Scotus Academicus, Tomus quintus: De Creaturarum Corporalium et de Homine

Tam abstrusa, tamque a sensibus, et mentis captu longe remota est peccati originalis natura, ut ipse S. August. lib. De moribus Ecclesiae, cap. 22. scribere non dubitaverit; De peccato antiquo nihil est praedicandum notius, nihil ad intelligendum secretius. Unde non mirum si in huius difficultatis enodatione tanta sit, tamque multiplex Auctorum pugna, ut vix numerari possint diversae eorum sententiae. Quorum praecipuae ut innotescant,

NOTANDUM 1. Varios Haereticos circa propositam veritatem fuisse hallucinatos. Primo namque fuerunt quidam erronei, inquit Guillelmus Parisiensis lib. De vitis, et peccatis, cap. 5. dicentes animam humanam naturaliter diligere corpus, et desiderare coniunctionem ipsius, et propterea cum eidem coniungitur, nimio gaudio amplecti corpus, arctiusque ei coniungi quam deberet, et hoc, inquiunt, originale peccatum dicitur, quo peccat anima nimio isto gaudio, et amplexu quam deceat arctiori.

Secunda erronea sententia fuit Mathiae Illyrici Centuriatorum Antesignani, hominis revera ad monstra exeogitanda quodammodo nati, qui in libello de peccato originis, docet illud non esse accidens naturae superadditum, sed ipsammet animae rationalis substantiam ipso Adami peccato substantialiter vitiata, et ex imagine Dei quam in creatione acceperat in imaginem diaboli transformatam: quem errorem prius videtur docuisse Lutherus, siquidem in explicatione Psalmi 50. tractans illa verba, Ecce in iniquitatibus conceptus sum, ait: Non loquitur David de ullis operibus, sed simpliciter de materia, et ipso esse, et dicit; Semen humanum, idest massa, ex qua conceptus sum, tota est vitio et peccato corrupta: materia ipsa est vitiata: lutum illud ex quo vasculum hoc fingi coepit, damnabile est. Et paulo post, Foetus. inquit, in utero antequam nascimur, et homines esse incipimus, peccatum est. — Tertia erronea sententia est Lutheranorum, et Calvinistarum asserentium peccatum originale esse ipsam concupiscentiam habituale, sive fomitem peccati, quem contendunt esse vere, et proprie, ac formaliter peccatum.

Variae pariter fuerunt Doctorum Catholicorum de peccati originalis natura sententiae. Primo namque Gregorius Ariminensis dist. 30. qu. 2. art. 1. et Gabriel ibidem, necnon et Guillelmus Parisiensis Tract. de vitii, cap. 4. docent peccatum originale esse morbidae animae qualitatem ob Adae transgressionem in posteros ex vitiata carne per virulentum serpentis afflatum derivatam; ita quod caro sic infecta animam inficiat, eo modo quo liquor optimus ac vitio infundatur. Secundo, plurimi contendunt peccatum originale esse fomitem concupiscentiae, quatenus habet annexam privationem iustitiae originalis debitae: ita ut fomes sit velut materiale, privatio autem ista formale peccati originis; quae sententia tribuitur S. Thomae qu. 82. art. 3. et S. Bonaventurae dist. 30. art. 2. qu. 1. Tertio Rottensis Articulis 2. contra Lutherum, et nonnulli alii post ipsum, affirmant peccatum originale essentialiter consistere in ipso reatu poenae, quo nempe parvuli ex Adamo propagati in ipsa sua conceptionis momento afficiuntur. Quarto, plurimi Theologi, maxime ex recentioribus, volunt rationem formalem peccati originalis consistere in aliqua privatione, quam tamen non omnes eodem modo explicant: aliqui enim dicunt eam consistere in privationе subiectionis mentis ad Deum: alii in privationе iustitiae originalis, et subiectionis partis inferioris superiori parti, necnon et immunitate donorum spiritualium quibus Adamus fuerat exornatus: aliqui in privationе gratiae sanctificantis qua collata fuerat Adamo, in posteros, nisi peccasset, transferenda. Quinto denique probabilior eorum mihi videtur opinio, qui censent peccatum originale esse ipsummet Adami peccatum in posteros transfusum, quatenus nempe moraliter omnes in eo peccaverunt tamquam in suo capite; cui sententiae plurimi subscribunt: imprimis vero Albertus Pighius Controversia prima: Catharinus in Opusculo De casu hominis cap. 8. Salmeron In caput 5. Epistolae ad Romanos, disputatione 15. et 16. ubi addit hanc sententiam debere esse omnium Catholicorum; nam Ita aperte intulit Paulus, inquit, dicendo omnes homines in Adamo peccasse, ut qui hunc sensum ex eius verbis non eliciunt, plane delirare videntur. In eandem sententiam eunt plurimi recentiores, quos refert, et sequitur Egidius de Presentatione lib. 2. De pura Virginis Conceptione, qu. 1. art. 5. Ipsis autem omnibus praeluxit Subtilis Doctor, ut infra demonstrabimus, cuius sententia ut notior fiat,

NOTANDUM 2. Peccatum originale dupliciter considerari posse. Primo, quatenus fuit actuale, hoc est actu commissum, et sic nihil est aliud quam peccatum primi Parentis prout ab illo personam omnium posterorum sustinente commissum est; sic enim omnes in ipso moraliter peccaverunt, et omnes eundem inobedientiae, et transgressionis actum commiserunt, quatenus omnes ille unus homo fuerunt, ut loquitur S. Augustinus, lib. 1. De peccatorum meritis, et remissione, cap. 10. Sicut autem nonnisi moraliter omnes homines in Adamo unus homo fuerunt, ita nonnisi moraliter illo peccante peccaverunt. Seconda spectari potest quatenus est habituale, et habitualiter manens in Adami posteris, donec eluatur; et ut sic nihil aliud est, quam homines in Adamo peccasse moraliter, et propter illud peccatum a se moraliter commissum in primo Parente, esse vere, et realiter Deo exosos, ac privatos ipsius gratia, omnibusque donis, et innocentiae charismatibus ad se transfundendis, nisi cum Adamo peccante peccassent, et talium donorum cum ipso indigni fuissent.

NOTANDEM 3. Quod quemadmodum homines possunt unum aliquem in suum caput morale eligere, suasque voluntates in illum derollvere, ut omnium nomine aliquid agat, et quod ipse fecerit censcantur ipsi fecisse, proindeque omnibus imputetur ac si ipsi fecissent; ita Deus, qui supremus omnium voluntatum nostrarum est Dominus, potuit illas in Adamum transfundere, ipsumque in caput nostrum morale constituere, ita ut sors omnium nostrum, sive in bonum, sive in malum, ex decreto, et pacto divino ab eo ita penderet, ut quemadmodum ius ad sanctitatem originalem, et felicem illum statum in quo fuerat ipse conditus habuissemus, si divinis mandatis obtemperasset, sic eiusdem transgressione illius peccatum ad omnes derivaretur per propagationem naturalem ab ipso descendentes derivatione, et communicatione morali. Qua fit ut Adami peccatum personale sit moraliter peccatum omnium posterorum; nimirum quia peccatum illud commissum fuit a primo Parente veluti capite totius generis humani personam omnium posterorum sustinente, et in quem omnium voluntates erant moraliter a Deo transfusae, ita ut quod ille bene, vel male ageret, imputaretur omnibus veluti membris in ipso capite moraliter, et representative operantibus. His ita praelibatis, primo expugnanda sunt alienae sententiae; demum ea quae nobis probabilior apparet, erit confirmanda.

Conclusio prima. — Peccatum originale non est ipsa substantialis animae corruptio.

Primo, quia ex illa erronea sententia, sequeretur dari aliquam substantiam per se malam: at hoc sapit haeresim Manichaeorum, qui peccatum substantiam quamdam, seu naturam esse asserebant: quod utique pridem damnatum fuit ab Ecclesia, et sanctorum Patrum auctoritate proscriptum. Nam Basilius in Oratione, quod Deus non sit auctor malorum, ait: Non imagineris esse aliquam propriam substantiam mali: nam malitia non est aliquid subsistens. Sanctus Gregorius Nazianzenus, Oratione in sanctum Baptisma: Crede, inquit, nullam esse mali essentiam, nec per se subsistere, nec a Deo creatum. S. Epiphanius Haeresi 37. Malum, inquit, aliquando non erat, neque radix ulla fuit malitiae: neque malum est quiddam per se subsistens, etc. Denique Augustinus pluribus, sed maxime lib. 6. contra Iulianum, cap. 1. docet peccatum originale non esse corpus, neque substantiam. Et in Psalmo 62. generaliter ait: Iniquitas ipsa non est substantia: non enim iniquitas est natura quam formaverit Deus: sed iniquitas est perversitas quam formavit homo.

Sequeretur secundo, Deum, et parentes esse causas peccati originalis; illum animam creando; hos corpus generando; quod utique omnes debent execrari; quippe cum non solum in infinitam Dei bonitatem pugnet, sed et in ipsam Scripturam sacram, qua diserte pronuntiat omnem a Deo conditam naturam esse bonam. Sic Sapientiae 11. Diligis omnia quae sunt, et nihil odisti eorum quae fecisti: et secundam ad Timotheum 2. omnis creatura Dei bona est.

Tertio sequeretur, vel hominem mutari essentialiter in Baptismo, et in resurrectione gloriosa, vel peccatum originale nusquam elui; quod directe militat in ipsammet Scripturam sacram docentem peccata omnia deleri per Baptismum. Sic Romanorum 8. Nulla est damnationis iis qui sunt in Christo Iesu: qui non secundum carnem ambulant. Ephesiorum 5. Mundans lavacro aquae in verbo vitae, ut exhiberet ipse sibi gloriosam Ecclesiam non habentem maculam neque rugam. Et prima Ioann. 1. Sanguis Christi emundat nos ab omni peccato. Sequeretur denique animam esse corruptibilem, siquidem homo secundum illam mutatur substantialiter per peccatum.

