Tractatus de divina traditione et Scriptura

Revelatio catholica per Iesum Christum et per Spiritum Sanctum in Apostolis completa est.

« Revelatio catholica in plenitudine temporis a Christo Dei Filio per se ipsum et per Spiritum Sanctum in Apostolis completa censeri debet, ita ut non solum nova oeconomia perfectioris ordinis et amplioris revelationis Dei ab antiquis nonnullis et recentioribus haereticis conficta excludatur, sed etiam in oeconomia praesenti nullum obiectivum incrementum depositi fidei catholicae sacris Scripturis et apostolica Traditione comprehensi post Apostolos aut factum aut in Ecclesia militante adhuc expectandum sit. »

Revelatio facta a Christo Dei Filio dum visibilis cum hominibus conversatus est, et per Spiritum Sanctum in Apostolis potest dupliciter concipi velut adhuc complenda. Primo modo intellexerunt Montanistae, Manichaei, sectae plures medii aevi, ut Fraticelli et homines evangelii aeterni (saltem aliquatenus etiam Abbas Ioachim), sectae innumerabiles recentioris aetatis Anabaptistae, Schwedenborgiani, Irwingiani, homines ecclesiae futurae seu omnes illi, qui exspectant novam et abundantiorem effusionem Spiritus Sancti (cf. p. 55.). Omnes enim isti, quamquam alii aliter, statuerunt tertiam perfectiorem oeconomiam Spiritus Sancti, quae sit in simili fere relatione ad oeconomiam secundam a Christo Filio Dei institutam, sicut est haec secunda ad primam veteris Testamenti seu ad oeconomiam Patris, ut illorum aliqui eam appellabant. Exclusa hac manifesta haeresi posset profectus obiectivae revelationis concipi secundo modo, ut Ecclesia Christi in terris, quam haeretici illi dicunt vel destructam vel destruendam, sit quidem iuxta divinas promissiones perpetua usque ad consummationem saeculi; sed in Ecclesia ipsa accipiat revelatio in dies nova incrementa, sicut in V. T. a prima inchoatione usque ad Christum et Apostolos continuo novae revelationes antiquis accesserunt.

In thesi profectum obiectivum revelationis post Apostolos sub utraque forma negamus. Est enim consummatio catholicae revelationis per Christum et per Spiritum Sanctum in Apostolis ipsamet caput doctrinae in divinis Scripturis et in Traditione expressum, atque in successione apostolica totaque vita Ecclesiae theoretice et practice multipliciter manifestatum.

I. Ad primum quod attinet, oeconomiam praesentem Ecclesiae Iesu Christi esse statum ultimum atque supremum divinae manifestationis pro hac conditione mortali generis humani, plane manifestum est ex ipsa revelatione christiana.

1°. Generatim in Scripturis novum Testamentum a Christo conditum comparatur veteri tamquam perfectum et consummatum imperfecto et inchoato, tamquam firmum et immobile perficiendo et transferendo in hunc ipsum statum perfectionis. Sicut enim Foedus antiquum semper exhibetur ut inchoatio sub spe et exspectatione novae oeconomiae, per quam perficiatur; ita ulterior divinae manifestationis perfectio quae in novo Testamento exspectanda proponitur, non est alia, quam ut fides transeat in visionem facie ad faciem in patria. Huius rei demonstrationem data opera exhibet s. Paulus in epistola ad Hebraeos.

