Scotus Academicus, Tomus quintus: De Creaturarum Corporalium et de Homine

ADAM es revera Princeps noster, principium generis, et delicti, ait mellifluus Bernardus: primus enim ille hominum Sator ac Parens, totam peccati colluvionem vitiata propagine in universum genus humanum una cum deviante natura derivavit, et induxit; nam, inquit Apostolus, sicut per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors: ita in omnes homines mors pertransiit, in quibus omnes peccaverunt. Rom. 5. Recto igitur gradu procedit nostra Theologica dissertatio, dum post erulgatum Protoparentum scelus, et divinam in eos animadversionem expressam, ad detegenda caeterorum hominum peccata devolvitur: maxime vero peccatorum omnium caput, quod ideirco Originale dicitur; vel quia caeterorum est fons et origo: vel quia origine ipsa, naturali scilicet generatione in nos transtunditur: vel, quod convenientius dicendum arbitror, quia a primo hominum Parente, et origine ortum duxerit, et tamquam ex virulento fonte et vitiata radice in omnes posteros fuerit derivatum. Qua de causa Ignatius Iniquitatem: Irenaeus Chirographum, quod scripsit Adam, S. Chrysostomus, Radicale peccatum: Cyprianus, contagium mortis antiquae: Dionysius, Habitum dissimilitudinis a Deo homini ingenitum: alii vero Haereditariam maculam, aut quam labem, mortis Chirographum, et notam irregularitatis, quam omnis ex Adamo propagatus contrahens illegitimus fit ad suscipiendum et obtinendum sacrum ordinem Angelorum, ut belle loquitur noster Maioronius. — Quam autem necessaria sit, quantique ponderis et momenti praesentis controversiae determinatio, inde liquet, quod ex peccati originalis assertionе plurium fidei Articulorum cognitio eruatur et firmetur; nam, inquit S. Augustinus, lib. 1. contra Iulianum, cap. 2., illi sunt in quibus inter se aliquando etiam doctissimi atque optimi regulae Catholicae defensores salva fidei compage non consonant, et alter alterius de eadem re melius aliquid dicit, et certius. Hoc autem, unde nunc agimus, ad ipsa fidei pertinet fundamenta. Quisquis in Christiana fide nititur labefactare, quod scriptum est,

per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum, sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur, Totum quod in Christum credimus auferre molitur. Hinc in libro De peccato originali, cum cap. 20. proposuisset varias quaestiones, quae absque erroris et haeresis periculo utrinque ventilari possunt et agitari, tandem conclusit, cap. 24.: Sed in causa duorum hominum, quorum per unum renundati sumus sub peccato, per alterum redimimur a peccatis: per unum praecipitati sumus in mortem, per alterum liberamur ad vitam: quorum ille nos in se perdidit faciendo voluntatem suam, non eius a quo factus est: iste nos in se suos fecit, non faciendo voluntatem suam, sed eius a quo missus est: in horum ergo duorum hominum causa, propria fides Christiana consistit.

Totis itaque viribus enitendum est in dirimenda ac elucidanda praesentis controversiae materia, quod utique ut congruenti ordine exequamur, quinque sequentes subiicimus Quaestiones: quarum Prima aperiet, an sit originale peccatum. Secunda, quid sit. Tertia, quomodo traducatur. Quarta, quas aerumnas et calamitates in universum humanum genus induxerit. Quinta, quibus poenis, post hanc vitam, puniatur.

GRAVISSIMA certe, et quae Ecclesiam diu direque vexavit, praesens Quaestio; varii namque pridem extiterunt, et etiamnum existunt Haeretici, qui in meridiana luce caecutientes, affirmant nullum a Protoparentibus hominum in posteros esse revera transfusum erimen, quod origine, et propagine contrahatur, quae ut appareant evidentius,

Notandum 1. Quod etsi plurimi existiment Carpocratem primarium fuisse originalis peccati impugnatorem, concors tamen est aliorum sententia huiusce coenosii fontis, et erroris primum reseratorem fuisse Rufinum, qui, ut Caelestius testatus est, coram Patribus Concilii Carthaginensis, docuit nullam esse Parentibus in parvulos peccati traductionem. Nam, ut refert S. Augustinus, libro De peccato originali, cap. 3., ubi exscribit acta praefati Concilii, cum interrogatus fuisset Caelestius, an dixisset, Quod peccatum Adae ipsi soli obfuerit, et non generi humano: respondissetque se de traduce peccati esse dubium, quia nonnullos Catholicos Presbyteros id negantes audiverat: rursum a Paulino Diacono interrogatus, quinam essent illi: respondit Sanctus Presbyter Rufinus Romae, qui mansit cum S. Pammachio. Ego audivi illum dicentem quia tradux peccati non sit. Ab eo itaque Rufino hunc errorem, sicut et alios, Pelagius hausisse verisimile fit, ut quod ille clam, hic palam evulgaret. Licet enim Pelagius coram Patribus Synodi Palaestinae Anathema dixerit in eos qui tenent, Quod Adae peccatum ipsum solum laeserit, et non genus humanum: et quod Infantes in eo statu sint in quo Adam fuit ante praevaricationem, ut refert S. Augustinus pluribus, maxime in libro De peccato originali, cap. 12.: haec tamen dixit, ait idem cap. 13., Ne Catholica Synodus falleretur, aut novus haereticus damnaretur. Nam, ut subdit cap. 15., cum Pelagii discipuli ab eo quaererent, cur tale Anathema dixisset; respondit ideo se illa obiecta damnasse, quia, ut ipse dicit, Non tantum primo homini, sed etiam humano generi primum illud obfuisse peccatum: non propagine, sed exemplo, idest, inquit S. Aug., non quod ex illo traxerit aliquod vitium, quia ex illo propagati sunt, sed quod eum primum peccantem imitati sunt, quia postea peccaverunt, qua astutia, ait c. 21., tanto Iudices fefellit occultius, quanto exposuit ita versutius. Verum, inquit ibidem S. Augustinus c. 2., Caelestius in hoc extitit errore liberior, usque adeo, ut neque in Episcopali iudicio apud Carthaginem damnare voluerit eos, qui dicunt quod peccatum Adae ipsum solum laeserit, et non genus humanum: et quod infantes, qui nascuntur, in eo statu sint, in quo Adam fuit ante praevaricationem: Et in urbe Roma in libello suo, quem beatissimo Papae Zozimo dedit, ita asserebat expressius, quod parvulorum neminem obstringat originale peccatum. Quem utique errorem omnium acerrime defendit Iulianus, multis hac de re libris adversus S. Augustinum exscriptis, ut plenius infra demonstrabitur.

Notandum 2. Pelagianorum errores circa praesentem controversiam, his maxime quinque propositionibus contineri: quarum Prima affirmabant Adamum sibi soli nocuisse, nec per suum crimen humanam naturam, aut posteros suos labefactasse: Secunda, parvulos nullam in sua propagine contrahere culpam, et poenam ex parte Adami: Tertia, baptismum non esse necessarium hominibus ad remissionem peccatorum, sed solum ut ipsi in Christo renascantur, et ad regnum Coelorum ius haereditarium obtineant; unde solito dicebat Pelagius, Sine baptismo parvuli morientes, quo non pant, scio: quo eant, nescio, idest, inquit S. Augustinus praetata verba referens lib. De peccato originali, non consentiebat: Quarta, morbos, mortem, et caeteras naturae nostrae calamitates, et angustias asserebant non esse effectus peccati originalis, sed solos defectus, et necessitates humanae naturae: Quinta denique, docebant concupiscentiam, sive carnis adversus spiritum rebellionem, nec esse malum poenae, nec malum culpae; sed ipsius naturae bonum, ac conveniens, et necessarium ad generis humani propagationem incentivum, quod in Adamo etiam in statu innocentiae ante peccatum vigebat.

Notandum 3. Has omnes erroneas sententias pridem sepultas, denuo ex tenebrarum abysso in lucem revocatas fuisse posterioribus saeculis per varios errores. Nam Anabaptistae docuerunt ideirco parvulos non esse baptizandos, non solum quia prius erant docendi quam regenerandi, sed etiam quia nulla peccati macula foedabantur. Ipsis praeluserant Armenii, et Ilbigenses, ut testatur S. Antoninus in Summa Theologiae parte 3. titulo 12.; Necnon et Albanenses, ut docent Alphonsus a Castro, Bernardus Luthenburgensis, et Prateolus: quos Haereticos immerito cum Albigensibus confundit Sanderus Haeresi 151. nam Albanenses vigebant tempore Leonis Tertii Pontificis, et Constantini Sexti Imperatoris circa Annum Domini 796.; Albigenses vero tempore Innocentii Tertii Pontificis, et Friderici Secundi Imperatoris. His praeluserat Petrus Abaillardus, is enim, ut scribit S. Bernardus Epist. 109., non recte sensit de peccato originis, docebat enim, ut idem refert Epistola 109., Christum non venisse in mundum, nec passum, et mortuum esse, nisi ut nos verbo, et exemplo doceret ac instrueret. Inde colligit S. Bernardus, Abaillardum censuisse, quod Adamus nobis nonnisi pravo ad peccandum exemplo nocuerit, et quod infantes, qui institutionis, et exemplorum capaces non sunt, nec in Adam perierint, neque per Christum vocentur. Quantum vero ad poenas, et calamitates naturales ex originali peccato oriundas, plurimi Novatores fatentur quidem eas ex Adami peccato oriri: nullum tamen in eius posteris crimen supponere. Ita censuit Zuinglius, Iacobus Faber in Commentariis cap. 5. ad Rom. et in Apologia pro iisdem commentariis; ubi docet nihil nos ex Adam trahere, nisi obligationem ad mortem. Idem pariter censuit Erasmus, uti pluribus probat Suarez cap. 2. De peccato originali. —

Eundem pestilentissimum errorem nostris hisce diebus instaurare nituntur Sociniani, qui ut gratiam Christi, eiusque meritum et satisfactionem evacuent, impie oblatrant sanguinem ipsius in cruce fusum nihil quidquam conducere ad expiationem peccati originalis, quod, inquiunt, nullum est, et inane prorsus commentum. Ut itaque corum impietati occurramus, pro viribus propugnanda est et confirmanda sequens

Conclusio unica. — Revera existit peccatum originale, seu quod commutative per originem, et vitalem propagationem, ab Adamo primo Parente, veluti totius humani generis capite commissum, indeque ad posteros quasi in membra transfluit. Haec est de fide, et probatur variis momentis, quae ut evidentiora, et efficaciora appareant, placet ea sub sequentibus Paragraphis sigillatim proponere, et expendere.

§ 1. — Probatur peccatum originale apertis sacrae Scripturae oraculis. — Primo quidem ex illo Geneseos 17. Musculus, cuius praeputii caro circumcisa non fuerit, delebitur anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit: ac per hoc, inquit S. Augustinus, lib. 16. De Civit. Dei, cap. 27. Quia circumcisio signum regenerationis fuit, non immerito parvulum propter Originale peccatum quo primum Dei dissipatum est testamentum, generatio damnatur, nisi regeneratio liberet. Nam, ut idem ait lib. De pecc. Originali, c. 30. Huius tam horribilis poenae iustitiae si quaeratur, nonne istarum Pelagianorum omnis de libero arbitrio, et laudabili sanitate, et puritate naturae, quantumlibet arguta sit argumentatio, repercussa, et contraria dissiliet? Quid enim mali, quaeso, parvulus propria voluntate commisit, ut alii negligentes, et eum non circumcidentes, ipse damnetur damnatione tam severa, ut pereat anima illa de populo suo? Subdit cap. 31. Unde ergo recte Infans ille perditissime punitur, nisi quia pertinet ad massam perditionis, et iuste intelligitur ex Adam natus, antiqui debiti obligatione damnatus, nisi inde fuerit non secundum debitum, sed secundum gratiam liberatus? — Secundo, idem constat ex illo Psalmi 50. Ecce in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea. Necnon ex illo Iob 14., ubi iuxta versionem 70. legimus: Nemo mundus a sorde, nec Infans cuius est unius diei vita super terram. Quo certe nihil illustrius pro hac veritate comprobanda: nam si mundus a sorde nemo est, nec Infans unius diei, profecto aliquod peccatum est, quod ipsa naturali propagatione contrahitur. Neque ab hac versione discrepat Vulgata, dum vertit: Quis potest facere mundum de immundo conceptum semine? nonne tu qui solus es? Etenim si solus Deus potest hominem de immundo conceptum semine mundum facere, consequens est, quod ab ipsa conceptione homo sit immundus immunditia peccati; tum quia soli Deo tribuitur, quod ab ea possit mundare: tum etiam quia loquitur de sorde, ratione cuius homo deducendus est ad iudicium, ut constat ex verbis praecedentibus: et dignum ducis super huiusmodi aperire oculos tuos, et adducere cum tecum in iudicium? Utroque praefato testimonio Iobi, et Davidis utuntur Hieronymus, et Augustinus ad peccatum Originale comprobandum. Hieronymus quidem in illa verba Iobi, Hic versiculus, inquit, totius generis humani causam exponit: sicut in Iob, nec si unius diei sit super terram potest esse mundus a sorde peccati. Concipitur autem, et nascitur in Originali peccato, quod ex Adam trahitur, sed baptismo per gratiam Dei purificatur. Psalmista vero versum ita expendit S. Augustinus: Quid est, quod se dicit in iniquitate conceptum, nisi quia trahitur iniquitas ex Adam? Etiam ipsam vinculum mortis cum ipsa iniquitate coniunctum est: nemo nascitur nisi trahens poenam, trahens meritum poenae. — Tertio maxime probatur haec veritas ex illo ad Romanos 5. Per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors: et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Ex quibus hoc deduci potest argumentum: per unum hominem intravit in hunc mundum peccatum quoddam, quod omnes homines peccatores, et per hoc morti obnoxios fecit: at huiusmodi peccatum non potest esse actuale, idest, actuali voluntate commissum, cum etiam infantes morti sint obnoxii, et saepe saepius moriantur antequam quidquam boni, vel mali propria voluntate egerint: igitur peccatum illud, per quod obnoxii fiunt morti, necessario debet esse origine ipsa contractum. Confirmatur ex verbis sequentibus; subdit enim Apostolus: Sicut per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita et per unius obedientiam iusti constituentur multi, proprie scilicet peccatores, sicut proprie iusti, ut sicut regnavit peccatum in mortem, ita et gratia regnet per iustitiam in vitam aeternam per Iesum Christum Dominum nostrum. Nec movere debet quod Apostolus dixerit, multi, quasi non omnes peccatores constituantur; tum quia per multos intelliguntur omnes qui nascuntur ex Adamo, qui vere sunt multi: non enim infrequens est in Scriptura, ut omnes per multos significentur, quod probat S. Augustinus De Genesi cap. 17. et 22. in quorum primo Deus dixit Abrahamo: Patrem multarum gentium constitui te: in secundo vero: benedicentur in semine tuo omnes gentes: quibus verbis, inquit S. August., easdem omnes multos, et easdem gentes omnes esse monstratum est: ita etiam cum dictum est, per unum in omnes transisse peccatum, et postea per unius inobedientiam peccatores constitutos multos, ipsi sunt multi qui et omnes. Tum quia non omnes simpliciter ex Adamo constituti sunt peccatores: siquidem nec Eva, nec Christus, nec beata Virgo Adam peccato fuerunt inquinati.

Respondebant 1. Pelagiani ad illud Apostoli testimonium, revera quidem peccatum per unum hominem intrasse in mundum, non propagatione, sed imitatione; ita quod primus Parens viam peccandi posteris aperuerit, suoque exemplo ad peccandum eos pellexerit. — Verum huic excusationi ita aditum praecludit S. Augustinus, lib. De peccatorum meritis, et remissione, cap. 9. Si Apostolus, inquit, peccatum illud commemorare induxisset, quod in hunc mundum non propagatione, sed imitatione intraverit, eius principem non Adam, sed diabolum dixisset, de quo scriptum est primae Ioan. 3. ab initio diabolus peccat, de quo etiam legitur in lib. Sapientiae 2. Invidia autem diaboli mors intravit in orbem terrarum: Nam quia ista mors sic a diabolo venit in homines, non quod ab illo fuerint propagati, sed quod eum fuerint imitati, continuo subiungit: imitantur autem eum qui sunt ex parte eius. Proinde Apostolus cum illud peccatum, ac mortem commemoraret, quo ab uno in omnes propagatione transiisset, eum principem posuit, a quo propagatio generis humani sumpsit exordium. — Deinde Apostolus non solum adultos, sed etiam parvulos comprehendit; cum etiam parvuli morti sint obnoxii, quam per peccatum intrasse, esseque poenam, et effectum illius, docet universim affirmans: et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt: at in parvulos Adae peccatum non pertransiit per imitationem, siquidem ante rationis usum non possunt ipsum peccando imitari: ergo fatendum est Apostolum non loqui de transitu peccati per imitationem, sed per propagationem. — Denique S. Paulus affirmat peccatum Adae ita traduci ad posteros, sicut Christi iustitia ad regeneratos: Sicut ergo, inquit ibidem S. Augustinus, ille, in quo omnes vivificabuntur, praeterquam quod se ad iustitiam exemplum imitantibus praebuit, dat etiam sui spiritus occultissimam fidelibus gratiam, quum latenter infundit et parvulis: sic et ille in quo omnes moriuntur, praeterquam quod eis, qui praeceptum Domini voluntate transgrediuntur, imitationis exemplum est, occulta etiam labe carnalis concupiscentiae suae tabificavit in se omnes de sua stirpe venientes.

Respondebant 2. Per peccatum quidem hic significare Apostolum illud peccatum, quod origine contrahitur, non tamen proprie, sed metonymice esse locutum; ita ut eius fuerit sensus, quod per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, hoc est, peccante uno homine morbus quidam, et pronitas ad peccandum, mortalitas, et aliae aerumnae in mundum intraverunt: hos enim peccati effectus, peccatum metonymice nominavit Apostolus: ita explicat Zuinglius ad hunc locum. — Contra, praefatis verbis Apostolus manifeste distinguit peccatum ab ipsius poena, cuiusmodi est mors: asserit utrumque per unum hominem, Adamum scilicet, in hunc mundum intrasse; et merito quidem; nam si per peccatum ipsius poenam intelligeret cum dicit: peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors, sensus esset, quod mors in hunc mundum intravit, et per mortem mors; qua certe locutio omnino foret absurda. Adde quod, licet metonymice interdum peccatum pro poena peccati accipiatur in Scriptura, quo sensu concupiscentiam peccatum appellat Apostolus; nusquam tamen Scriptura affirmat peccare, aut peccatorem esse quempiam propter solam causam, vel poenam peccati: hic vero diserte pronunciat Apostolus In quo omnes peccaverunt.

