Tractatus de Gratia Divina Actuali

Domenico Palmieri

Tractatus de Gratia Divina Actuali

Domenico Palmieri (1829–1909)

First published 1885

Dominicus Palmieri, S.J.'s Tractatus de gratia divina actuali (Gulpen, 1885) is a systematic Roman-school treatise on actual grace. After defining grace and its divisions, Palmieri examines its effects, necessity for fallen humanity, gratuitous character, efficacy, distribution, and relation to predestination, engaging Augustine, the Fathers, councils, Jansenism, and the scholastic disputes over physical predetermination. The sixty-two-thesis format exemplifies late nineteenth-century neo-scholastic dogmatic method: historical authorities are gathered into tightly argued theological conclusions. Schola presents the Latin work from the 1885 edition.


Prolegomenon I: Prolegomenon. De notione et partitionibus praecipuis gratiae divinae

Thesis I: Gratia, prout dicitur de bono aliquo alteri collato, definitur: beneficium ex benevolentia collatum citra exigentiam eius, cui confertur: ad quam definitionem redit illa communis Scholasticorum: donum gratis datum.

Thesis II: Gratia creata tum in donum naturale tum in donum supernaturale dispesci potest: supernaturale tamen donum potiore iure et magis proprie gratia dicitur; ita ut ea dona in ipsa ratione gratiae specifice differant.

Thesis III: Ratione habita tum status sive integritatis sive lapsus creaturae rationalis, tum principii meritori, quod proprium est alterius status, gratia supernaturalis distinguitur in gratiam Dei et gratiam Christi.

Thesis IV: Gratia supernaturalis alia est externa, alia interna.

Thesis V: Rursus gratia supernaturalis dividi debet in gratiam gratis datam, et gratiam gratum facientem, quae potior est illâ.

Thesis VI: Gratia gratum faciens alia est in habitu sita et permanens, alia actualis et transiens.

Caput I: De Gratiae actualis natura

Articulus I: De iis, quibus gratiae actualis ratio competit

Thesis I: Ad gratias actuales spectant mentis illustrationes tum quae tantum ab extrinseco excitantur in nobis, tum potissimum quas operatur quoque immediate Spiritus in mente nostra.

Thesis II: Ad gratiam actualem spectant quoque inspirationes voluntatis tum mediatae tum immediatae atque inspirationes immediatae inter gratias actuales enumeratas principem obtinent locum.

Thesis III: Gratiae actuales illustrationis et inspirationis continentur certe actibus vitalibus intellectus et voluntatis.

Thesis IV: Actus vitales, quibus continetur gratia actualis illustrationis et inspirationis, quae principium est deliberati actus et operis boni, sunt primo quidem actus indeliberati utriusque facultatis tum vero etiam actus deliberati.

Thesis V: Ex quo corollarii instar consequitur inter auxilia, quibus voluntas adiuvatur, aliqua exsistere, quae sint per se efficacia.

Thesis VI: Ratio gratiae actualis extendi potest etiam ad actus indeliberatos sensus et appetitus sensitivi.

Thesis VII: Ratio gratiae actualis ad universam quoque providentiam externam tum positivam tum negativam, qua ad opera salutaria et ad beatitudinem homines promoventur, extendi debet. 1.

Articulus II: De viribus quas gratia actualis confert

Thesis I: Gratia actualis confert vires morales voluntati ad honeste agendum.

Thesis II: Tenendum est actualem gratiam nedum morales, sed physicas quoque vires addere facultatibus nostris ad actus salutares eliciendos.

Thesis III: Non demonstratur inter gratias actuales recensendas esse qualitates quasdam reales, non vitales et suapte natura fluentes, quae principium intrinsecum sint actus vitalis indeliberati supernaturalis: tenere autem licet quod actualis gratia absolvatur tum actibus vitalibus tum divina operatione elevante facultatem et cum ea producente actus supernaturales.

Articulus III: De generali habitudine gratiae ad voluntatem

Thesis I: Constat ita addi per gratiam formaliter vires tum physicas tum morales voluntati, ut ex voluntate et gratia unum constituatur principium actus deliberati salutaris, quod est nempe voluntas elevata, illustrata, inspirata.