a) Oeconomia legis Mosaicae (ita arguit Apostolus) imperfecta erat et tantummodo manuductio ad novam oeconomiam Christi perfectam; unde et sacerdotium in veteri pacto erat inefficax et ideo abrogandum, proindeque etiam abroganda erat tota illa oeconomia quatenus erat imperfecta, ut patet ex intimo nexu sacerdotii cum religione universa. Succedere autem ei debuit sacerdotium Christi altioris ordinis, efficax, aeternum, et numquam abrogandum; ex quo ipso constat, etiam oeconomiam in hoc aeterno sacerdotio fundatam esse aeternam. « Si ergo consummatio per sacerdotium Leviticum erat..... quid adhuc necessarium fuit secundum ordinem Melchisedech alium surgere sacerdotem?.... Translato enim sacerdotio necesse est, ut et legis (oeconomiae totius) translatio fiat..... Reprobatio (ἀθεσις abolitio) quidem fit praecedentis mandati propter infirmitatem eius et inutilitatem (διὰ τοῦ αὐτῆς ἀσθενεῶς καὶ ἀνωφελῶς propter inefficaciam); nihil enim ad perfectum adduxit lex; introductio vero (erat) melioris spei, per quam proximamus ad Deum... Hic autem (Christus) eo quod maneat in aeternum, sempiternum habet sacerdotium. Unde et salvare in perpetuum potest accedentes per ipsum ad Deum » VII. 11. sqq. b) Antiquum Testamentum umbra erat et typus novi; ideo illi imperfecto debuit succedere hoc perfectum. Illud propter ipsam imperfectionem debuit desinere, ergo huic propter perfectionem (supremam secundum actualem Dei providentiam) nullum perfectius succedet. « Nam si illud prius culpa vacasset (εἰ γὰρ ἦν ἀμεμπτος si fuisset exemptum ab imperfectione), non utique secundi locus inquireretur » VIII. 5-13. c) Diserte ex historia fundationis antiqui et novi Testamenti declarat Apostolus, hoc secundum esse ultimum et immobile. Ita enim prophetiam, « adhuc semel ¹, et movebo coelum et terram » Agg. II. 7, interpretatur. « Quod autem adhuc semel dicit, declarat mobilium translationem (μεταθεσιν) tamquam factorum, ut maneat ea quae sunt immobilia. Itaque regnum immobile suscipientes, habemus gratiam » XII. 27. 28. Antiquum Testamentum est illud « quod evacuatur », novum illud « quod manet » 2. Cor. III. 11. cf. Rom. X. 4; Gal. III. 23. sq.; IV. 3. 4.

2°. Sicut novum Testamentum comparatur cum veteri tamquam perfectum succedens imperfecto, ita ipsum tamquam imperfectum cum succedente perfecto confertur numquam nisi cum visione beatifica 1. Cor. XIII. 9-13. coll. 2. Cor. V. 7; 1. Io. III. 2. Triplex itaque status sibi respondet et per gradus cohaeret, umbra testamenti veteris, imago novi, res visionis beatae, quod indicat Apostolus Heb. X. 1. « Umbram habens lex futurorum bonorum, non ipsam imaginem rerum ». Habet se igitur vetus oeconomia ad Ecclesiam Christi in terris, sicut Ecclesia in terris se habet ad Ecclesiam coelestem; atque ita Ecclesia Christi est media inter veterem umbram et consummatam promissionum possessionem. « Primum tabernaculum est Synagoga, secundum Ecclesia, tertium coelum... Primum in umbra fuit et figura, secundum in figura est et in veritate, tertium in veritate sola (al. in veritatis aula). In primo ostenditur vita, in secundo datur, in tertio possidetur » s. Bruno Astens. hom. 34. ed. Romae 1791. T. II. p. 409. (exstat sub nomine Eusebii Gallicani in Bibl. Max. T. VI. p. 721.). Cf. s. Ambros. in Ps. 38. n. 25; Dionys. Hierarch. ecclesiast. c. 5. n. 2.

3°. Idem demonstratur ex constanti modo loquendi Scripturae, quo oeconomia haec praesens a Christo instituta appellatur plenitudo temporis Gal. IV. 4; Eph. I. 10. et revelatio in Christo et per Christum dicitur facta in novissimis diebus Heb. I. 1; Act. II. 17; 1. Pet. I. 20. (Cf. S. Th. 2. 2. q. 1. a. 7. ad 4.).

II. Commentum perficiendae revelationis in aliqua tertia perfectioni oeconomia, de quo diximus, excludetur a fortiori omnibus argumentis, quibus revelationem novam ad incrementum depositi catholici pertinentem ne in hac quidem perpetua Ecclesia Christi amplius expectandum esse demonstramus.

