Tractatus de Gratia Divina Actuali

I. Dicimus si in se spectetur, hoc enim vitio laborabat in sententia Massiliensium ea gratia, quod meritis naturae rependeretur; sed praecisione facta ab hac relatione gratiae, in qua est error, de quo iam locuti sumus, gratia a Massiliensibus admissa propter opera, quoad sui naturam et efficaciam illa eadem erat, quam vindicavit Augustinus necessariam esse omnibus prorsus actibus bonis, etiam initio fidei, erat scilicet auxilium idem.

II. Demonstratio facilis est, testimoniis dissertissimis allatis. August. De Praed. SS. c. 1. ait: «Pervenerunt isti fratres ut praeveniri voluntates hominum Dei gratia fateantur atque ad nullum opus bonum vel incipiendum vel perficiendum sibi quemquam sufficere posse consentiant. Retenta ergo ista, in quae pervenerunt, plurimum eos a pelagianorum errore discernunt.» Et de Dono Persev. c. 17. ait: «Ii qui solum initium fidei et usque in finem perseverantiam sic in nostra constituunt potestate, ut Dei dona esse non putent;... cetera vero ipsum dare concedunt, cum ab ipso impetrantur credentis fide.» Et ibid. c. 24. «Satis docuisse me existimo, vel potius plusquam satis, dona Dei esse et incipere in Dominum credere et usque in finem in Domino permanere. Cetera vero bona ad vitam piam, qua Deus recte colitur, pertinentia, etiam ipsi propter quos haec agimus, Dei dona esse concedunt.» Idem testatur Hilarius epist. ad Aug. c. 2. «Ceterum ad nullum opus vel incipiendum nedum perficiendum, quemquam sibi sufficere posse consentiunt; neque enim alicui operi curationis eorum annumerandum putant, exterrita et supplici voluntate unumquemque aegrotum velle sanari.»

II. Iam vero ut opera nostra sint Dei dona, debent auctore Augustino, esse ex gratia interiore voluntatis, ex ea nempe gratia, quam ipse contra pelagianos defendit: quos ergo Augustinus testatur credidisse esse dona Dei opera bona, ii dicendi sunt gratiam illam admisisse, quam Augustinus propugnavit. Sane Augustinus non habebat catholicum eum, qui illam gratiam voluntatis non fateretur prorsus quam ipse propugnabat: atqui idem testatur Massilienses quoad gratiam necessariam operibus, secretos esse a pelagianis, ideoque cum Catholicis (ut testimonio mox afferendo aperte docet) sentire: ergo. Et re quidem vera, si gratia pro operibus admissa a Massiliensibus alia fuisset ac ea, quam probabat Augustinus: hie duplicem debuisset cum illis instituere disputationem, alteram de necessitate gratiae ad fidem, alteram de qualitate gratiae necessariae ad opera; atqui haec quaestio non fit et ideo non fit quia dicuntur massilienses consentire quod omnia opera bona sint Dei dona, dentur a Deo: ergo.

IV. Idem evincitur argumentatione, qua Augustinus et post eum Bonifacius II. Massilienses eorumque sectatores perstringebant. Sic enim eos impugnat Augustinus De Dono Persev. c. 17. negantes correptionibus et hortationibus esse amplius locum, si initium fidei et perseverantia sunt ex gratia Dei. Cur ergo nobiscum (non ergo erat hac in re discrimen) praedicant dona Dei esse sapientiam et continentiam? Quod si haec cum dona Dei esse praedicantur, non impeditur hortatio, qua homines hortamur esse sapientes et continentes; quae tandem causa est, ut existiment impediri exhortationem, qua exhortamur homines venire ad fidem et in ea permanere usque in finem, si et haec dona Dei esse dicantur? «Atqui haec argumentatio ad hominem valeret nihil, si prorsus alio sensu ac Augustinus intelligebat, dixissent Massilienses opera cetera esse Dei dona. Ergo.»

V. Quare Massilienses, qui fidem praesciri a Deo concede-bant, praedestinari autem negabant, h. e. negabant esse effectum gratiae praeparatae a Deo ab aeterno, protestabantur se concedere cetera opera praedestinari. «Nos autem, inquiunt, dicimus, nostram Deum non praescisse nisi fidem, qua credere incipimus et ideo nos elegisse ante mundi constitutionem ac praedestinasse, ut etiam sancti atque immaculati gratia atque opere eius essemus» (De Praed. SS. c. 19.). Atqui Augustinus, ut catholice sentiant de gratia, nihil aliud a Massiliensibus postulat, nisi ut praedestinationem etiam ad fidem et perseverantiam concedant (ibid. coll. c. 1. et c. 10. n. 19.); professio ergo praedestinationis est professio illius necessariae gratiae, quam Augustinus asserebat: atqui Massilienses praedestinari concedebant cetera opera praeter fidem; ergo.

VI. Ergo Massilienses profitebantur suppeditari a Deo auxilium ad opera, hoc auxilium necessarium esse illudque idem auxilium profitebantur, quod a Catholicis ceteris admittebatur: huius enim auxilii professione secernebantur plurimum a pelagianis et nihil aliud, ut catholice prorsus sentirent, ab iis postulabatur, quam ut eam gratiam ad initiam quoque fidei et ad perseverandum necessariam praedicarent; ergo.

Igitur massilienses quoad opera fatebantur necessitatem interioris immediatae gratiae non dum illustrationis, sed etiam inspirationis; hanc enim Augustinus gratiam semper propugnavit.

VII. Adverte naturam ontologicam auxilii divini eiusque efficaciam non ab aliquo negari, co ipso quod alicui naturae merito rependi dicat. Nam concipi potest eandem esse in se gratia, quatenus est auxilium necessarium etsi rependi dicatur merito naturae. Potest enim manere, aut certe concipi potest manere (licet per errorem) adhuc donum entitative supernaturale, etsi ad illud conferendum Deus exigat aliquod congruum meritum naturae. Mutatur quidem ratio gratuiti seu beneficii; sed res, ut in se est, eadem manere potest aut certe concipi potest (licet per errorem) quod eadem maneat.

COROLLARIUM. Etsi Massilienses et Augustinus inter se different in quaestione de termino, quem attingit gratia et de gratuitate eius; consentiebant tamen plane in eo quod spectat ad indolem gratiae, prout est auxilium ad agendum. Atqui, docente ipso Iansenio, Massilienses non eam gratiam fatebantur, quae voluntatem determinaret ad unum, sed eam imo, cuius usus esset in potestate liberi arbitrii; ergo neque Au= gustinus unquam docuit gratiam determinantem ad unum voluntatem, sed e contrario illam gratiam asseruisse dicendus est, cuius usus sit in potestate liberi arbitri, cui voluntas possit consentire pariter et dissentire.