De natura et gratia libri III, cum Apologia contra Catharinum
Domingo de Soto (1494–1560)
De natura & gratia libri III, cum Apologia contra Catharinum
First published 1550
Domingo de Soto's De natura et gratia libri III, written for the debates at the Council of Trent, with the Apologia contra Catharinum and the Council's decrees on original sin and justification as printed with it, in Latin with an original English translation.
Liber I: De natura et gratia liber primus
Praefatio I: Praefatio ad sanctos Patres Tridentinae Synodi
Capitulum I: Cap. 2. — De nominibus, natura, et gratia
Capitulum II: Cap. 3. — De homine in puris naturalibus mente concepto
Capitulum III: Cap. 4. — Quaenam officia homo in puris naturalibus praestare posset
Capitulum IV: Cap. 5. — De statu hominis in iustitia originali
Capitulum V: Cap. 6. — Quid homo in statu naturae integrae naturaliter poterat bonorum operum efficere
Capitulum VI: Cap. 7. — De peccato originali, in quos scilicet transiit
Capitulum VII: Cap. 8. — De causa et ratione peccati originalis
Capitulum VIII: Cap. 9. — Quo ratio peccati originalis concluditur
Capitulum IX: Cap. 10. — Adversus recentes Pelagianos de originali peccato
Capitulum X: Cap. 11. — Adversus Lutheranos de originali peccato
Capitulum XI: Cap. 12. — Quo Lutheranorum rationes expenduntur
Capitulum XII: Cap. 13. — De effectibus peccati originalis
Capitulum XIII: Cap. 14. — De poena peccati originalis
Capitulum XIV: Cap. 15. — De libero arbitrio in bonum
Capitulum XV: Cap. 16. — Quo argumentis in contrarium apparentibus respondetur
Capitulum XVI: Cap. 17. — De libero arbitrio in malum
Capitulum XVII: Cap. 18. — De adversariorum argumentis dissolvendis
Capitulum XVIII: Cap. 19. — Quidnam possit homo per liberum arbitrium, quamdiu est in peccato
Capitulum XIX: Cap. 20. — Utrum absque auxilio speciali gratiae possit homo vlla ex parte bene agere moraliter
Capitulum XX: Cap. 21. — In quo ad obiecta respondetur
Capitulum XXI: Cap. 22. — De dilectione Dei, et impletione praeceptorum
Capitulum XXII: Cap. 23. — Quo adversariis respondetur
Liber II: De natura et gratia liber secundus
Capitulum I: Cap. 1. — De dispositione ad gratiam
Capitulum II: Cap. 2. — Quo obiectiones adversariorum repelluntur
Capitulum III: Cap. 3. — De auxilio speciali Dei
Capitulum IV: Cap. 4. — De merito de congruo
Capitulum V: Cap. 5. — Quo error Lutheranorum de iustificatione exponitur
Capitulum VI: Cap. 6. — Quo termini controversiae exponuntur
Capitulum VII: Cap. 7. — De fide sine operibus, quidnam conferat
Capitulum VIII: Cap. 8. — De causa effectus fidei sine operibus
Capitulum IX: Cap. 9. — De causis iustificationis
Capitulum X: Cap. 10. — De iustificatione infantis ante usum rationis
Capitulum XI: Cap. 11. — De adultorum iustificatione in genere
Capitulum XII: Cap. 12. — De iustificatione adulti a solo originali
Capitulum XIII: Cap. 13. — De adultorum iustificatione ab actualibus
Capitulum XIV: Cap. 14. — De differentia inter attritionem et contritionem
Capitulum XV: Cap. 15. — De differentia inter baptismum et sacramentum poenitentiae
Capitulum XVI: Cap. 16. — An alius actus caritatis, quam contritio, sufficiat
Capitulum XVII: Cap. 17. — De causis formalibus, quomodo gratia et virtutes distinguantur
Capitulum XVIII: Cap. 18. — De eisdem causis formalibus, quomodo iustificent
Capitulum XIX: Cap. 19. — De causis formalibus iustificationis adversus Lutheranos
Capitulum XX: Cap. 20. — De iustitia Christi imputata nobis
Capitulum XXI: Cap. 21. — De interpretatione divinae paginae, quibus locis sola fides enunciari videtur iustificationis causa
Liber III: De natura et gratia liber tertius
Capitulum I: Cap. 1. — De obligatione iusti ad observantiam legis
Capitulum II: Cap. 2. — De explicatione legis
Capitulum III: Cap. 3. — De impletione legis in genere
Capitulum IV: Cap. 4. — De impletione legis in particulari
Capitulum V: Cap. 5. — Ad respondendum adversariis
Capitulum VI: Cap. 6. — De satisfactione
Capitulum VII: Cap. 7. — De operum merito, quae ex gratia procedunt
Capitulum VIII: Cap. 8. — De merito adversus Lutheranos
Capitulum IX: Cap. 9. — Quo respondetur ad adversariorum argumenta
Capitulum X: Cap. 10. — De certitudine fidei adversus Lutheranos