1°. Consideretur modus loquendi et doctrina Scripturarum de consummatione revelationis eiusdemque promulgatione per Apostolos, et de professione ac praedicatione fidei in eorum successoribus usque ad consummationem saeculi.

a) In ultimo sermone Io. XVI. 12-15. Christus Dominus directe et immediate spectat Apostolos personaliter, eisque per Spiritum Sanctum totam veritatem salutarem revelandam promittit, revelandam vero ut Apostolis h. e. ut suis legatis, non solum ad credendum et sciendum sed ad praedicandum et testificandum. « Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem ². Non enim loquetur a semet ipso, sed quaecumque audiet loquetur, et quae ventura sunt, annuntiabit vobis. Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. Omnia quaecumque habet Pater, mea sunt; propterea dixi, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis.» α) Quod dicimus, directe et immediate spectari Apostolos personaliter, non solum in defectu praesenti infirmitatis sed etiam in perfectione futura suscipiendae totius veritatis, manifestum est ex oppositione parallela in duobus primis incisis. Profecto enim qui non possunt portare modo, sunt personaliter ipsi illi homines ad apostolatum vocati; iam vero huic conditioni in qua modo sunt, opponitur altera in qua iidem ipsi erunt tunc, cum venerit ille Spiritus veritatis ³; infirmitati qua non possunt portare, opponitur perfectio qua iidem docentur omnem veritatem ⁴. β) Alterum quod diximus, Apostolis ita personaliter spectatis promitti revelationem totius veritatis salutaris, constat ex ipsis disertis verbis. Infinita veritas cum relatione ad extra, nempe ad omnem veritatem revelandam Ecclesiae, consideratur secundum ordinem communicationis in tribus personis SS. Trinitatis, in Patre, a Patre in Filio, a Patre Filioque in Spiritu Sancto, qui ideo est ac dicitur Spiritus veritatis in se et ad intra ob communicationem infinitae veritatis a Patre et Filio ⁵; Spiritus veritatis ad extra, ad Ecclesiam ut communicator omnis veritatis revelandae ⁶. Ipsa ergo substantialis veritas, Sancta Trinitas, in aeternis suis consiliis nullam habet aliam veritatem revelandam in tempore ut veritatem Ecclesiae in terris praeter hanc, quam omnem docere heic dicitur Spiritus veritatis. Atqui hanc omnem veritatem dicitur docere ipsos personaliter spectatos Apostolos. Ergo tota veritas, quae est veritas Ecclesiae in terris, ipsis Apostolis revelata est a Spiritu veritatis. γ) Hanc esse veritatem Ecclesiae, hoc est, revelatam Apostolis non pro ipsis solis sed pro Ecclesia et ut Ecclesiae communicandam, manifestum est ex ipso fine revelationis catholicae, ex munere apostolatus, ex disertis mandatis Christi fundatoris Ecclesiae. Ideo dixi, directe et immediate spectari personaliter ipsos Apostolos; nam finaliter sane in doctrina omnis veritatis, quam ipsi docentur a Spiritu veritatis, spectatur tota Ecclesia ab Apostolis docenda hanc omnem veritatem catholicam.

Initio huius ipsius sermonis in quo Dominus Apostolis promittit totam veritatem salutarem (πᾶσαν τὴν ἀληθειαν), explicuit hunc scopum quem diximus. «Mittam vobis a Patre Spiritum veritatis.... ille testimonium perhibebit de me; et vos testimonium perhibebitis de me, quia ab initio mecum estis» (testimonium divino-humanum) Io. XV. 26. 27. Et mox in fine totius sermonis rogat sanctificationem Apostolorum in tota illa veritate, et omnium fidelium omnium locorum et temporum, qui per verbum Apostolorum utique secundum totam illam veritatem credituri sunt in ipsum. «Pater sancte..... sanctifica eos in veritate (ἐν τῃ ἀληθείᾳ), sermo tuus veritas est; sicut tu me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum... non pro eis autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt (sine discrimine temporis) per verbum ipsorum in me» Io. XVII. 17-20. Hoc verbum praedicandum totius veritatis revelatae eisdem solemniter committit post resurrectionem suam. «Euntes docete omnes gentes.... docentes eos servare omnia, quaecumque mandavi vobis» (quaecumque nimirum mandavit vel visibiliter docens vel invisibiliter mittens Spiritum veritatis, qui ab ipso accipit et quaecumque audit, loquitur) Matth. XXVIII. 20. Haec igitur «omnis veritas quam docuit eos Spiritus veritatis,» haec «omnia quaecumque eis mandavit» Filius veritas, sunt evangelium quod praedicare iubentur omni creaturae in mundo universo Marc. XVI. 15, et in quo evangelio per virtutem supervenientis Spiritus Sancti testes constituuntur in Ierusalem, et in omni Iudaea, et Samaria, et usque ad ultimum terrae Act. I. 8. Hinc quoniam quod Apostoli acceperunt et praedicaverunt, est totum evangelium h. e. tota veritas annuntianda Ecclesiae, praeter illud « non est aliud evangelium » Gal. I. 6-9.