Respondebant denique, peccatum in illis Apostoli verbis non significare peccatum originale filiorum Adam, sed corum peccatum actuale, quod per unum hominem dicitur introisse in mundum, quia tum primum coepit esse peccatum in mundo, quando fuit in Adamo, qui erat pars mundi. Ita etiam explicat Zuinglius lib. De Baptismo. — Contra, si haec interpretatio haberet locum, sequeretur quod non per unum hominem, sed per unum Angelum peccatum in hunc mundum intraverit, siquidem Angelus prius mundi pars extitit, et peccavit, quam homo. Si vero de mundo corporali, et de corporeis eius partibus intelligendum esse Apostolum dicat Zuinglius, adhuc verum non erit, quod ait Apostolus, peccatum per unum hominem in hunc mundum intrasse: prius enim peccavit Eva quam Adamus, et ipsa peccante peccatum in hunc mundum intravit: ergo non loquitur Apostolus de ipso solo peccato actualis primi Parentis in hunc mundum ingresso, sed etiam de eius transitusione ad posteros, non per imitationem, sed per propagationem. — Denique eandem veritatem insinuat Apostolus ex illo ad Ephesios, cap. 2.: Eramus natura filii irae sicut et caeteri, hoc est ex nostrae natura primordiis, sive ex conceptione et nativitate nostra, irae Dei et vindictae eramus obnoxii. At nemo est ira Dei ac vindictae obnoxius nisi propter peccatum: igitur revera peccatum primi parentis ex eius propagatione haereditamus.

Respondebant Iuliani Pelagianorum patronus Apostoli dictum ex vi sermonis et textus graeci sic verti posse: Eramus prorsus filii irae. Et revera S. Hieronymus hanc interpretationem non reiicit, quamvis alteram magis probet ac sequatur. — Sed eam in qua habetur naturae esse anteponendam probat S. Augustinus ex summo latinorum omnium codicum consensu: Nonne, inquit, hinc admoneri debuisti, antequam contra eos defenderes catholicam fidem: quia non fere invenitur latinus codex, si non a nobis nunc incipiat emendari, vel potius in mendosum mutari, ubi non naturae sit scriptum? Quod utique caecius debuit Interpretum antiquitas, nisi etiam fidei haec esset antiquitas, cui vestra cupit resistere novitas. (Lib. 6. Contra Iulianum, cap. 10).

§ 2. — Eadem veritas probatur ex Conciliis. — Primo quidem ex Concilio Palaestino, in quo proscripta fuit, et damnata Pelagiana Haeresis, a Caelestio Pelagii discipulo iam evulgata; recensitis enim omnibus articulis quibus continebantur omnes Pelagii, et Caelestii errores, quorum praecipuos refert Sanctus Augustinus lib. De gestis Pelagii, cap. 18. et 30. interrogatus Pelagius a Patribus Synodi quid de iis sentiret, ait: Anathematizo illos qui sic tenent, aut aliquando tonuerunt: quibus tamen verbis lusit nimiam Patrum credulitatem, imo et etiam ipsum S. Augustinum qui, ut ait in lib. De peccato originali, cap. 11. Ea responsione Pelagii tutam istam quaestionem consumptam esse gaudebam: confessusque mihi apertissime videbatur, esse in parvulis originale peccatum: Anathema dicendo eos, qui peccato Adae ipsum solum, non etiam genus humanum crederent laesum, et in eo statu opinarentur esse parvulos, in quo ille homo primus ante praevaricationem fuit. Sed postea cum legissem quatuor eius libros, et invenissem hominem adhuc contra Catholicum fidem de parvulis sentientem, plus mirari coepi, tum imprudentem in Ecclesiastico iudicio, et de tanta Quaestione inendacem.... In eisdem quippe libris, et contra peccati ex Adamo in parvulos transitum loquitur, et de gestis Palaestinae Synodi gloriatur; ubi eos qui sic tenent celeriter damnasse putatus est, et absolutione fallendo furatus est. — Secundo, eadem veritas definita est in Concilio Milevitano secundo sub Innocentio primo, in quo Canone 1. haec de peccato originali sententia traditur. Placuit, ut quemquam parvulos recentes ab uteris matrum baptizandos negat, aut dicit in remissionem quidem peccatorum eos baptizari, sed nihil ex Adam contrahere originalis peccati, quod regenerations lavacro expietur: unde sit consequens, ut in eis forma Baptismatis in remissionem peccatorum non vera, sed falsa intelligatur, anathema sit. — Tertio, idem definivit Concilium Arausicanum secundum sub Felice quarto Contra Semipelagianos, et Massilienses, in quo Canone 2. definitur: Si quis soli Adae praevaricationem suam, et non eius propagini asserit nocuisse, aut certe mortem tantum corporis, quae poena est peccati, non autem etiam peccatum, quod est mors animae, per unum hominem in omne genus humanum transiisse testatur, iniustitiam Deo dabit contradicens Apostolo dicenti: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. — Quarto, idem determinatum fuit in Concilio Florentino in decreto Eugenii Quarti Summi Pontificis, quo definitur, Morum animas, qui in actuali mortali peccato, vel solo originali decedunt, mox in infernum descendere, poenis tamen disparibus puniendas. — Quinto denique hoc ipsum omnium clarissime determinavit Concilium Tridentin. Sess. 5. Canone 2. et sequentibus; ubi ad verbum repetit, et innovat decreta Concilii Milevitani et Arausicani, ita scribens: Si quis Adae praevaricationem suam, et non eius propagini asserit nocuisse etc. Et Can. 3: Si quis hoc esse peccatum quod origine unum est, et propagatione, non imitatione transfusum in hominibus, inest unicuique proprium, vel per humanae naturae vires, vel per aliud remedium asserit tolli, quam per meritum unius Salvatoris Domini nostri Iesu Christi, etc. anathema sit.

§ III. — Probatur idipsum auctoritate SS. Patrum. — Constantissima apud SS. Patres, concorsque fuit semper de peccati Adami in posteros transfusione sententia: nam ait S. August. lib. 3. De peccatorum meritis, et remissione, cap. 7. Ab initio usque ad praesens tempus, quo ista novitas nititur esse: hoc de originali peccato apud Ecclesiae fidem tanta constantia custoditum fuit, ut ab iis qui dominica tractarent eloquia, magis certissimum proferretur ad alia refutandi, quam id tamquam falsum refutari ab aliquo tentaretur. Quod utique plurimis probat SS. Patrum sententiis, quas ipsemet selegit, et protulit S. Augustinus, ut videre est in lib. 1. adversus Iulianum, cap. 3. et 7.

Proferri potest in primis S. Dionysius Areopagita lib. De Ecclesiastica Hierarchia, cap. 6., ubi peccatum primi hominis toti naturae humanae adscribit, non tantum secundum poenam, sed etiam penes culpam: Humanam, inquit, naturam initio stolide a divinis beneficiis prolapsam, ob meritum passimibus variis vitae suscepit, et mortis corruptibilis finis. Quippe perniciosa illa a caelesti bonitate defectio, et sacrae in Paradisi legis praevaricationem, qua sponte sua blandis mulcentibus, atque infestis adversarii fraudibus sedes vitale excusserat iugum, his quae sunt divinis bonis contraria tradidit. Quibus docet, humanam naturam ideirco caruisse divinis beneficiis sibi in prima formatione collatis, quia a Deo voluntarie deficiens fraudibus Satanae vitale iugum excussit. — Secundo, prodit S. Ignatius, qui in Epistola ad Trallianos ita loquitur: Vos ergo succincti mansuetudine, imitatores estote passionum Christi, et dilectionis eius, qua dilexit nos, dans semetipsum pro nobis ut nos sanguine suo mundaret ab antiqua impietate. — Tertio, S. Iustinus Martyr, qui in dialogo cum Tryphone ait: Ad hominem eum non idem venisse pro comperto habemus, quod vel baptismi lavatione, vel spiritus in specie columbae adventu opus ei fuerit, sicut nec nasci, et crucifigi propter functionis huiusmodi indigentiam sustinuit: sed humani generis causa, quod peccatum per Adam in mortem, et fraudem seductionem serpentis considerat, ut interim propriam pro se male agente eiusque culpam taceam. — Quarto, Irenaeus Lugdunensis

Episcopus lib. 6. cap. 17. Delevit, inquit, Chirographum debiti nostri, figens illud cruci: uti quemadmodum per lignum facti sumus debitores Deo, per lignum accipimus debiti remissionem. Et cap. 19. Quemadmodum, inquit, adstrictum est morti genus humanum per Virginem, salvatur per Virginem, aequa lance disposita, virginalis inobedientia per virginalem obedientiam; adhuc enim protoplasti peccato per corruptionem Primogeniti emendatione succedente, serpentis prudentia dericta per simplicitatem columbae, vinculis illis resoluti sumus per quae ligati fueramus morti. Ex quibus S. Augustinus lib. 1. contra Iulianum, cap. 3. sic eum compellat: Videsne antiquum hominem Dei, quid de antiqua serpentis plaga sentiat? Quid de similitudine carnis peccati, per quam sanatur plaga serpentis in carne peccati? Quid de protoplasti peccato per quod obligati fueramus? — Quinto, Tertullianus in lib. De Anima, cap. 5. sic habet: Omnis anima, quae est usque in Adam condemnatur, donec in Christo recenseatur: tamdiu immunda quamdiu recensetur: peccatrix autem, quia immunda. Et libro De habitu muliebri, cap. 1.: Ut non magis in sordibus ageret, et squallidorem potius affectaret, ipsam se circumferens Evam lugentem et paenitentem: quo plenius id quod de Eva trahit (ignominiam diei primi delicti, et ignominiam perditionis humanae) omni satisfactionis habitu expiaret. In doloribus et anxietatibus paries, mulier, et ad virum tuum conversio tua; et ille dominabitur tui: et Ecce te esse nescis? Tristi sententia Dei super sexum istum, vivit adhuc reatus necessitatis est. Tu es diaboli ianua, tu es arboris illius resignatrix etc. — Sexto, Origenes Homilia 8. in Leviticum: Quaecumque anima, inquit, in carne nascitur, iniquitatis, et peccati sorde polluitur, propter quod dictum est: Nemo mundus a sorde, nec infans, cuius est unius diei vita super terram, et ut scias esse in hoc grande mysterium, et tale, quod nulli sanctorum umquam haec sententia contigerit, nemo eorum omnibus sanctis instituit diem festum, vel concilium magnum egisse in die natali sui filii, vel filiae suae etc. Paulo post: Quod si placet audire quid etiam alii sancti de ista nativitate senserint, audi David dicentem: in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis peperit me mater mea; ostendens quod quandoque anima in carne nascitur, iniquitatis et peccati sorde polluitur: et propterea dictum est illud quod iam superius memorarimus, quia nemo mundus a sorde, nec si unius diei sit vita eius. Similiter tractatu nono in Matthaeum: Et forsitan quidem secundum hanc nativitatem nemo est mundus a sorde etsi unius diei sit vita eius, propter nativitatis nostrae carnalis mysterium: secundum quod ait David ex persona omnium nascentium ex carne et sanguine: quoniam in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis concepit me mater mea. Idem in Homil. 14. in Luc.: Parvuli baptizantur in remissionem peccatorum. Quorum peccatorum? Vel quo tempore peccaverunt? Aut, quomodo potest ulla lavacri in parvulis ratio subsistere, nisi iuxta illum sensum de quo paulo ante diximus: nullus mundus a sorde, nec si unius diei quidem fuerit vitae eius super terram; et quia per baptismi sacramentum nativitatis sordes depuruntur, propterea baptizantur et parvuli? — Septimo, Cyprianus lib. 3. Epistolarum Epistola 3. quae est ad Fidum, in qua probat parvulos esse baptizandos: Quia, inquit, si gravissimis delictoribus, et in Deum multo ante peccantibus, cum postea crediderint, remissa peccatorum datur, et a baptismo, atque gratia nemo prohibetur: quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccavit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus, contagium mortis antiquae prima nativitate contraxit? Qui ad remissionem peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod illi remittuntur non propria, sed aliena peccata. — Octavo, S. Athanasius Sermone in illud, omnia mihi tradita sunt, ait: Postquam peccaverat, et lapsus fuerat homo, eiusque lapsu perturbatis omnibus, mors incaluisset ab Adam usque ad Christum, terraque execrationi data fuisset, infernus apertus, Paradisus clausus, coelum infensum, et tandem corrupto, et interempto homine invaluerat diabolus contra nos etc. — Nono, S. Hilarius Ecclesiae Catholicae adversus Haereticos acerrimus defensor, inquit Sanctus Augustinus, in Expositione 118. explicans illa verba, Vivat anima mea, et laudabit te, ait: Vivere se in hac vita non reputat, quippe qui dixerat: Ecce in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis concepit me mater mea, Scit sub peccati origine, et sub peccati lege esse se natum: postque sic Iulianum compellat S. Augustinus praefato loco: Hunc virum tanta in Episcopis Catholicis laude praeclarum, tanta notitia, famaque conspicuum, de peccato originali ante, si quid tibi frontis est, criminari. — Decimo, S. Ambrosius hanc eandem veritatem constantissime propugnat variis in suarum lucubrationum locis, praesertim ad c. 1. Evang. S. Lucae ubi haec habet: Iordanis conversus est retrorsum, significavit salutaris lavacri futura mysteria per quae in primordia naturae suae, qui baptizati fuerint parvuli, a malitia reformantur. Et ad caput 2.: Non enim, inquit, virilis coitus vulvae virginalis secreta reseravit, sed inmaculatum semen inviolabili vero Spiritus Sanctus infudit. Solus enim per omnia ex natis de femina sanctus Dominus Iesus qui terrenae contagio corruptelae immaculati partus novitate non senserit, et caelesti puritate depulerit. Et ad caput 1.: Omnes in Adam morimur, quia per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit in quo omnes peccaverunt, illius igitur culpa mors omnium est. Et ad caput 10.: Cave ergo, inquit, ne ante nuderis, sicut Adam nudatus est, mandati caelestis custodia destitutus et exutus fidei vestimento, et sic lethale vulnus acceperit, in quo omne genus occidisset humanum, nisi Samaritanus ille descendens, vulnera eius acerba curasset. Et ad caput 15.: Fuit Adam, et in illo fuimus omnes: periit Adam, et in illo omnes perierunt. Et in Psalmo 30 qui a S. Augustino laudatur sub titulo Apologiae David: Antequam nascamur, inquit, maculamur contagio: et ante usuram lucis, originis ipsius excepimus iniuriam, in iniquitate concipimur. Non expressit utrum parentum, an nostra, et in delictis generat mater sua, nec hic declaravit utrum in delictis suis mater pariat, an iam sint et aliqua delicta nascentis. Sed vide ne utrumque intelligendum sit: quoniam et parentes non carent lapsis, nec conceptus iniquitatis exors est. Nam si nec unius diei infans sine peccato est, multo magis nec illi materni conceptus dies sine peccato sunt.... Concipimur ergo in peccatis parentum, et in delictis eorum nascimur. Sed et ipse partus habet contagia sua; nec unum tantummodo habet ipsa natura contagium. Et infra, de Christo Domino loquens haec habet: Dignum eternum fuit, ut qui non erat habiturus corpori peccatum prolapsionis, nullum sentiret generationis naturale contagium. Merito ergo David hebiliter in se deploravit ipsa inquinamenta naturae, quod prius inciperet in homine macula, quam vita. Et enarratione in Psalm. 18. ad illa verba: Iniquitas calcanei mei circumdabit me, ait: Alia est iniquitas nostra, alia calcanei nostri, in quo Adam dente serpentis est vulneratus, et obligationem haereditariae successionis humanae suo vulnere dereliquit, ut omnes illo vulnere clauderemus. Et lib. De Tobia, cap. 9.: Quis iste peccati funerator, inquit, nisi diabolus, a quo Eva mutuata peccatum obnoxiae successionis, usuris defruderat omne genus humanum? Denique quasi malus fenorator, chirographum tenuit, quod postea Dominus suo sanguine deleverit. Et cap. 22.: Diabolus Evam decepit, ut supplantaret virum, obligaret haereditatem. — Undecimo, S. Basilius, in Expositione Psalmi 52. Nequit homo, inquit, mundo corde, ac liber omnino a sorde peccati inveniri, etiamsi unius diei tempore supra terram vixerit, etc. — Duodecimo, Cyrillus Hierosolymitanus Catechesi secunda. Per hanc, inquit, Pater noster Adam pulsus est, et pro Paradiso admirandos quodammodo sponte sua fructus ferente, terram spiniferam accepit. Quid igitur, dixerit aliquis, decepti perimus? numquid non est deinceps salus? Cecidimus, an non licet resurgere? — Cyrillo Hierosolymitano concinit Cyrillus Alexandrinus, lib. 2. De adoratione in spiritu et veritate: Nonne, inquit, verum esse, ais, morti obnoxiam factam esse hominum naturam ex maledicto illo veteri? Dictum namque adversus nos est quod est ipsi Adam veluti primitivi nostri generis, et supremo radici dictum. Cum igitur cecidisset, ut ipsum generis nostri initium morti, quae ex peccato extiterat, subiectum esset, necessario in ipsos quoque hoc malum pertransivit, et una cum radice germina quoque eius illa prodeuntia depastum est. Et lib. 3. Nam ex quo regnavit peccatum super omnes qui in terris versantur, cum maxime proni sint ad mala ab adolescentia, ut scriptum est, et omnium corda diligenter incumbunt ad perficiendi voluntatem, necessario mortis poenam incurrimus... sed corruptam hominis naturam Auctor ipse misertus est: itaque ille Unigenitus factus est homo, corpusque naturae morti obnoxium gestarit, et caro factus est, ut morte tolerata quam per peccati culpam nobis iam imminebat, destrueret peccatum etc. — Decimotertio, S. Gregorius Nazianzenus, Oratione tertia De pace sic ait: Totus lapsus sum, atque ex primogeniti hominis inobedientia, et diaboli fraude condemnatus sum. Et oratione 1. in Nativitatem Christi: Celebramus, inquit, Dei ad homines adventum, ut ad Deum accedamus, aut, ut aptius vero utar, redeamur, ac deposito veteri homine, novum induamus: et quemadmodum in veteri Adamo mortui sumus, ita in Christo vivamus, dum nimirum cum Christo et nascimur, et Cruc affigimur, et sepelimur, et resurgimus. Pulchra enim in contrarium mutatio mihi subeunda est, ut quemadmodum ex secundis rebus molesta venerunt, sic etiam ex molestis laeta et iucunda redierint. Uberrime abundavit peccatum, superabundavit et gratia: et, si gustus eodem meruit, quanto magis Christi passio iustificabit? Et ad finem orationis: Descriptionem venerere, propter quam in coelis ipse describeris: et Nativitatem, pro qua nativitatis vinculis solutus es: et parvam illam Bethlehem honora, quae te in Paradisum reduxerit. — Decimoquarto, S. Hieronymus, Qui, inquit S. Augustin. cap. 7., Graeco, et Latino insuper, et Hebraeo eruditus eloquio, ea Occidentali ad orientalem transiens Ecclesiam in locis Sanctis, atque in litteris sacris usque ad decrepitam duxerit aetatem: cuius nobis eloquium ab Oriente usque ad Occidentem quasi instar lampadis resplenduit, non solum de hac re sensit, prompsitque sententiam. Nam in caput. 6. Oseae ait: Et ibi, hoc est in Paradiso, omnes praevaricati sunt in me, et in similitudinem praevaricantis Adam: non enim mirum, si quod in parente praecessit, etiam in filiis condemnetur. Item in Comment., cap. 2. Micheae: Cum quisquis nostrum cum Adam de Paradiso cecidit, et in huius mundi captivitate versatur. Et in Ionam aperte dixit: Quod etiam parvuli peccato offendensis Adae tenentur mortis. Ex quibus sic laudato loco Iulianum interpellat S. Augustinus: Itane tuum sic amabis errorem, in quem iuvenili confidentia, et humano lapsus incautius decidisti, ut ab istis Catholicae unitatis, et veritatis sacerdotibus, tanta inter se fidei concordia congruentibus, in tam magna causa, ubi Christiana religionis summa consistit, non solum dissentire, sed quasi quosdam Manichaeos insuper nuncupare? — Denique, S. Ioannes Chrysostomus, quem pra caeteris patribus Pelagiani commendabant, quasi ab eorum partibus staret, pluribus locis peccatum originale astruit, ut ibidem annotat S. Augustinus, maxime vero Epistola ad Olympiadem ubi ait, Adam sic peccasse illud primum peccatum, ut omne genus humanum in commune damnaret. Item Homilia ad Neophytos, ex qua pro sua erronea sententia aliquid Pelagiani proferebant, ait: Quod nos Christus invenerit, et paterno Chirographo nostro, quod scripsit Adam, et posterioribus propriis debitis obligatos etc. Similiter Hom. 10. in Epistolam ad Rom. exponens illam S. Apostoli sententiam: per unum hominem peccatum intravit in mundum, scribit: Non ipsum peccatum quod legis transgressione ortum est, sed illud quod ab Adam innocentia, ipsum illud, inquam, peccatum erat, quod omnia perdebat. Et quaeiam rei huius probatio fuerit? Nempe quod homines ante legem interirent. Regnabat enim mors ab Adam usque ad Moysen, in eos quoque qui non peccaverant. Quomodo regnavit? Id similitudinem transgressionis Adam, qui typum gerit illius futuri: propterea enim et typus est Iesu Christi Adam. Quomodo typus? Quia quemadmodum ille omnibus a se (etiamsi de ligno non comedissent) auctor mortis extitit, eius quae ex cibum illum introducta est: sic et Christus omnibus a se quamvis iuste non agentibus, iustitiae lumen conciliator extitit, eius, quam omnibus nobis per crucem largitus est. Et infra: Et cum tibi Iudaeus dixerit: quo pacto uno recte agenti Christo, universus orbis salvus factus est? possis illi respondere: quo pacto uno non obediente Adam universus orbis condemnatus est? Quumquam nihil simile inter se habent peccatum et gratia, mors et vita, diabolus et Deus. Plura alia habet ibidem his similia, unde S. Augustinus loco supra laudato colligit: Quis autem non videat, si peccatum primi hominis, non propagine, sed imitatione per omnes homines pertransivit, neminem pro alio, sed suo damnari unumquemque peccato, quod non alius in eo generando transmisit, sed ipse imitando sua voluntate commisit? Haec S. August. qui plures alias similes auctoritates Patrum Orientis, et Occidentis Ecclesiae colligit, et profert adversus Iulianum, quibus eius pervicaciam reprimit, et retundit. Hinc cap. 8. eiusdem libri 1. sic cum interpellat: Cum viderem te in libris tuis non antelucano concilio temperantem, sed insano concitio turbulentum: introduxi te sedandum, atque sanandum, non alicuius Philosophi adiutorio, sed in sanctorum Patrum pacificum, honorandumque concentum. Sit operae pretium, obsecro te, aspice illos quodammodo aspicientes te, et mansuete ac leniter dicentes tibi: Itane nos, fili Iuliani, Manichaeos sumus? Vade, quid respondebis? Quibus eos oculis intueberis? quae tibi argumenta succurrent? Qua dictionis Aristotelis Categoria: quibus ut in nos velut artifex disputator insilias, videri appetis elinatus? Quae tuorum argumentorum vel acies vitrea, vel plumbei pugiones in illorum conspectu exeri audebunt? Quo ab iis te errore non lugent, nudumque destituent? An forte dicturus es neminem illorum te in isto crimine nominasse? Et quid facies cum tibi dixerint: Tolerabilius dente maledico nomina configeres nostra, quam fidem nostram, cuius merito in coelo, nomina scripta sunt nostra? An forte tacebis eos: Nec fidem vestram ullo tali crimine violari? Sed qua confidentia id dicere audebis, homo qui dicis Manichaeum esse sensum, confiteri ex Adam trahere nascentes originale peccatum, quod isti confessi, atque professi sunt, quod in Christi Ecclesia suorum rudimentorum tempore dixerunt: quod Christi Ecclesiam suorum honorum tempore docuerunt, qui per Spiritum Sanctum tam multa peccata omnibus, quos baptizare potuerunt, tum multis parvulis sola originalia remiserunt? Iterum te admoneo, iterum rogo, aspice tot, ac tales Ecclesiae Catholicae Defensores, utique Rectores. Vide quibus tam gravi, tanque nefario irrogaris iniuriam. — Ex his apparet quam insipide, ne dicam insanie, Sociniani, veterum haeresum, quae Christi divinitatem, meritum et satisfactionem insectantur, restauratores oblatrant, S. Augustinum primarium esse doctrinae de peccato originali architectum cumque hoc novellum dogma in Ecclesiam inrexisse, cum antea SS. Patres in opposita essent sententia.