Impugnatur iterum haeretica illa sententia: homo peccato originali inquinatus, vel est eiusdem substantialis speciei cum homine mundato originali peccato, vel non. Si sit: ergo nulla facta est in ipso substantialis mutatio, quando a statu peccatoris ad statum gratiae transiit. Si non sit: ergo alteruter non est animal rationale, vel erunt homines essentialiter diversae speciei, quod nullus Philosophorum hactenus somniarit. Secundo, non magis peccatum originale deberet esse forma aliqua substantialis teterrima superinducta, quam quodcumque aliud peccatum mortale, propter paritatem rationis: sed absurdum est, quod alia peccata mortalia sint substantiae aut formae substantiales, alias toties homo mutaretur substantialiter quoties peccat, et qui plura admisisset peccata, longe plures haberet gradus substantiae quam qui minus peccasset, vel qui iustus esset. Denique, illa corruptio, et mutatio substantialis qua fieret in anima, necessario fieri deberet per introductionem alicuius formae substantialis advenientis: sed hoc dici nequit; produceretur enim vel a Deo, vel ab homine peccante. At produci non potest a Deo; Deus enim non potest esse causa peccati. Non etiam ab homine, quia nullum habet in se principium quo talem substantiam produceret; illud unicum principium, si quod esset, maxime voluntas a qua peccatum procedit: sed voluntas tantum producit actus, qui solum sunt accidentia, non autem substantiae: ergo, etc.

Obiciunt Illyricus varios Scripturae textus. Primo quidem illud Genes. 6. ubi iuxta Hebraicam editionem legimus: Figmentum humani cordis malum est ab adolescentia sua: ergo massa ipsa cordis, hoc est substantia, dicitur esse mala. Ad Rom. 6. Vetus homo noster crucifixus est ut destruatur corpus peccati: quibus peccatum vocatur vetus homo, et dicitur habere corpus: ergo est substantia. Et codem cap. 6. dicit Apostolus: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum concupiscentiis eius: ergo peccatum est aliquid regnans, et habens concupiscentias: adeoque debet necessario esse substantia, et non accidens. Denique, imago Dei in homine non erat aliquod accidens, sed substantia; sicut enim dicitur Genes. 1. Creavit Deus hominem ad imaginem suam, ita dicitur Genes. 5. Adam genuit filium ad imaginem suum: certum est autem filium esse ad imaginem patris, non propter sola accidentia, sed propter naturae similitudinem. Sed si imago Dei substantia erat, profecto etiam imago diaboli substantia esse debet. Amisit autem homo per peccatum imaginem Dei, et induit imaginem diaboli, iuxta illud Ioannis 8. Vos ex patre diabolo estis: et ad Colossenses 3. Induite novum hominem qui renovatur secundum imaginem eius qui creavit eum: ergo cum ipsa imago diaboli sit substantia, etiam originale peccatum erit quid substantiale.

Nego has omnes consequentias, et ad primum contextum respondeo, per figmentum cordis non intelligi ipsam substantiam cordis, sed operationes eius quas in se fingit sive tacit, et sic ex illo testu nihil adversum nos urgetur. Vel dico quod etsi intelligeretur ipsa cordis substantia, inde non sequeretur illam esse peccatum; potest enim esse mala denominative a peccato, seu operatione mala, quamvis nec ipsum peccatum, nec mala operatio esset quid substantiale: sicut potest dici infirmus homo et doctus ab infirmitate et doctrina, licet neutra sit substantia. Ad secundum dico, per corpus peccati non intelligi aliquid substantiale, sed ipsam massam, seu congeriem peccatorum. Deinde loquitur Apostolus de peccatis actualibus. Denique, si quid inferri posset, sequeretur ipsum peccatum originale esse aliquod corpus in anima residens, peccatum enim in anima sedem habet: sed hoc asserere stupidum esset: ergo, etc. Ad alterum Apostolicum textum dico, peccatum regnare in mortali nostro corpore eo modo quo superbia in superbo, et in avaro avaritia dominatur; cum tamen neutra sit substantia, sed accidens; regnare autem dicuntur, quatenus inclinant, et movent ad actus sibi conformes. Ad tertium dico, ipsam quidem animae substantiam esse revera imaginem Dei, sed nego illam per peccatum deperdi, vel in aliam transformari: iste namque fuit error Origenis pridem ab Ecclesia damnatus, ut colligitur ex Epiphanio Haeresi 61.

Obicies 2. Peccatum originale est fons, et origo omnis mali: ergo est substantia. — Respondeo negando consequentiam: ita enim appellatur, quia est fons omnis mali, quatenus ob ipsum commissum, Deus subtraxit iustitiam originalem, et auxilia quibus mediantibus non committerentur peccata: sed ex eo non sequitur quod sit substantia; quamvis enim esset accidens, posset habere hanc rationem fontis, et originis.

Obicies 3. Quidquid est difforme, seu non conforme legi, est peccatum: sed ipsamet substantia hominis descendentis ex Adamo, est non conformis legi Dei: ergo est peccatum. — Nego maiorem: solum namque illud peccatum est, quod ex natura sua est non conforme legi: sic autem substantia hominis non est difformis legi Dei, sed hoc competit per se operationi ipsius. Quae responsio confirmatur, quia qua ratione quidquid esset non conforme legi Dei deberet esse peccatum, etiam quidquid esset conforme legi Dei deberet esse opus bonum, et virtus ac meritum, quo nihil absurdius. Itaque quidquid est non conforme legi Dei, est peccatum, vel habens peccatum; sicut quidquid est conforme est opus bonum, vel habens opus bonum; sed non quidquid est non conforme hoc modo debet esse peccatum.

Conclusio secunda. — Peccatum originale non est formaliter concupiscentia, nec fomes ad malum inclinans. Haec est de fide contra Lutheranos, et Calvinistas.

Probatur primo: Per Baptismum eluitur quidquid habet veram, et propriam rationem peccati: sed concupiscentia non tollitur in renatis per Baptismum: ergo concupiscentia non est formaliter peccatum originale. Maior constat tum ex Apostolo ad Romanos 8. Nihil damnationis est in his qui renati sunt in Christo. Tum ex Concilio Tridentino Sess. 5. Canone 5. Si quis per Iesu Christi Domini nostri gratiam, quae in Baptismate confertur, reatum originalis peccati remitti negat, aut etiam asserit non etiam tolli totum id quod veram, et propriam peccati rationem habet, sed illud dicit tantum radi aut non imputari, anathema sit. Tum denique ex sanctis Patribus: Hieronymo Epistola ad Oceanum: Quomodo, inquit, iustificati sumus, et sanctificati, si peccatum aliquod in nobis relinquatur? Augustino contra duas Epistolas Pelagianorum, cap. 3. ubi ait: Baptismus abluit peccata omnia, prorsus omnia, sive originalia, sive addita. Minor etiam constat tum ipsa experientia qua unusquisque ex renatis per Baptismum in seipso fomitem illum deprehendit, quo ad bona delectabilia etiam vetita stimulatur. Tum ex Apostolo ad Romanos 7. dicente: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae. Tum denique ex eodem Concilio Tridentino ibidem: Manere autem in baptizatis concupiscentiam, vel fomitem haec sancta Synodus fatetur, et sentit; quae cum ad agonem relicta sit, nocere non consentientibus, seu viriliter per Christi Iesu gratiam repugnantibus non valet; quinimo qui legitime certaverit coronabitur.

Utrainque hanc propositionem confirmat S. Augustinus lib. 6. contra Iulianum, cap. 19. ubi diserte probat quod etsi concupiscentia ex originali peccato promanans remaneat in renatis quantum ad actum, non tamen remaneat penes reatum. Ego, inquit, de concupiscentia dixi, quae est in membris repugnans legi mentis, cuius reatus eius in omnium peccatorum remissione transierit: sicut e contrario, sacrificium idolis factum, si deinceps non fiat, praeterit actu, sed manet reatu, nisi per indulgentiam remittatur. Quiddam enim tale est sacrificare idolis, ut opus ipsum cum fit praetereat, eodemque praeterito reatus eius maneat venia resolvendus. Tale est carnis concupiscentia, ut maneat in homine secum per continentiam confligente, quamvis reatus qui fuerat generatione contractus, iam sit regeneratime transactus. Actu enim manet, non quidem abstrahendo et illiciendo mentem, eiusque consensu concipiendo et pariendo peccata, sed motu, quibus mens resistat, desideria commeando. Ipse quippe mutus actus est eius, quamvis mente non consentiente desit effectus.

Quibus verbis S. Augustinus declarat quod etsi concupiscentia quatenus seminarium est peccati originalis et cum ipso coniuncta remittatur in Baptismate quantum ad reatum, hoc est, quantum ad rationem formalem peccati originalis cuius est tradux, tamen ex integro subsistit in renatis quantum ad suum vigorem suamque efficacitatem, utpote cum in eis motus illicitos et rationi adversantes plerumque suscitet, subindeque ipsa non est peccatum originale.

Probatur secundo ex illo S. Iacobi, cap. 1. Unusquisque tentatur a concupiscentia sua abstractus, et illectus. Deinde concupiscentia cum conceperit, parit peccatum; peccatum vero cum consummatum fuerit, generat mortem. Quibus quatuor res videtur Apostolus distinguere: Primo concupiscentiam, idest, potentiam appetendi pronam, et stimulantem ad malum, et tres eius motus, nempe suggestionem, delectionem, et consensum: concupiscentiam autem, idest potentiam pronam, et primum eius motum, non appellat S. Iacobus peccatum: delectationem autem, quae est partus imperfectus, dum non est plene deliberatus, peccatum vocat, sed non mortale: denique partus perfectus, hoc est desiderium cum pleno consensu, quod vocat peccatum consummatum, generat mortem, idest, fit plene mortale.