b) Ex his iam evidens est, quo munere functuri sint successores Apostolorum usque ad consummationem saeculi, quae futura sit fides obiectiva (obiectum fidei quod creditur) in Ecclesia usque ad mensuram aetatis plenitudinis Christi (Eph. IV. 13.). Totum evangelium, tota veritas fidei revelata est Apostolis pro Ecclesia, ac proinde eadem tota veritas fidei ab eis praedicata et transmissa est Ecclesiae. Praeter illam ergo totam veritatem ab Apostolis praedicatam nulla datur alia veritas Ecclesiae Christi, hoc est, veritas fidei catholicae. Aequae late ergo patet nec ulterius protensa intelligi potest veritas fidei catholicae, quam veritas praedicationis apostolicae.

a) Hinc totum aedificium spirituale Ecclesiae, fides cum omnibus suis divinis institutis et virtutibus, dicitur aedificari ut templum sanctum in Domino, et omnes fideles dicuntur « supraedificati super fundamentum Apostolorum et Prophetarum, ipso summo angulari lapide Christo Iesu » Eph. II. 20. In ordine igitur doctrinae et institutorum Ecclesia non habet aliud fundamentum quam revelationem veteris Testamenti per Prophetas et revelationem novi Testamenti consummatam per Apostolos, cuius principium et finis est Christus Iesus. Fideles ergo in tota sua fide innituntur fundamento praedicationis apostolicae (in qua ut in consummatione praedicatio prophetica includitur). Neque vero haec solum institutio temporaria, forte pro aetate dumtaxat primitiva Ecclesiae, censeri potest. Sed quamdiu fundatio in lapide angulari Christo Iesu, praeter quem fundamentum aliud nemo potest ponere (1. Cor. III. 10.) pro Ecclesia Christi manet essentialis; tamdiu haec connexio et fundatio in lapide angulari pro eadem Ecclesia Christi non perficitur nisi per « fundamentum Apostolorum et Prophetarum. » Hinc ipsa civitas sancta Ierusalem coelestis, quae velut lapidibus pretiosis construitur omnibus electis omnium temporum translatis a meritorio stadio fidei ad gloriosum praemium fidei, symbolice ostensa est s. Ioanni « habens fundamenta duodecim, et in ipsis duodecim nomina duodecim Apostolorum » Apoc. XXI. 14.

β) Quoniam ex demonstratis apostolatus institutus erat ad primam fundationem Ecclesiae per totius veritatis fidei praedicationem; hoc ipso successorum munus non potest esse alterius adhuc veritatis revelatio; sed illius « omnis veritatis » ab Apostolis acceptae in sua integritate et in suo genuino sensu conservatio et praedicatio. Quando igitur Apostolis ut iuridice repraesentantibus totam suam successionem usque ad consummationem saeculi praeceptum est: « docete omnes gentes... docentes eos servare omnia, quaecumque mandavi vobis; » munus impositum docendi totam veritatem catholicam utique pertinet aeque ad perennem successionem apostolicam ac ad collegium ipsorum Apostolorum. Verum ad Apostolos hoc magisterium pertinet ut ad primos promulgatores totius veritatis catholicae revelandae; ac proinde propter hanc totietatem veritatis ab ipsis Apostolis vi suae missionis iam promulgatam, ad successores magisterium pertinet ut praedicatores eiusdem totius veritatis catholicae revelatae. Magisterium ergo illo mandato testamentario, docete..... servare omnia quaecumque mandavi vobis, a Verbo incarnato institutum quoad obiectum doctrinae tam late patet pro tota successione apostolica ac pro ipso collegio apostolico; sed in Apostolis est magisterium primae promulgationis quoad totam doctrinam revelandam, in successoribus magisterium praedicationis eiusdem totius doctrinae revelatione iam completa (cf. th. V.)

