Tractatus de divina traditione et Scriptura
Johannes Baptist Franzelin (1816–1886)
First published 1882
Franzelin's Tractatus de divina traditione et Scriptura (Romae, Ex Typographia Polyglotta S.C. de Propaganda Fide, 1882, editio tertia): the prolegomenon, the treatise on divine tradition with the scholion, the treatise on Scripture, and the dogmatic appendix. Latin from the 1882 edition, with a new English translation.
Prolegomenon de principiis obiectivis christianae cognitionis ac theologiae universim spectatis
Tractatus de divina traditione
§ I: Sectio I
Caput I: Caput I
Notio multiplex traditionis explicatur
De strictiori traditionis significatione, qua a doctrinis per sacram Scripturam traditis distinguitur
De ordine inter traditionem active spectatam et inter traditionem obiectivam in methodo tractationis
De modo et organo propagandae doctrinae secundum oeconomiam christianam divinitus institutam
Vivens magisterium demonstratur perpetuum organon traditionis christianae ex disertis verbis evangelicis et apostolicis
De intimo nexu principii traditionis cum necessariis proprietatibus religionis christianae
De incommutabili perduratione eiusdem oeconomiae post libros Novi Testamenti conscriptos
Caput II: Caput II
Formalis ratio traditionis demonstratur ex constitutione et ex principiis Ecclesiae
De constitutione visibili organi traditionis accommodatissima muneri iniuncto
De distinctione inter auctoritatem historicam et dogmaticam in testificatione traditionis
Per synthesin ex praecedentibus colligitur proprius traditionis conceptus, et ex Patrum sententiis confirmatur
De modo quo consensus fidelium in doctrinam fidei sit criterium divinae traditionis
Scholion I: Principia de subiecto et obiecto infallibilis magisterii
Scholion II: De significatione diversarum censurarum quibus propositiones damnari solent
§ II: Sectio II
Caput I: Caput I
De monumentis traditionis quatenus exhibent consensum custodum depositi, et quatenus pro iisdem sunt instrumenta doctrinae
De demonstratione consensus directa vel indirecta ex documentis antiquitatis
Caput II: Caput II
De auctoritate sanctorum Patrum si singillatim spectentur
Opinio de regno Christi millenario penes Patres ante saeculum quartum comparata cum consensu opposito Patrum subsequentium
De modo quo scholarum consensus exhibere possit traditionem divinam
§ III: Sectio III
Praedicatio ecclesiastica est suprema norma interpretationis sacrarum Scripturarum
Sufficientia Scripturarum a sanctis Patribus praedicatur non excludendo sed supponendo traditionem ac ministerium ad custodiam depositi
De existentia traditionum divinarum quae non continentur in Scripturis
Multiplici ratione traditio antecedit Scripturam
§ IV: Sectio IV
Revelatio catholica per Iesum Christum et per Spiritum Sanctum in Apostolis completa est
De modo quo doctrina fidei aliquo tempore possit esse obscurius proposita quae deinceps explicetur ac declaretur
De vero sensu canonis Vincentiani
De munere coniuncto custodum atque doctorum fidei et de modo explicationis depositi
De discrimine explicationis depositi fidei ante et post completam revelationem
Tractatus dogmaticus de divinis Scripturis
§ I: Sectio I
Caput I: Caput I
Ex traditione divina veteris Testamenti atque ex doctrina Christi ipsius et Apostolorum libri omnes librorumque partes pertinentes ad sacram Scripturam aequali modo divinae auctoritatis credi debent
Libri Scripturae inspirati sunt ita ut Deus sit librorum auctor
Declaratur distinctius notio inspirationis per analysin formulae dogmaticae: Deus est auctor librorum sacrae Scripturae
Confutatur notio inspirationis quae sit per meram assistentiam divinam et quae dicitur inspiratio subsequens
Caput II: Caput II
De inefficacia argumentorum internorum ad demonstrandam inspirationem librorum
De necessitate testimonii quo innotescat inspiratio
De duplici modo quo testimonium divinum de libris inspiratis nobis conservatum est
Principia Protestantismi repugnant probationi canonis Scripturarum quem Reformatores retinuerunt