Thesis II: Gratia actualis interior multipliciter dividitur, nempe in excitantem seu vocantem et adiuvantem, in operantem et cooperantem, in praevenientem et subsequentem, in antecedentem et concomitantem.

Caput II: De Gratia actuali necessaria hominibus lapsis

Articulus I: De potestate naturae ad actus ordinis naturalis

Thesis I: In ipsa natura intellectus humani positum est, ut per solas naturae vires sit ei impossibile cognoscere veritates sibi naturales omnes simul collective sumptas.

Thesis II: Liberum quoque arbitrium gaudet naturaliter potestate physica semper honeste agendi servandique legem naturalem; quamvis ad idem praestandum impotentia quadam morali laboret.

Thesis III: Merito proscripta est doctrina, quae statuit omne, quod agit peccator, peccatum esse et omnia opera infidelium esse peccata liberumque arbitrium sine gratiae Dei adiutorio non nisi ad peccandum valere.

Articulus II: Quid natura humana per se sola non possit

Thesis I: Certum est, quoties in monumentis Ecclesiasticis doctrinam revelatam proponentibus legimus credendum esse quod bonum aliquod esse non possit in nobis vel actus aliquis fieri a nobis non possit citra auxilium gratiae, id de bonis et actibus salutaribus intelligendum esse.

Thesis II: Cum testificatione catholica satis constet citra gratiam nihil boni et salutaris in hominibus esse posse, speciatim affirmamus gratiae quoque deberi fidem saluturam eisdemque pium quodvis initium spiritumque precum.

Thesis III: Necessitas gratiae actualis ad agendum sicut oportet asserta a Patribus contra pelagianos, est necessitas non solum moralis, sed physica et absoluta.

Thesis IV: Ex qua doctrina Patrum consequitur actus salutares esse intrinsece h. e. entitate sua supernaturales.

Thesis V: Eamdem doctrinam necessitatis gratiae, quae saeculo V. a Patribus contra pelagianos propugnata est, iam Patres praecedentium saeculorum in Oriente et Occidente continenter tradiderant. 1.

Thesis VI: Gratia porro necessaria ad salutariter agendum iis, qui necdum sunt conversi ad Deum et quovis habitu supernaturali carent, est gratia duplex interior immediata, nempe illustrationis mentis et inspirationis voluntatis.

Thesis VII: Ut tandem de necessitate gratiae actualis pro iustis quoque disseramus, primum advertendum est quod cum gratia praeveniens dicitur necessaria ad omnes actus salutares, non eo ipso dicitur quod ad singulos actus nova gratia praeveniens sit necessaria.

Thesis VIII: Praestituto Tridentinae Synodi Sess.

Appendix I: De sententia Augustini circa necessitatem gratiae actualis in statu integritatis

Parergon I: De quadam sententia Ripalda

Caput III: De Gratiae actualis gratuitate et de praeparatione ad gratiam

Thesis I: Distincto merito operis condigno et congruo, docemus nullum esse posse in natura meritum, quo gratia comparetur atque utrumque pariter meritum naturae condignum et congruum a Patribus fuisse reiectum. 1.

Thesis II: Negandum est quoque naturam viribus suis posse sibi positivam dispositionem ad gratiam comparare.

Thesis III: Neque precibus naturae adseri potest vis impetratoria gratiae, ratione saltem habita huius, in quo versamur, providentiae ordinis.

Thesis IV: Calumnia est plurimos graecos Patres et nominatim Chrysostomum primas partes in ordine salutis tribuisse naturae et idcirco gratiam merito cuidam naturae congruo rependi affirmasse. 1.

Thesis V: Etsi illius theologici effati: *Facienti quod in se est Deus non denegat gratiam*; interpretatio, quae statuit facientem quod in se est viribus naturae, se disponere negativa dispositione ad gratiam, permitti possit tanquam non derogans dignitati gratiae; attamen animadvertendum^[15.