Quapropter successores Apostolorum ubique exhibentur ut testes et doctores tantummodo eorum, quae acceperant ab Apostolis (th. V. n. III.). Eorum enim munus est et officium, « ut permaneant in iis quae didicerant et credita sunt illis » ab Apostolis, « scientes a quibus didicerint; » eadem quae ab Apostolis « acceperunt per multos testes, » iubentur « commendare fidelibus hominibus, qui idonei erunt et alios docere; » monentur, ut « formam habeant sanorum verborum, quae ab Apostolis audierant in fide, » et « bonum depositum custodiant per Spiritum Sanctum » 2. Tim. I. 13. 14; II. 2; III. 14. Fideles omnes pariter iubentur « supercertare semel traditae sanctis fidei » Iud. 3; « ambulare in Christo, radicati et superaedificati in ipso et confirmati fide, sicut et didicerant » Coloss. II. 7.

c) Quae hactenus demonstravimus, compendio ad haec capita reducuntur. α) Ad munus extraordinarium apostolatus pertinet prima promulgatio totius revelandae veritatis, quam ipsi immediate a Christo vel a Spiritu Sancto acceperunt revelatam. β) Hoc charisma non solum positive pertinet ad apostolatum; sed est ei proprium exclusive eo ipso, quod a Spiritu veritatis docebantur « omnem veritatem » pro Ecclesia novi Testamenti, seu totam veritatem catholicae revelationis. Unde fit, ut successores ab ipsis Apostolis ordinati iubeantur tantummodo custodire depositum, et docere ea quae didicerant ab Apostolis. Hinc porro γ) tota Ecclesia in sua fide et doctrina innititur, omnesque fideles sunt superaedificati super fundamentum Apostolorum et Prophetarum; atque idcirco fidelibus omnibus commendatur, ut non aliam admittant doctrinam fidei, nisi quae derivatur ab Apostolis. Quando igitur inculcatur fidelibus: « observetis eos, qui dissensiones et offendicula praeter doctrinam quam vos didicistis ⁷, faciunt » Rom. XVI. 17; huiusmodi sententiae declarant esse contra doctrinam Apostolorum, quidquid tamquam fides revelata ab omnibus fidelibus credenda proponitur praeter et supra doctrinam ab Apostolis traditam. δ) Quamvis igitur tempore apostolico, quo testimonia citata Scripturarum sunt edita, revelatio catholica nondum fuerit conclusa; attamen nulla nova revelatio in deposito fidei suscipienda erat, quae non esset ab ipsis Apostolis vel promulgata vel confirmata. Hinc intelligitur pertinens ad ipsum magisterium proprium apostolatus, id quod veteres tradunt, ipsos libros inspiratos Evangelii Marci a s. Petro, Evangelii Lucae a s. Paulo fuisse probatos et Ecclesiae commendatos (Euseb. H. E. II. c. 15; III. c. 4; Hieronym. de viris illustrib. c. 7. et 8.).

Ex his omnibus clarum est, quod suscepimus demonstrandum. Quoniam munus extraordinarium apostolatus institutum erat a divino Salvatore ad primam fundationem Ecclesiae in suo fundamento ipsaque sua essentia nempe in doctrina fidei completam; idcirco promissus et missus Spiritus veritatis revelationem totius veritatis fidei catholicae in ipsis illis primis fundatoribus plantatoribusque complevit. Nulla ergo amplius revelatio catholica in militante Ecclesia Dei est exspectanda.