Confirmatur ex sanctis Patribus qui praefatum contextum sic explicant, maxime vero S. Augustinus membro 6. adversus Iulianum, cap. 5. Sed, inquit, cum dicit Apostolus Iacobus: unusquisque tentatur a concupiscentia sua abstractus, et illectus: deinde concupiscentia cum conceperit parit peccatum: profecto in his verbis partus a pariente distinguitur, pariens enim est concupiscentia, partus peccatum. Sed concupiscentia non parit, nisi conceperit, non concipit, nisi illexerit: hoc est, ad malum perpetrandum obtinuerit voluntatis assensum. Idem docet S. Chrysostomus Homilia 13. in Epistolam ad Romanos; Ipsae, inquit, passiones in se peccatum non sunt: effrenata vero rerum immoderantia peccatum operata est. Et ut exempli gratia unam illarum tractem, concupiscentia quidem peccatum non est; quando vero egressa modum foras eruperit, tunc demum adulterium fit, non a concupiscentia, sed a nimio, et illicito illius luxu. Similiter S. Hilarius in Psalmum 118. exponens versiculum 29. Viam iniquitatis amove a me, ait: Viam peccati qua ad peccatum pergere promptum est, amoveri a se deprecatur, idest, omnia corporalium voluptatum desideria auferri, nec tentationem aliquam concupiscentiae, aut ignorantiae, qua tamquam per viam ad peccatum itur, ingruere. Denique S. Bernardus in Sermone de sex tribulationibus, Peccatum, inquit, in foribus est, nisi ipse aperias, non intrabit: appetitus in corde prurit, sed nisi sponte cesseris, nihil nocebit; consensum cohibe, ne praevaleant haec, et immaculatus eris.

Ipsis concinit Subtilis Doctor in 2. dist. 32. n. 7. ubi inquirens ac resolvens quid sit peccatum originale, quaestionemque resolvens ex doctrina S. Anselmi, lib. 1. De conceptu virginali, cap. 27. nimirum quod peccatum originale sit carentia iustitiae originalis quatenus debite: cum sibi obiecisset quod aliqui SS. Doctores videntur rationem formalem peccati originalis constituere in concupiscentia; respondet,

quod concupiscentia vel habitus, vel pronitas in appetitu sensitivo: et nullum istorum est formaliter peccatum, quia non est peccatum in parte sensitiva secundum ipsum cap. 3. et 4. ibi. Vel potest accipi prout est pronitas in appetitu rationali, idest in voluntate, ad concupiscendum delectabilia immoderate, quae nata est condelectari appetitui sensitivo cui coniungitur, et hoc modo concupiscentia est materiale peccati originalis: quia per carentiam iustitiae originalis quae erat sicut frenum cohibens ipsam ab immoderata delectatione, ipsa, non positive, sed per privationem, fit prona ad concupiscendum immoderate delectabilia: sicut exemplificat cap. 5. de navi, fracto gubernaculo: et de equo, fracto freno, qui dimittitur sibi: et ex hoc exequitur motum inordinatum quem cohiberet illud frenum.

Ita Doctor. Ex quibus apparet quantum hallucinentur Lutherani, ac Calvinistae, dum sanctos Patres suis erroneis dogmatibus patrocinari adfirmant.

Probatur tertio: ideirco concupiscentia, et fomes ad malum stimulans censeri posset originale peccatum, quia revera peccatum proprius dictum esset: sed falsum consequens: ergo et antecedens. Maior constat. Probatur minor: si homo crearetur in puris naturalibus absque aliquibus habitibus innatis, aut acquisitis virtutum moralium, haberet concupiscentiam non minus quam modo; quia haberet appetitum inclinantem ad bonum delectabile, sive esset prohibitum, sive non: et voluntas ipsius esset naturaliter inclinata ad conformandum se appetitui; concupiscentiam autem habere nihil aliud est quam habere appetitum, et voluntatem hoc modo: sed in tali casu non esset necesse ut fieret ullius praecepti transgressio: ergo potest esse concupiscentia absque ullo peccato. Deinde, peccatum originale reperitur in animabus parvulorum non baptizatorum quando moriuntur, sicut et in animabus aliorum omnium qui absque baptismo in re, vel in voto decedunt: sed in parvulis nulla est concupiscentia, nullusque peccati fomes: ergo peccatum originale non est peccati fomes, neque concupiscentia. Denique concupiscentia est effectus et poena peccati originalis: ergo esse nequit ipsum originale peccatum. Consequentia patet; quamvis enim unum, et idem possit esse peccatum, et poena peccati, et etiam causa peccati; tamen hoc sine dubio intelligendum per comparationem ad diversa; nequit enim res una esse peccatum, et poena, atque effectus peccati respectu eiusdem: alioquin esset poena, et effectus respectu sui ipsius, et per hoc prior ac posterior seipsa. Antecedens est ipsius sancti Augustini pluribus in locis, maxime vero lib. 6. in Iulianum cap. 3. Concupiscentia, inquit, poena peccati est, quia reddita est meritis inobedientis. Necnon et lib. De continentia, cap. 7. ubi comparat peccatum originale febribus: concupiscentiam vero languori, qui sanatis febribus remanet. Aliud, inquit, carere febribus, aliud ab infirmitate, quae febribus facta est, recalescere. Et intra: Prima curatio est causam removeri languoris, quod per omnium fit indulgentiam peccatorum: secundo, ipsum sanare languorem, quod fit paulatim proficiscendo, etc. Quibus aperte docet peccatum, quod in baptismate remittitur, causam dici languoris, idest, concupiscentia remanentis: igitur ipsa concupiscentia non potest dici peccatum originale; alioquin esset causa sui ipsius.

Obiciunt primo haeretici varia Apostoli oracula, quibus probare nituntur concupiscentiam revera esse formaliter peccatum. Sic ad Romanos 6. Non regnet peccatum in vestro mortali corpore. Intelligitur autem Apostolus de concupiscentia, subdit enim: ad obediendum concupiscentiis eius. Similiter cap. 7. Iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum; scio enim quod non habitat in me, idest in carne mea, bonum. Quibus verbis Apostolus concupiscentiam peccatum appellat: sed illa non potest esse peccatum actuale, cum non sit actus, sed habitus: ergo erit peccatum originale. — Respondent Doctores Catholici, concupiscentiam ab Apostolo peccatum appellari, non quod peccatum sit formaliter, sed quia est effectus peccati originalis, et causa peccati actualis. Loquitur enim Apostolus iuxta morem Scripturae sacrae, quae plerumque vocem peccati usurpat nunc pro ipsa culpa, nunc pro poena, quae est culpae effectus, nunc etiam pro causa peccati: nunc denique pro sacrificio, quod est peccati expiatio; Sic Deuteronomii 9. Moyses ait: Peccatum vestrum quam feceratis, igne combussi, et in frusta comminuens, in pulverem redegi. Ubi manifeste vitulus aureus dicitur peccatum, quia effectus, et causa peccati exstitit. Sic Oscae 1. Sacerdotes dicuntur comedere peccata populi. Sic ipsemet Apostolus, eodem cap. ad Romanos, legem, peccatum appellat, quia nimirum est causa manifestativa peccati. — Eamdem solutionem tradit Concilium Tridentinum Sessione 5. Canone 5. ubi legimus: Hanc concupiscentiam, quam aliquando Apostolus peccatum appellat, sancta Synodus declarat, Ecclesiam Catholicam numquam intellexisse peccatum appellari, quod vere, et proprie peccatum sit, sed quia ex peccato est, et ad peccatum inclinat. Quam utique doctrinam secutus erat S. August. lib. 1. De Nuptiis, cap. 23. ubi dicit concupiscentiam vocari peccatum. Quia, inquit, peccato facta est, cum iam in regeneratis non sit ipsa peccatum: sicut lingua vocatur locutio, quam facit lingua, et manus vocatur scriptura, quam facit manus. Itemque sic vocatur peccatum, quia peccatum si vincat, facit: sicut vocatur frigus piger, non quod a pigris fiat, sed quod pigros faciat.

Instabis ex S. Augustino lib. 5. contra Iulianum, ubi ait: Sicut infiditas cordis et peccatum est, quia in Deum non creditur, et poena peccati, qua cor superbum digna animadversione praemitur, et poena peccati cum aliquod male cordis errore committitur: ita carnis concupiscentia, adversus quam bonus concupiscit spiritus, et peccatum est, quia non est illi obedientia contra dominatum mentis, et poena, et causa peccati. — Respondeo ideoque S. August. concupiscentiam peccatum appellare, et non solum causam, vel effectum peccati, eo quod sit vitium, et naturae infirmitas tollens primam naturae veluti perfectionem, ingenitumque rigorem, quem in prima sui formatione a Deo acceperat: non autem ipsam peccatum appellat, quod sit proprie, et formaliter offensa Dei, ibi enim agebat contra Pelagianos, qui concupiscentiam quasi naturae perfectionem laudabant. Ut scilicet, inquit ibidem S. August. cap. 30. eam tamquam bonum naturale laudando suum pestiferum dogma confirment, quo asserunt prolem, quae per illum nascitur, nullum trahere originale peccatum.

