Tractatus de divina traditione et Scriptura
Johannes Baptist Franzelin (1816–1886)
First published 1882
Franzelin's Tractatus de divina traditione et Scriptura (Romae, Ex Typographia Polyglotta S.C. de Propaganda Fide, 1882, editio tertia): the prolegomenon, the treatise on divine tradition with the scholion, the treatise on Scripture, and the dogmatic appendix. Latin from the 1882 edition, with a new English translation.
Prolegomenon de principiis obiectivis christianae cognitionis ac theologiae universim spectatis
Tractatus de divina traditione
§ I: Sectio I
Caput I: Caput I
Notio multiplex traditionis explicatur
De strictiori traditionis significatione, qua a doctrinis per sacram Scripturam traditis distinguitur
De ordine inter traditionem active spectatam et inter traditionem obiectivam in methodo tractationis
De modo et organo propagandae doctrinae secundum oeconomiam christianam divinitus institutam
Vivens magisterium demonstratur perpetuum organon traditionis christianae ex disertis verbis evangelicis et apostolicis
De intimo nexu principii traditionis cum necessariis proprietatibus religionis christianae
De incommutabili perduratione eiusdem oeconomiae post libros Novi Testamenti conscriptos
Caput II: Caput II
Formalis ratio traditionis demonstratur ex constitutione et ex principiis Ecclesiae
De constitutione visibili organi traditionis accommodatissima muneri iniuncto
De distinctione inter auctoritatem historicam et dogmaticam in testificatione traditionis
Per synthesin ex praecedentibus colligitur proprius traditionis conceptus, et ex Patrum sententiis confirmatur
De modo quo consensus fidelium in doctrinam fidei sit criterium divinae traditionis
Scholion I: Principia de subiecto et obiecto infallibilis magisterii
Scholion II: De significatione diversarum censurarum quibus propositiones damnari solent
§ II: Sectio II
Caput I: Caput I
De monumentis traditionis quatenus exhibent consensum custodum depositi, et quatenus pro iisdem sunt instrumenta doctrinae
De demonstratione consensus directa vel indirecta ex documentis antiquitatis
Caput II: Caput II
De auctoritate sanctorum Patrum si singillatim spectentur
Opinio de regno Christi millenario penes Patres ante saeculum quartum comparata cum consensu opposito Patrum subsequentium
De modo quo scholarum consensus exhibere possit traditionem divinam
§ III: Sectio III
Praedicatio ecclesiastica est suprema norma interpretationis sacrarum Scripturarum
Sufficientia Scripturarum a sanctis Patribus praedicatur non excludendo sed supponendo traditionem ac ministerium ad custodiam depositi
De existentia traditionum divinarum quae non continentur in Scripturis
Multiplici ratione traditio antecedit Scripturam
§ IV: Sectio IV
Revelatio catholica per Iesum Christum et per Spiritum Sanctum in Apostolis completa est
De modo quo doctrina fidei aliquo tempore possit esse obscurius proposita quae deinceps explicetur ac declaretur
De vero sensu canonis Vincentiani
De munere coniuncto custodum atque doctorum fidei et de modo explicationis depositi
De discrimine explicationis depositi fidei ante et post completam revelationem
Tractatus dogmaticus de divinis Scripturis
§ I: Sectio I
Caput I: Caput I
Ex traditione divina veteris Testamenti atque ex doctrina Christi ipsius et Apostolorum libri omnes librorumque partes pertinentes ad sacram Scripturam aequali modo divinae auctoritatis credi debent
Libri Scripturae inspirati sunt ita ut Deus sit librorum auctor
Declaratur distinctius notio inspirationis per analysin formulae dogmaticae: Deus est auctor librorum sacrae Scripturae
Confutatur notio inspirationis quae sit per meram assistentiam divinam et quae dicitur inspiratio subsequens
Caput II: Caput II
De inefficacia argumentorum internorum ad demonstrandam inspirationem librorum
De necessitate testimonii quo innotescat inspiratio
De duplici modo quo testimonium divinum de libris inspiratis nobis conservatum est
Principia Protestantismi repugnant probationi canonis Scripturarum quem Reformatores retinuerunt
Principia Protestantismi repugnant probationi canonis Scripturarum, quem Reformatores retinuerunt.