2°. Si quod dubium manere posset de vero sensu in allatis testimoniis Scripturae per se inspectis, res ipsa demonstratur ex diserta doctrina et practico agendi modo totius Ecclesiae.

a) Diserta doctrina et praedicatio Ecclesiae quam in thesi VIII. et sqq. exposuimus, hanc ipsam totius revelationis catholicae incommutabilem completionem per Spiritum Sanctum in Apostolis absolutam, de qua nunc agimus, evidenter demonstrat.

b) Semper et ubique in Ecclesia ratum erat principium, successores Apostolorum esse custodes doctrinae apostolicae, cui nihil addi a qua nihil detrahi possit. « Regula lucis est: custodi quae accepisti, neque addens quidquam neque detrahens » s. Barnabas ep. n. 19. « Neque is qui multum de fide potest dicere, ampliat, neque is qui minus, diminorat » Iren. I. c. 10. n. 2. « Vera cognitio Apostolorum doctrina est et antiquus Ecclesiae status » id IV. c. 33. n. 8. « Nobis curiositate opus non est post Christum ducem nec inquisitione post evangelium; quum credimus, nihil desideramus ultra credere; hoc enim prius credimus, nihil esse quod ultra credere debeamus... Imprimis hoc propono, unum utique et certum aliquid institutum esse a Christo, quod credere omni modo debeant nationes... Quaerendum est donec invenias, et credendum ubi inveneris; et nihil amplius quam custodiendum quod credidisti, dum hoc insuper credis, aliud non esse credendum ideoque nec requirendum, cum id inveneris et credideris, quod ab eo institutum est, qui non aliud tibi mandat inquirendum, quam quod instituit » Tertull. Praescript. cc.8. 9. « Quod admonet Cyprianus (ep. ad Pompei.), ut ad fontem recurramus, id est ad apostolicam Traditionem, et inde canalem in nostra tempora dirigamus, optimum est et sine dubio facendum » Aug. de Bapt. contr. Donatist. V. c. 26. « Neque nunc fides incepit, sed a Domino per discipulos ad nos usque pervenit » Athanas. ep. encyclic. ad Episcopos n. 1. (T. I. p. 111.). « Nos praecipimus iis, qui in Christum sperant, nihil curiose praeter antiquam fidem inquirere » Basil. ep. 175. (T. III. p. 262.). « Mirari satis nequeo tantam quorumdam hominum... errandi libidinem, ut contenti non sint tradita semel et accepta antiquitus credendi regula; sed nova ac nova in diem quaerant, semperque aliquid gestant religioni addere, mutare, detrahere; quasi non coeleste dogma sit, quod semel revelatum esse sufficiat » Vinc. Lirin. n. 26. cf. n. 27. Vide reliqua th. VIII. p. 67-72.

β) Semper valebat principium universale, quidquid novum est, non ad fidem pertinere sed ad haeresim, si cum fidei deposito confundatur. Hinc apostolicitas character necessarius doctrinae fidei. Lege th. IX. n. I.

γ) Ideo synonymae semper habebantur appellationes « fides apostolica et fides Ecclesiae » Clem. Alex. Strom. VII. p. 763; Pamphil. Apolog. Origenis c. 1. Nimirum, ut ait s. Irenaeus III. 1., « non per alios dispositionem salutis nostrae cognovimus quam per eos, per quos evangelium pervenit ad nos. »

b) Consideretur modus agendi in Ecclesia. Quoties aliquod doctrinae caput ad fidem catholicam pertinere definitum est, id semper intellectum est esse prorsus idem ac definivisse, illam doctrinam revelatam ad nos pervenisse ab Apostolis sive in divina Scriptura sive sine scripto Traditione. « De fide nequaquam dixere (PP. Nicaeni), decretum est; sed: sic credit catholica Ecclesia; ut declararent, non recentiorem sed apostolicam esse suam sententiam » Athanas. de Synod. n. 6. Cf. Concil. Antiochenum (Mansi T. I. p. 1033.); Concil. Ephesin. (apud Lirinens. Commonitor. c. 42.); Concil. VII. (Hard. IV. p. 479. 482.); Tridentin. sess. IV. Hinc inquisitio omnis ad hoc unum semper reducebatur, utrum doctrina contineretur in Scripturis vel in apostolica Traditione; quod quidem acta omnium Conciliorum et historia omnium definitionum fidei evidenter demonstrant.