Urges: S. August. ibidem comparat concupiscentiam cum caecitate cordis, qua Deo non creditur: sed cordis caecitas proprie et formaliter est peccatum: ergo et concupiscentia. — Respondeo 1. Negari posse consequentiam: non enim opus est, quod quae inter se comparantur, in omnibus quadrent, sed sufficit quod in aliquibus conveniant, ut omnibus fere comparationibus accidit. — Secundo dico, ipsam cordis caecitatem per se formaliter non esse peccatum: infideles enim, qui nihil unquam de Evangelio audierunt, nec audire potuerunt, habent negativam cordis caecitatem, et mysteriorum fidei ignorantiam, quae tamen caecitas in ipsis non est culpanda, ut docet S. August. Epistola 106. scribens: In illis qui non audierunt, neque potuerunt, poena peccati est non credere, non autem peccatum. — Tertio dico S. August. ibidem concupiscentiam appellare peccatum, quia interdum permittit Deus, ut homo cedat concupiscentiae motibus, et in novum peccatum ruat, in vindictam scilicet prioris peccati: unde ibidem explicans illud Apostoli ad Romanos: Tradidit Deus in desideria cordis eorum, ait: Aliud est habere mala desideria cordis, aliud tradi eis, utique ut consentiendo eis possideatur ab eis, quod fit cum divino iudicio traditur eis... Cum ergo dicitur homo tradi desideriis suis, inde fit reus, quia desertus a Deo, cedit eis, atque consentit, vincitur, trahitur, possidetur; a quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est, et fit ei peccatum consequens praecedentis poena peccati. Quibus patet S. August. non appellare peccatum omnes concupiscentiae motus, sed tantum eos, quibus homo in poenam praecedentis peccati iusto Dei iudicio cedere permittitur. Alioquin, ait ille, frustra dictum est Ecclesiastici 18. Post concupiscentias tuas non eas, si iam quisque non reus est, quod tumultuantes, et ad mala trahere nitentes sentit eas, nec eas sequitur: si eis traditur exercens adversus eas gloriosa certamina, si vivit in gratia.

Obiciunt 2. Quidquid formaliter opponitur legi, et dictamini rationis, peccatum est: sed concupiscentia opponitur legi rationis, iuxta illud ad Romanos 7. Sentio aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae: ergo peccatum est. Non actuale; ergo originale. Deinde: quidquid in peccatum inducit, etiam peccatum est: sed concupiscentia, ex eodem Apostolo ibidem, inducit, et captivat in lege peccati: ergo peccatum est. Denique: solum peccatum odio habetur a Deo; diligit enim omnia, quae sunt, et nihil odit eorum, quae fecit: solum autem peccatum non facit: adeoque quod odio habet, peccatum censeri debet: sed Deus odio habet concupiscentiam, ut docet S. Augustinus in Psalmum 37. Expendens illa verba: Malitiam autem non odivit, ait: Peccatum, et iniquitatem oderis, ut iungas te Deo, qui tecum illud oderit, iam coniunctus mente legi Dei, mente servi legi Dei: ibi autem loquitur de concupiscentia, quam peccatum appellat.

Respondeo ad primum, distinguendo maiorem: id quod opponitur legi, et dictamini rationis formaliter, ac per se, est etiam formaliter peccatum, concedo: quod opponitur tantum causaliter, nego. Et similiter distincta minore, nego consequentiam, concupiscentia enim per se non opponitur dictamini rationis, quippe cum prosit homini ad pugnam, et coronam. — Ad secundum nego maiorem, non enim id omne, quod ad peccatum inducere potest, peccatum est, sed tantum id peccatum formaliter appellatur, quod voluntas pleno, ac libero assensu contra divinam legem admittit. — Ad tertium denique nego maiorem: non enim solum odio habetur a Deo id quod est malum morale formaliter, sed etiam id quod est malum morale causaliter, seu causa malitiae moralis, ut constat in habitu vitioso, qui odio habetur a Deo, quatenus inclinat ad actus malos, licet per se non sit formaliter peccatum. Ad Augustinum dico, ipsum ibidem concupiscentiam appellare peccatum, quatenus nempe ipsi homo voluntarie succumbit: unde ait: Aliud est non pugnare, et esse in poena certa, atque perpetua: aliud pugnare, et vincere: aliud pugnare, et vinci; aliud nec pugnare, sed trahi. Sunt enim homines prorsus, qui non pugnant, quales est iste, de quo loquitur cum dicit malitiam non odio habuisse: Quomodo enim pugnaret contra eam, quam non odit? Iste a malitia trahitur, nec pugnat. Sunt autem, qui pugnare incipiunt, sed quia de viribus suis praesumunt, ut ostendat illis Deus, quia ipse vincit, si se homo subiungat Deo, et pugnantes vincuntur, et cum quasi ceperint tenere iustitiam, fiunt superbi, et eliduntur: isti pugnant, sed vincuntur. Quis est autem, qui pugnat, et non vincitur? Qui dicit: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae.

Obiciunt denique: Christus Dominus eos omnes naturae humanae detectus assumpsit, qui non sunt formaliter peccatum: ergo quos non assumpsit formaliter esse peccatum censendum est: sed neque fomitem, nec concupiscentiam induit: ergo signum est quod concupiscentia, et fomes sit peccatum. — Nego maiorem; non enim tantum non assumpsit eos detestans, qui sunt formaliter peccatum; sed etiam eos, qui sunt peccatum causaliter, qualis est concupiscentia, cuius motus quamvis non sint peccatum formale, tamen quatenus ad actus venereos inclinarent Christi sanctitatem, ac dignitatem dedecent: sicut et ipsius corpus dedecent defectus naturales caecitatis, claudicationis, monstruositatis, quos propterea non erat conveniens, ut assumeret.

Conclusio tertia. — Peccatum originale non est aliqua morbida qualitas ex corruptione appetitus carnalis in ipsam animam derivata.

Probatur primo: Illa morbida qualitas, si qua esset, maxime foret causa inclinationis ad malum, et languor ad bonum: sed id affirmari nequit: ergo, etc. Maior patet: nihil enim aliud asserere possunt illius sententiae propugnatores, quippe nullus alius apparere potest istius virulentae qualitatis effectus. Minor vero probatur, primo quidem, quia huiusmodi inclinatio, et languor, experientia teste, etiam in regeneratis post baptismum subsistit, adeoque etiam illius causam, a qua profluit, subsistere necessum est: at peccatum originale non subsistit post baptismum: ergo non est illa morbida qualitas. — Secundo: vel peccatum primi parentis, aut corruptio carnis nostrae est naturaliter causa efficiens huiusmodi morbidae qualitatis in animam causatam, vel Deus ipse illius auctor assignandus est: sed neutrum potest affirmari. Non quidem primum: qualiter enim peccatum primi parentis, quod pridem extinctum est, et physice periit, posset esse causa physica huiusmodi qualitatis in infantibus contrahentibus peccatum originale? Qualiter etiam corruptio carnis, quae est quid materiale, posset naturaliter producere qualitatem spiritualem in anima? Secundum etiam dici nequit; asserere namque Deum esse causam illius morbidae qualitatis nobis non connaturalis, per quam inclinemur ad peccatum, et a bono retrahamur, non modo absurdum, sed et impium, ac blasphemum est.

Obicies S. Ambrosium in 7. caput ad Romanos dicentem: Quomodo habitat peccatum in carne, cum non sit substantia, sed privatio Doni? Peccatum primi hominis corpus corruptum est per peccatum; ipsaque corruptio per conditionem offensionis manet in corpore, robur tenens divinae sententiae datae in Adam, cuius consortio anima maculatur: ergo revera censet peccatum originale esse morbidam, ac virulentam qualitatem. Deinde S. Augustinus lib. 1. De Nuptiis, et concupiscentia, cap. 25. dicit peccatum originale esse affectionem quandam malae qualitatis, et affectum morbidum: inquirens enim qualiter concupiscentia remaneat in regenerato ait: Quamvis autem reatu suo iam soluto, manet tamen donec sanetur omnis infirmitas nostra, proficiente renovatione interioris hominis de die in diem, cum exterior induerit incorruptionem; non enim substantialiter manet sicut aliquod corpus, aut spiritus, sed affectio est quaedam malae qualitatis, sicut languor; ergo censet peccatum originale esse morbidam aliquam qualitatem. — Nego utramque consequentiam, et ad S. Ambrosium dico primo, illa commentaria probabiliter illius non esse, ut iam pluries diximus. Deinde, etiamsi eorum sit auctor, tamen ex allata sententia nihil adversus nostram Conclusionem posset evinci; nam corpus esse corruptum per peccatum, solum potest intelligi, quatenus privatur multis donis, et gratiis, quibus illustraretur, si felix innocentiae status perseverasset, ratione quorum appetitus sensitivus non ferretur tanto impetu in bonum delectabile. Unde fit ut ex consortio corporis privati donis huiusmodi, anima maculetur, quatenus contra vetitum fertur appetitus eius immoderate in obiecta delectabilia, non obstante prohibitione, et sic peccatum originale regnat, quatenus habet hos effectus in nobis, qui alias non fuissent. — Ad S. Augustinum dico, ipsum vocare peccatum originale affectionem malae qualitatis, non quod ita sit physice, sed quod ita sit moraliter; quatenus homo ipso peccato affectus, eo modo se habeat quantum ad inclinationem ad malum, et difficultatem prosequendi bonum, ac si afficeretur aliqua morbida qualitate, et quodam animi languore. Ideo quod ibi non loquatur S. August. de peccato originali perseverante, sed de concupiscentia, quae in baptizatis remanet, unde subdit: Non ergo aliquid remanet quod non remittitur, cum sit, sicut scriptum est, propitius Dominus omnibus iniquitatibus nostris; sed donec fiat, et quod sequitur: Qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione vitam tuam; manet in corpore mortis huius carnalis concupiscentia.

Conclusio quarta. — Privatio iustitiae originalis, quomodocunque accepta, dici nequit peccatum originale. Haec est contra communem Thomistarum sententiam.