§ II: Sectio II
Caput I: Caput I
Traditio apostolica de omnibus libris Scripturae declarata est a Concilio Tridentino
Demonstratur traditio apostolica de canone librorum sacrorum ex constanti et universali usu Ecclesiae
Canones et diserta doctrina antiquitatis christianae exhibent traditionem apostolicam de omnibus libris divinis veteris Testamenti
De origine controversiae circa libros deuterocanonicos veteris Testamenti
Patres saeculi quarti et quinti catalogos librorum Scripturae deficientes exhibent non velut canones conclusos sed velut supplendos
Expediuntur difficultates quae ex scriptoribus sequioris aetatis produci solent
Caput II: Caput II
Libri canonici omnes Novi Testamenti sunt ab Apostolis traditi
Explicatur origo dubitationum circa libros deuterocanonicos Novi Testamenti
Declaratur quod sanctus Hieronymus dixit de consuetudine non suscipiendi epistolam ad Hebraeos et Apocalypsin
§ III: Sectio III
De notione authenticae et de dogmatica declaratione authenticae editionis Scripturarum
De extensione authentiae editionis vulgatae a Concilio Tridentino declarata
Symbola I: Nova et falsa doctrina dissertationis
Symbola II: Fallacia argumentorum pro nova doctrina
Appendix de habitudine rationis humanae ad divinam fidem
Caput I: Caput I
De veritate
De assensu certitudine evidentia
Caput II: Caput II
De veritatibus per se notis
De veritatibus cognitis per alias
De formali ratione fidei generatim spectatae
Caput III: Caput III
De asserta a quibusdam necessitate fidei in communi et nominatim fidei in revelationem relate ad totum ordinem nostrarum cognitionum
De necessitate fidei quae dicitur inclusa in necessitate institutionis socialis
De revelationis et respondentis ei fidei supernaturalis necessitate ad assecutionem ultimi finis in ordine praesenti elevationis
De necessitate revelationis et fidei naturalis pro hypothesi purae naturae, utrum ea ex hactenus dictis consequatur
Caput IV: Caput IV
De notione analysis actus fidei
De cognoscenda auctoritate Dei
De cognoscenda existentia divinae revelationis
De libertate actus fidei formalis
Caput V: Caput V
Quomodo Deus per Ecclesiam loquatur
- Locutio quae nunc proponitur ut divina, et cuius divinitas ex rationibus internis cognoscenda est modo, quo diximus toto antecedenti capite IV., haec inquam locutio nunc proposita, non nunc primum a Deo prodit, sed ante multa saecula a Deo profecta ad nos usque conservata est. Unde cognoscere hoc verbum (e. g. « Deus est unus et trinus ») tamquam divinum, idem est ac cognoscere, hoc verbum quod nunc proponitur, pridem a Deo revelatum ad nos usque conservatum esse. Iam vero organon a Deo institutum ad promulgationem, propagationem et conservationem totius revelationis est docens Ecclesia, h. e. constituti a Christo Apostoli et eorum perennes successores. Hinc Deus rebus et factis cognoscibiles reddidit primum Apostolos tamquam suos legatos in promulganda revelatione. « Euntes in mundum universum praedicate Evangelium omni creaturae... Illi autem profecti praedicaverunt ubique Domino cooperante et sermonem confirmante sequentibus signis » Marc. XVI. 20.; Heb. II. 4. etc. Successores serie perpetua immediate nectuntur cum ipsis Apostolis, et in mundo universo communione et doctrina inter se coniuncti velut unum corpus ad nos usque pertingunt. Ex connexione cum Apostolis et cum Christo ipso res illae et facta Christi et Apostolorum pertinent ad totam Ecclesiam subsequentem, quae et ipsa insuper novis rebus et factis quavis aetate insignitur tamquam sigillis demonstrantibus eius institutionem divinam et connexionem cum Christo et Apostolis. Res enim et facta indicata superius (p. 671. sq.) pertinent omnia ad Ecclesiam, et cum Ecclesia cohaerent vel tamquam eius principia efficientia et constituentia vel tamquam effectus et, si ita loqui fas est, tamquam eius actus vitales, quibus Ecclesia ipsa ut societas divinitus instituta et supernaturalis manifestatur. Lege s. Augustini mirabilem epistolam 137. n. 15. seqq. ad Volusianum, et libellum de utilitate credendi n. 32. 35.