3° Hoc ipsum principium ad revelationem fide catholica credendam nihil pertinere posse, quod non in Scripturis vel in apostolica Traditione contineatur, ab omnibus theologis tum supponitur in suis demonstrationibus tum diserte etiam ab eis declaratur ad 3. dist. 25. et ad 2. 2. q. 1. seu in Tractatu de Fide. Consulantur S. Th. 1. q. 1. a. 8. ad 2; 2. 2. q. 1. a. 7. ad 4; q. 174. a 6. ad 3; Canus de Locis 1. V. c. 5. q. 3. ad ultimum; I. XII. c. 3. conclus. 3; Bellarmin. De verbo Dei 1. IV. c. 9. regula 1° et 2°; Gregor. de Valentia in 2. 2. disp. I. q. 1. puncto 6; Suarez de Fide disp. II. sect. 6. n. 15. sqq.; Card. de Lugo de Fide disp. III. sect. 5. n. 69. sqq.; Benedictus XIV. de Canonizatione SS. 1. III. c. 53. n. 2. 15.

Corollarium. Revelationes et prophetiae quae factae sunt post Apostolos, adhuc fiunt et fient in Ecclesia, non pertinent ad depositum fidei catholicae, quod Ecclesiae custodiendum, praedicandum, et explicandum commissum est. Ratio est, quia huiusmodi revelationes non diriguntur ad universam Ecclesiam sed ad homines privatos. Privati autem ideo dicuntur, quia non constituuntur a Deo legati ad suam Ecclesiam ut prophetae olim et Apostoli et sancti Dei homines inspirati ad divinos libros scribendos; sed accipiunt revelationem vel ad suam propriam vel etiam ad aliorum privatam directionem et fructum. Itaque per se neque pertinent revelationes privatae ad depositi fidei catholicae explicationem promovendam, ad quam Christus Dominus ministerium ordinarium in visibili capite Ecclesiae, ut principio et fundamento unitatis fidei, et in successione apostolica capiti unita instituit sub promissione infallibilis assistentiae, non autem sub directione per novas revelationes. Hinc est, quod inter rationes ob quas privatae revelationes suspectae videri possint, iuxta Benedictum XIV (de Canonizatione SS. 1. III. c. 53. n. 8.) recensetur illa, « si revelatum dicatur, quod adhuc sit sub Ecclesiae iudicio. »

Ceterum sane non repugnat, ut Deus cuipiam revelet verum sensum alicuius veritatis in obiectiva revelatione apostolica contentae et ab Ecclesia nondum definitae nec sufficienter omnibus propositae. Unde etiam posset aliquando Deus per revelationem privatam factam Pontifici vel pluribus aut paucioribus Patribus Concilii manifestare verum sensum dogmatis; hic autem esset modus extraordinarius ad dogmatis explicationem, ubi infallibilitas definitionis ac propositionis pro fidelibus non ex tali privata revelatione, sed semper ex promissa ordinaria assistentia Spiritus Sancti repeteretur, quia haec assistentia non autem revelatio privata a Deo promissa est et universae Ecclesiae infallibiliter certa. De tali modo extraordinario explicandi dogmatis intelligi fortasse potest, quod habet s. Augustinus de Baptism. VII. n. 102. ⁸