Thesis VI: Gratuitas gratiae optime componitur cum impetrutione et meritis ope praecedentis gratiae comparatis.

Thesis VII: Formalis perseverantia, licet sit per gratiam, quae ex divina ordinatione ipsis debetur, in potestate omnium iustorum; est tamen adhuc donum Dei, distinctum a donis tum iustificationis tum illius potestatis divinitus collatae, ideoque donum speciale atque est donum iustis gratuitum; quod tamen iustus potest suppliciter emereri.

Caput IV: De Gratiae actualis efficacia

Articulus I: Synopsis historica controversiae Patres inter et Massilienses

Thesis I: Massilienses negarint ad salutare fidei initium necessariam esse gratiam interiorem immediatam praevenientem.

Thesis II: Gratia, quam Massilienses ad cetera opera necessariam fussi sunt, si in se spectetur prout est auxilium ad operandum, est illa eadem gratia, quam Augustinus contra pelagianos defendit.

Articulus II: Controversia circa gratiae efficaciam

Controversia cum haereticis

Thesis I: Haeretica est sententia, quae statuit ita voluntatem humanam per gratiam Dei antecedenter moveri, ut libertate indifferentiae sub eadem gratia sit destituta.

Thesis II: Sententia Iansenii: gratiam Dei ita esse efficacem, ut inter ipsam et libertatem exsistat habitus line quidem delectationis inde liberatae praevenientis victricis, inde autem voluntatis victae et ad unum insuperabiliter determinatae, qua parte statuit gratiam necessitatem inferentem, haeretica est nec a praecedente differt; quatenus vero gratiam, quae necessitatem infert, in delectatione collocat, falsa est.

Thesis III: Haeretica est haec divinae gratiae notio, quam Quesnellus systema Iansenii emendaturus tradidit, ut sit nempe ipsa omnipotens Dei voluntas vel operatio manus sive voluntatis Dei omnipotentis.

Thesis IV: Inepte vero ad plures Scripturarum locutiones provocant haeretici, ut suam haeresim tueantur.

Thesis V: Perperam ex iis, quae pelagiani ac massilienses contra Augustini doctrinam obiciebant atque ex difficultate, quam ipse Augustinus se experiri fatebatur in conciliando utroque dogmate libertatis et gratiae, colligunt haeretici sententiam, quam ipsi defendunt, esse ipsam Augustini doctrinam.

Thesis VI: Neque proficiunt magis afferentes doctrinam Augustini, qua traditur et explicatur sive gratiam operari ipsum velle, facere ut velimus, dare bonam voluntatem, dare omnia merita, totum esse gratiae, sive gratiam esse, quae nos discernit et opus bonum non esse volentis aut currentis, sed miserentis Dei, sive gratiam esse omnipotentissimam, efficacissimam, insuperabilem, indeclinabilem et a nullo duro corde respui.

Thesis VII: Inscite quoque Jansenius abutitur Augustini doctrina in Expositione Epistolae ad Galatas: quod amplius nos delectat, secundum id operemur necesse est atque appellatione victricis facta gratiae, ut evincat a maiori delectatione voluntatis consensum necessario extorqueri.

Thesis VIII: Falsa est doctrina, quam Iansenius asserit, enarrans distinctionem ab Augustino (*De Correp. et Grat.* cc. 10. 11. 12.) traditam duplicis adiutorii, nempe adiutorii sine quo non et adiutorii quo; falsaque est pariter interpretatio ab eodem Iansenio adlibita in Augustini locis.

Thesis IX: Gratia omnis potestatem tribuens operandi est vere sufficiens ad id propter quod datur, sive operatio consequatur sive non.

Thesis X: Ut gratiae pure sufficientis doctrina catholica impugnetur, frustra obiicitur 1) quod Augustinus aliam gratiam non agnoverit nisi efficacem sive praeter hanc non agnoverit nisi naturalem possibilitatem pelagianam, quod docuerit gratiam Dei nullo duro corde respui negaveritque gratiam Dei omnibus dari; 2) quod idem censuerit frequenter gratiam deesse, qua tentationes superari ac praecepta servari possint.

