De natura et gratia libri III, cum Apologia contra Catharinum
Domingo de Soto (1494–1560)
De natura & gratia libri III, cum Apologia contra Catharinum
First published 1550
Domingo de Soto's De natura et gratia libri III, written for the debates at the Council of Trent, with the Apologia contra Catharinum and the Council's decrees on original sin and justification as printed with it, in Latin with an original English translation.
Liber I: De natura et gratia liber primus
Praefatio I: Praefatio ad sanctos Patres Tridentinae Synodi
Capitulum I: Cap. 2. — De nominibus, natura, et gratia
Capitulum II: Cap. 3. — De homine in puris naturalibus mente concepto
Capitulum III: Cap. 4. — Quaenam officia homo in puris naturalibus praestare posset
Capitulum IV: Cap. 5. — De statu hominis in iustitia originali
Capitulum V: Cap. 6. — Quid homo in statu naturae integrae naturaliter poterat bonorum operum efficere
Capitulum VI: Cap. 7. — De peccato originali, in quos scilicet transiit
Capitulum VII: Cap. 8. — De causa et ratione peccati originalis
Capitulum VIII: Cap. 9. — Quo ratio peccati originalis concluditur
Capitulum IX: Cap. 10. — Adversus recentes Pelagianos de originali peccato
Capitulum X: Cap. 11. — Adversus Lutheranos de originali peccato
Capitulum XI: Cap. 12. — Quo Lutheranorum rationes expenduntur
Capitulum XII: Cap. 13. — De effectibus peccati originalis
Capitulum XIII: Cap. 14. — De poena peccati originalis
Capitulum XIV: Cap. 15. — De libero arbitrio in bonum
Capitulum XV: Cap. 16. — Quo argumentis in contrarium apparentibus respondetur
Capitulum XVI: Cap. 17. — De libero arbitrio in malum
Capitulum XVII: Cap. 18. — De adversariorum argumentis dissolvendis
Capitulum XVIII: Cap. 19. — Quidnam possit homo per liberum arbitrium, quamdiu est in peccato
Capitulum XIX: Cap. 20. — Utrum absque auxilio speciali gratiae possit homo vlla ex parte bene agere moraliter
Capitulum XX: Cap. 21. — In quo ad obiecta respondetur
Capitulum XXI: Cap. 22. — De dilectione Dei, et impletione praeceptorum
Capitulum XXII: Cap. 23. — Quo adversariis respondetur
Liber II: De natura et gratia liber secundus
Capitulum I: Cap. 1. — De dispositione ad gratiam
Capitulum II: Cap. 2. — Quo obiectiones adversariorum repelluntur
Capitulum III: Cap. 3. — De auxilio speciali Dei
Capitulum IV: Cap. 4. — De merito de congruo
Capitulum V: Cap. 5. — Quo error Lutheranorum de iustificatione exponitur
Capitulum VI: Cap. 6. — Quo termini controversiae exponuntur
Capitulum VII: Cap. 7. — De fide sine operibus, quidnam conferat
Capitulum VIII: Cap. 8. — De causa effectus fidei sine operibus
Capitulum IX: Cap. 9. — De causis iustificationis
Capitulum X: Cap. 10. — De iustificatione infantis ante usum rationis
Capitulum XI: Cap. 11. — De adultorum iustificatione in genere
Capitulum XII: Cap. 12. — De iustificatione adulti a solo originali
Capitulum XIII: Cap. 13. — De adultorum iustificatione ab actualibus
Capitulum XIV: Cap. 14. — De differentia inter attritionem et contritionem
Capitulum XV: Cap. 15. — De differentia inter baptismum et sacramentum poenitentiae
Capitulum XVI: Cap. 16. — An alius actus caritatis, quam contritio, sufficiat
Capitulum XVII: Cap. 17. — De causis formalibus, quomodo gratia et virtutes distinguantur
Capitulum XVIII: Cap. 18. — De eisdem causis formalibus, quomodo iustificent
Capitulum XIX: Cap. 19. — De causis formalibus iustificationis adversus Lutheranos
Capitulum XX: Cap. 20. — De iustitia Christi imputata nobis
Capitulum XXI: Cap. 21. — De interpretatione divinae paginae, quibus locis sola fides enunciari videtur iustificationis causa
Liber III: De natura et gratia liber tertius
Capitulum I: Cap. 1. — De obligatione iusti ad observantiam legis
Capitulum II: Cap. 2. — De explicatione legis
Capitulum III: Cap. 3. — De impletione legis in genere
Capitulum IV: Cap. 4. — De impletione legis in particulari
Capitulum V: Cap. 5. — Ad respondendum adversariis
Capitulum VI: Cap. 6. — De satisfactione
Capitulum VII: Cap. 7. — De operum merito, quae ex gratia procedunt
Capitulum VIII: Cap. 8. — De merito adversus Lutheranos
Capitulum IX: Cap. 9. — Quo respondetur ad adversariorum argumenta
Capitulum X: Cap. 10. — De certitudine fidei adversus Lutheranos
Capitulum XI: Cap. 11. — Quo de eadem certitudine gratiae cum catholicis quibusdam disputatur
Capitulum XII: Cap. 12. — Quo eadem veritas testimoniis Scripturae sanctorumque corroboratur
Capitulum XIII: Cap. 13. — Quo ad obiecta adversae partis respondetur
Apologia I: Apologia contra reverendum episcopum Catharinum
Capitulum I: Cap. 2. — Quo status causae et controversiae constituitur
Capitulum II: Cap. 3. — Quo vera sententia confirmatur
Capitulum III: Cap. 4. — Quo ad priorem tractatum reverendi Catharini respondetur
Capitulum IV: Cap. 5. — Quo ad II. tractatum respondetur
Decretum I: Decretum de peccato originali
Canones I: Canones de peccato originali
1. Si quis non confitetur primum hominem Adam, cum mandatum Dei in paradiso fuisset transgressus, statim sanctitatem et iustitiam, in qua creatus fuit, amisisse, incurrisseque per offensam huiusmodi praevaricationis, iram et indignationem Dei, atque adeo mortem, quam antea illi comminatus fuerat Deus, et cum morte captivitatem sub eius potestate, qui deinde mortis habuit imperium, hoc est diaboli, totumque Adam, atque adeo nos per illam praevaricationis offensam, secundum corpus et animam in deterius commutatum fuisse. Anathema sit.