Ita ergo Ecclesia, corpus cum capite Christo, inde ab origine humani generis usque ad nos exhibetur tamquam moraliter unum grande quoddam factum divinum, in quo Christus historice cognoscibilis in sua vita, suis miraculis, impletis prophetiis, doctrinae sanctitate, sublimitate, modo docendi, sua morte et resurrectione et glorificatione est principium et finis, A et Q; multiplices autem series factorum antecedentium et consequentium quae sunt ipsius Ecclesiae manifestationes, progrediuntur a Christo et ad Christum convergunt tamquam radii ad centrum sive ut praeparationes sive ut effectus, atque Christum ipsum partim ut supernaturalem suam causam demonstrant, partim ex Christo cognito in se perfectius intelliguntur, sicut generatim causa ex effectibus et vicissim effectus ex causa cognoscuntur. Sicut ergo Christus Dominus ipse, sicut deinde Apostoli rebus et factis sese exhibebant cognoscibiles ut legatos divinos, ita Ecclesia tum per ipsam connexionem cum Christo tamquam capite ac fundatore et cum Apostolis tamquam primis suis plantatoribus, rigatoribus ac membris, tum per novas et perpetuas series rerum et factorum sese exhibet velut continuationem legationis Christi et Apostolorum. Cf. Tract. de Traditione th. IV. sqq.
-
Hinc iam apparet, quomodo Ecclesia spectata secundum res et facta, quibus divina eius institutio et missio cognoscibilis redditur, sit velut elementum componens locutionem divinam perpetuo permanentem et perpetuo cognoscibilem. Praedicatio et prima promulgatio revelationis, loquendo nunc de novo Testamento, peracta a Christo et ab Apostolis componebatur verbis et rebus, et per res locutio erat cognoscibilis ut divina, « Domino testimonium perhibente verbo gratiae suae, dante signa » Act. XIV. 3.; hoc est, revelatio composita verbis et rebus ex sua insita ratione erat cognoscibilis ut divina postulans assensum in hanc veritatem: talem locutionem (quae est subiectum) esse locutionem divinam (quod est praedicatum). Vide supra p. 672. in nota. Pari ergo modo revelatio, quae nunc ab Ecclesia proponitur tamquam revelatio derivata inde a Christo et ab Apostolis, non tantum verbis constat sed etiam tota serie rerum et factorum, quibus Ecclesia exhibetur ut divinitus instituta et pro Christo legatione fungens ad conservationem et praedicationem doctrinae. Ergo non solum in personali praedicatione Christi et Apostolorum, sed etiam perpetuo in Ecclesia res illae et facta, connexio inquam Ecclesiae cum Christo et Apostolis, mirabilis propagatio et conservatio, consensio, supernaturalia charismata sese manifestantia, constantia in fide accepta, martyria, tota spiritualis vita Ecclesiae manifestata, omnia scilicet illa quae diximus Ecclesiam spectatam secundum res et facta, componunt ipsam divinam locutionem, quatenus constat duplici elemento verborum ac rerum.
-
Est autem hic sedulo adtendendum ad triplicem diversam considerationem rerum et factorum, quam supra p. 680. declaravimus, ne quis in re tam gravi fallatur, vel modo loquendi occasionem praebeat errandi. Ut saepe diximus, motivum formale fidei est unice auctoritas Dei loquentis. Unde si res et facta per se et seorsum spectentur, sunt in ordine ad locutionem divinam signa manifestantia intellectui eius divinitatem, in ordine ad rem credendam signa manifestantia eius credibilitatem, atque adeo modo utroque sunt motiva credibilitatis. Solum tertio modo considerata, ut Deus suam locutionem et divinam suam eloquentiam iuxta dictum Augustini componit verbis et factis, facta ingrediuntur ipsam locutionem divinam ex suis internis rationibus cognoscendam, hocque modo ingrediuntur ipsum motivum formale. Ita dum rex loquitur per suum legatum, motivum formale credendi fide debita verbo regio est auctoritas regis loquentis, non diploma et sigillum regium vel apparatus, quo legatus comparet. At si res illae considerantur ut elementum componens cum verbis unam locutionem regiam, quae ita in complexu spectata ex sese est cognoscibilis; hoc modo res illae ingrediuntur ipsum motivum formale.