Controversia inter scholasticos

Thesis I: Sunt qui putant gratiam efficacem, per quam Deus praestat ut velimus, esse motionem Dei in voluntate receptam eamque praeviam prioritate saltem naturae ad actum secundum, quae ex ipsa sua natura sit efficax ita, ut eam necessario necessitate consequentiae sequatur voluntatis consensus atque ita necessario sequatur, ut quamvis voluntas libere vere agat, attamen contradictionem implicet ea gratia praeparari voluntatem eandemque voluntatem ei gratiae non consentire.

Thesis II: Omissa, quia non amplius necessaria, responsione ad argumenta quae ex testimoniis Scripturarum petuntur, ad Augustinum quod spectat, cui praecipue vel unice ex Patribus innituntur Thomistae, docemus Augustinum eam tradere notionem gratiae, quae theoriam gratiae physice praedeterminantis prorsus excludat.

Thesis III: Ex principio philosophico, cui sententia gratiae praedeterminantis innititur, petito ex dignitate causae primae, necessario consequitur Deum praedeterminare ad entitatem actus mali, quod nequit admitti.

Porro falsum est a dignitate causae primae exigi ut ipsa praedeterminet causas secundas falsumque est magis, si causae secundae sint causae liberae.

I. Principium primum philosophicum h. e. ipso lumine rationis notum, quo necessitas gratiae physice praedeterminantis probatur a suis auctoribus, illud est quia causa secunda ex ipsa sua conditione quod est causa secunda, nequit agere nisi causa prima concurrat praemovendo et praedeterminando actum: quod proinde principium cum valeat pro quavis causa secunda et in quovis ordine, sequitur quod in ordine quoque supernaturali pro actibus salutaribus necessaria sit praedeterminatio Dei, quae erit gratia physice praedeterminans. Doctrina ergo gratiae physice praedeterminantis non est nisi specialis applicatio illius universalis principii, quod omnis causa secunda praemovenda et praedeterminanda est a Deo.

Hinc nedum concedunt sed contendunt iidem Deum praedeterminare ad entitatem quoque peccati: necesse est enim ut Deus concurrat ad entitatem peccati; Deus vero non concurrit ad actus creaturarum nisi praedeterminando concursu praevio ad actum (Th. XLIX. I.). Haec praedeterminatio ad entitatem peccati efficax est, sicut efficax est gratia praedeterminas ad actum bonum, nempe quemadmodum cum ista nequit coniungi dissensus, ita nec cum illa. Ratio est quia utraque pariter est praedeterminatio h. e. operatio causae primae omnipotentis, cui nulla causa secunda resistere potest. Porro necesse est ut hanc praedeterminationem ad entitatem actus peccati tueantur isti auctores; si enim id negetur, falsum est illud principium philosophicum et si illud falsum est, caret suo fundamento doctrina gratiae physice praedeterminantis. «Ista necessitas, ait Bannez p. q. XIV. a. 13., sequitur ex efficacissima primae causae virtute, quae ita determinat omnes causas secundas ad suos effectus producendos, quod nulla causa secunda potest» exire ab eius determinatione." Quocirea idem (ibid. q. XXIII. a. 13) relata sententia docentium quod Deus omnibus praedestinatis et reprobis confert auxilium sufficiens quo possint bene operari in omni eventu, si velint, non tamen determinat neque applicat eorum voluntatem ad bonum vel malum usum, sed actualis operatio pendet solum ex libertate arbitrii volentis se determinare ad bonam vel malam actionem; affirmat eam esse falsam et parum consentientem veritati catholicae; contra quam sic arguit. «Nam ex illa sequitur manifeste quod Deus non habeat providentiam actualis usus liberi arbitrii, quod adversatur doctrinae Thomae et Augustini, imo et manifestae veritati: ergo. Prob. consequentia: quoniam tota providentia Dei terminatur ad hoc quod est conferre libero arbitrio sufficiens auxilium, quo posset bene operari, si velit. Quod autem bene vel male operetur, totum pertineret ad ipsum liberum arbitrium, quia Deus non determinaret illum ad bene vel male operandum.» Cf. verba Alvarez superius citata.