§ IV. — Eadem veritas ratione Theologica evincitur. — Primo namque eam probat Seraphicus Doctor dist. 30. qu. 2., triplici ratione petita ex Dei visionis carentia, rationali erubescentia, concupiscentiae praedominantia. Primo quidem, carentia visionis Dei hoc manifestat, quia nullus debet aeterno bono, ad quod factus est, privari, nisi in se habeat aliquid per quod indignus sit divino aspectui praesentari: tale autem non est, nisi culpa: si igitur omnes quotquot sunt, visione Dei privantur, nisi per baptismum fluminis, vel flaminis renascantur; planum est, quod omnes quotquot sunt, contrahunt ex sua origine culpam. — Secundo, ex erubescentia etiam rationis, hoc manifestat: nullus enim rationabiliter erubescit de his passionibus, quas habet a natura, nisi insint ei per aliquam culpam: sed omnis homo naturaliter erubescit ex genitalium membrorum motu: ex hoc igitur colligitur, et manifestatur, quod quilibet in seipso, non tantum poenaliter, sed etiam vituperabiliter, et culpabiliter est corruptus, quantum est de sua origine. — Tertio, ex praedominantia concupiscentiae: haec evidentissime manifestat: certum enim est, quod tunc anima hominis est ordinata, quando spiritus est sub Deo, et caro et virtutes animales sunt sub spiritu, et sequuntur eius imperium: ab oppositis igitur tunc anima hominis est perversa, quando caro, et virtutes animales praesunt spiritui rationali. Et hoc quidem verum est de plano, non tantummodo secundum Fidem, verum etiam secundum Philosophiam: sed in homine vigor concupiscentiae, et lex membrorum, quam unusquisque habet a nativitate, captivat spiritum, et ei praedominatur. Ex hoc igitur clarum et apertum est, quod anima cuiuslibet a nativitate perversa est et inordinata. Sed sicut ordinatio in homine, et rectitudo iustitia est, sic perversitas, et inordinatio culpa est: si igitur natura cuiuslibet hominis per legem concupiscentiae perversa est a sua origine: in quolibet homine indubitanter ponendum est esse peccatum originale, quantum est de sua prima nativitate. — Confirmat demonstrando qualiter Adamus potuerit totam naturam corrumpere, et culpabilem facere suo peccato triplici conditione concurrente: Prima est, quia non tantum erat humanae naturae individuum: sed totius humanae naturae principium. Secunda est, quia non tantum fuit sibi datum mandatum sicut singulari personae, sed tamquam stipiti totius humanae naturae, et hoc bene indicat textus. Quia mandatum illi descendit per virum ad mulierem. Tertia, quia Adam innocentiam et immortalitatem susceperat pro se, et pro tota sua posteritate, unde ipse innocens et immortalis generasset immortalem et innocentem. Quia igitur ipse erat omnium principium, et transgressus est mandatum quod datum erat, secundum quod erat principium, et amisit illam iustitiam et innocentiam quam debebat omnibus posteris conservare, hinc est quod per ipsum originali iustitia sumus privati, et in eius infectione caeteri sunt infecti; non tantum poenaliter, sed etiam culpabiliter: tum propter debitum ordinationis, quae debet esse in nobis; tum propter carentiam illius innocentiae, quam deberemus habere; tum propter praedominantiam concupiscentiae, per quam animae nostrae sunt inordinatae et iniustae; et si iniustae sunt et inordinatae, necesse est eas summae iustitiae displicere. Patet igitur quod tota humana natura corrupta est, non solum poenaliter, sed etiam culpabiliter.

Probat secundo Doctor Subtilis in 2. dist. 32. n. 8. Quicumque ab Adamo propagatus caret iustitia originali, quam a Deo acceperat posteris traducendam, peccato originali foedatur: sed omnes Adami posteri, nisi speciali divino privilegio preveniantur, carent illa iustitia originali: ergo, etc. Minor constat ipsamet experientia, qua unusquisque nostrum experitur se nudatum esse eximiis illis dotibus, quibus illustratus fuerat Adamus in ipso suae formationis exordio. Maiorem probat Doctor ex illa doctrina S. Anselmi in lib. 1. De Conceptu Virginali, c. 27. dicentis: Non accusat spontanea, quam fecit, iustitiae desertio, nec personas excusat recipiendi impotentia, ut declarat cap. 2. Quoniam ipsa sibi impotentiam fecit deserendo iustitiam in primis Parentibus, in quibus tota natura erat, et semper debitrix est habere potestatem, quam ad observandam semper iustitiam accepit. Ex quibus sic ratiocinatur Doctor: iustitiam accepit Adam pro se, et pro tota natura humana qua tunc erat in eo: ergo tota natura, quae erat in Adam, erat iustitiae receptivae debitrix, et ideo iuste Deus exigit a tota natura humana, quaecumque illa sit, iustitiam sibi commissam, omne enim donum est debitum, praesertim quando vertitur in donantis iniuriam: universa autem naturae humanae tunc in Adamo existenti iustitiae originalis donum fuit concreditum, et misere in iniuriam Creatoris deperditum: ergo ab universa natura est debitum. — Confirmat Doctor ibidem n. 10. Omne donum est debitum, quod datur ab ipso Deo dante, idest quantum erat ex parte Dei, quia sine speciali dono non conferebatur filio, nisi adesset impedimentum: ergo ex illa collatione facta patri, filius est debitor iustitiae sibi datae. Maior probatur: accipiens enim voluntatem et gratiam, licet ei non detur opus meritorium in se, sive voluntate consequente, datur tamen sibi in gratia, in qua est voluntate antecedente, et virtualiter, et propter hoc accipiens gratiam, debitor est bonorum operum, quae virtualiter continentur in gratia illa, ita quod amittens gratiam, et frequenter peccans, non tantum punitur pro amissione gratiae, quia tunc qui pluries, et qui paucius peccarent, aequaliter punirentur. Alior patet ex lege divina, qua statuitur per patrem non ponentem obicem per peccatum quasi naturaliter propagari iustitiam, non quidem quia pater eam transfunderet, cum sit donum supernaturale; sed quod Deus ipse naturae cooperaretur regulariter dando iustitiam propagato, sicut modo animam intellectivam creat, corpori perfecte organizato. Haec Doctor.

Probatur tertio ex necessitate baptismi: baptismus enim absolute necessarius est ad remissionem peccati: sed iuxta Apostolicam traditionem, ut docet S. Dionysius lib. De Ecclesiastica Hierarchia, capite ultimo, Origenes Homilia 8. in Leviticum, Cyprianus lib. 3. Epistola 3. et alii Ecclesiae Patres, baptismus est parvulis administrandus; ergo supponit in ipsis peccatum eluendum: non actuale; ergo originale. Probatur maior: tum ex verbis Christi dicentis Ioan. 3. Nisi quis renatus fuerit ex Aqua, et Spiritu Sancto, non potest intrare in regnum Dei: cur autem renasci deberet per gratiam, nisi eius generatio corrupta fuisset per peccatum? Tum quia qui baptizantur mortui erant peccato, et per baptismum resurgunt, et in novitate vitae ambulent, sicut loquitur Apostolus ad Romanos 6: ergo qui baptizantur, peccatum supponunt. Quippe, qui baptizantur, mundantur et abluuntur; Ephesiorum 5. Mundans eam lavacro aquae in verbo vitae: ad Titum 3. Per lavacrum regenerationis, et renovationis etc. Qualiter autem mundari et lavari posset, qui sordes et maculas non haberet? Denique, id probatur ex forma baptismi: videlicet ego te baptizo: quod idem est ac abluo, et mundo: abluere autem et mundare necessario supponunt sordes et immunditiam; non quidem corpoream, ad eluendas enim sordes corporeas, nec opus est determinata verborum forma, nec applicatione meritorum Christi: ergo sordes illae debent esse spirituales, ratione scilicet peccati. Falsam igitur, inquit S. Augustinus lib. 1. De peccatorum meritis, et remissione, capite 31. vel fallacem, oportet parvulis tradi baptismatis formam, in qua sonaret quod utique agi videretur, et tamen nulla fieret remissio peccatorum. Viderunt aliqui Pelagianorum, nihil execrabilius, ac detestabilius dici posse, atque sentiri. — Confirmatur ex baptismi caeremoniis, exorcismo videlicet, exnuntiatione, et insufflatione ab universali Ecclesia semper frequentatis: haec enim manifeste indicant daemones habere potestatem, et possidere animas infantium: daemon autem nullam habet auctoritatem nisi in homines peccatores: oportet ergo ut parvuli peccato inficiantur, priusquam per baptismum eripiantur de potestate tenebrarum, ut loquitur Apostolus ad Coloss. 1. Quam utique veritatem ab universali Ecclesia probatam docet S. Augustinus lib. 1. De Nuptiis, et concupiscentia, cap. 20. Non enim, inquit, dubitat fides Christi, quam novi Haeretici oppugnare cuperunt, et eos qui lavacro regenerationis abluntur, redimi de potestate diaboli, et eos qui non solum illa regeneratione redempti sunt, etiam parvulos filios redemptorum, sub eiusdem esse potestate captivos, nisi et ipsi eadem Christi gratia redimantur: ad omnes namque pertinere non dubitamus illud, de quo Apostolus loquitur beneficium Dei. Qui eruit nos de potestate tenebrarum. Hinc lib. 2. De Nuptiis, cap. 18. loquens de Iuliano ait: decusat Ecclesiam toto orbe diffusam, in qua omnes baptizandae infantiae non ob aliud exsufflantur, nisi ut ab illo Princeps mundi mittatur foras, a quo necesse est rasa irae possideantur, si in Christo non renascantur, et in eius regnum per gratiam, factae rasa misericordiae, transferantur. Idque ita notum omnibus Catholicis affirmat, ut qui hoc negant, exsufflandi, et exsibilandi sint. Sic enim lib. 6. contra Iulianum, cap. 5. eum interpellat: sic tu commemorans timuisti, tantum ipse ab orbe totus exsufflandus esses, si huic exsufflationi, qua Princeps mundi a parvulis eiicitur foras, contradicere voluisses. Quod utique confirmat Caelestinus 1. in Epist. ad Episcopos Gallicae, cap. 12. ubi asserit in universo mundo consuetudinem hanc invariata servari, ut sive parvuli, sive adulti ad baptismum accesserint, non prius vitae fontem subeant, quam exorcismis, et exsufflationibus Clericorum, Spiritus ab eis immundus abigatur.

Probatur quarto ex Redemptione Christi: Christus enim Dominus mortem obiit, non solum pro adultis, sed etiam pro parvulis: siquidem ait sanctus Paulus 2. ad Corinthios 5. Christus pro omnibus mortuus est: sed solum pro his, qui peccato mortui erant vivificandis Christus mortem passus est, ut ibidem significat Apostolus scribens: si unus pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt: ergo parvuli mortui sunt peccato; alias pro ipsis Christus non fuisset mortuus, eiusque Passionis prorsus fuissent extorres. Quisquis igitur, inquit S. Augustinus in responsione ad cap. 17. lib. 2. Iuliani, a peccato, in quo inimicitiae factae sunt, liberos esse parvulos dicit, profecto eos negat ad hanc reconciliationem propter quam Christus mediator factus est, pertinere. Proinde separat eos, et a iustificatione, quae fit in Christi sanguine, cuius fundendi causa quando eum bibendum commendavit, nulla, nisi in remissionem dicta est peccatorum. Tunde fit consequens ut parvulis peccata non habentibus mors Christi nihil prosit omnino.

Probat denique hanc veritatem S. Augustinus ex illis poenis et luctibus, quibus homines ab ipso sua nativitatis exordio subiiciuntur: quod fit ut merito dixerit Tertullianus: Homo vitam suam incipit fletu, prophetam calamitatis suae; vel ut ait S. Augustinus lib. 2. contra Iulianum, cap. 6. Post occulta spiramenta viscerum maternorum, qui nascitur, funditur in ortu ploraturus reatum, quem contraxit ante ortum. Unde Ecclesiasticus, cap. 11. Impone iugum super filios tuae a die exitus de utero matris eorum usque in diem sepulturae. Hinc S. Augustinus lib. 3. contra Iulianum, cap. 3. ait: Haec multa sub iusto, et omnipotente Deo non irrogarentur eius imagini, quibus multis in virtute exerceri infantilis aetas nun potest dici, si nulla ex Parentibus malo merito parvulorum. Unde lib. 5. contra eundem, ait: Quale durissimi huius iugi onus sentiens Tullius, hominem dixit, non ut a matre, sed tamquam a noverca natura editum in vitam, corpore et animo, et fragili, et infirmo: animo autem anxio ad molestias, humili ad timores, molli ad labores, prono ad libidines. Subdit autem: rem vidit, sed causam nescivit; cum enim Sacris litteris eruditus non esset, ignorabat originale peccatum.

§5. — PROPONUNTUR AC SOLVUNTUR OBIECTIONES. 1. QUAE PETUNTUR EX SACRA SCRIPTURA.

Obicies 1. Illud Ezechielis cap. 18. Filius non portabit iniquitatem patis: ergo qui ex Adamo ducunt originem, ipsius peccato non inquinantur.

Respondeo 1. Ezechielem intelligendum esse de peccatis parentum personalibus, quae in prolem non transeuntur, et ratione quorum filii divinae non subiiciuntur ultioni, nisi peccando actualiter prava parentum exempla sectentur.