Probatur 1. Peccatum originale, quod ab Adae posteris trahitur, et est mundandum lavacro regenerationis, est verum, ac proprie dictum peccatum: atqui privatio iustitiae originalis nullatenus dici potest verum, nec proprie dictum peccatum: ergo, etc. Maior constat ex dictis in priori Quaestione maxime ex Concilio Tridentino, Sess. 5. Canone 1. et 2. in quibus decernitur peccatum, quod in parvulis regenerationis lavacro necesse sit expiari ad vitam aeternam consequendam, esse verum, ac proprie dictum peccatum. Minor vero probatur tum ex S. August. lib. 3. De libero arbitrio, cap. 19. ubi ait, Non proprie vocatur peccatum, quod libera voluntate a sciente committitur: quibus verbis aperte significat omne peccatum mortale proprie dictum illud esse, quod libera voluntate a sciente committitur; nempe vel per se immediate, vel mediante altero tamquam capite morali. Sed nullatenus privatio iustitiae originalis dici potest verum ac proprie dictum peccatum: Tum quia citra omnem culpam Deus posset privare hominem omni iustitia, et perfectione, quam primo Parenti concesserat; sicut enim nullo iure adstringitur ad talem perfectionem conferendam, sed ex mera sua liberalitate, ac divina munificentia illam Adamo tribuerat; ita nec tenetur ad eam conservandam, sed pro libito potest eam auferre: illa autem ablata, et a Deo non conservata, in eo casu homo diceretur privari iustitia originali, quatenus privatio dicit carentiam formae, ad quam subiectum inclinatur; sic autem nullatenus esset peccatum; quippe cum praeter omnimodam hominis culpam accideret: ergo, etc. Tum quia illa privatio iustitiae originalis in Adamo eiusque posteris est volita a Deo: sed Deus non potest velle vel approbare peccatum: ergo illa privatio non est peccatum. Maior constat: illa namque commissa iustitia carentia est effectus divinae vindictae et animadversionis Dei in ipsum Adamum, subindeque fuit a Deo volita. Minor etiam est manifesta; in tantum enim aliquid peccatum est, in quantum fit contra divinam voluntatem Deique prohibitionem aut mandatum. Confirmatur: illa privatio originalis iustitiae non fuit formale peccatum in Adamo, nec habuit in eo rationem culpae. Igitur non possunt per eam posteri constitui peccatores. Antecedens patet, quia peccatum Adami fuit voluntaria et libera transgressio praecepti, et actus humanus malus: ergo non fuit privatio institiae originalis, quae non est actus humanus, nec transgressio libera et voluntaria, sed quid ex eo consecutum, et involuntarium. Consequentia recte colligitur; nam posteri ideo peccarent in Adamo, quia eorum voluntas in sui parentis voluntate virtualiter contineretur: non potuerunt ergo peccare extra illius voluntatem, nec per id quod non est formaliter peccatum delinquere.

Deinde si privatio iustitiae originalis formaliter esset peccatum primordiale et haereditarium, sequeretur illud per Baptismi sacramentum non omnino deleri ac remitti; siquidem per Baptismum non restituitur illa originalis iustitia qua Adamo commissa fuit ad posteros traducenda: cum neque integritas, nec innocentia constans, nec pax inter corpus et animam et facultatum earum concordia deperdita resarciatur. Sed erroneum est asserere peccatum originale per Baptismum omnino non remitti, ut definit Concilium Tridentinum Sessione 5. Canone 5. his verbis: Si quis per Iesu Christi Domini nostri gratiam, quae in Baptismate confertur, reatum originalis peccati remitti negat: aut etiam asserit non tolli totum id quod veram et propriam peccati rationem habet: sed illud dicit tantum radi, aut non imputari: anathema sit. In renatis enim nihil relinquitur Deus: quia nihil est damnationis iis qui vere consepultae sunt cum Christo per baptismum in mortem: qui non secundum carnem ambulant, sed veterem hominem exuentes, et novum qui secundum Deum creatus est, induentes, emundati, puri, innoxii, ac Deo dilecti effecti sunt, heredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi, ita ut nihil prorsus eos ab ingressu coeli remoretur. Ex his apparet per Baptismum omnino remitti id omne quod habet rationem peccati originalis, nec illius quippiam in regeneratis amplius inveniri; cum autem in eis reperiatur carentia iustitiae originalis, evidentissimum est argumentum quod originale peccatum in ipsa privatione et carentia iustitiae originalis non consistat.

Denique, quod est poena peccati non est ipsum formaliter peccatum: sed privatio iustitiae originalis est poena peccati Adami et omnium eius posterorum qui in ipso peccaverunt: igitur ipsa non est formaliter peccatum. Accedit in confirmationem quod Deus condere possit hominem in statu naturae purae, quippe cum, ut probatum est, status ille sit possibilis: in eo autem statu homo careret iustitia originali et gratia sanctificante, nec tamen ullum haberet peccatum: igitur illa carentia iustitiae primordialis non potest esse formaliter originale peccatum.

Respondent aliqui cum Vazquezio in 1. 2. disp. 131. privationem iustitiae originalis, maxime vero gratiae, posse spectari dupliciter: Primo, in quantum est mala Deo, et tollit subiectionem ipsi debitam: Secundo, ut est mala homini, et ut tollit perfectionem ipsi promissam et debitam, nempe subiectionem corporis ad animam, et appetitus interioris ad superiorem. Priori modo, inquiunt, privatio gratiae, aut iustitiae originalis habet rationem culpae, cum sit aversio moralis, et voluntaria a Deo ut fine ultimo: posteriori modo autem habet rationem poenae, cum sit mala et disconveniens homini, et a Deo ordinata contra deordinationem et detormitatem culpae. — Contra primo: nulla culpa, nullumque peccatum est efficienter a Deo: sed privatio iustitiae originalis, seu carentia illa gratiae, qua anima ipsi Deo subiiciebatur, qua corpus ipsum animae in omnibus obtemperabat, causatur a Deo, qui sicut solus poterat conferre donum illud originalis iustitiae, etiam auferre potest. Secundo, peccatum Adae tam merebatur subtractionem, et carentiam gratiae, ac subiectionis ad Deum, quam carentiam subiectionis concupiscentia, et appetitus ad rationem: ergo qua ratione carentia subiectionis appetitus ad rationem dicitur poena: pari ratione carentia subiectionis ad Deum etiam censeri debet poena ob peccatum originale inflicta. Tertio denique privatio gratiae et subiectionis animae ad Deum quomodocumque accepta est formaliter poena: ergo non est formaliter peccatum. Probatur antecedens: illud est formaliter poena, quod irrogatur in vindictam alicuius culpae: sed privatio subiectionis animae ad Deum irrogatur posteris Adae ob eius peccatum; siquidem Deus pactum cum ipso inierat de danda gratia ipsius posteris, ex hypothesi quod non peccaret, et de ea deneganda si peccaret, sicut de facto ipsam denegat propter eius peccatum: sed haec denegatio nihil aliud esse potest, quam poena. Quod utique constat a simili, si enim Princeps aliquis ita cum viro nobili statueret, ut si fidelis in obsequio persisteret, tale dominium, tam pro se, quam pro posteris in haereditatem acciperet, ipso iure privandus, tum ipse, tum posteri, si officio deesset: at nullus dixerit, quod si nobilis ille propter infidelitatem tali dominio destitueretur, haec destitutio, tum in illo, tum in parvulis non foret poena ipsius perduellionis, et infidelitatis: ergo idem dicendum est de privatione iustitiae originalis qualitercumque acceptae respectu tum Adami, tum eius posterorum.

Dices 1.: Id quod ex natura rei cum peccato necessario coniungitur non potest esse poena peccati: sed privatio gratiae in Adamo et posteris necessario coniungitur cum peccato ex natura rei: ergo dici nequit poena peccati. — Nego maiorem; haec enim si vera foret, sequeretur pariter privationem gloriae non esse poenam peccati; haec enim necessariam habet consecutionem et connexionem ex natura rei cum peccato: at hoc consequens omnino absurdum est, et erroneum.

Respondeo 2. Distinguo maiorem: quod coniungitur physice cum actu peccaminoso, vel tanquam praedicatum essentiale, aut proprietas eius, vel ut accidens in ipso subiectatum connaturaliter non potest esse ipsius poena, concedo maiorem. Quod coniungitur ex Decreto Dei, et tantum moraliter per modum poenae a Deo in vindictam actus peccaminosi irrogata, nego maiorem: et similiter distincta minore, nego consequentiam.