« Protestantibus de hoc divino testimonio ac proinde de suo integro Scripturarum canone, sicut ad doctrinae fidei fundamentum oportet, neque ex ipsa Traditione constare potest, quamdiu hanc eo solum sensu admittunt, quam ipsi dicunt traditionem historicam, et quae tota iudicanda et exigenda sit ad Scripturam seu unicam fidei regulam. »
In suis libris symbolicis haec tria principia profitentur sic dicti Protestantes orthodoxi: 1° libros quos habent in canone, omnes et solos credendos esse verbum Dei scriptum et divinitus inspiratos; 2° testificationem divinam nullam fuisse conservatam aut conservari potuisse sola Traditione ita, ut ex ea de aliquo dogmate certo constare possit, et ut obiectum fidei constituat; 3° Traditionem circa dogmata et circa intelligentiam verbi Dei admitti dumtaxat posse historicam hoc sensu, quod ex Traditione tamquam ex testimonio historico discitur, quomodo verbum Dei diversis aetatibus a Christianis fuerit intellectum; quae quidem Traditio per se nullius sit auctoritatis, sed exigenda et iudicanda a singulis ad normam unicam, quae est Scriptura.
Nihilominus tamen iidem Protestantes plerique saltem disputando cum antichristis, quos habent in sua communione, ubi ratio exigitur, qua hos omnes libros habeant in canone tamquam inspiratos, ad Traditionem appellant, quia vident aliam viam demonstrationis nullam patere. Dicimus iam, demonstrationem hanc institui non posse, nisi reiectis principiis quae tamquam fundamentalia a Protestantibus statuta sunt, admittatur catholicum principium Traditionis, atque adeo ex principiis Protestantismi viam nullam patere ad inspirationem librorum novi Testamenti saltem plerorumque demonstrandam, quos tamen libros ut verbum Dei inspiratum habent seu unicam fidei regulam.
Sane Traditio ex eorum principiis tantummodo refert sententiam veterum Christianorum, hocque unum docere potest, hos libros omnes habitos fuisse a veteri Ecclesia velut pertinentes ad Scripturam sacram atque inspiratos. Haec autem veterum sententia, utrum vera sit an falsa, a singulis iudicanda est ad unicam normam verbi Dei in Scripturis consignati. Iam hanc normam unicam iudicii si intelligerent solum negative ita, ut nihil possit admitti in Traditione, quod repugnet verbo Dei scripto; hoc esset utique verissimum, sed nihil confert ad demonstrationem, de qua agitur. Nam Traditionem veteris Ecclesiae de inspiratione librorum novi Testamenti quos habent in suo canone, non repugnare verbo scripto facile quidem convincent; at nec magis repugnat Traditio de libris aliis, quos tamen Protestantes repudiarunt; et generatim ex sola non repugnantia cum verbo scripto non possunt concludere veritatem testimonii, quod in Traditione continetur de suorum librorum inspiratione; sed haec veritas testimonii debet desumi ex auctoritate ipsius Traditionis. Tum vero Scriptura iam non est norma unica, ad quam omnia dogmata iudicanda sint; nec iam verum est, nullum posse esse aut esse dogma sola Traditione transmissum, sed relicto principio Protestantismi admittatur oportet principium Traditionis catholicum, et ex hoc adoptetur cum ceteris dogmatibus etiam integer canon Scripturarum secundum Traditionem Ecclesiae catholicae.
Si autem, quod revera habet principium Protestantismi, Scriptura unica sit regula fidei, et si Traditio ac veteris Ecclesiae sententia generatim, et consequenter etiam Traditio de inspiratione librorum N. T. iudicanda sit ad normam Scripturae ita, ut positivum postuletur testimonium Scripturae ad probandum dogma contentum in Traditione et in sententia veteris Ecclesiae, atque adeo silentium Scripturae sufficiat ad repudiandam Traditionem et ad iudicandam falsam aut saltem dubiam sententiam veteris Ecclesiae; tum profecto inspirationem horum librorum neque ex Traditione probare possunt. Scriptura enim de numero et canone librorum N. T., quos Protestantes adoptarunt, omnino silet. Ergo si silentium Scripturae est ratio iudicandi Traditionem falsam vel dubiam, iam pro eis nullus potest esse valor illius suae Traditionis historicae ad probandam inspirationem librorum novi Testamenti.
Porro ex hoc ipso, quod in antecedente thesi demonstravimus, testimonium de inspiratione omnium librorum canonis etiam a Protestantibus admissi sola Traditione ad nos usque servatum esse, facile videbis evidentem contradictionem in tribus principiis Deformatorum, quae initio commemoravimus. In primo enim principio continetur implicite affirmatio illius, quod in secundo principio explicite negatur, esse scilicet dogma aliquod sola Traditione transmissum. Pariter in tertio principio statuitur norma ad iudicandam Traditionem, qua eiusdem Traditionis valor explicite negatur, qui in principio primo implicite affirmatur. Vide de Tradit. th. XX. n. III.