Respondeo 2. Adami transgressionem etiam moraliter fuisse posterorum eius iniquitatem, qui in ipso velut humanae naturae capite constituti, Dei legem cum ipso transgressi sunt. Unde ait S. Augustinus lib. 1. De peccatorum meritis, cap. 10: Certe manifestum est, alia esse propria cuique peccata, in quibus hi tantum peccant, quorum peccata sunt: aliud hoc unum, in quo omnes peccaverunt, quando omnes illi unus homo fuerunt. Quocirca Iuliano obicienti neminem perire debere peccato alieno, respondet idem S. Augustinus lib. 1. Operis imperfecti, c. 118: Aliena sunt, sed paterna sunt: ac per hoc iure seminationis, atque germinationis, et nostra sunt. Addit cap. ibidem: Sic autem aliena sunt originalia peccata propter nullum in eis nostrae voluntatis arbitrium, ut tamen propter originis contagium esse inveniantur et nostra. Quid est ergo, quod clamas, et dicis non posse Deum, et dimittere peccata maioribus propria, et imputare parvulis aliena?

Respondeo 3. S. Augustinus lib. 6. in Iulianum cap. 20. verba praefata Ezechielis esse prophetica, iisque promitti beneficium novi Testamenti, et spiritualis haereditatis ad alterum saeculum pertinentis, qua per regenerationem delendum erat Chirographum paternum, ut non amplius noceret peccatum veteris Adami his qui novum Adamum per baptismum induissent; in hoc enim Testamento novo, inquit S. Augustinus, Per sanguinem Testatoris deleta paterna Chirographo, incipit homo paternis debitis non esse obnoxius renascendo, quibus nascendo fuerat obligatus.

Obicies 2. Illud Apostoli ad Romanos 5. dicentis: Sicut per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita et per unius obedientiae iusti constituentur multi: sed non omnes per hanc constituuntur iusti: ergo nec per illam omnes iniusti. Insuper signanter dicit Apostolus, peccatores constituti multi, non autem dicit omnes: ergo censet non propagatione, sed solum imitatione peccati Adami eius posteros peccatores fieri.

Respondeo ad primum, negando minorem: certum enim est quod per Christi obedientiam omnes iusti constituuntur, siquidem Christus pro omnibus factus est obediens, omnibusque media ad iustificationem et salutem necessaria promeruit: ergo qua ratione omnes per Christum iustificantur, qui in ipso spiritualiter renascuntur, etiam omnes constituuntur peccatores per inobedientiam Adami, qui ex ipso nascuntur ac propagantur.

Ad secundum respondet S. Augustinus lib. 6. contra Iulianum, cap. 21. Per multos, Apostolum intelligere Omnes, iuxta usitatam phrasim Scripturae: quod utique confirmat ex illa Genesis, 17. ubi Deus Abrahamo ait, Patrem multarum gentium posui te: cum tamen Genesis, 22. dicat: In semine tuo benedicentur omnes gentes: quibus ait S. Augustinus, easdem omnes multas, et easdem multas omnes esse monstratum est: Ideo autem, ait, sic locuta est Scriptura, quia possunt esse aliqua omnia, quae non sunt multa: sicut omnia dicimus Evangelia, et tamen brevi numero, idest quaternario continentur: et rursus possunt aliqua multa, non tamen omnia, sicut multos dicimus credere in Christum, nec tamen omnes credunt. Unde inter omnes ergo ad mortem per Adam, omnes ad vitam per Christum, quia sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur: idest ex prima origine generis humani nemo ad mortem nisi per Adam, et nemo per Adam nisi ad mortem: et nemo ad vitam nisi per Christum, et nemo per Christum nisi ad vitam.

Obicies 3. Idem Apostolus ibidem dicens: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysen, etiam in eos, qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae: sed peccare in similitudinem praevaricationis Adae esset inquinari ipsius peccato: ergo falsum est omnes Adami posteros ipsius peccato foedari.

Nego minorem: Nam inquit S. Augustinus lib. 1. De peccatorum meritis, cap. 11. sensus Apostoli est, quod mors regnaverit etiam ante legem scriptam, seu tempora Moysis, in illos etiam qui non peccaverunt actualiter, ut peccavit Adamus, seu, ut loquitur S. Augustinus, Qui nondum sua, et propria voluntate, sicut ille, peccaverunt, sed ab illo peccatum originale traxerunt, qui est forma futuri: quia in illo constituta est forma condemnationis futuris posteris, qui ex eius propagine crearentur, ut ex uno omnes in condemnationem nascerentur, ex qua non liberat, nisi gratia Salvatoris: ergo tantum abest ut exinde peccatum originale impugnetur, quinimo propugnatur.

Instabis: Apostolus ibidem dicit gratiam Christi in plures abundasse, quam abundaverit peccatum Adami: ergo saltem plures sunt, qui Adami peccato non fuerint inquinati.

Respondet ibidem S. Augustinus vocem illam plures, non significare comparationem eo loco, sed aequivalere voci, multos, Neque enim, inquit, plures iustificantur, quam condemnantur: sed multo magis abundavit: Adam quippe ex uno delicto reos gemuit; Christus autem etiam homines, qui delicta propriae voluntatis ad originale, in quo nati sunt, addiderunt, gratia sua solvit, atque dimittit: itaque sensus est, gratiam Christi non esse determinatam solum ad peccatum originale eluendum, quod ab Adamo contrahitur; sed etiam ad illa eluenda, quae postmodum actualiter committuntur; vel quod gratia Christi sit potentior et efficacior ad homines iustificandos, quam Adami peccatum ad eos inquinandos. Unde quod etiam revera gratia Christi in multo plures abundavit, quam Adami peccatum; siquidem beata Virgo originalis peccati expers, gratia Christi copiosissime ditata, ac dotata fuit. Eva pariter Adami peccato rea non extitit, imo peccati ipsi fuit occasio, qua tamen Christi gratia iustificata est; nam inquit ibidem S. Augustinus, Regnum mortis sola in quolibet homine gratia destruit Salvatoris, quae operata est etiam in antiquis Sanctis, quicumque antequam in carne Christus veniret, ad eius tamen adiutricem gratiam, non ad legis naturam, quae iubere tantum, non adiuvare poterat, pertinebat.

Obicies 4. Illud Apostoli 2. ad Corinthios, 5. Omnes nos manifestari oportet ante tribunal Christi, ut referat unusquisque propria corporis, sive bona, sive mala: ergo soli sunt damnandi, qui proprium peccatum admiserunt.

Nego consequentiam, nam ut optime arguit S. Augustinus, lib. 6. Contra Iulianum, cap. 10. Parvuli ante tribunal Christi manifestabuntur, vel non: si non manifestabuntur; quid te adiuvat ista sententia, quando ad eos non pertinet (nempe parvulos) quorum nunc agitur causa? si autem manifestabuntur, quomodo reportat eorum quisque quod gessit, qui nihil gessit, nisi quia pertinet ad eos, quod per corda et ora gestantium, sive credunt, sive non credunt?... Nam quomodo reportat bonum, ut intrent in regnum Dei, si hoc reportat quisque quod gessit, nisi quia pertinet ad parvulum, etiam quod per alterum gessit, idest, credidit? Sicut itaque, quod credidit pertinet ad eum, ut reportet bonum, hoc est percipiat Dei regnum; sic ad eum pertinet etiam si non credidit, ut reportet condemnatione iudicium, quia Evangelica est et ipsa sententia dicendo: qui non crediderit condemnabitur.... Unde ergo, quam importune nolis parvulum de alieno peccato reportare malum, et velis eum de alieno recte facto reportare bonum, non qualecumque, sed Dei regnum: alienum quippe, cum credidit per alterum, sicut alienum opus fuit, cum peccavit in altero.

Obicies 5. Illud Apostoli ad Romanos 3. Per legem cognitio peccati: ubi ergo legis cognitio nulla est, ibi nec peccati cognitio esse potest: ubi vero peccati cognitio non est, ibi nec praevaricatio est: adeoque nec damnatio quoque ibidem esse potest. Idem enim hoc Paulus testatur ad Romanos 1. dicens: siquidem ubi non est lex, ibi nec praevericatio est. Iam ergo istorum testimoniorum vim, et potentiam considera, qui tanta est, ut omnia omnium Theologorum de originali peccato commenta penitus subvertat. Morbus enim hic nobis damnationem adferre nequit, quae tum demum subsequitur, cum legem oculis nostris expositam conspicati, adhuc tamen morbo hoc, et affectu corruptae naturae impulsi, legem transgredimur. Haec Zuinglius.

Respondeo, nullam esse praefatam Zuinglii consequentiam, non enim Apostolus ait, ubi legis cognitio non est, nec praevaricatio est, quaerat Zuinglii collectio; sed ubi lex non est, nec praevaricatio est, quod utique verissimum est, nulla namque fingi potest praevaticatio nisi sit lex, quae praevaticando violatur. Deinde, Zuinglius assumit tamquam certum, quod potissimum in Quaestione versatur, solam videlicet praevaticationem, qua est actuale peccatum, esse proprie peccatum quod homines damnare potest; id enim omnes Catholici pernegant, et contrarium apertis Scripturae textibus supra probavimus. Falsum pariter, quod tanquam certum supponit, nimirum nullam esse damnationem, ubi nulla est legis praevaricatio; nam idem Apostolus ad Romanos 9. dicit infantes nihil boni, aut mali fecisse, ac per hoc nullam Legem propria voluntate praevaticatos esse: ipsomet ad Romanos, 5. scribit: Sicut per unius delictum in omnes homines in condemnationem: sic et per unius iustitiam in omnes homines in iustificationem. Et ad Ephesios, 2. affirmat nos omnes esse natura filios irae. Hoc est ipsa nativitate, et propagatione reos. Denique asserere possumus etiam infantes esse Legis praevaticatores, iuxta illud Osee 6. Ipsi sicut Adam transgressi sunt pactum, ibi praevericati sunt omnes: scilicet in Paradiso ubi Adam a Deo datam sibi legem violavit, et in quo tanquam in suo capite omnes peccaverunt, et praevaticati sunt.

PROPONUNTUR, AC SOLVUNTUR AUCTORITATES SS. PATRUM, QUI ORIGINALE PECCATUM NEGARE VIDENTUR.

Obicies 1. Clemens Alexandrinus lib. 3. Stromatum, sub finem, ubi ait: Dicant ergo nobis ubi formatus est infans natus, vel quomodo sub Adam cecidit execrationem, qui nihil est operatus? ergo censet infantes Adami peccato non esse reos.

Nego consequentiam: non enim constat cuius haec sint verba, ipsiusne Clementis, an haereticorum quos ibidem impugnat, qui docebant nuptias esse respuendas, propterea quod mala esset generatio, quippe cum infantes nulla propria actione polluti, tamen, inquit sanctus Iob, Non sunt mundi a sorde: quod utique indicat Clemens: nam continuo subiicit: restat ergo eis, (ut videtur) consequenter ut dicant malam esse generationem, non solum eam, quae est corporis, sed etiam eam, quae est animae. Igitur illi haeretici peccatum originale non negabant, imo affirmabant, ut ex ea assertionе nuptias respuerent, et suum errorem astruerent.

Obicies 2. S. Ambrosius in Comment. capitis 5. ad Rom. Mors dissolutionis corporis est, cum anima a corpore separatur. Est et alia mors, quae secunda dicitur in gehenna, quam non peccato patimur, sed in occasionе propriae peccati adquiremus: a qua boni immunes sunt, tantum quod in inferno sunt, sed superiori, quasi in libra: quia ad Coelum ascendere non poterant.

Respondeo 1. Ista Commentaria in Apostolum non videri S. Ambrosii, sed alicuius alterius Auctoris aequalis Ambrosii, vixit enim tempore Damasi Papae, ut testatur in Commentario capitis tertii prioris ad Timotheum. Secundo dicere eum Auctorem, quisquis fuerit, non negare peccatum originale, imo astruere: nam paulo ante praefata verba explicans illud, in quo omnes percusserunt, ait: Manifestum itaque est in Adam omnes peccasse quasi in massa, ipse enim per peccatum corruptus, quos genuit, omnes nati sunt sub peccato. Etiam enim igitur cunctis peccatoribus, quia ex ipso sumus omnes.

Obicies 3. S. Chrysostomus, quem in sui erroris patronum praecipuum sibi vindicabant Pelagiani, propterea quod variis in locis visus fuerit negare peccatum originale, maxime vero Epistola ad Theophilos, ubi cum dixisset: Benedictus Deus, qui facit mirabilia solus, qui fecit universa, et exornavit universa: ecce libertatis serenitate perfructur, qui tenebantur paulo ante captivi, et circa Ecclesiam sunt, qui fuerunt in peregrinationibus errore, et iustitiae in sorte versantur, qui fuerunt in conclusionе peccati. Non enim tantum sunt liberi, sed et sancti: non tantum sancti, sed et iusti: non solum iusti, sed et filii: non solum filii, sed et haeredes: non solum haeredes, sed et fratres Christi: nec tantum fratres Christi, sed et cohaeredes: non sulum cohaeredes, sed et membra: non tantum membra, sed et templum: non tantum templum, sed et organum spiritus, subdit: Fides tot sunt baptismatis dignitates: sed multis quidem videtur baptismi gratia in peccatorum tantum remissione consistere. Nos autem baptismi honores iam computavimus decem. Hac de causa, et infantulos baptizamus, quamvis non sint inquinati peccato; nempe ut eis adatur sanctitas, iustitia, adoptio, haereditas, et fraternitas Christi.

Respondet S. Augustinus lib. 1. cap. 6. Contra Iulianum, qui praefatam auctoritatem obiecerat: Ita ne ista verba S. Ioannis Episcopi audes tamquam e contrario tot taliumque sententiarum eius opponere, cumque de illorum concordissima societate seiungere, et eis adversarium constituere? Absit, absit hoc malum de tanto viro credere aut dicere. Absit, inquam, ut Constantinopolitanus Ioannes de baptismate parvulorum cumque a paterni Chirographi liberatione per Christum tot ac tantis Episcopis suis, maximeque Romano Innocentio, Carthaginensi Cypriano, Cappadoci Basilio, Gregorio Nazianzeno, Galli Hilario, Mediolanensi resistat Ambrosio. Deinde praefata verba explicat, dicens iuxta Graecum idioma, non peccato, sed peccatis legi, in plurali videlicet, non in singulari numero, ita quod Latine genuina sit versio, Ideo et Infantes baptizamus, quamvis peccata non habentes. Unde subdit S. Augustinus: Fides certe non ad id dictum esse parvulos non esse inquinatos peccato, sive peccatis, quia tunc loquebatur Ioannes, quando de hac Quaestione nullus pulsabatur, nobis nondum litigantibus securius loquetur. — Deinde, etsi singulariter legatur peccato, intelligendus est de peccato personali, ut ibidem explicat S. Augustinus dicens: Comparans ergo Ioannes parentes maioribus, quorum propria peccata dimittuntur in baptismo, dixit illos non habere peccata. — Denique, in aliis codicibus, maxime editionis Parisiensis anni 1556. legimus: Infantulos baptizamus ut non sint inquinati peccato, idest, ut mundentur a peccato, non alio certe quam originali. Quod autem S. Chrysostomus peccatum originale non oppugnaverit, sed propugnaverit, ibidem pluribus textibus ab eo desumptis probat S. Augustinus, maxime vero ex eadem Epistola ad Theophilos, ubi ait: Venit semel Christus, invenit instrumentum Chirographum paternum, quod scripsit Adam. In initium induxit debiti, nos foenus auximus posterioribus peccatis. Unde Iulianum sic interpellat August. audisne hominem in Fide Catholica, et eruditum, et erudientem, distinguentem debitum paterni Chirographi, quod haereditarium nobis inhaesit, ab iis debitis quorum per nostra peccata foenus accrevit? audis quid parvulis revelatur in baptismo, qui nondum propria debita contraxerunt, nec tamen a paterno Chirographo immunes esse potuerunt?

PROPONUNTUR AC SOLVUNTUR ARGUMENTA A RATIONE THEOLOGICA PETITA.

Quinque potissimum argumenta proferebant Pelagiani, quibus assertionem peccati originalis impetebant, et impugnabant, ut indicat S. Augustinus lib. 2. Contra Iulianum, cap. 9. Vestra, inquit, argumenta sunt quibus dicitis: Si Deus homines creat, non possunt cum ilipso malo nasci: Si nuptiae bonum sunt, nihil ex eis oritur mali: si in baptismate peccata omnia remittuntur, non possunt nati de renatis trahere originale peccatum: Si iustus est Deus, non potest in filiis parentum damnare peccata, cum ipsis parentibus dimittat et propria: Si perfectae iustitiae capax est humana natura, habere non potest vitia naturalia. Ut autem harum obiectionum solutiones evidentiores, et faciliores fiant, placet eas necnon et alias illis similes sigillatim proponere. Itaque

Obicies 1. Deus non potest esse mali artifex: sed ipse auctor est omnium hominum qui nascuntur: ergo homines nascentes non possunt esse mali, adeoque nec peccato originali infecti.

Respondet S. Augustinus lib. De peccato originali, cap. 32. duo in hominibus procreatione esse distinguenda, nempe naturam, et vitium. Simul autem, inquit, utrumque propagatur, et natura, et naturae vitium, quorum unum est bonum, et alterum malum. Illud de Conditoris largitate sumitur, hoc de originis damnatione attrahitur. Istud est causa bona voluntas Dei summi; huic mala voluntas hominis primi. Illud indicat Deum creaturae institutorem; hoc indicat Deum inobedientiae punitorem. Denique idem ipse Christus propter illud creandum factor est hominis, propter hoc sanandum factus est homo. Ex quo sequitur non in Deum, sed in Adami inobedientiam ut in propriam causam malum illud, seu vitium originale refundi debere. Sequitur pariter non esse desperandam huius peccati liberationem; non enim ut hic morbus curetur destruenda natura, sed perficienda. Quod utique facile praestare potest medicus ille coelestis qui venit quaerere, et salvum facere quod perierat. Inde ipse S. Augustinus, lib. 2. in Iulianum, cap. 1. Non perfectio desperanda est virtutis per eius gratiam, qui ex origine vitiata mutare potest, et formare naturam.

Obicies 2. Non potest arbor bona malos fructus facere: sed nuptiae bonae sunt: ergo ex eis non possunt filii mali ac peccatores nasci.