Atqui dicimus hoc ipso consectario demonstrari falsitatem doctrinae de gratia physice praedeterminante, prout illi principio innititur. Id evidentissime demonstratur ex absurdis quae continentur hac sententia, quae docet Deum praedeterminare ad entitatem actus peccati.

Absurdum I. Deus proprie et per se causa est operis mali. Qui enim libere alium impellit et praemovet praemotione cui resisti non potest, ipse est proprie et per se causa actus qui sequitur necessario suam motionem. Sane nonne Deus est causa proprie et per se actus boni, quia gratia sua praedeterminat actum? nonne ut Deum tueantur causam adaequatam actus salutaris, aiunt necesse esse ut dicamus Deum praedeterminare ad actus salutares? cum ergo Deus pariter praedeterminet ad opus malum, ipsius causa adaequata ideoque causa proprie et per se erit. Nec refert distinctio inter entitatem actus, et malitiam eius. Nam 1) malitia, quae privatio quaedam est, non est causabilis nisi causata entitate actus; nullo ergo alio modo potest proprie et per se causari, nisi causata proprie et per se entitate peccati, nisi causando entitatem actus, cui malitia inest neque opus est ut agens illam malitiam intendat, sed satis est quod intendat id quod novit esse prohibitum. Sane 2) posita necessario propter determinationem entitate actus, si malitia eius ex nobis est, ea erit ex nobis quatenus eam intendamus: atqui quisnam, cum peccat, malitiam intendit? aut opusne est malitiam actus intendere ut peccetur? tum ut eam intendat, nonne cum haec intentio sit actus, alia requiritur praedeterminatio? quod si nos malitiam non intendimus, quomodo verum est malitiam actus, ad quem a Deo praedeterminamur, esse a nobis?

Praeterea posita necessario propter praedeterminationem Dei entitate actus puta odii proximi, estne integrum homini adiicere illi vel non adiicere malitiam? estne separabilis ab eo actu malitia, cum actus a sciente fit (ut hic supponitur), praedeterminato simul a Deo? quo actu voluntas est auctrix malitiae, cum nequeat agere nisi praedeterminata a Deo? An sufficit voluntatem esse causam finitam et deficientem? Sed haec est conditio cur possit esse peccatum, non ratio cur sit, nisi sit aliquis actus liber vel libera omissio actus, quae et ipsa est aliquis actus elicitus.

Ceterum 1°) quod lege prohibetur, non est malitia sola actus, sed est ipse actus physicus, qui est malus; qui autem volens facit quod lex vetat, est causa reapse operis mali et qui alium ad eum actum ponendum praemovet ita ut ei resisti non possit, est causa proprie et per se illius rei, quam lex prohibet, idest operis mali. Etenim causa proprie dicitur quae vere causa est sive influxu morali, sive potissimum influxu physico: causa per se dicitur, relate ad aliquem effectum, cuius operatio est naturaliter ordinata ad illum effectum producendum et si est causa libera, cuius operatio ab intentione agentis ordinatur ad illum effectum. Ut autem sit causa per se mali, nihil aliud postulatur quam ut sit causa modo dicto eius rei sive actionis, quae cognoscitur esse mala. Porro praedeterminatio operis mali est naturaliter ordinata ad illud efficiendum; quia necessario ex natura sua illud infert et cum ea praedeterminatio libere a Deo detur, Deus certe intendit illud quod scit ex ea non posse non sequi.

Tam vero id et a sensu communi rectaque ratione abhorret et adversatur Canoni 6. Sess. VI. Tridentini: Si quis dixerit non esse in potestate hominis vias suas malas facere, sed mala opera ita ut bona Deum operari non permissive solum, sed etiam proprie et per se, adeo ut sit proprium eius opus non minus proditio Iudae, quam vocatio Pauli, A. S.