Capitulum XI: Cap. 11. — Quo de eadem certitudine gratiae cum catholicis quibusdam disputatur
Capitulum XII: Cap. 12. — Quo eadem veritas testimoniis Scripturae sanctorumque corroboratur
Capitulum XIII: Cap. 13. — Quo ad obiecta adversae partis respondetur
Apologia I: Apologia contra reverendum episcopum Catharinum
Capitulum I: Cap. 2. — Quo status causae et controversiae constituitur
Capitulum II: Cap. 3. — Quo vera sententia confirmatur
Capitulum III: Cap. 4. — Quo ad priorem tractatum reverendi Catharini respondetur
Capitulum IV: Cap. 5. — Quo ad II. tractatum respondetur
Decretum I: Decretum de peccato originali
Canones I: Canones de peccato originali
Decretum II: Decretum de iustificatione
Capitulum I: Cap. 1. — De naturae et legis ad iustificandos homines imbecillitate
Capitulum II: Cap. 2. — De dispensatione et mysterio adventus Christi
Capitulum III: Cap. 3. — Qui per Christum iustificantur
Capitulum IV: Cap. 4. — Insinuatur descriptio iustificationis impii et motus eius in statu gratiae
Capitulum V: Cap. 5. — De necessitate praeparationis ad iustificationem in adultis, et unde fit
Capitulum VI: Cap. 6. — Modus praeparationis
Capitulum VII: Cap. 7. — Quid sit iustificatio impii, et quae eius causae
Capitulum VIII: Cap. 8. — Quomodo intelligatur impium per fidem et gratis iustificari
Capitulum IX: Cap. 9. — Contra inanem haereticorum fiduciam
Capitulum X: Cap. 10. — De accepto iustificationis incremento
Capitulum XI: Cap. 11. — De observatione mandatorum Dei, deque illius necessitate et possibilitate
Nemo autem quantumvis iustificatus, liberum se esse ab observatione mandatorum putare debet. Nemo temeraria illa, et a patribus sub anathemate prohibita voce uti, Dei praecepta homini iustificato ad obseruandum esse impossibilia: Nam Deus impossibilia non iubet, sed iubendo monet, et facere quod possis, et petere quod non possis, et adiuuat ut possis, cuius mandata gravia non sunt, cuius iugum suave est, et onus leve. Qui enim sunt filii Dei, Christum diligunt: qui autem diligunt eum (ut ipsemet testatur) servant sermones eius, quod utique, cum divino auxilio praestare possunt, licet enim in hac mortali vita, quantumvis sancti et iusti, in levia saltem, et quotidiana, quae etiam venialia dicuntur peccata, quandoque cadunt: non propterea desinunt esse iusti. Nam et iustorum illa vox est, et humilis, et verax, Dimitte nobis debita nostra, quo fit ut iusti ipsi eo magis se obligatos ad ambulandum in via iustitiae sentire debeant, quo liberati iam a peccato, servi autem facti Deo, sobrie, iuste, et pie viventes, perficere possunt per Christum Iesum, per quem accessum habuerunt in gratiam istam. Deus nanque sua gratia semel iustificatos non deserit, nisi ab eis prius deseratur, itaque nemo sibi in sola fide blandiri debet, putans fide sola se heredem esse constitutum, hereditatemque consecuturum, etiam si Christo non compatiatur, ut et conglorificetur: nam et Christus ipse (ut inquit Apostolus) cum esset filius Dei, didicit ex his quae passus est obedientiam: et consumatus, factus est omnibus obtemperantibus sibi causa salutis aeternae. Propterea Apostolus ipse monet iustificatos dicens, Nescitis q. hi qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, sed unus accipit bravium, sic currite ut comprehendatis: ego igitur sic curro, non quasi in incertum, sic pugno non quasi aerem verberans, sed castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar. Item princeps Apostolorum Petrus, Satagite ut per bona opera certam vestram vocationem, et electionem faciatis. Haec enim facientes non peccabitis aliquando: unde constat eos orthodoxae religionis doctrinae adversari, qui dicunt iustum in omni bono opere saltem venialiter peccare, aut (quod intolerabilius est) poenas aeternas mereri. Atque etiam eos qui statuunt in omnibus operibus iustos peccare, si in illis suam ipsorum socordiam excitando, et sese ad currendum in stadio cohortando, cum hoc ut in primis glorificetur Deus, mercedem quoque intueantur aeternam, cum scriptum sit, Inclinavi cor meum ad faciendas iustificationes tuas propter retributionem, et de Mose dicat Apostolus, quod aspiciebat in remuneratione.