Obicies 2. S. Anselmum, 1. De Conceptu virginali cap. 1. Peccatum, quod originale dicitur, aliud intelligere nescio in ipsis infantibus, nisi factam per inobedientiam sine iustitia debita nuditate: sed haec nuditas est privatio istius iustitiae: ergo, etc. Deinde S. Dionysius, lib. De Ecclesiastica Hierarchia cap. 2. peccatum originale appellat statum dissimilitudinis hominis cum Deo, nempe supernaturalis, consistentis in carentia gratiae sanctificantis; adeoque censet peccatum illud nihil aliud esse praeter gratiae sanctificantis carentiam, et privationem. Denique Concilium Trident. Sess. 5. Canone 2. dicit, peccatum originale esse mortem animae: sed mors animae nihil aliud est, quam gratiae privatio: mors namque formaliter est vitae carentia, vita autem animae est gratia sanctificans. Insuper idem Concilium ibidem Canone 3. 4. et 5. affirmat peccatum originale esse aliquid intrinsecum posteris Adae, esseque veram, ac proprie dictum peccatum: at nihil aliud est illis intrinsecum, quod possit vere, et proprie dici peccatum, praeter privationem gratiae, et iustitiae debita. Tandem ex eodem Concilio Sess. 6. cap. 3. idem est contrahere peccatum originale, ac proprium iniustitiam ex Adamo mutuari: at iniustitia proprie, et formaliter, est privatio iustitiae: ergo censet Concilium peccatum originale nihil aliud esse praeter iustitiae originalis carentiam. — Nego has omnes consequentias, et ad auctoritatem SS. Anselmi et Dionysii, respondeo eos intelligi posse causaliter, et effective; ita quod velint peccatum originale esse causam efficientem illius dissimilitudinis animae cum Deo, necnon et nuditatis spiritualis, et carentiae omnium donorum supernaturalium; non vero quod peccatum originale sit formaliter ipsa dissimilitudo, vel nuditas. Vel dico, eos velle peccatum originale nobis inesse moraliter; quatenus nempe peccatum Adae nobis formaliter inest, nosque moraliter inficit. Duplex namque distingui potest dissimilitudo cum Deo, et iniustitia; una actualis, quae consistit in actibus malis, sive physice existentibus, sive moraliter permanentibus; altera est mere habitualiter, consistens in privatione habituum supernaturalium. Possunt igitur praefati SS. Patres de utraque dissimilitudine, et iniustitia intelligi; nam qui baptizantur in aetate adulta, post commissa peccata actualia, exuunt dissimilitudinem, tam actualem quam habitualem, quam habebant cum Deo, ratione actuum et habituum vitiosorum; profitenturque, ut ait ibidem Dion., se omnino munere remittere ei, quod Dei dissimilitudini contrarium est. Similiter S. Anselmus nomine iustitiae debitae intelligit rectitudinem actualem subiectionis mentis ad Deum, quam licet parvuli in se non possint physice habere, potuerunt tamen habere illam in Adamo, et cum illo peccaverint, eius rectitudinis carentiam habuerunt. Hanc autem esse mentem S. Anselmi optime probat Cardinalis de Lugo Disput. 7. De Poenitentia, sect. 7. ex eodem ibidem cap. 28. Ubi S. Anselmus sibi obiciens, quomodo deleri censeatur peccatum originale in parvulis, cum adhuc maneant sine iustitia, quam in ipsa aetate habere nequeunt, et respondet, manere hanc iniustitiam, sed iam illis ad culpam non imputari; idest, manere quod peccaverint in Adamo, licet non amplius illis imputetur, ut sint Deo odiosi, et privati gratia propter illud peccatum in Adamo commissum moraliter. Ex quibus manifestum est, nomine iustitia, et iniustitiae

Anselmum intelligere iustitiam, et iniustitiam actualem, non autem habitualem; nam parvuli post baptismum non carent iustitia habituali, sed tantum actuali; cuius adhuc non sunt capaces. — Ad Tridentinum, dico illud similiter intelligendum esse causaliter, et effective; ita quod peccatum originale sit causa privationis gratiae, et mortis animae, necnon et carentiae iustitiae debita; siquidem ratione illius peccati, anima non solum spiritali vita, nempe gratia sanctificante spoliatur; sed et caeteris omnibus donis spiritualibus, quibus ipsa anima Deo subiicienda erat, necnon et corpus ipsi animae in numeris erat obtemperaturum. Non autem vult Concilium, peccatum originale esse formaliter illam privationem, vel iniustitiam: nam quemadmodum iuxta idem Concilium Sess. 6. cap. 7. Iustificatio non est sola peccatorum remissio, sed etiam infusio gratiae, et donorum: sic iniustitia non est solum privatio iustitiae, et donorum, sed et peccatum. Utrumque autem contrahunt parvuli, siquidem participant peccato primi Parentis moraliter ad illos transfuso, et propter illud fiunt Deo odiosi, privanturque habitibus supernaturalibus.

Obicies 3. Peccatum originale formaliter, et essentialiter consistit in eo, quod primo tollitur per baptismum, cum hoc Sacramentum ad delendam culpam originalem institutum fuerit: sed per baptismum per se primo tollitur privatio iustitiae originalis, maxime quantum ad primarium eius effectum, nempe gratiae sanctificantis carentiam: ergo peccatum originale consistit formaliter in privatione iustitiae originalis, ut autem primarium effectum gratiae sanctificantis, qui est animam rectificare, et ipsam ultimo fini coniungere. — Distinguo maiorem; quod primo tollitur per baptismum formaliter, concedo: causaliter, et consequenter tantum, nego: privatio autem gratiae et iustitiae tantum tollitur consequenter per peccati remissionem, et gratiae sanctificantis infusionem, necnon et collationem virtutum supernaturalium Fidei, Spei, et Charitatis. Unde primarius baptismi effectus non est ipsius gratiae infusio, sed peccati emaculatio. Et similiter distincta minore, nego consequentiam.

Obicies 4. Illud in unaquaque re se habet ut ratio constitutiva, a quo tamquam a radice, et origine caetera ad illam pertinentia dimanant, et consequuntur: sed a privatione iustitiae originalis quantum ad primum eius effectum, coniunctionem scilicet mentis ad Deum, dimanant alia deordinationes ex peccato Adami ad nos per generationem traductae: ergo talis privatio est ratio constitutiva peccati originalis. Maior constat: minor probatur: ex peccato Adami derivantur in posteros fomes, seu concupiscentia, et rebellio appetitus inferioris contra superiorem, necnon et poenalitates corporis, at morbi, dolores, defatigatio corporis, moriendi necessitas, aliaeque miseriae, quibus undique iactamur: ergo, etc. — Nego minorem; illa namque omnes privationes, non ab ipsa gratia sanctificantis carentia, sed ab ipso reatu culpae, quem parvuli in Adamo tamquam in capite peccantes contraxerunt, ducunt originem; sicut et ipsa gratia sanctificantis privatio, quae ab eodem reatu culpae dimanat: non enim alia ratione Deus Adamum, et eius posteros gratia sanctificante spoliavit, quam quia ipse adversus divinum mandatum rebellavit, et ipso peccante, omnes etiam eius posteri in ipso, ac cum ipso peccaverunt.

Conclusio ultima. — Peccatum originale posteris Adae est ipsummet Adae peccatum manens in ipsis moraliter, quatenus omnes in eo tamquam in capite peccaverint. Haec videtur esse genuina Subtilis Doctoris sententia in 2. distinct. 32. quaest. unica, num. 7. ut recte advertit doctissimus Scholiastes ibidem Cavellus, ubi cum dixisset, Originale peccatum esse privationem iustitiae originalis: subdit: Non est tamen privatio ullius doni habitualis, sed rectitudinis debita inesse per modum termini ex actu secundo, in voluntate causata, et generatione transfusa; unde non formaliter, sed causaliter privatur habitibus: et sic docent Herrera in 2. q. 82. art. 3. et Zimel. disp. 1. ad 1. et disp. 2. concl. 5. Poncius in 2. dist. 30. qu. 2. Herinx disp. 6. sect. 2. Doctoris autem sententiam amplexati sunt Pighius, controversia 1. Catharinus in Summa doctrina de peccato originali: Salmero in cap. 5. ad Rom. disp. 45. et 46. ubi addit, Hanc sententiam debere esse omnium Catholicorum: nam, inquit, ita aperte locutus est Paulus, ut qui hunc sensum ex eius verbis non eliciunt, plane delirare videantur: eamque tuentur plurimi ex Recentioribus, quos refert et sequitur Martinonus disp. 20. sect. 5.

Probatur autem haec sententia: Primo quidem ex illo ad Rom. cap. 5. Per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Et paulo post, versu 15. Unius delicto multi mortui sunt. Et versu 19. Per unius inobedientiam peccatores constituti sunt multi. Concilium quoque Trident. Sess. 5. Canone 3. referens praefata Apostoli verba, subdit: Si quis hoc Adae peccatum, quod origine unum est, et propagatione, non imitatione transfusum, omnibus inest unicuique proprium, etc. Quibus constat peccatum originale esse unum, et idem omnium: at non est aliud peccatum, quod sit unum, et idem omnium posterorum, nisi peccatum primi Parentis in omnium persona commissum: ergo, etc.

Confirmatur auctoritate SS. Patrum, maxime vero S. August. qui pluribus docet peccatum originale unicum esse omnium hominum, scilicet peccatum primi Parentis in quo omnes peccaverunt: quod utique clarissime demonstrat lib. 4. contra duas Epistolas Pelagianorum, cap. 1. ubi laudans praefata Apostoli verba: In quo omnes peccaverunt: haec addit: In illo homine peccaverunt omnes, quando ille peccavit: quoniam in illo erant omnes, quia generaliter peccatum omnium fuit, quod nascentes tracturi erant omnes. Et lib. 1. De Peccatorum meritis, et remissione, cap. 10. Certe manifestum est alia esse propria cuique peccata, in quibus hi tantum peccant, quorum propria peccata sunt: aliud hoc, in quo omnes peccaverunt, quando omnes illi unus homo fuerunt. Item lib. 2. cap. 7. Ne si dicuntur, inquit, ista aliena peccata tamquam ad parvulos non pertinentia: siquidem in Adamo omnes peccaverunt, quando in eius natura ita insita, in qua eos generare poterat, culpae omnes ille unus fuit. Sed dicuntur aliena, quia nondum ipsi agebant vitas proprias, sed quicquid erat in futura propagine vita unius hominis continebat. Deinde subiiciens Pelagianorum exceptionem, Nulla, inquiunt, ratione conceditur, ut Deus qui propria peccata remittit, imputet aliena: sic respondet: Remittit sed Spiritu regeneratis, non carne generatis. Imputat vero non iam aliena, sed propria. Haec enim erant, quando hi qui ea propagata portarent, nondum erant: nam nunc per carnalem generatione iam eorum sunt, quibus nondum spiritali regeneratione dimissa sunt. — Et lib. 1. Retract., cap. 13. ubi examinatis quae dixerat in lib. De Vera Religione, cap. 14. usque adeo coluntarium peccatum est, ut nullo modo sit peccatum, nisi sit voluntarium: procedens ad originale, sic ait: Et illud quod in parvulis dicitur originale peccatum, cum adhuc non utantur libero arbitrio voluntatis, non absurde vocatur etiam voluntarium, quia ex primi hominis mala voluntate contractum, est quodam modo haereditarium. — Similia docent caeteri SS. Patres, praesertim S. Ambrosius, Hieronymus, Basilius, etc. in superiori Quaestione laudati dicentes, posteris in primo parente cibum vetitum gustasse, irritasse pactum divinum, detestasse, peccasse. Sic S. Basilius Homilia de ieiunio dicit, Vos omnes cecidisse, quia in primo Parente non ieiunavimus. Nazianzenus, Oratione 5. ait: Eandem omnes ritu arborem gustarimus: Fulgentius lib. De Incarnatione, cap. 5. affirmat, Omnes Testamentum Dei fuisse transgressos, transgrediente primo Parente, etc. Ergo revera peccatum originale est ipsummet Adami peccatum in posteros transfusum, quatenus omnes in eo, tamquam in capite, peccaverunt.