Absurdum II. Sequitur ex hac sententia non minus proprium opus Dei esse proditionem Iudae, quam vocationem Pauli; nam vocatio Pauli opus est Dei, quia Deus praedeterminavit, ita ut in sententia adversariorum ea non esset opus Dei nec Deo tribuendum esset sed potius Paulo quod vocatus venerit, nisi Deus praedeterminasset voluntatem Pauli; atqui pariter Deus praedeterminavit voluntatem Iudae ad proditionis actum: ergo non minus est opus Dei proditio Iudae, quam vocatio Pauli. Atqui id repugnat canoni citato.

Absurdum III. Sequitur non esse in hominis potestate vias suas malas facere. Nam cum caret praedeterminatione ad entitatem actus peccati, nequit peccare idque est ei metaphysice impossibile; qui enim possit malitiam ponere absque entitate alicuius actus? cum vero habet eam praedeterminationem, nequit non elicere eum actum, et rursus est ei metaphysice impossibile abstinere ab eo actu, ideoque a peccato; ergo. Sane dicant quomodo libere peccet. An est homini integrum producere vel non producere solam malitiam absque praedeterminatione? sed sola malitia non est producibilis et si esset producibilis, requiretur praedeterminatio. An integrum est homini entitati actus, ad quam praedeterminatur, apponere malitiam vel bonitatem? verum absurdum est actui blasphemiae posse apponere bonitatem et actui amoris Dei posse apponere malitiam; si autem id fieri posset, deberet fieri per aliquam actionem, quae postularet rursus praedeterminationem: ergo. Porro haec quoque doctrina adversatur canoni citato.

Absurdum IV. Sequitur hominem cum peccat, non peccare. Nequit enim resistere causae inducenti illum in peccatum. Certa est autem Augustini sententia ex Lib. III. de lib. arb.: «Quaecumque illa causa est voluntatis (h. e. actus volendi), si ei resisti non potest, sine peccato ei ceditur: si autem resisti potest, non ei cedatur et non peccabitur.»

Absurdum V. Sequitur Deum vehementiore tentatione, quam Daemon, tentare homines. Daemon enim non nisi mediate et moraliter agit in voluntatem; Deus vero immediate et physice. Igitur falsum et absurdum est Deum praedeterminare ad entitatem actus peccati: falsum ergo et absurdum Deum causam primam praedeterminare voluntatem ad actum; falsum proinde Deum gratia sua efficaci praedeterminare voluntatem ad actus salutares.

II. Quod dignitas causae primae non sibi vindicet ut ipsa praedeterminet causas secundas itemque liberas, satis demonstratum relinquitur ex praecedente parte; consequitur enim praedeterminatio entitatis peccati, quae pluribus absurdis scatet, ut vidimus.

Et sane concursus Dei ad actus sive operationes creaturarum ideo postulatur, quia quidquid est et fit, necesse est ut a causa prima totius entis procedat. Ut autem actus a Deo sit, satis est quod sit terminus divinae actionis ad extra; cum autem Deus ad extra efficiat volendo (de Deo Creant. Th. V.), ut Deus sit causa actus, satis est quod ipse, volente homine, velit eum actum. Atque hic est concursus, qui simultaneus vocatur, concursus, quo Deus concurrit ut causa universalis, ait s. Thomas, omnibusque agentibus cooperatur propter necessitatem omnibus pariter communem et idcirco eodem pacto omnibus cooperatur. Requiritur quidem pro actibus salutaribus aliquid praevium ad actum salutarem, quod a Deo sit. Id vero est situm in elevatione facultatis, illustratione, inspiratione, quae spectant ad constitutionem actus primi expediti ad actum deliberatum supernaturalem. At cum facultas ita est constituta in actu primo supernaturali, nullum alium concursum praeter simultaneum exigit, quemadmodum in ordine naturali (ct. Th. XVII.). Nec pro ulla causa postulatur praedeterminatio divina.

Et sane si causa, quae agit, est causa necessaria, ea iam est ex natura sua determinata ad actum specifice: quoad exercitium vero determinatur ab adiunctis sive ab iis omnibus, quibus positis necesse est ut agat et idcirco tunc agit concurrente simul Deo. Quid vero praedeterminatio Dei superaddita praestaret, cum iam, praesupposita sua natura, sit ab adiunctis causa determinata ad actum ita, ut nequeat non agere? ergo praedeterminatio Dei ad actum est inutilis.