Respondet 1. S. Augustinus lib. 2. De Nuptiis, et concupiscentia, cap. 20. Non solum filios ex coniugio, verum etiam ex adulterio bonum aliquid esse, secundum opus Dei quo creati sunt: secundum autem originale peccatum in damnationem nasci ex Adam primo, non solum si de adulterio, verum etiam si de coniugio generentur, nisi in Adam secundo, qui est Christus, regenerentur. Unde concludit capite sequenti: Recte igitur diximus, ita nuptiarum bonum malo originali quod inde trahitur non potest accusari, sicut adulterionis malum homo naturaliter quod inde nascitur non potest accusari: quia natura humana quae nascitur, vel de coniugio, vel de adulterio, Dei opus est, quae si malum esset, non esset generanda: si malum non haberet, non esset regeneranda. Atque ut ad unum verbum utrumque concludam, natura humana si malum esset, salvanda non esset: si ei malum nihil inesset, salvanda non esset. Qui ergo dicit eam bonum non esse, bonum negat confitens Creatorе: qui vero negat ei malum inesse, misericordem gratia irridet Salvatorem. Quapropter in hominibus nascentibus neque excusanda sunt adulteria per bonum, quod inde a Conditore bono creatum est: neque accusanda coniugia per malum quod ibi a misericorde Salvatore sanandum est.

Respondet 2. cap. 26. praefatum Evangelii contextum intelligendum esse de duabus voluntatibus hominum, bona scilicet, et mala; istam bonam, illam malam arborem dicens, quia de bona voluntate bona opera nascuntur, et mala de mala. Quod si nuptia tamquam arborem bonam, secundum istam quam commemoravit Evangelicam similitudinem, posuimus, profecto ex contrario fornicationem ponituri sumus arborem malam. Subdit: Quamobrem si homo ibi dicitur fructus nuptiarum, tamquam bonus ex arbore bona, proculdubio nasci homo de fornicatione non deberet, mala quippe arbor bonos fructus non facit. Porro si dixerit, non illius arboris locum tenere debere adulterium, sed naturam potius humanam, de qua nascitur homo: ita etiam hic non erit arbor connubium, sed natura humana de qua nascitur homo. Nihil proinde valet ad istam quaestionem similitudo illa Evangelica, quia non sunt nuptiae causa peccati quod trahitur a nascente, et expiatur in renascente; sed voluntarium peccatum hominis primi originalis est causa peccati. Coniuges ergo dum filios gignunt, naturam quidem corruptam ac vitiata propagant; sed eius corruptionis culpa non in ipsos, sed in primum hominem est refundenda.

Obicies 3. Nemo dat quod non habet: sed plerique parentes filios gignentes non habent amplius peccatum originale; quippe cum eis per baptismum fuerit expunctum: ergo non possunt illud in filios transfundere.

Respondet S. Augustinus lib. 3. De peccatorum meritis, cap. 8. et sequentibus, hominem in Christo regeneratum, ac per hoc iustificatum non gignere carnalem prolem secundum id quod regeneratus est, idest secundum Spiritum quem accepit in Christo: sed secundum id quod natus est, idest secundum carnem quam hausit ab Adam. Unde cum proposuisset hanc Pelagianorum obiectionem; sed si Baptismus mundat antiquum illud delictum, qui de duobus baptizatis nati fuerint, debent esse careere peccato: non enim potuerunt ad posteros transmittere quod ipsi minime habuerunt. Respondet: Si mihi apud obtusos et contentiosos propter rerum naturae obscuritatem difficultas refellendi falsa et persuadendi vera resisteret, ad haec certe quae in usu atque in promptu essent exempla confugerem, vicissimque interrogarem, ut quia eos moveret, quomodo peccatum quod mundatur per Baptismum, maneat in eis quos genuerint baptizati? ipsi explicarent quomodo praeputium quod per circumcisionem aufertur, maneat in eis quos genuerint circumcisi? quomodo etiam palea quae opere humano tanta diligentia separatur, maneat in fructu qui de purgato nascitur? His et talibus forsitan utrumque conarer exemplis persuadere hominibus qui mundationis sacramenta superfluo filiis mundatorum crederent adhiberi, quam recto consilio baptizatorum parvuli baptizentur: quamquam fieri possit ut homini habenti utrumque semen, et mortis in carne, et immortalitatis in spiritu, non obsit regenerato per spiritum, quod obest eius filio generato per carnem: sitque in isto remissione mundatum, quod sit etiam in illo simili remissione, velut circumcisione, velut trituratione, ac ventilatione mundandum. Nunc vero, quandoquidem cum eis agimus qui confitentur baptizatorum filios baptizandos, quando melius sic agimus, ut dicamus: (Deinde Pelagianos sic urget: Vos qui asseritis de hominibus a peccati labe mundatis sine peccato nasci filios debuisse, cur non additis eo modo nobis posse dici de christianis parentibus christianos nasci filios debuisse?.... Quod respondebitis quaere de christianis non christianos nascuntur: nisi quia non facit generatio, sed regeneratio christianos? Hanc igitur vobis reddite rationem, quia similiter a peccatis nemo nascimini, sed omnes renascendo mundantur. Ac per hoc hominibus idem mundatis, quia de renatis homo qui nascitur renascitur, ut etiam ipse mundetur. Potuerunt mini parentes ad posteros transmittere quod ipsi minime habuerunt: non solum sicut frumenta paleam, et praeputium circumcisus: sed etiam quod et vos dicitis, fideles infidelitatem in posteros traiiciunt, quod non est iam illorum perspicuorum regeneratorum, sed quod in carne generati sunt, mortalis seminis vitium. Nam etiam quos parvulos per sacramentum fidelium fideles faciendos esse iubetis, infideles natos ex parentibus fidelibus non negatis.

Similem subiicit responsionem lib. 1. De Nuptiis et Concupiscentia producto exemplo oleae producentis oleastrum. Sic enim scribit cap. 19.: Ex hac igitur concupiscentia carnis quod nascitur, utique mundo non Deo nascitur. Deo autem nascitur, cum ex aqua et Spiritu Sancto renascitur. Huius concupiscentiae reatum regeneratio sola dimittit, quem generatio trahit. Ergo quod generatum est, regeneretur, quia non potest fieri aliter, ut quod tractum est, remittatur. Ut enim quod dimissum est in parente trahatur in prolem, miris quidem modis fit, sed tamen fit. Haec invisibilia et infidelibus incredibilia, sed tamen vera, ut haberent aliquod visibile exemplum, hoc in quibusdam arbustis divina Providentia procuravit. Cur enim non credamus propter hoc esse institutum, ut ex oliva naseatur oleaster? An credendum non est in aliqua re quae creata est ad usus hominum, Creatorem providisse et instituisse, quod ad generis humani valeret exemplum? Mirum est ergo quemadmodum a peccati vinculo per gratiam liberati, gignant tamen eodem vinculo obstrictos, quos eodem modo oporteat liberari: fatemur, mirum est. Sed quod latent foetus oleastrorum etiam in seminibus olearum, quando et hoc crederetur, nisi ex experientia probaretur? Proinde sicut gignitur ex oleastri semine oleaster, et ex oleae semine nonnisi oleaster, cum inter oleastrum et oleam plurimum distet: ita gignitur et de carne peccatoris, et de carne iusti utrinque peccator, quamvis inter peccatorem et iustum plurimum distet. Gignitur autem peccator actu adhuc nullus, et ortu novus, sed reatu vetus: homo a Creatore, captivus a deceptore, indigens Redemptore. Sed quaeritur, quomodo trahi possit captivitas prolis etiam de parentibus iam redemptis? Et quia non facili ratione indagatur, nec sermone explicatur, ab infidelibus non creditur, quasi et illud quod de oleastro et de olea diximus, ut generis dissimilis sit foetus similis, tacite aliqua inveniat ratio, vel explicet sermo. Sed hoc ab eo qui experiri voluerit, cerni potest. Sit ergo in exemplo, unde et illud credatur quod cerni non potest.

Unde Distinguo minorem: parentes non possunt in liberos transfundere id quod non habent nec formaliter, nec virtualiter, concedo: id quod non habent formaliter, sed tantum virtualiter, nego: parentes autem etsi quando generant, formaliter in se peccatum originale non habeant, tamen illud semper retinent virtualiter; nempe in virtute seminis, et concupiscentiae naturae corruptae, quae sunt causae, sive instrumenta generationis, seu unionis animae cum corpore, per quam peccatum originale contrahitur.

Obicies 4. Redemptio Christi non prodest hominibus non credentibus: ergo nec praevaticatio Adae, cum non sit efficacior, nocet non peccantibus.

Respondet S. Aug. lib. 3. De peccatorum meritis, cap. 2., quod quemadmodum gratia Christi prodest parvulis baptizatis, et solum in aliena persona credentibus; ita pariter eis obest peccatum per actualem consensum a capite totius humani generis commissum: sicut ergo, inquit, eorum per quos renascuntur, iustitiae spiritus responsione sua traiicit in eos fidem, quam voluntate propria nondum habere potuerunt: sic eorum per quos nascuntur, caro peccati traiicit in eos mortem, quam nondum vita propria contraxerunt. Et sicut eos vitiae spiritus in Christo regenerat fideles, sic eos corpus mortis in Adam generaverat peccatores: illa enim carnalis generatio est, haec spiritualis: illa facit filios carnis, haec filios spiritus: illa filios mortis, haec filios resurrectionis: illa filios saeculi, haec filios Dei: illa filios irae, haec filios misericordiae, ac per hoc illa peccato originali obligatos, ista omnis peccati vinculo liberatos.

Obicies 5. Iulianus apud S. Augustinum, lib. 2. De Nuptiis, et Concupiscentia, cap. 28; Non peccat iste qui nascitur, non peccat ille qui genuit, non peccat iste qui condidit; per quas igitur rimas, inter tot praesidia irrepuntе peccatum fingis ingressum?

Respondet S. Augustinus ibidem: Quid quaeris latentem rimam cum habeat apertissimam ianuam? Per unum hominem, ait Apostolus: Per unius delictum, ait Apostolus, per inobedientiam unius hominis: quid quaeris amplius? quid quaeris apertius? quid quaeris curiosius! Itaque neganda est Iuliani consecutio: quamvis enim non sit peccati causa pater qui generat, nec filius qui nascitur, nec Deus qui condidit: inde non sequitur nullam esse eius peccati causam, maxime cum dicat Apostolus; Per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit.

Obicies 6. Omne peccatum est voluntarium: sed peccatum originale in infantibus voluntarium esse nequit, cum illi rationis, ac libertatis usu careant: igitur non potest in eis habere rationem peccati. Probatur maior ex illo S. August. lib. De vera religione, cap. 11. Usque adeo peccatum voluntarium est malum, ut nullo modo sit peccatum, nisi sit voluntarium.

Respondet Doctor Subtilis in 2. num. 11: Omne peccatum debet esse voluntarium peccatori quatenus est in potestate ipsius, vel secundum se, vel secundum alium, in quo moraliter constituitur tamquam in capite, concedit: debet esse voluntarium, ita ut sit in potestate physica suae voluntatis istud non habere, negat: et similiter distincta minore, negat consequentiam. Taliter praefatum argumentum solvit S. Aug. lib. 2. De Nuptiis, et Concupiscentia, cap. 28. ubi dicenti Iuliano: Si peccatum ex voluntate est, mala est voluntas, quae peccatum facit; si ex natura, mala natura: Respondet: ex voluntate peccatum est. Quaerit forte, utrum est originale peccatum? Respondeo: prorsus est originale peccatum, quia et hoc ex voluntate primi hominis seminatum est, ut in illo esset, et in omnes transiret. Hoe idem saepius inculcat lib. 1. Operis imperfecti in Iulianum, ubi Iuliano ipsi obicienti, quod ipse scripserat lib. De duabus animabus, nempe, peccatum est voluntas amittendi, vel retinendi, quod iustitia cernitur, et unde liberum est abstinere, indeque inferenti non esse in parvulis peccatum originale: siquidem, inquiebat Iulianus, nullum est sine voluntate peccatum; et nulla est voluntas, ubi non est explicata libertas; et non est libertas, ubi non est facultas per rationem electionis: quod certe in infantibus non invenitur; respondet S. Augustinus ibidem cap. 47. Tria, inquit alloquens Iulianum, ista discernas, et scias aliud esse peccatum, aliud poenam peccati, aliud utrumque. Intelligis quid horum trium pertineat ad illam definitionem, ubi voluntas est agendi, quod iustitia vetat, et unde liberum est abstinere. Peccatum namque isto modo definitum est, non poena peccati, non utrumque. Tum explicans tria membra huius divisionis subiungit; Habent autem tria ista genera species suas, de quibus nunc longum esset disputare. Horum sume trium generum, si requirantur exempla, primi generis in Adam, sine ullo modo quaestionis, occurrit: multa quippe sunt quae agunt homines mala, a quibus liberum est abstinere: sed nulli tam liberum est, quam illi fuit, qui Deo serviebat, a quo conditus erat rectus, nullo prorsus vitio depravatus adstabat. Secundi autem generis, uti tantummodo est poena peccati, exemplum in eo malum est, quod quisque ex mala parte agit, sed tantummodo patitur: velut cum pro suo scelere, qui peccavit neciditur, sive alia corporis poena quacumque cruciatur. Tertium vero genus, ubi peccatum ipsum est, et poena peccati, potest intelligi in eo, qui dicit, quod nolo malum hoc ago. Ac tandem applicans distinctionem argumento Iuliani dicit peccatum originale non pertinere ad primum membrum divisionis, sed ad tertium: ideoque mirum non esse si non comprehendatur illa sua definitione a Iuliano relata, quippe qua solum tradita est de peccato primo modo dicto. Primum, inquit, originale peccatum commemoravimus: de peccato enim nunc agimus, non de poena, quae non est peccatum, quamvis peccati merito subsequitur: quam quidem patiuntur et parvuli, quoniam inest eis corpus mortuum propter peccatum, non tamen mors corporis ipsa peccatum est, aut corporalis quicumque cruciatus. Illud genus tertium, uti sit, peccatum est, ut ipsum sit et poena peccati, quod inest quidem nascentibus, origo tamen huius peccati descendit a voluntate peccantis. Fuit enim Adam, et in illo fuimus omnes. Periit Adam, et in illo omnes perierunt.

Instabis: Voluntarium illud dicitur, quod est a principio intrinseco cum cognitione: sed peccatum originale est in parvulis a principio extrinseco, scilicet Adamo, et absque ulla cognitione, quippe cum rationis sint impotes: ergo nullatenus in ipsis voluntarium esse potest, nec ad culpam imputari. Deinde, voluntarium liberum debet esse in potestate voluntatis illius, cui voluntarium dicitur, nempe ut sit, vel non sit: sed peccatum originale non est in potestate voluntatis parvulorum, adeoque in ipsis nec voluntarium est, nec liberum. Denique, ut id quod fit per voluntatem alterius mihi voluntarium censeatur, necessum est, ut ego vices meas illi commiserim: sed posteri Adami propriam suam voluntatem illi non commiserunt, ut nempe eorum vice pro libito servaret, vel deperderet iustitiam originalem, quippe cum nondum existerent: ergo privatio iustitiae originalis, in qua peccatum originale consistit, ipsis voluntaria esse nequit.

Respondeo ad primum: peccatum originale eo modo, quo voluntarium est, esse a principio intrinseco cum cognitione, non quidem in nobis, sed in Adamo: voluntarium enim aliquid dicitur dupliciter: scilicet physice, et in ordine ad propriam nostram voluntatem; vel moraliter, et in ordine ad voluntatem alterius, in quo propria nostra voluntas censetur moraliter contineri; cuiusmodi voluntas Pupilli moraliter censetur esse voluntas Tutoris, et Actoris, necnon et voluntates filiorum impuberum moraliter continentur in voluntate Patrum. Unde cum omnium hominum voluntates moraliter continerentur in Adamo Protoparente per modum Patris ac Capitis omnium, ipso peccante libere, et cum perfecta cognitione, ita pariter in ipso censemur peccasse. Quemadmodum enim percussio facta per manum est voluntaria, et cum cognitione, non per voluntatem et cognitionem existentem in manu, sed per voluntatem totius suppositi cuius manus est pars: ita peccatum originale a pueris contractum est revera voluntarium; non per voluntatem in ipsis physice existentem, sed per voluntatem Adami, in quo veluti in capite totius humanae communitatis, omnium hominum voluntates moraliter continentur. Itaque distinguo maiorem: voluntarium illud dicitur quod est a principio intrinseco cum cognitione, vel physice, et in se tantum, nego: vel moraliter, et in alio, concedo. Et sic distincta minore; nego consequentiam: licet enim peccatum originale non sit voluntarium nobis physice, et per actum propriae voluntatis, est tamen voluntarium moraliter; nempe per voluntatem Adami, qui cum sit principium naturae humanae, non solum naturale, sed etiam morale, id quod commisit, aliis moraliter intrinsecum reputari potest.

Ad secundum distinguo maiorem: voluntarium personale, procedens physice a propria voluntate operantis, debet esse in potestate eius voluntatis, concedo: voluntarium capitale seu procedens a capite alicuius membri moralis, debet esse in potestate physica voluntatis ipsius membri, nego; ad id namque sufficit, quod voluntarium illud sit in potestate physica capitis continentis moraliter voluntates membrorum. Similiter distincta minore, neganda est consequentia; cum enim peccatum originale non sit parvulis voluntarium voluntate personae; sed duntaxat voluntate capitis naturae humanae, non requiritur quod sit in potestate physica ipsorum hunc defectum habere, vel non habere; sed sufficit quod fuerit in potestate physica voluntatis Adami peccare vel non peccare.

Ad tertium dico, quod ut peccatum originale censeatur hominibus voluntarium voluntate capitis, non opus est quod suum ius, suumque consensum commiserint Adamo suo Protoparenti quoad conservationem, vel amissionem iustitiae originalis: sed sufficit quod Deus constituens ipsum Adamum caput nostrum naturale ac morale, omnium pariter nostrum voluntates in ipso moraliter constituerit: cum enim sit nostrum rerumque nostrarum supremus Dominus, magisque habeat in sua potestate hominum voluntates quam ipsi suas, ut loquitur S. Augustinus lib. De Correptione et gratia, cap. 14. statuere potuit ut ipsius Adae omnium Protoparentis voluntas quantum ad amissionem vel conservationem iustitiae originalis esset pariter voluntas omnium eius posterorum: non quatenus personae singulares sunt; sic enim quilibet eorum propriam habet voluntatem: sed quatenus sunt partes et membra totius corporis, ac multitudinis hominum, quorum Adamus est caput ac origo.

Obicies 7. Nullus peccat in eo quod vitare non potest: sed parvuli non possunt vitare peccatum originale: ergo ipsis deputari non potest ad culpam.

Distinguit maiorem Doctor dist. 32. n. 14: Nemo peccat in eo quod vitare non potest, neque in se, neque in alio in quo moraliter continetur, concedit: quod nequit secundum se vitare, sed posset illud vitare in altero, negat; et similiter distincta minore, negat consequentiam: licet enim parvuli secundum se physice non possint vitare peccatum originale, potuerunt tamen illud vitare in Adamo: unde non peccant quidem peccato actuali, et personali, quod physice ab eorum voluntate oriatur: sed peccato originali, quod cum ipsa natura humana traducitur. Sicut enim, inquit S. Augustinus, lib. 2. De Nuptiis et Concupiscentia, cap. 5. per unius illius voluntatem malum omnes in eo peccaverunt, quando omnes illi unus fuerunt, si propterea singuli peccatum originale traxerunt.