Probatur secundo: Illud est peccatum originale, quo posteri Adae constituuntur peccatores, quodque ab ipso Adamo in ipsos transfunditur: atqui peccatum Adae est illud ipsum, quo eius posteri constituuntur peccatores, quodque ab ipso Adamo in ipsos transfunditur: ergo, etc.

Maior constat; minor probatur, tum ex praefatis Concilii Tridentini verbis; tum ex laudatis SS. Patrum auctoritatibus; tum denique ratione ipsa, quia meritum Christi imputatur parvulis, et ratione ipsius vitam aeternam merentur moraliter: ergo peccatum Adami actuale etiam potest imputari parvulis; ita ut ratione ipsius demercentur, quod de facto demerentur ob peccatum originale; et consequenter potest dici eorum demeritum, ac peccatum moraliter. Deinde, privatio gratiae, et donorum supernaturalium est poena ob peccatum Adae posteris irrogata: sed non potest irrogari parvulis propter aliud peccatum, quam Adami, quod ipsis proprium est, quatenus omnes in eo peccaverunt: ergo, etc. Denique, sicut in politicis videmus iuste peccata Parentum filiis imputari, ipsosque propterea puniri, quod in Parentibus peccasse dicantur; ita pari ratione dicendum est Adami posteros, nullius etiam actualis peccati reos, iuste tamen ad mortem tum animae, tum corporis, aliasque aerumnas damnatos a Deo, quod in ipso Protoparente, tamquam membra in capite omnes peccaverunt: ergo concludendum est cum Bellarmino, lib. 5. De Statu peccati, cap. 18: Visi ponamus parvulos in Adamo, et cum Adamo vere peccasse, nulla ratione explicari poterit quomodo in parvulis recens natis sit aliqua vera culpa: et hoc Catholicorum dogma non tum supra rationem, quam contra rationem esse videbitur. Nam quidquid dicamus in parvulis ex peccato Adami haerere, sive reatum, sive aversionem, sive gratiae privationem, sive quid aliud: illud nullo modo parvulis rationem dari, vel nocere quidem poterit, nisi processerit ab actu libero, cuius actionis illi aliquo modo participes fuerint... Manet igitur, quod supra diximus, non posse in parvulis aliquid esse, quod habeat culpae rationem, nisi participes fuerint actuum ipsi praecipitationis Adae. Haec Bellarminus, unde vix capere possum qualiter in oppositam nostrae conclusionis sententiam ierit.

Dices 1: Concilium Tridentinum Sess. 5. Can. 3. docet peccatum originale per propagationem ex Adamo transfundi in posteros, omnibus inesse, esseque unicuique proprium: et Sess. 6. cap. 3. ait, Quando homines concipiuntur propriam iniustitiam contrahunt: sed peccatum, quod fuit in Adamo, nihil horum habet; neque enim inest in posteris, aut eos afficit intrinsece, sed solum extrinsece, et moraliter; neque est uniuscuiusque proprium peccatum, sed unum commune pro omnibus; neque est aliquid traductum per generationem tamquam per causam: ergo iuxta Tridentinum aliquid debet admitti distinctum a peccato Adami, in quo essentia peccati originalis consistat. — Nego minorem; nam peccatum Adami non solum extrinsece, sed etiam intrinsece posteros parvulos afficit, ipsisque est proprium, quatenus ipsi omnes in eo, tamquam in capite peccaverunt, quod peccatum tamdiu in ipsis permanet, quamdiu salutari baptismatis lavacro non eluitur: in ipsos etiam transfunditur, non imitatione, sed propagatione: quatenus nempe homines propagatione et generatione naturali illud contrahunt, non autem dumtaxat imitatione; peccando videlicet actualiter, ad exemplum Adami peccantis, ut volebant Pelagiani. — Similiter peccatum Adae physice unum est numero, sed moraliter multiplex, et propagatione moraliter et aestimative multiplicatum; perinde enim se habet respectu singulorum, ac si ab illis fuisset commissum, in ordine ad hoc, ut propter illud moraliter atque habitualiter inexistens Deo sint exosi, et gratia ipsius destituti: unde ex Concilio nihil adversus Conclusionem evincitur.

Instabis: Quod est commune omnibus non potest esse cuilibet proprium: sed ex Concilio Tridentino peccatum Adami est commune omnibus: ergo non potest esse cuilibet proprium, quale debet esse peccatum originale. — Distinguo maiorem: non potest esse proprium, idest, sibi peculiariter, et non aliis conveniens, concedo; non potest esse proprium, idest proprie conveniens cuilibet, quamvis non peculiariter, et privatim soli conveniat, nego. Similiter distincta minore, nego consequentiam. Illud enim quod est physice unum commune multis, potest moraliter esse proprium unicuique illorum per moralem multiplicationem, ratione cuius fit moraliter, et aequivalenter multiplex: potestque ab uno tolli, et in alio persistere, ut supra dictum est.

Urges: Concilium eadem Sessione Can. 5. anathema dicit in eum qui dixerit per Iesu Christi gratiam, quae in baptismo confertur, non remitti parvulis, id totum quod habet in eis veram et propriam rationem peccati: supponit ergo Concilium id quod mundandum est in parvulis esse vere et proprie peccatum quod ipsis inest: sed peccatum primi Parentis non potest in parvulis habere rationem veri, et proprie dicti peccati; non enim aliter parvulis inesse posset Adami peccatum, quam per imputationem: ita quod licet illis vere fuerit extrinsecum, attamen ita ipsis imputatur moraliter in ordine ad aliquos effectus morales, ac si ab illis fuisset commissum; hoc autem est esse tantum peccatum per imputationem, quod directe militat in praefatum Concilii oraculum: si enim peccatum originale esset tantum peccatum Adae, prout imputatum posteris, ergo peccatum illud remitti, idem esset ac peccatum illud non imputari: sed hoc directe militat in sententiam Concilii anathema dicentis in illum, qui dixerit peccatum originale non tolli, sed tantum radi, aut non imputari: ergo, etc. — Nego minorem; nam peccatum Adami in posteros transsum revera habet rationem peccati proprie dicti, nec solum per imputationem externam, sed per intrinsecum reatum parvuli dicuntur propter illud contractum peccatores, modo supra expresso, videlicet quia omnes in Adamo peccaverunt. Unde dico quod illud peccatum remitti, est partim non amplius imputari parvulo, idest, non amplius haberi possit illius rationem, ut parvulus sit propter illud odiosus Deo, et gratia privatus: partim etiam tolli illud totum, quod ipsum parvulum odiosum, et gratia privatum efficiebat, quodque remansit moraliter, donec remitteretur, et mundaretur. Dum autem Concilium dicit, tolli totum quod veram, et propriam habet rationem peccati, et non tantum non imputari; id decernit contra haereticos, qui dicunt concupiscentiam esse vere et proprie dictum peccatum, eamque in regeneratis persistere, licet in eis non imputetur: a quo errore longe absunt qui asserunt, ut de facto asseruimus, peccatum illud vere tolli, et funditus evelli eo modo, quo moraliter manebat.

Dices 2: SS. Patres diserte affirmant peccatum originale aliud esse a peccato primi Parentis: ergo non est ipsum Adae peccatum, quod in posteros transfunditur. Probatur antecedens ex S. August. lib. 2. De Nuptiis, et Concupiscentia, cap. 26. ubi ait: Voluntarium peccatum hominis primi est originalis causa peccati: idem autem non potest esse causa sui ipsius; adeoque peccatum originale non est ipsum Adae peccatum transsum in posteros. Similiter S. Anselmus, lib. De Conceptu Virginali, cap. 27. Aliud, inquit, fuit peccatum Adae, aliud est peccatum parvulorum: illud fuit causa, istud fuit effectus. — Nego antecedents, et ad praefatas auctoritates dico peccatum Adami dici causam peccati originalis, quia nempe ipso peccante tamquam capite, peccarunt etiam ipsius posteri tamquam ipsius membra; ac proinde fuit in causa, cur caeteri peccaverint; omnium namque hominum voluntates, dotes et iura, ut eorum caput et princeps sibi credita continebat: unde ipso per peccatum ea deperdente, caeteri pariter perdiderunt; sicque eius peccatum fuit causa moralis multiplicationis et diffusionis peccati in posteros, et ratio cur simus Deo odiosi, et privati gratia atque iustitia, quae nobis a conceptione inesset, si Adamus non peccasset.