Si quaeritur, qua fide huiusmodi revelationes privatae sint credendae, responsio theologorum haec est. Distinguatur in primis inter fidem obiectivam seu materiale obiectum fidei, et inter fidem subiectivam seu habitum atque actum fidei. Ad fidem divinam obiective spectatam pertinet, quidquid a Deo revelatum est; ad obiectivam fidem catholicam pertinet, quidquid a Deo revelatum est universae Ecclesiae credendum. Unde latius patet obiectum fidei divinae quam fidei catholicae. Si iam etiam fidem subiectivam ex obiecto distinguere placet in fidem divinam et fidem catholicam, appellatio fidei divinae non designat habitum aut actum specie diversum; sed idem habitus et idem specie actus dicitur fides divina, quatenus refertur ad quodcumque obiectum a Deo revelatum propter auctoritatem Dei revelantis creditum; fides autem catholica dicitur quatenus refertur ad obiectum comprehensum in deposito revelationis catholicae. Unde revelatio privata a Deo facta potest et saltem ab eo, cui fit vel pro quo fit, debet credi fide divina, si evidentia adsint motiva credibilitatis; non tamen ea fides dicitur catholica. Haec est sententia communior et nobis quidem videtur vera, quamvis repugnent illi theologi, qui putant ad obiectum fidei divinae requiri, ut sit in Scriptura vel apostolica Traditione contentum, vel etiam ab Ecclesia propositum credendum; qui proinde censent, huiusmodi revelationes privatas numquam posse credi fide divina, sed tantummodo teneri actu consilii et prudentiae christianae (vide Salmanticenses Tract. de Fide disp. I. dub. 4. §. 1. 2.). Dixi posse et saltem ab eo, cui aut pro quo facta est revelatio, debere credi fide divina, si adsint evidentia motiva credibilitatis. Ex hac necessaria conditione evidentis credibilitatis videtur orta illa diversitas opinionum inter theologos, quam commemoravi. Videntur nimirum aliqui negare umquam posse eoque magis debere credi revelationes privatas fide divina, eo quod in eis numquam adsint motiva credibilitatis ad talem fidem sufficientia. At posse Deum etiam privata suas revelationes reddere evidenter credibiles ut divinas, haud secus ac illas patriarchis et prophetis factas, profecto negari non potest. Si Deus id potest, non perspicio, qua ratione constet actu numquam fecisse aut facturum huiusmodi revelationes ita credibiles, saltem iis in quorum mente Deus revelando operatur, ut sanctis illis, qui (quod de s. Ignatio traditum est) se paratos offerebant etiam ad testimonium sanguinis pro veritate rerum privata revelatione sibi manifestatarum. Si quando autem Deus re ipsa talibus motivis se manifestaret ut revelatorem, profecto obligatio credendi propter infinitam auctoritatem Dei revelantis h. e. fide divina, in dubium vocari non posset. At vero ita propositas revelationes omnino raras esse constat ex biographiis sanctorum et ex tota historia; et forte numquam fit privata revelatio iis motivis externis credibilitatis, ut alii possint aut omnino teneantur credere fide proprie dicta divina.

Quod pertinet ad Ecclesiae iudicium, quo huiusmodi revelationes privatae aliquando approbantur, illud non eo spectat, ut revelationes proponantur fidelibus fide divina credendae; sed ut declaretur, a) in iis nihil esse quod fidei catholicae, bonis moribus et disciplinae christianae adversetur; b) sufficientia esse indicia veritatis, ut huiusmodi revelationes fide humana pie et prudenter ac sine superstitione credi et ad aedificationem a fidelibus legi possint. « Sermonem instituendo de earum approbatione, inquit Benedictus XIV. de Canoniz. SS. l. II. c. 32. n. 11, sciendum est, approbationem istam nihil esse aliud quam permissionem, ut edantur ad fidelium institutionem et utilitatem post maturum examen, » et quemadmodum loquitur Card. de Turrecremata apud ipsum Benedictum l. III. c. 53. n. 15. « ut possint legi in Ecclesia Dei eo modo, quo multorum aliorum doctorum libri et sanctorum historiae et legendae licentiantur legi fidelibus. » c) Post Ecclesiae huiusmodi approbationem, vel si etiam nullo adhuc lato iudicio graves adsint genuinitatis rationes, certe fas non est tales revelationes contemnere (cf. Bened. XIV. l. c. l. III. c. 53. n. 15; Vasquez in 3. P. T. II. disp. 117. c. 6. n. 77.).

Vide S. Th. 2. 2. q. 174. a. 6. ad 3; Canum l. XII. c. 3. conclus. 3; de Valentia T. III. q. 1. puncto 1. §. 5; Suarez de Fide disp. III. sect. 10; de Lugo de Fide disp. I. sect. 11; Benedict. XIV. de Canoniz. SS. l. II. c. 32. n. 11. 12; l. III. c. 53.