Obicies 8. Nullum naturale est culpabile, siquidem ait Aristoteles 3. Ethicorum: In naturalibus nec laudamur, nec vituperamur; unde caeco nato nullus improperabit, sed magis miserebitur: sed originalis corruptio est naturalis, cum necessario ipsam naturam sequatur, et eadem sit apud omnes: ergo non est culpanda; adeoque nec peccatum.

Respondet Seraphicus Doctor ex S. August. lib. 1. De Trinitate, cap. 10: quod aliquid dici potest naturale duobus modis, nempe vel quod sequitur ipsam naturam secundum institutionem; vel quod ipsam consequitur secundum corruptionem: id quod est naturale priori modo, non est culpabile, unde hominibus naturali defectu laborantibus, puta caecis natis, merito dixit Aristoteles non esse improperandum: quod vero posteriori modo naturale est, culpabile est; quippe cum non solum naturale sit, sed etiam voluntarium tam physice ex parte capitis, quam moraliter ex parte membri peccatum una cum natura contrahentis.

Instabat Iulianus Pelagianus, quod accidentarium est in parentibus, fieri non potest naturale in filiis: sed peccatum Adami fuit in eo quid accidentarium: igitur non potest censeri naturale seu innatum in filiis.

Respondet S. Augustinus lib. 6. contr. ipsum Iul., cap. 6. negando maiorem, idque confirmat exemplo Fundani Carthaginensis rhetoris qui cum accidenti vitio luxus esset, luxum filios procreavit. Qua exemplo, inquit S. Augustinus, everteretur illa tua sententia, qua naturalia per accidens non concedis: accidens quippe fuit in patre, quod factum est in filio naturale.

Obicies 9. Peccatum originis, si quod esset, existeret in corpore, vel in anima: non in corpore, quia hoc non est sedes peccati, tametsi plerumque sit seminarium et incendium; non etiam in anima, haec enim immediate a solo Deo creatur; si enim fieret per traducem ex Adamo, et quemadmodum corpus, illa etiam per generationem propagaretur, esset morti obnoxia, sicut et corpus. Itaque a solo Deo illa procedit: Deus autem peccati non est auctor, nec subinde animae peccatricis opifex. Igitur peccatum originale nullum est.

Respondeo cum Bellarmino, lib. 4. De Statu peccati, cap. 10. circa finem. hoc argumentum Pelagianorum S. Augustino semper difficillimum et pene insolubile visum esse. Quamobrem lib. 5. cont. Iulianum, cap. 1. exponens duos modos explicandi corruptionem animae ex peccato originali, et huius propagationem, scribit: Ne scilicet anima et caro pariter utrumque puniatur, nisi quod nascitur, poeniendo emendetur. Profecto aut utrumque vitiatum ex homine trahitur: aut alteram in alterum, dumque in vitiato case corrumpitur, ubi occulta iustitiae divinae legis inculcatur. Quis autem horum sit verus, libentius disco quam dico, ne audeam docere quod nescio. Hoc tamen scio, id horum esse verius, quod fides vera, antiqua, catholica, quae creditur et asseritur originale peccatum, non esse concinserit falsum. Ista fides non negatur, et hoc quod de anima latet, aut ex otio discitur, aut sicut alia multa in hac vita, sine salutis labe nescitur. Magis mini curandum est, sive in parvulis, sive in grandibus, quo anima sanctiur auxilio, quam quo vitiate sit merito.

Tametsi vero huius quaestionis solutio revera difficilis appareat, nihilominus ad argumentum dicemus animam attingi per generationem, non quidem ita ut fiat vi illius; sed ita ut corpori uniatur per modum formae, quae unio est formalis terminus generationis: totalis autem est homo ipse constans anima, et corpore: unde cum totus homo censeatur ab Adamo propagatus, etiam totus homo inquinari dicitur, tam secundum corpus, quam secundum animam. Qualiter autem peccatum illud a Parentibus in posteros producatur, aperiemus infra.

Tam abstrusa, tamque a sensibus, et mentis captu longe remota est peccati originalis natura, ut ipse S. August. lib. De moribus Ecclesiae, cap. 22. scribere non dubitaverit; De peccato antiquo nihil est praedicandum notius, nihil ad intelligendum secretius. Unde non mirum si in huius difficultatis enodatione tanta sit, tamque multiplex Auctorum pugna, ut vix numerari possint diversae eorum sententiae. Quorum praecipuae ut innotescant,

NOTANDUM 1. Varios Haereticos circa propositam veritatem fuisse hallucinatos. Primo namque fuerunt quidam erronei, inquit Guillelmus Parisiensis lib. De vitis, et peccatis, cap. 5. dicentes animam humanam naturaliter diligere corpus, et desiderare coniunctionem ipsius, et propterea cum eidem coniungitur, nimio gaudio amplecti corpus, arctiusque ei coniungi quam deberet, et hoc, inquiunt, originale peccatum dicitur, quo peccat anima nimio isto gaudio, et amplexu quam deceat arctiori.

Secunda erronea sententia fuit Mathiae Illyrici Centuriatorum Antesignani, hominis revera ad monstra exeogitanda quodammodo nati, qui in libello de peccato originis, docet illud non esse accidens naturae superadditum, sed ipsammet animae rationalis substantiam ipso Adami peccato substantialiter vitiata, et ex imagine Dei quam in creatione acceperat in imaginem diaboli transformatam: quem errorem prius videtur docuisse Lutherus, siquidem in explicatione Psalmi 50. tractans illa verba, Ecce in iniquitatibus conceptus sum, ait: Non loquitur David de ullis operibus, sed simpliciter de materia, et ipso esse, et dicit; Semen humanum, idest massa, ex qua conceptus sum, tota est vitio et peccato corrupta: materia ipsa est vitiata: lutum illud ex quo vasculum hoc fingi coepit, damnabile est. Et paulo post, Foetus. inquit, in utero antequam nascimur, et homines esse incipimus, peccatum est. — Tertia erronea sententia est Lutheranorum, et Calvinistarum asserentium peccatum originale esse ipsam concupiscentiam habituale, sive fomitem peccati, quem contendunt esse vere, et proprie, ac formaliter peccatum.

Variae pariter fuerunt Doctorum Catholicorum de peccati originalis natura sententiae. Primo namque Gregorius Ariminensis dist. 30. qu. 2. art. 1. et Gabriel ibidem, necnon et Guillelmus Parisiensis Tract. de vitii, cap. 4. docent peccatum originale esse morbidae animae qualitatem ob Adae transgressionem in posteros ex vitiata carne per virulentum serpentis afflatum derivatam; ita quod caro sic infecta animam inficiat, eo modo quo liquor optimus ac vitio infundatur. Secundo, plurimi contendunt peccatum originale esse fomitem concupiscentiae, quatenus habet annexam privationem iustitiae originalis debitae: ita ut fomes sit velut materiale, privatio autem ista formale peccati originis; quae sententia tribuitur S. Thomae qu. 82. art. 3. et S. Bonaventurae dist. 30. art. 2. qu. 1. Tertio Rottensis Articulis 2. contra Lutherum, et nonnulli alii post ipsum, affirmant peccatum originale essentialiter consistere in ipso reatu poenae, quo nempe parvuli ex Adamo propagati in ipsa sua conceptionis momento afficiuntur. Quarto, plurimi Theologi, maxime ex recentioribus, volunt rationem formalem peccati originalis consistere in aliqua privatione, quam tamen non omnes eodem modo explicant: aliqui enim dicunt eam consistere in privationе subiectionis mentis ad Deum: alii in privationе iustitiae originalis, et subiectionis partis inferioris superiori parti, necnon et immunitate donorum spiritualium quibus Adamus fuerat exornatus: aliqui in privationе gratiae sanctificantis qua collata fuerat Adamo, in posteros, nisi peccasset, transferenda. Quinto denique probabilior eorum mihi videtur opinio, qui censent peccatum originale esse ipsummet Adami peccatum in posteros transfusum, quatenus nempe moraliter omnes in eo peccaverunt tamquam in suo capite; cui sententiae plurimi subscribunt: imprimis vero Albertus Pighius Controversia prima: Catharinus in Opusculo De casu hominis cap. 8. Salmeron In caput 5. Epistolae ad Romanos, disputatione 15. et 16. ubi addit hanc sententiam debere esse omnium Catholicorum; nam Ita aperte intulit Paulus, inquit, dicendo omnes homines in Adamo peccasse, ut qui hunc sensum ex eius verbis non eliciunt, plane delirare videntur. In eandem sententiam eunt plurimi recentiores, quos refert, et sequitur Egidius de Presentatione lib. 2. De pura Virginis Conceptione, qu. 1. art. 5. Ipsis autem omnibus praeluxit Subtilis Doctor, ut infra demonstrabimus, cuius sententia ut notior fiat,

NOTANDUM 2. Peccatum originale dupliciter considerari posse. Primo, quatenus fuit actuale, hoc est actu commissum, et sic nihil est aliud quam peccatum primi Parentis prout ab illo personam omnium posterorum sustinente commissum est; sic enim omnes in ipso moraliter peccaverunt, et omnes eundem inobedientiae, et transgressionis actum commiserunt, quatenus omnes ille unus homo fuerunt, ut loquitur S. Augustinus, lib. 1. De peccatorum meritis, et remissione, cap. 10. Sicut autem nonnisi moraliter omnes homines in Adamo unus homo fuerunt, ita nonnisi moraliter illo peccante peccaverunt. Seconda spectari potest quatenus est habituale, et habitualiter manens in Adami posteris, donec eluatur; et ut sic nihil aliud est, quam homines in Adamo peccasse moraliter, et propter illud peccatum a se moraliter commissum in primo Parente, esse vere, et realiter Deo exosos, ac privatos ipsius gratia, omnibusque donis, et innocentiae charismatibus ad se transfundendis, nisi cum Adamo peccante peccassent, et talium donorum cum ipso indigni fuissent.

NOTANDEM 3. Quod quemadmodum homines possunt unum aliquem in suum caput morale eligere, suasque voluntates in illum derollvere, ut omnium nomine aliquid agat, et quod ipse fecerit censcantur ipsi fecisse, proindeque omnibus imputetur ac si ipsi fecissent; ita Deus, qui supremus omnium voluntatum nostrarum est Dominus, potuit illas in Adamum transfundere, ipsumque in caput nostrum morale constituere, ita ut sors omnium nostrum, sive in bonum, sive in malum, ex decreto, et pacto divino ab eo ita penderet, ut quemadmodum ius ad sanctitatem originalem, et felicem illum statum in quo fuerat ipse conditus habuissemus, si divinis mandatis obtemperasset, sic eiusdem transgressione illius peccatum ad omnes derivaretur per propagationem naturalem ab ipso descendentes derivatione, et communicatione morali. Qua fit ut Adami peccatum personale sit moraliter peccatum omnium posterorum; nimirum quia peccatum illud commissum fuit a primo Parente veluti capite totius generis humani personam omnium posterorum sustinente, et in quem omnium voluntates erant moraliter a Deo transfusae, ita ut quod ille bene, vel male ageret, imputaretur omnibus veluti membris in ipso capite moraliter, et representative operantibus. His ita praelibatis, primo expugnanda sunt alienae sententiae; demum ea quae nobis probabilior apparet, erit confirmanda.

Conclusio prima. — Peccatum originale non est ipsa substantialis animae corruptio.

Primo, quia ex illa erronea sententia, sequeretur dari aliquam substantiam per se malam: at hoc sapit haeresim Manichaeorum, qui peccatum substantiam quamdam, seu naturam esse asserebant: quod utique pridem damnatum fuit ab Ecclesia, et sanctorum Patrum auctoritate proscriptum. Nam Basilius in Oratione, quod Deus non sit auctor malorum, ait: Non imagineris esse aliquam propriam substantiam mali: nam malitia non est aliquid subsistens. Sanctus Gregorius Nazianzenus, Oratione in sanctum Baptisma: Crede, inquit, nullam esse mali essentiam, nec per se subsistere, nec a Deo creatum. S. Epiphanius Haeresi 37. Malum, inquit, aliquando non erat, neque radix ulla fuit malitiae: neque malum est quiddam per se subsistens, etc. Denique Augustinus pluribus, sed maxime lib. 6. contra Iulianum, cap. 1. docet peccatum originale non esse corpus, neque substantiam. Et in Psalmo 62. generaliter ait: Iniquitas ipsa non est substantia: non enim iniquitas est natura quam formaverit Deus: sed iniquitas est perversitas quam formavit homo.

Sequeretur secundo, Deum, et parentes esse causas peccati originalis; illum animam creando; hos corpus generando; quod utique omnes debent execrari; quippe cum non solum in infinitam Dei bonitatem pugnet, sed et in ipsam Scripturam sacram, qua diserte pronuntiat omnem a Deo conditam naturam esse bonam. Sic Sapientiae 11. Diligis omnia quae sunt, et nihil odisti eorum quae fecisti: et secundam ad Timotheum 2. omnis creatura Dei bona est.

Tertio sequeretur, vel hominem mutari essentialiter in Baptismo, et in resurrectione gloriosa, vel peccatum originale nusquam elui; quod directe militat in ipsammet Scripturam sacram docentem peccata omnia deleri per Baptismum. Sic Romanorum 8. Nulla est damnationis iis qui sunt in Christo Iesu: qui non secundum carnem ambulant. Ephesiorum 5. Mundans lavacro aquae in verbo vitae, ut exhiberet ipse sibi gloriosam Ecclesiam non habentem maculam neque rugam. Et prima Ioann. 1. Sanguis Christi emundat nos ab omni peccato. Sequeretur denique animam esse corruptibilem, siquidem homo secundum illam mutatur substantialiter per peccatum.

Impugnatur iterum haeretica illa sententia: homo peccato originali inquinatus, vel est eiusdem substantialis speciei cum homine mundato originali peccato, vel non. Si sit: ergo nulla facta est in ipso substantialis mutatio, quando a statu peccatoris ad statum gratiae transiit. Si non sit: ergo alteruter non est animal rationale, vel erunt homines essentialiter diversae speciei, quod nullus Philosophorum hactenus somniarit. Secundo, non magis peccatum originale deberet esse forma aliqua substantialis teterrima superinducta, quam quodcumque aliud peccatum mortale, propter paritatem rationis: sed absurdum est, quod alia peccata mortalia sint substantiae aut formae substantiales, alias toties homo mutaretur substantialiter quoties peccat, et qui plura admisisset peccata, longe plures haberet gradus substantiae quam qui minus peccasset, vel qui iustus esset. Denique, illa corruptio, et mutatio substantialis qua fieret in anima, necessario fieri deberet per introductionem alicuius formae substantialis advenientis: sed hoc dici nequit; produceretur enim vel a Deo, vel ab homine peccante. At produci non potest a Deo; Deus enim non potest esse causa peccati. Non etiam ab homine, quia nullum habet in se principium quo talem substantiam produceret; illud unicum principium, si quod esset, maxime voluntas a qua peccatum procedit: sed voluntas tantum producit actus, qui solum sunt accidentia, non autem substantiae: ergo, etc.

Obiciunt Illyricus varios Scripturae textus. Primo quidem illud Genes. 6. ubi iuxta Hebraicam editionem legimus: Figmentum humani cordis malum est ab adolescentia sua: ergo massa ipsa cordis, hoc est substantia, dicitur esse mala. Ad Rom. 6. Vetus homo noster crucifixus est ut destruatur corpus peccati: quibus peccatum vocatur vetus homo, et dicitur habere corpus: ergo est substantia. Et codem cap. 6. dicit Apostolus: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum concupiscentiis eius: ergo peccatum est aliquid regnans, et habens concupiscentias: adeoque debet necessario esse substantia, et non accidens. Denique, imago Dei in homine non erat aliquod accidens, sed substantia; sicut enim dicitur Genes. 1. Creavit Deus hominem ad imaginem suam, ita dicitur Genes. 5. Adam genuit filium ad imaginem suum: certum est autem filium esse ad imaginem patris, non propter sola accidentia, sed propter naturae similitudinem. Sed si imago Dei substantia erat, profecto etiam imago diaboli substantia esse debet. Amisit autem homo per peccatum imaginem Dei, et induit imaginem diaboli, iuxta illud Ioannis 8. Vos ex patre diabolo estis: et ad Colossenses 3. Induite novum hominem qui renovatur secundum imaginem eius qui creavit eum: ergo cum ipsa imago diaboli sit substantia, etiam originale peccatum erit quid substantiale.

Nego has omnes consequentias, et ad primum contextum respondeo, per figmentum cordis non intelligi ipsam substantiam cordis, sed operationes eius quas in se fingit sive tacit, et sic ex illo testu nihil adversum nos urgetur. Vel dico quod etsi intelligeretur ipsa cordis substantia, inde non sequeretur illam esse peccatum; potest enim esse mala denominative a peccato, seu operatione mala, quamvis nec ipsum peccatum, nec mala operatio esset quid substantiale: sicut potest dici infirmus homo et doctus ab infirmitate et doctrina, licet neutra sit substantia. Ad secundum dico, per corpus peccati non intelligi aliquid substantiale, sed ipsam massam, seu congeriem peccatorum. Deinde loquitur Apostolus de peccatis actualibus. Denique, si quid inferri posset, sequeretur ipsum peccatum originale esse aliquod corpus in anima residens, peccatum enim in anima sedem habet: sed hoc asserere stupidum esset: ergo, etc. Ad alterum Apostolicum textum dico, peccatum regnare in mortali nostro corpore eo modo quo superbia in superbo, et in avaro avaritia dominatur; cum tamen neutra sit substantia, sed accidens; regnare autem dicuntur, quatenus inclinant, et movent ad actus sibi conformes. Ad tertium dico, ipsam quidem animae substantiam esse revera imaginem Dei, sed nego illam per peccatum deperdi, vel in aliam transformari: iste namque fuit error Origenis pridem ab Ecclesia damnatus, ut colligitur ex Epiphanio Haeresi 61.

Obicies 2. Peccatum originale est fons, et origo omnis mali: ergo est substantia. — Respondeo negando consequentiam: ita enim appellatur, quia est fons omnis mali, quatenus ob ipsum commissum, Deus subtraxit iustitiam originalem, et auxilia quibus mediantibus non committerentur peccata: sed ex eo non sequitur quod sit substantia; quamvis enim esset accidens, posset habere hanc rationem fontis, et originis.

Obicies 3. Quidquid est difforme, seu non conforme legi, est peccatum: sed ipsamet substantia hominis descendentis ex Adamo, est non conformis legi Dei: ergo est peccatum. — Nego maiorem: solum namque illud peccatum est, quod ex natura sua est non conforme legi: sic autem substantia hominis non est difformis legi Dei, sed hoc competit per se operationi ipsius. Quae responsio confirmatur, quia qua ratione quidquid esset non conforme legi Dei deberet esse peccatum, etiam quidquid esset conforme legi Dei deberet esse opus bonum, et virtus ac meritum, quo nihil absurdius. Itaque quidquid est non conforme legi Dei, est peccatum, vel habens peccatum; sicut quidquid est conforme est opus bonum, vel habens opus bonum; sed non quidquid est non conforme hoc modo debet esse peccatum.

