiam se professus est, Messiam vero alienum ab ideis iudaeorum aequalium.