2. Si quis soli Adae, praeuaricatione suam, non aliis etiam et eius propagini asserit nocuisse, acceptam a Deo sanctitatem, et iustitiam, quam perdidit, non nobis, sed sibi soli perdidisse, inquinatoque illo per inobedientiae peccatum, mortem et poenas corporis tantum in omne genus humanum, et secundum communem legem transfudisse, non autem et peccatum, cui pro poena debebatur, utraque mors: corporis, videlicet, et animae, anathema sit. Cum contradicat Apostolo dicenti, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt.
3. Si quis morbum huius originalis peccati, qd origine unum est, et in nobis, propagatione, non imitatione diffusum residet, unicuique proprium, vel per humanae naturae vires, vel per aliud remedium asserit auferri, quam per meritum unius Domini nostri Iesu Christi, qui Deo nos in sanguine suo reconciliavit, Factus nobis sanctificatio, iustitia, et redemptio: autnegat ipsum meritum nobis per fidem, et baptismi sacramentum applicari, anathema sit. Huic enim omnes prophetae testimonium perhibent remissionem peccatorum accipere per manum eius, omnes qui credunt in eum, neque aliud nomen esse sub caelo datum hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri. Unde illa vox, Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi, et illa, Quicunque baptizati estis, Christum induistis.
4. Si quis parvulos recentes ab uteris matrum baptizandos negat, etiamsi fuerint a baptizatis parentibus orti, aut dicit in remissionem quidem peccatorum eos baptizari, sed nihil ex Adam trahere originalis peccati, quod regenerationis lavacro necesse sit expiari ad vitam aeternam consequendam, unde fit consequens ut in eis forma baptismatis in remissionem peccatorum, non vera, sed falsa intelligatur, anathema sit. Quoniam non aliter intelligendum est, quod ait Apostol. per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt, nisi quemadmodum Ecclesia catholica ubique diffusa, semper intellexit. Propter hanc enim regulam fidei ex traditione Apostolorum etiam parvuli, qui nihil peccatorum in semetipsis adhuc committere potuerunt, ideo in remissionem peccatorum veraciter baptizantur, ut in eis regeneratione mundetur, quod generatione contraxerant. Nisi enim quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei. Hanc fidei et sanctorum Patrum normam imitando, hoc S. Synodus fatetur, ac declarat, in baptismate per Iesu Christi gratiam, quam confert et continet, non modo remitti reatum originalis peccati, sed totum id auferri, quod veram et propriam rationem peccati habet.
5. Si quis ergo per Iesu Christi Domini nostri gratiam, quae in baptismate confertur, reatum originalis peccati, remitti negat: aut etiam asserit non tolli totum id, quod veram et propriam peccati rationem habet, sed illud dicit tantum radi: aut non imputari, Anathema sit. In renatis enim nihil odit Deus, quia nihil est damnationis iis, qui vere consepulti sunt cum Christo, per baptisma in mortem, qui non secundum carnem ambulant, sed veterem hominem exuentes, et novum, qui secundum Deum creatus est, induentes: Innocentes, immaculati, puri, innoxii: ac Deo dilecti effecti sunt, heredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi, ita ut nihil prorsus eos ab ingressu caeli remoretur. Manere autem in baptizatis concupiscentiam, vel fomitem, haec sancta Synodus fatetur, et sentit, quae cum ad agonem relicta sit, nocere non consentientibus, et viriliter per Christi Iesu gratiam repugnantibus non valet, quinimo, qui legitime certaverit, coronabitur. Hanc concupiscentiam, quam aliquando Apostolus peccatum appellat: S. Synodus declarat, Ecclesiam catholicam nunquam intellexisse peccatum appellari, quod vere, et proprie in renatis peccatum sit, sed quia ex peccato est, et ad peccatum inclinat. Si quis autem contrarium senserit, Anathema sit.