Conclusio secunda. — Peccatum originale non est formaliter concupiscentia, nec fomes ad malum inclinans. Haec est de fide contra Lutheranos, et Calvinistas.

Probatur primo: Per Baptismum eluitur quidquid habet veram, et propriam rationem peccati: sed concupiscentia non tollitur in renatis per Baptismum: ergo concupiscentia non est formaliter peccatum originale. Maior constat tum ex Apostolo ad Romanos 8. Nihil damnationis est in his qui renati sunt in Christo. Tum ex Concilio Tridentino Sess. 5. Canone 5. Si quis per Iesu Christi Domini nostri gratiam, quae in Baptismate confertur, reatum originalis peccati remitti negat, aut etiam asserit non etiam tolli totum id quod veram, et propriam peccati rationem habet, sed illud dicit tantum radi aut non imputari, anathema sit. Tum denique ex sanctis Patribus: Hieronymo Epistola ad Oceanum: Quomodo, inquit, iustificati sumus, et sanctificati, si peccatum aliquod in nobis relinquatur? Augustino contra duas Epistolas Pelagianorum, cap. 3. ubi ait: Baptismus abluit peccata omnia, prorsus omnia, sive originalia, sive addita. Minor etiam constat tum ipsa experientia qua unusquisque ex renatis per Baptismum in seipso fomitem illum deprehendit, quo ad bona delectabilia etiam vetita stimulatur. Tum ex Apostolo ad Romanos 7. dicente: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae. Tum denique ex eodem Concilio Tridentino ibidem: Manere autem in baptizatis concupiscentiam, vel fomitem haec sancta Synodus fatetur, et sentit; quae cum ad agonem relicta sit, nocere non consentientibus, seu viriliter per Christi Iesu gratiam repugnantibus non valet; quinimo qui legitime certaverit coronabitur.

Utrainque hanc propositionem confirmat S. Augustinus lib. 6. contra Iulianum, cap. 19. ubi diserte probat quod etsi concupiscentia ex originali peccato promanans remaneat in renatis quantum ad actum, non tamen remaneat penes reatum. Ego, inquit, de concupiscentia dixi, quae est in membris repugnans legi mentis, cuius reatus eius in omnium peccatorum remissione transierit: sicut e contrario, sacrificium idolis factum, si deinceps non fiat, praeterit actu, sed manet reatu, nisi per indulgentiam remittatur. Quiddam enim tale est sacrificare idolis, ut opus ipsum cum fit praetereat, eodemque praeterito reatus eius maneat venia resolvendus. Tale est carnis concupiscentia, ut maneat in homine secum per continentiam confligente, quamvis reatus qui fuerat generatione contractus, iam sit regeneratime transactus. Actu enim manet, non quidem abstrahendo et illiciendo mentem, eiusque consensu concipiendo et pariendo peccata, sed motu, quibus mens resistat, desideria commeando. Ipse quippe mutus actus est eius, quamvis mente non consentiente desit effectus.

Quibus verbis S. Augustinus declarat quod etsi concupiscentia quatenus seminarium est peccati originalis et cum ipso coniuncta remittatur in Baptismate quantum ad reatum, hoc est, quantum ad rationem formalem peccati originalis cuius est tradux, tamen ex integro subsistit in renatis quantum ad suum vigorem suamque efficacitatem, utpote cum in eis motus illicitos et rationi adversantes plerumque suscitet, subindeque ipsa non est peccatum originale.

Probatur secundo ex illo S. Iacobi, cap. 1. Unusquisque tentatur a concupiscentia sua abstractus, et illectus. Deinde concupiscentia cum conceperit, parit peccatum; peccatum vero cum consummatum fuerit, generat mortem. Quibus quatuor res videtur Apostolus distinguere: Primo concupiscentiam, idest, potentiam appetendi pronam, et stimulantem ad malum, et tres eius motus, nempe suggestionem, delectionem, et consensum: concupiscentiam autem, idest potentiam pronam, et primum eius motum, non appellat S. Iacobus peccatum: delectationem autem, quae est partus imperfectus, dum non est plene deliberatus, peccatum vocat, sed non mortale: denique partus perfectus, hoc est desiderium cum pleno consensu, quod vocat peccatum consummatum, generat mortem, idest, fit plene mortale.

Confirmatur ex sanctis Patribus qui praefatum contextum sic explicant, maxime vero S. Augustinus membro 6. adversus Iulianum, cap. 5. Sed, inquit, cum dicit Apostolus Iacobus: unusquisque tentatur a concupiscentia sua abstractus, et illectus: deinde concupiscentia cum conceperit parit peccatum: profecto in his verbis partus a pariente distinguitur, pariens enim est concupiscentia, partus peccatum. Sed concupiscentia non parit, nisi conceperit, non concipit, nisi illexerit: hoc est, ad malum perpetrandum obtinuerit voluntatis assensum. Idem docet S. Chrysostomus Homilia 13. in Epistolam ad Romanos; Ipsae, inquit, passiones in se peccatum non sunt: effrenata vero rerum immoderantia peccatum operata est. Et ut exempli gratia unam illarum tractem, concupiscentia quidem peccatum non est; quando vero egressa modum foras eruperit, tunc demum adulterium fit, non a concupiscentia, sed a nimio, et illicito illius luxu. Similiter S. Hilarius in Psalmum 118. exponens versiculum 29. Viam iniquitatis amove a me, ait: Viam peccati qua ad peccatum pergere promptum est, amoveri a se deprecatur, idest, omnia corporalium voluptatum desideria auferri, nec tentationem aliquam concupiscentiae, aut ignorantiae, qua tamquam per viam ad peccatum itur, ingruere. Denique S. Bernardus in Sermone de sex tribulationibus, Peccatum, inquit, in foribus est, nisi ipse aperias, non intrabit: appetitus in corde prurit, sed nisi sponte cesseris, nihil nocebit; consensum cohibe, ne praevaleant haec, et immaculatus eris.

Ipsis concinit Subtilis Doctor in 2. dist. 32. n. 7. ubi inquirens ac resolvens quid sit peccatum originale, quaestionemque resolvens ex doctrina S. Anselmi, lib. 1. De conceptu virginali, cap. 27. nimirum quod peccatum originale sit carentia iustitiae originalis quatenus debite: cum sibi obiecisset quod aliqui SS. Doctores videntur rationem formalem peccati originalis constituere in concupiscentia; respondet,

quod concupiscentia vel habitus, vel pronitas in appetitu sensitivo: et nullum istorum est formaliter peccatum, quia non est peccatum in parte sensitiva secundum ipsum cap. 3. et 4. ibi. Vel potest accipi prout est pronitas in appetitu rationali, idest in voluntate, ad concupiscendum delectabilia immoderate, quae nata est condelectari appetitui sensitivo cui coniungitur, et hoc modo concupiscentia est materiale peccati originalis: quia per carentiam iustitiae originalis quae erat sicut frenum cohibens ipsam ab immoderata delectatione, ipsa, non positive, sed per privationem, fit prona ad concupiscendum immoderate delectabilia: sicut exemplificat cap. 5. de navi, fracto gubernaculo: et de equo, fracto freno, qui dimittitur sibi: et ex hoc exequitur motum inordinatum quem cohiberet illud frenum.

Ita Doctor. Ex quibus apparet quantum hallucinentur Lutherani, ac Calvinistae, dum sanctos Patres suis erroneis dogmatibus patrocinari adfirmant.

Probatur tertio: ideirco concupiscentia, et fomes ad malum stimulans censeri posset originale peccatum, quia revera peccatum proprius dictum esset: sed falsum consequens: ergo et antecedens. Maior constat. Probatur minor: si homo crearetur in puris naturalibus absque aliquibus habitibus innatis, aut acquisitis virtutum moralium, haberet concupiscentiam non minus quam modo; quia haberet appetitum inclinantem ad bonum delectabile, sive esset prohibitum, sive non: et voluntas ipsius esset naturaliter inclinata ad conformandum se appetitui; concupiscentiam autem habere nihil aliud est quam habere appetitum, et voluntatem hoc modo: sed in tali casu non esset necesse ut fieret ullius praecepti transgressio: ergo potest esse concupiscentia absque ullo peccato. Deinde, peccatum originale reperitur in animabus parvulorum non baptizatorum quando moriuntur, sicut et in animabus aliorum omnium qui absque baptismo in re, vel in voto decedunt: sed in parvulis nulla est concupiscentia, nullusque peccati fomes: ergo peccatum originale non est peccati fomes, neque concupiscentia. Denique concupiscentia est effectus et poena peccati originalis: ergo esse nequit ipsum originale peccatum. Consequentia patet; quamvis enim unum, et idem possit esse peccatum, et poena peccati, et etiam causa peccati; tamen hoc sine dubio intelligendum per comparationem ad diversa; nequit enim res una esse peccatum, et poena, atque effectus peccati respectu eiusdem: alioquin esset poena, et effectus respectu sui ipsius, et per hoc prior ac posterior seipsa. Antecedens est ipsius sancti Augustini pluribus in locis, maxime vero lib. 6. in Iulianum cap. 3. Concupiscentia, inquit, poena peccati est, quia reddita est meritis inobedientis. Necnon et lib. De continentia, cap. 7. ubi comparat peccatum originale febribus: concupiscentiam vero languori, qui sanatis febribus remanet. Aliud, inquit, carere febribus, aliud ab infirmitate, quae febribus facta est, recalescere. Et intra: Prima curatio est causam removeri languoris, quod per omnium fit indulgentiam peccatorum: secundo, ipsum sanare languorem, quod fit paulatim proficiscendo, etc. Quibus aperte docet peccatum, quod in baptismate remittitur, causam dici languoris, idest, concupiscentia remanentis: igitur ipsa concupiscentia non potest dici peccatum originale; alioquin esset causa sui ipsius.

Obiciunt primo haeretici varia Apostoli oracula, quibus probare nituntur concupiscentiam revera esse formaliter peccatum. Sic ad Romanos 6. Non regnet peccatum in vestro mortali corpore. Intelligitur autem Apostolus de concupiscentia, subdit enim: ad obediendum concupiscentiis eius. Similiter cap. 7. Iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum; scio enim quod non habitat in me, idest in carne mea, bonum. Quibus verbis Apostolus concupiscentiam peccatum appellat: sed illa non potest esse peccatum actuale, cum non sit actus, sed habitus: ergo erit peccatum originale. — Respondent Doctores Catholici, concupiscentiam ab Apostolo peccatum appellari, non quod peccatum sit formaliter, sed quia est effectus peccati originalis, et causa peccati actualis. Loquitur enim Apostolus iuxta morem Scripturae sacrae, quae plerumque vocem peccati usurpat nunc pro ipsa culpa, nunc pro poena, quae est culpae effectus, nunc etiam pro causa peccati: nunc denique pro sacrificio, quod est peccati expiatio; Sic Deuteronomii 9. Moyses ait: Peccatum vestrum quam feceratis, igne combussi, et in frusta comminuens, in pulverem redegi. Ubi manifeste vitulus aureus dicitur peccatum, quia effectus, et causa peccati exstitit. Sic Oscae 1. Sacerdotes dicuntur comedere peccata populi. Sic ipsemet Apostolus, eodem cap. ad Romanos, legem, peccatum appellat, quia nimirum est causa manifestativa peccati. — Eamdem solutionem tradit Concilium Tridentinum Sessione 5. Canone 5. ubi legimus: Hanc concupiscentiam, quam aliquando Apostolus peccatum appellat, sancta Synodus declarat, Ecclesiam Catholicam numquam intellexisse peccatum appellari, quod vere, et proprie peccatum sit, sed quia ex peccato est, et ad peccatum inclinat. Quam utique doctrinam secutus erat S. August. lib. 1. De Nuptiis, cap. 23. ubi dicit concupiscentiam vocari peccatum. Quia, inquit, peccato facta est, cum iam in regeneratis non sit ipsa peccatum: sicut lingua vocatur locutio, quam facit lingua, et manus vocatur scriptura, quam facit manus. Itemque sic vocatur peccatum, quia peccatum si vincat, facit: sicut vocatur frigus piger, non quod a pigris fiat, sed quod pigros faciat.

Instabis ex S. Augustino lib. 5. contra Iulianum, ubi ait: Sicut infiditas cordis et peccatum est, quia in Deum non creditur, et poena peccati, qua cor superbum digna animadversione praemitur, et poena peccati cum aliquod male cordis errore committitur: ita carnis concupiscentia, adversus quam bonus concupiscit spiritus, et peccatum est, quia non est illi obedientia contra dominatum mentis, et poena, et causa peccati. — Respondeo ideoque S. August. concupiscentiam peccatum appellare, et non solum causam, vel effectum peccati, eo quod sit vitium, et naturae infirmitas tollens primam naturae veluti perfectionem, ingenitumque rigorem, quem in prima sui formatione a Deo acceperat: non autem ipsam peccatum appellat, quod sit proprie, et formaliter offensa Dei, ibi enim agebat contra Pelagianos, qui concupiscentiam quasi naturae perfectionem laudabant. Ut scilicet, inquit ibidem S. August. cap. 30. eam tamquam bonum naturale laudando suum pestiferum dogma confirment, quo asserunt prolem, quae per illum nascitur, nullum trahere originale peccatum.

Urges: S. August. ibidem comparat concupiscentiam cum caecitate cordis, qua Deo non creditur: sed cordis caecitas proprie et formaliter est peccatum: ergo et concupiscentia. — Respondeo 1. Negari posse consequentiam: non enim opus est, quod quae inter se comparantur, in omnibus quadrent, sed sufficit quod in aliquibus conveniant, ut omnibus fere comparationibus accidit. — Secundo dico, ipsam cordis caecitatem per se formaliter non esse peccatum: infideles enim, qui nihil unquam de Evangelio audierunt, nec audire potuerunt, habent negativam cordis caecitatem, et mysteriorum fidei ignorantiam, quae tamen caecitas in ipsis non est culpanda, ut docet S. August. Epistola 106. scribens: In illis qui non audierunt, neque potuerunt, poena peccati est non credere, non autem peccatum. — Tertio dico S. August. ibidem concupiscentiam appellare peccatum, quia interdum permittit Deus, ut homo cedat concupiscentiae motibus, et in novum peccatum ruat, in vindictam scilicet prioris peccati: unde ibidem explicans illud Apostoli ad Romanos: Tradidit Deus in desideria cordis eorum, ait: Aliud est habere mala desideria cordis, aliud tradi eis, utique ut consentiendo eis possideatur ab eis, quod fit cum divino iudicio traditur eis... Cum ergo dicitur homo tradi desideriis suis, inde fit reus, quia desertus a Deo, cedit eis, atque consentit, vincitur, trahitur, possidetur; a quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est, et fit ei peccatum consequens praecedentis poena peccati. Quibus patet S. August. non appellare peccatum omnes concupiscentiae motus, sed tantum eos, quibus homo in poenam praecedentis peccati iusto Dei iudicio cedere permittitur. Alioquin, ait ille, frustra dictum est Ecclesiastici 18. Post concupiscentias tuas non eas, si iam quisque non reus est, quod tumultuantes, et ad mala trahere nitentes sentit eas, nec eas sequitur: si eis traditur exercens adversus eas gloriosa certamina, si vivit in gratia.

Obiciunt 2. Quidquid formaliter opponitur legi, et dictamini rationis, peccatum est: sed concupiscentia opponitur legi rationis, iuxta illud ad Romanos 7. Sentio aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae: ergo peccatum est. Non actuale; ergo originale. Deinde: quidquid in peccatum inducit, etiam peccatum est: sed concupiscentia, ex eodem Apostolo ibidem, inducit, et captivat in lege peccati: ergo peccatum est. Denique: solum peccatum odio habetur a Deo; diligit enim omnia, quae sunt, et nihil odit eorum, quae fecit: solum autem peccatum non facit: adeoque quod odio habet, peccatum censeri debet: sed Deus odio habet concupiscentiam, ut docet S. Augustinus in Psalmum 37. Expendens illa verba: Malitiam autem non odivit, ait: Peccatum, et iniquitatem oderis, ut iungas te Deo, qui tecum illud oderit, iam coniunctus mente legi Dei, mente servi legi Dei: ibi autem loquitur de concupiscentia, quam peccatum appellat.

Respondeo ad primum, distinguendo maiorem: id quod opponitur legi, et dictamini rationis formaliter, ac per se, est etiam formaliter peccatum, concedo: quod opponitur tantum causaliter, nego. Et similiter distincta minore, nego consequentiam, concupiscentia enim per se non opponitur dictamini rationis, quippe cum prosit homini ad pugnam, et coronam. — Ad secundum nego maiorem, non enim id omne, quod ad peccatum inducere potest, peccatum est, sed tantum id peccatum formaliter appellatur, quod voluntas pleno, ac libero assensu contra divinam legem admittit. — Ad tertium denique nego maiorem: non enim solum odio habetur a Deo id quod est malum morale formaliter, sed etiam id quod est malum morale causaliter, seu causa malitiae moralis, ut constat in habitu vitioso, qui odio habetur a Deo, quatenus inclinat ad actus malos, licet per se non sit formaliter peccatum. Ad Augustinum dico, ipsum ibidem concupiscentiam appellare peccatum, quatenus nempe ipsi homo voluntarie succumbit: unde ait: Aliud est non pugnare, et esse in poena certa, atque perpetua: aliud pugnare, et vincere: aliud pugnare, et vinci; aliud nec pugnare, sed trahi. Sunt enim homines prorsus, qui non pugnant, quales est iste, de quo loquitur cum dicit malitiam non odio habuisse: Quomodo enim pugnaret contra eam, quam non odit? Iste a malitia trahitur, nec pugnat. Sunt autem, qui pugnare incipiunt, sed quia de viribus suis praesumunt, ut ostendat illis Deus, quia ipse vincit, si se homo subiungat Deo, et pugnantes vincuntur, et cum quasi ceperint tenere iustitiam, fiunt superbi, et eliduntur: isti pugnant, sed vincuntur. Quis est autem, qui pugnat, et non vincitur? Qui dicit: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae.

Obiciunt denique: Christus Dominus eos omnes naturae humanae detectus assumpsit, qui non sunt formaliter peccatum: ergo quos non assumpsit formaliter esse peccatum censendum est: sed neque fomitem, nec concupiscentiam induit: ergo signum est quod concupiscentia, et fomes sit peccatum. — Nego maiorem; non enim tantum non assumpsit eos detestans, qui sunt formaliter peccatum; sed etiam eos, qui sunt peccatum causaliter, qualis est concupiscentia, cuius motus quamvis non sint peccatum formale, tamen quatenus ad actus venereos inclinarent Christi sanctitatem, ac dignitatem dedecent: sicut et ipsius corpus dedecent defectus naturales caecitatis, claudicationis, monstruositatis, quos propterea non erat conveniens, ut assumeret.