Dices 3: Peccata nostra fuerunt moraliter in Christo tamquam in capite nostro, sicut Adae peccatum veluti hominum capitis est in posteris tamquam in membris; iuxta illud Isaiae 53. Posuit in eo iniquitates omnium nostrum: unde Psalmo 21. qui de ipso Christo passuro conscriptus est, adorandus ille Salvator, nostra delicta sua nominat, his verbis: Longe a salute mea verba delictorum meorum: hinc S. Petrus prima Epistola, cap. 2. ait: Qui peccata nostra in corpore suo ipse pertulit super lignum: sed Christus propterea non fuit vere peccator, et infectus peccatis nostris, sicut nos revera sumus peccatores et peccato originali inquinati: ergo aliunde sumus peccatores originaliter, quam peccato Adami in nobis moraliter inexistente. — Distinguo maiorem: peccata nostra fuerunt moraliter in Christo, eo modo, quo peccatum Adae est moraliter in posteris, nego; aliter, concedo: non enim peccata nostra fuerunt in Christo moraliter, quasi ipse peccaverit nobis peccantibus; ita quod nostra peccata fuerint veluti ipsius actus per adunationem, et transsumptionem illius voluntatis in nostram: sed dumtaxat peccata nostra ipsi tribuuntur, quatenus eorum poenas exolvit, et aeterno Patri pro peccatoribus fecit satis: at peccatum Adae nobis inest moraliter tamquam a nobis cum ipso peccante commissum. Maximum autem discrimen est inter peccatum alicui attributum in ordine ad poenas tantum exolvendas, et peccatum ab aliquo moraliter commissum et ordinatum ad privationem iustitiae originalis, et gratiae sanctificantis: primum enim neque peccatorem constituit nec inficit: imo plerumque remanet etiam in iustificatis, qui licet per gratiam sanctificantem Deo sint grati et acceptabiles, nihilominus adhuc ordinantur ad poenam propter admissa, et remissa peccata luenda. Posteriori autem modo acceptum peccatum revera peccatores constituit et inficit, adeoque habet veram ac proprie dictam rationem peccati.

Dices 4: Filii interdum a Deo puniuntur usque ad quartam generationem propter admissa a Parentibus crimina, non alia vero ratione quam quia Parentum peccata in ipsis moraliter permanent: sed tamen idcirco non dicuntur ab ipsis contrahere peccatum originale: ergo etiamsi Adami peccatum in posteris moraliter subsistat, haec ratione dici non poterit originale peccatum. Probatur maior variis Scripturae textibus, maxime vero ex illo Exodi 20. Ego sum Dominus Deus tuus fortis, zelotes, visitans iniquitatem patrum in filios in tertium, et quartam generationem. Idem repetit cap. 31. Similiter inter maledictiones quas David profert in impium, ait: In memoriam redeat iniquitas patrum eius in conspectu Dei. — Distinguit maiorem Poncius in Commentario ad Quaestionem 2. dist. 3.: Filii sic puniuntur poena peccato mortali congruente, et debita propterea quod eius sint rei, nego maiorem: siquidem poenae temporales quibus filii propter Parentum peccata subiiciuntur, non sunt poenae mortali peccato congruentes, utpote cum istud aeternam damnationem promereatur; adeoque peccatum Parentum in ipsis moraliter non subsistit quantum ad omnimodam imputationem, et ordinationem ad poenam propter mortale peccatum. Nego minorem: filii qui sunt rei, sed tantum affines eis qui peccarunt, concedo: sic autem puniri non est puniri propter peccatum moraliter imputatum, et residens in eo qui poenam sustinet: plerumque innocentes subditi gravissima poena fliguntur propter principum crimina: sic pestis in Israeliticum populum grassata est propter inanis gloriae tumorem a Davide Rege expressum. — Aliter eamdem maiorem distinguo: Filii puniuntur propter Parentum peccata, quia prava Parentum exempla ex vitiata propagine ipsi imitantur, concedo: ita puniuntur, quia Parentum reatus in posteros transit, nego: itaque non aliter peccatoribus debita poena in eorum posteros transfunditur, quam quia eorum culpam, et crimina sequantur, ut explicat SS. Aug. contra Adimantum, Gregorius lib. 13. Moral., cap. 31. et D. Thomas secunda secundae, Quaest. 108. art. 1.

Dices 5: Si peccatum originale esset ipsum peccatum Adae, sequeretur quod deleto peccato Adae, non deberent amplius esse, et denominari ab eo peccatores: peccatum enim quod cessavit physice, et moraliter etiam abolitum est, non potest amplius maculare, nec dennminare peccatorem: consequens autem est falsum, quia alioquin iam ab initio mundi nullum extitisset peccatum originis: ergo, etc. — Nego sequelam maioris: quia posteri non denominantur peccatores a peccato Adae praecise, ut fuit Adae, sed ut fuit moraliter proprium singulorum, et in illis moraliter manet: quare licet abolitum sit respectu Adae, cui fuit condonatum, non est tamen condonatum posteris, donec per baptisma iustificentur. Potuit enim Deus condonare Adamo eius peccatum postquam egit paenitentiam, non condonando illud idem Petro nascenti.

Instabis: Peccatum Adami non potest contrahi ab eius posteris nisi quatenus illud perseverat: sed istud non perseverat amplius, siquidem peccatum non perseverat nisi quamdiu peccator subsistit: porro Adamus non existit amplius peccator: igitur ipsius peccatum contrahi non potest ab eius posteris. — Respondit Doctor in 2. d. 32. n. 15:

Quod sicut meritum cum transit in se, manet tamen in scientia et acceptione divina, quia ita premiat pro eo, ac si esset praesens: ita cum demeritum transit quantum ad actum, manet tamen in scientia divina, quia ita punit pro eo, ac si iam esset praesens. Ita ergo huius negationis, non habere iustitiam originalem, erunt viae per quas intrat, Deum non dare, et demeritum Adae, in scientia Dei, propter quod non dat.

Ita Doctor.

Dices 6: Non potest aliquis ab actione denominari malus, nisi sit illius causa efficiens, sed infantes non sunt causa actionis, qua Adamus praevericatus est: ergo, etc. — Respondeo distinguendo maiorem: nisi sit illius causa physica, nego: physica, vel moralis, concedo: quamvis autem infantes non sunt causa physica, sunt tamen causa moralis: moralis, inquam, non eo sensu, quo is qui consuluit, rogat, imperat, aut ratum habet, dicitur causa moralis; sed ea quem significat Apostolus, cum dixit, omnes in Adamo praevericasse: quod tamen verum non est, nec physice, nec moraliter moralitate consilii, imperii, vel ratihabitionis; sed moralitate aequivalentiae in ordine ad incurrendam aversionem Dei, et privationem amicitiae divinae, iustitiaeque originalis.

Dices 7: Peccatum originale est effectus peccati Adae, ut docet S. Augustinus, et probari potest, quod haec propositio causalitatis sit vera, idem nascimur originaliter peccatores, quia peccavit Adam: ergo peccatum originale non est ipsum Adae peccatum; siquidem non potest idem esse sui ipsius causa. — Respondebil potest 1. Peccatum originale secundum omnia quae includit tam in recto quam in obliquo, est peccatum Adae, nego: secundum id quod includit in recto, esto antecedens in bono sensu. Peccatum autem Adae est aliquo modo causa non condonationis, et movens Deum, ut nolit illud remittere posteris, nisi applicato remedio Sacramenti, vel contritionis perfectae. Respondeo 2. concesso antecedente, distinguendo consequens: ergo peccatum originale non est ipsum peccatum Adae, secundum eamdem moralitatem, concedo: secundum diversam, nego. Idem peccatum originale Petri v. g. est physice, et realiter ipsum peccatum Adae, sed non quatenus est moraliter peccatum Adae: nihil autem vetat, quinominus peccatum Adae sit aliquo modo causa peccati originalis secundum moralitatem, qua proprium est singulorum; ad causalitatem enim moralem sufficit diversitas moralis. Hinc sicut aliquo sensu vera est haec propositio, ideo peccavimus in Adamo, quia ipse peccavit: sic eodem sensu peccatum Adae fuit causa peccati posterorum, licet non fuerit diversum physice, sed moraliter tantum.

Dices 8. Eodem modo sumus iusti per obedientiam Christi, quo per inobedientiam Adae sumus iniusti, ut constat ex illo: Sicut per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita et per unius obedientiam iusti constituentur multi: atqui per obedientiam Christi non sumus iusti formaliter, tamquam per formam denominantem; sed tantum efficienter, et meritorie: ergo neque per inobedientiam Adae constituimur formaliter iniusti, ac peccatores. — Respondeo negando maiorem; secundum omnimodam paritatem, neque enim hoc intendit Apostolus cap. 5. ad Rom. quando dicit sicut per unius, &c. alioquin probaret quoque quod sicut sine actu proprio maculamur inobedientia Adae, ita sine actu proprio sanctificamur obedientia Christi, quod falsum est; sed voluit tantum significare paritatem in ratione causae generatim, et praecise sumptae; ita ut sicut inobedientia Adae est causa, cur simus iniusti, ita obedientia Christi est causa, cur simus iusti: non tamen descendit ad speciales modos causandi, in quibus potius indicat diversitatem, dum de inobedientia dicit. constituti sumus, voce praeterita; de obedientia vero dicit. constituentur. in futuro. Licet enim utraque sit praeterita, tamen posita semel Adae inobedientia. positum est quidquid est necessarium ad hoc ut qui ab ipso propagantur sint formaliter peccatores; at posita Christi obedientia nondum positum est quidquid est necessarium, ut sint formaliter iusti; sed ulterius requiritur ut positis quibusdam dispositionibus accipiant a Deo iustitiam inhaerentem, quam Christus sua obedientia promeruit, ut essent sancti, sicut docet Trid. Sess. 6.

Obicies 9. Si peccatum originale est ipsum peccatum Adae. sequitur posteros mereri eamdem poenam, quam ipse fuit promeritus: sed consequens est falsum, nam Adamus ultra poenam damni meruit poenam sensus: parvuli autem decedentes in peccato originali non incurrunt nisi poenam damni: ergo, &c. — Respondeo negando sequelam maioris, quia Adam physice, et propria voluntate peccavit. posteri autem solum moraliter. et interpretative per Adae voluntatem. Longe autem maius est peccatum voluntarium. proprium, ac physicum, quam morale interpretativum, quia propter quod unumquodque tale, et illud magis, ac proinde dignitas ad poenam est maior.