Si vero est causa libera, ipsa, prout causa est, nullum alium concursum postulat quam qui ab aliis causis postulatur: indigentia enim concursus est communis et aequalis pro omnibus; quia eius ratio eadem est pro omnibus. Quatenus vero est causa libera, ipsa exigit indifferens esse cum agit, ideoque praevium concursum praedeterminantem ipsam respuit.

Porro neganda est illa consequentia, quod si Deus est causa prima, debet quoque esse primum determinans: nam determinatio actus propria est libertatis, qua privari non potest, quin desinat esse libertas; etenim determinatio actus est ipsum exercitium liberum facultatis, quod proprium est eius. Quemadmodum, cum actus voluntatis sit actus vitalis, licet Deus sit causa prima actus, non sequitur quod Deus sit primum principium vivens eiusdem; immo nullo modo est eius principium vivens. Eodem modo quamvis Deus sit causa prima actus, non sequitur quod sit primum determinans: nam sicut vitalitas actus, ita determinatio eiusdem pendet a voluntate, Deo concurrente ut causa universali entis, non ut determinante actum. Unde primum, imo unicum determinans actus est voluntas libera; determinatio enim actus non est aliquid aliud ab ipso actu, sed est actus libere elicitus h. e. absque ulla necessitate consequentiae ex omnibus positis necessariis ad agendum.

Thesis IV: Alterum principium philosophicum, cui doctrina gratiae praedeterminantis innititur: nempe voluntatem, utpote facultatem indifferentem, indigere determinatione accepta ab alio, si eo intelligatur sensu, quo in hac quaestione adhiberi solet, infert libertatis interemptionem et est idcirco prorsus falsum.

Thesis V: Immerito tandem Thomistae obiiciunt nobis doctrinam s.

Thesis VI: lisdem pene omnibus argumentis hactenus allatis reiiciendum censemus quoque systema illud circa gratiam, quod Augustinianum audit. 1.

Thesis VII: Suppositis principiis fidei in hac materia: gratiam nempe interiorem praevenire et adiuvare nostram voluntatem, omnium actuum salutarium principium esse gratiam Dei, gratiam Dei vere sufficientem dari, liberum arbitrium integrum manere sub gratia gratiamque Dei abiicere posse seu Dei gratiae resistere: ita doctrinam catholicam hanc explicandam censemus.

Thesis VIII: Infallibilis proinde connexio futura gratiae, si haec datur, cum bono opere non est adaequate petenda ex efficacia virtutis gratiae et ex divina omnipotentia, sed ea supposita, formaliter petenda est ex divina praescientia, quae noscit quid sub qualibet gratia actura sit voluntas creata, si ea gratia ipsi donetur.

Thesis IX: Quum non modo bene agendi facultas, sed ipse bonus actus et consensus voluntatis a gratia pendeant, si fiat, quippe qui est a voluntate non per se sed per gratiam praeparata ut fiat; pronum est colligere, eum, qui bene operatur, nihil habere quod non acceperit Deumque esse qui illum discernit.

Thesis X: Talis autem explicatio doctrinae catholicae idoneis fundamentis innititur.

Caput V: De distributione gratiarum

Thesis I: Nulla Dei praecepta hominibus iustis volentibus et conantibus secundum praesentes, quas habent, vires, sunt impossibilia: praesto quoque illis est semper gratia necessaria, qua possibilia fiant.

Thesis II: Nemo est in hac vita adeo obstinatus in malo, ut quavis gratia sufficiente ad resipiscendum et salutem consequendam sit destitutus.

Thesis III: Nullis hominibus adultis vel infidelibus media opportuna aut gratiae sufficientes negantur, quibus ad agnitionem valeant venire veritatis salutemque tandem obtinere.

Thesis IV: Quemadmodum Deus nemini neget auxilia sufficientia ad salutem assequendam, non eadem tamen est quoad singulos distributio gratiarum.

↑ Top of work