Conclusio tertia. — Peccatum originale non est aliqua morbida qualitas ex corruptione appetitus carnalis in ipsam animam derivata.

Probatur primo: Illa morbida qualitas, si qua esset, maxime foret causa inclinationis ad malum, et languor ad bonum: sed id affirmari nequit: ergo, etc. Maior patet: nihil enim aliud asserere possunt illius sententiae propugnatores, quippe nullus alius apparere potest istius virulentae qualitatis effectus. Minor vero probatur, primo quidem, quia huiusmodi inclinatio, et languor, experientia teste, etiam in regeneratis post baptismum subsistit, adeoque etiam illius causam, a qua profluit, subsistere necessum est: at peccatum originale non subsistit post baptismum: ergo non est illa morbida qualitas. — Secundo: vel peccatum primi parentis, aut corruptio carnis nostrae est naturaliter causa efficiens huiusmodi morbidae qualitatis in animam causatam, vel Deus ipse illius auctor assignandus est: sed neutrum potest affirmari. Non quidem primum: qualiter enim peccatum primi parentis, quod pridem extinctum est, et physice periit, posset esse causa physica huiusmodi qualitatis in infantibus contrahentibus peccatum originale? Qualiter etiam corruptio carnis, quae est quid materiale, posset naturaliter producere qualitatem spiritualem in anima? Secundum etiam dici nequit; asserere namque Deum esse causam illius morbidae qualitatis nobis non connaturalis, per quam inclinemur ad peccatum, et a bono retrahamur, non modo absurdum, sed et impium, ac blasphemum est.

Obicies S. Ambrosium in 7. caput ad Romanos dicentem: Quomodo habitat peccatum in carne, cum non sit substantia, sed privatio Doni? Peccatum primi hominis corpus corruptum est per peccatum; ipsaque corruptio per conditionem offensionis manet in corpore, robur tenens divinae sententiae datae in Adam, cuius consortio anima maculatur: ergo revera censet peccatum originale esse morbidam, ac virulentam qualitatem. Deinde S. Augustinus lib. 1. De Nuptiis, et concupiscentia, cap. 25. dicit peccatum originale esse affectionem quandam malae qualitatis, et affectum morbidum: inquirens enim qualiter concupiscentia remaneat in regenerato ait: Quamvis autem reatu suo iam soluto, manet tamen donec sanetur omnis infirmitas nostra, proficiente renovatione interioris hominis de die in diem, cum exterior induerit incorruptionem; non enim substantialiter manet sicut aliquod corpus, aut spiritus, sed affectio est quaedam malae qualitatis, sicut languor; ergo censet peccatum originale esse morbidam aliquam qualitatem. — Nego utramque consequentiam, et ad S. Ambrosium dico primo, illa commentaria probabiliter illius non esse, ut iam pluries diximus. Deinde, etiamsi eorum sit auctor, tamen ex allata sententia nihil adversus nostram Conclusionem posset evinci; nam corpus esse corruptum per peccatum, solum potest intelligi, quatenus privatur multis donis, et gratiis, quibus illustraretur, si felix innocentiae status perseverasset, ratione quorum appetitus sensitivus non ferretur tanto impetu in bonum delectabile. Unde fit ut ex consortio corporis privati donis huiusmodi, anima maculetur, quatenus contra vetitum fertur appetitus eius immoderate in obiecta delectabilia, non obstante prohibitione, et sic peccatum originale regnat, quatenus habet hos effectus in nobis, qui alias non fuissent. — Ad S. Augustinum dico, ipsum vocare peccatum originale affectionem malae qualitatis, non quod ita sit physice, sed quod ita sit moraliter; quatenus homo ipso peccato affectus, eo modo se habeat quantum ad inclinationem ad malum, et difficultatem prosequendi bonum, ac si afficeretur aliqua morbida qualitate, et quodam animi languore. Ideo quod ibi non loquatur S. August. de peccato originali perseverante, sed de concupiscentia, quae in baptizatis remanet, unde subdit: Non ergo aliquid remanet quod non remittitur, cum sit, sicut scriptum est, propitius Dominus omnibus iniquitatibus nostris; sed donec fiat, et quod sequitur: Qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione vitam tuam; manet in corpore mortis huius carnalis concupiscentia.

Conclusio quarta. — Privatio iustitiae originalis, quomodocunque accepta, dici nequit peccatum originale. Haec est contra communem Thomistarum sententiam.

Probatur 1. Peccatum originale, quod ab Adae posteris trahitur, et est mundandum lavacro regenerationis, est verum, ac proprie dictum peccatum: atqui privatio iustitiae originalis nullatenus dici potest verum, nec proprie dictum peccatum: ergo, etc. Maior constat ex dictis in priori Quaestione maxime ex Concilio Tridentino, Sess. 5. Canone 1. et 2. in quibus decernitur peccatum, quod in parvulis regenerationis lavacro necesse sit expiari ad vitam aeternam consequendam, esse verum, ac proprie dictum peccatum. Minor vero probatur tum ex S. August. lib. 3. De libero arbitrio, cap. 19. ubi ait, Non proprie vocatur peccatum, quod libera voluntate a sciente committitur: quibus verbis aperte significat omne peccatum mortale proprie dictum illud esse, quod libera voluntate a sciente committitur; nempe vel per se immediate, vel mediante altero tamquam capite morali. Sed nullatenus privatio iustitiae originalis dici potest verum ac proprie dictum peccatum: Tum quia citra omnem culpam Deus posset privare hominem omni iustitia, et perfectione, quam primo Parenti concesserat; sicut enim nullo iure adstringitur ad talem perfectionem conferendam, sed ex mera sua liberalitate, ac divina munificentia illam Adamo tribuerat; ita nec tenetur ad eam conservandam, sed pro libito potest eam auferre: illa autem ablata, et a Deo non conservata, in eo casu homo diceretur privari iustitia originali, quatenus privatio dicit carentiam formae, ad quam subiectum inclinatur; sic autem nullatenus esset peccatum; quippe cum praeter omnimodam hominis culpam accideret: ergo, etc. Tum quia illa privatio iustitiae originalis in Adamo eiusque posteris est volita a Deo: sed Deus non potest velle vel approbare peccatum: ergo illa privatio non est peccatum. Maior constat: illa namque commissa iustitia carentia est effectus divinae vindictae et animadversionis Dei in ipsum Adamum, subindeque fuit a Deo volita. Minor etiam est manifesta; in tantum enim aliquid peccatum est, in quantum fit contra divinam voluntatem Deique prohibitionem aut mandatum. Confirmatur: illa privatio originalis iustitiae non fuit formale peccatum in Adamo, nec habuit in eo rationem culpae. Igitur non possunt per eam posteri constitui peccatores. Antecedens patet, quia peccatum Adami fuit voluntaria et libera transgressio praecepti, et actus humanus malus: ergo non fuit privatio institiae originalis, quae non est actus humanus, nec transgressio libera et voluntaria, sed quid ex eo consecutum, et involuntarium. Consequentia recte colligitur; nam posteri ideo peccarent in Adamo, quia eorum voluntas in sui parentis voluntate virtualiter contineretur: non potuerunt ergo peccare extra illius voluntatem, nec per id quod non est formaliter peccatum delinquere.

Deinde si privatio iustitiae originalis formaliter esset peccatum primordiale et haereditarium, sequeretur illud per Baptismi sacramentum non omnino deleri ac remitti; siquidem per Baptismum non restituitur illa originalis iustitia qua Adamo commissa fuit ad posteros traducenda: cum neque integritas, nec innocentia constans, nec pax inter corpus et animam et facultatum earum concordia deperdita resarciatur. Sed erroneum est asserere peccatum originale per Baptismum omnino non remitti, ut definit Concilium Tridentinum Sessione 5. Canone 5. his verbis: Si quis per Iesu Christi Domini nostri gratiam, quae in Baptismate confertur, reatum originalis peccati remitti negat: aut etiam asserit non tolli totum id quod veram et propriam peccati rationem habet: sed illud dicit tantum radi, aut non imputari: anathema sit. In renatis enim nihil relinquitur Deus: quia nihil est damnationis iis qui vere consepultae sunt cum Christo per baptismum in mortem: qui non secundum carnem ambulant, sed veterem hominem exuentes, et novum qui secundum Deum creatus est, induentes, emundati, puri, innoxii, ac Deo dilecti effecti sunt, heredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi, ita ut nihil prorsus eos ab ingressu coeli remoretur. Ex his apparet per Baptismum omnino remitti id omne quod habet rationem peccati originalis, nec illius quippiam in regeneratis amplius inveniri; cum autem in eis reperiatur carentia iustitiae originalis, evidentissimum est argumentum quod originale peccatum in ipsa privatione et carentia iustitiae originalis non consistat.

Denique, quod est poena peccati non est ipsum formaliter peccatum: sed privatio iustitiae originalis est poena peccati Adami et omnium eius posterorum qui in ipso peccaverunt: igitur ipsa non est formaliter peccatum. Accedit in confirmationem quod Deus condere possit hominem in statu naturae purae, quippe cum, ut probatum est, status ille sit possibilis: in eo autem statu homo careret iustitia originali et gratia sanctificante, nec tamen ullum haberet peccatum: igitur illa carentia iustitiae primordialis non potest esse formaliter originale peccatum.

Respondent aliqui cum Vazquezio in 1. 2. disp. 131. privationem iustitiae originalis, maxime vero gratiae, posse spectari dupliciter: Primo, in quantum est mala Deo, et tollit subiectionem ipsi debitam: Secundo, ut est mala homini, et ut tollit perfectionem ipsi promissam et debitam, nempe subiectionem corporis ad animam, et appetitus interioris ad superiorem. Priori modo, inquiunt, privatio gratiae, aut iustitiae originalis habet rationem culpae, cum sit aversio moralis, et voluntaria a Deo ut fine ultimo: posteriori modo autem habet rationem poenae, cum sit mala et disconveniens homini, et a Deo ordinata contra deordinationem et detormitatem culpae. — Contra primo: nulla culpa, nullumque peccatum est efficienter a Deo: sed privatio iustitiae originalis, seu carentia illa gratiae, qua anima ipsi Deo subiiciebatur, qua corpus ipsum animae in omnibus obtemperabat, causatur a Deo, qui sicut solus poterat conferre donum illud originalis iustitiae, etiam auferre potest. Secundo, peccatum Adae tam merebatur subtractionem, et carentiam gratiae, ac subiectionis ad Deum, quam carentiam subiectionis concupiscentia, et appetitus ad rationem: ergo qua ratione carentia subiectionis appetitus ad rationem dicitur poena: pari ratione carentia subiectionis ad Deum etiam censeri debet poena ob peccatum originale inflicta. Tertio denique privatio gratiae et subiectionis animae ad Deum quomodocumque accepta est formaliter poena: ergo non est formaliter peccatum. Probatur antecedens: illud est formaliter poena, quod irrogatur in vindictam alicuius culpae: sed privatio subiectionis animae ad Deum irrogatur posteris Adae ob eius peccatum; siquidem Deus pactum cum ipso inierat de danda gratia ipsius posteris, ex hypothesi quod non peccaret, et de ea deneganda si peccaret, sicut de facto ipsam denegat propter eius peccatum: sed haec denegatio nihil aliud esse potest, quam poena. Quod utique constat a simili, si enim Princeps aliquis ita cum viro nobili statueret, ut si fidelis in obsequio persisteret, tale dominium, tam pro se, quam pro posteris in haereditatem acciperet, ipso iure privandus, tum ipse, tum posteri, si officio deesset: at nullus dixerit, quod si nobilis ille propter infidelitatem tali dominio destitueretur, haec destitutio, tum in illo, tum in parvulis non foret poena ipsius perduellionis, et infidelitatis: ergo idem dicendum est de privatione iustitiae originalis qualitercumque acceptae respectu tum Adami, tum eius posterorum.

Dices 1.: Id quod ex natura rei cum peccato necessario coniungitur non potest esse poena peccati: sed privatio gratiae in Adamo et posteris necessario coniungitur cum peccato ex natura rei: ergo dici nequit poena peccati. — Nego maiorem; haec enim si vera foret, sequeretur pariter privationem gloriae non esse poenam peccati; haec enim necessariam habet consecutionem et connexionem ex natura rei cum peccato: at hoc consequens omnino absurdum est, et erroneum.

Respondeo 2. Distinguo maiorem: quod coniungitur physice cum actu peccaminoso, vel tanquam praedicatum essentiale, aut proprietas eius, vel ut accidens in ipso subiectatum connaturaliter non potest esse ipsius poena, concedo maiorem. Quod coniungitur ex Decreto Dei, et tantum moraliter per modum poenae a Deo in vindictam actus peccaminosi irrogata, nego maiorem: et similiter distincta minore, nego consequentiam.

Obicies 2. S. Anselmum, 1. De Conceptu virginali cap. 1. Peccatum, quod originale dicitur, aliud intelligere nescio in ipsis infantibus, nisi factam per inobedientiam sine iustitia debita nuditate: sed haec nuditas est privatio istius iustitiae: ergo, etc. Deinde S. Dionysius, lib. De Ecclesiastica Hierarchia cap. 2. peccatum originale appellat statum dissimilitudinis hominis cum Deo, nempe supernaturalis, consistentis in carentia gratiae sanctificantis; adeoque censet peccatum illud nihil aliud esse praeter gratiae sanctificantis carentiam, et privationem. Denique Concilium Trident. Sess. 5. Canone 2. dicit, peccatum originale esse mortem animae: sed mors animae nihil aliud est, quam gratiae privatio: mors namque formaliter est vitae carentia, vita autem animae est gratia sanctificans. Insuper idem Concilium ibidem Canone 3. 4. et 5. affirmat peccatum originale esse aliquid intrinsecum posteris Adae, esseque veram, ac proprie dictum peccatum: at nihil aliud est illis intrinsecum, quod possit vere, et proprie dici peccatum, praeter privationem gratiae, et iustitiae debita. Tandem ex eodem Concilio Sess. 6. cap. 3. idem est contrahere peccatum originale, ac proprium iniustitiam ex Adamo mutuari: at iniustitia proprie, et formaliter, est privatio iustitiae: ergo censet Concilium peccatum originale nihil aliud esse praeter iustitiae originalis carentiam. — Nego has omnes consequentias, et ad auctoritatem SS. Anselmi et Dionysii, respondeo eos intelligi posse causaliter, et effective; ita quod velint peccatum originale esse causam efficientem illius dissimilitudinis animae cum Deo, necnon et nuditatis spiritualis, et carentiae omnium donorum supernaturalium; non vero quod peccatum originale sit formaliter ipsa dissimilitudo, vel nuditas. Vel dico, eos velle peccatum originale nobis inesse moraliter; quatenus nempe peccatum Adae nobis formaliter inest, nosque moraliter inficit. Duplex namque distingui potest dissimilitudo cum Deo, et iniustitia; una actualis, quae consistit in actibus malis, sive physice existentibus, sive moraliter permanentibus; altera est mere habitualiter, consistens in privatione habituum supernaturalium. Possunt igitur praefati SS. Patres de utraque dissimilitudine, et iniustitia intelligi; nam qui baptizantur in aetate adulta, post commissa peccata actualia, exuunt dissimilitudinem, tam actualem quam habitualem, quam habebant cum Deo, ratione actuum et habituum vitiosorum; profitenturque, ut ait ibidem Dion., se omnino munere remittere ei, quod Dei dissimilitudini contrarium est. Similiter S. Anselmus nomine iustitiae debitae intelligit rectitudinem actualem subiectionis mentis ad Deum, quam licet parvuli in se non possint physice habere, potuerunt tamen habere illam in Adamo, et cum illo peccaverint, eius rectitudinis carentiam habuerunt. Hanc autem esse mentem S. Anselmi optime probat Cardinalis de Lugo Disput. 7. De Poenitentia, sect. 7. ex eodem ibidem cap. 28. Ubi S. Anselmus sibi obiciens, quomodo deleri censeatur peccatum originale in parvulis, cum adhuc maneant sine iustitia, quam in ipsa aetate habere nequeunt, et respondet, manere hanc iniustitiam, sed iam illis ad culpam non imputari; idest, manere quod peccaverint in Adamo, licet non amplius illis imputetur, ut sint Deo odiosi, et privati gratia propter illud peccatum in Adamo commissum moraliter. Ex quibus manifestum est, nomine iustitia, et iniustitiae

Anselmum intelligere iustitiam, et iniustitiam actualem, non autem habitualem; nam parvuli post baptismum non carent iustitia habituali, sed tantum actuali; cuius adhuc non sunt capaces. — Ad Tridentinum, dico illud similiter intelligendum esse causaliter, et effective; ita quod peccatum originale sit causa privationis gratiae, et mortis animae, necnon et carentiae iustitiae debita; siquidem ratione illius peccati, anima non solum spiritali vita, nempe gratia sanctificante spoliatur; sed et caeteris omnibus donis spiritualibus, quibus ipsa anima Deo subiicienda erat, necnon et corpus ipsi animae in numeris erat obtemperaturum. Non autem vult Concilium, peccatum originale esse formaliter illam privationem, vel iniustitiam: nam quemadmodum iuxta idem Concilium Sess. 6. cap. 7. Iustificatio non est sola peccatorum remissio, sed etiam infusio gratiae, et donorum: sic iniustitia non est solum privatio iustitiae, et donorum, sed et peccatum. Utrumque autem contrahunt parvuli, siquidem participant peccato primi Parentis moraliter ad illos transfuso, et propter illud fiunt Deo odiosi, privanturque habitibus supernaturalibus.

Obicies 3. Peccatum originale formaliter, et essentialiter consistit in eo, quod primo tollitur per baptismum, cum hoc Sacramentum ad delendam culpam originalem institutum fuerit: sed per baptismum per se primo tollitur privatio iustitiae originalis, maxime quantum ad primarium eius effectum, nempe gratiae sanctificantis carentiam: ergo peccatum originale consistit formaliter in privatione iustitiae originalis, ut autem primarium effectum gratiae sanctificantis, qui est animam rectificare, et ipsam ultimo fini coniungere. — Distinguo maiorem; quod primo tollitur per baptismum formaliter, concedo: causaliter, et consequenter tantum, nego: privatio autem gratiae et iustitiae tantum tollitur consequenter per peccati remissionem, et gratiae sanctificantis infusionem, necnon et collationem virtutum supernaturalium Fidei, Spei, et Charitatis. Unde primarius baptismi effectus non est ipsius gratiae infusio, sed peccati emaculatio. Et similiter distincta minore, nego consequentiam.

Obicies 4. Illud in unaquaque re se habet ut ratio constitutiva, a quo tamquam a radice, et origine caetera ad illam pertinentia dimanant, et consequuntur: sed a privatione iustitiae originalis quantum ad primum eius effectum, coniunctionem scilicet mentis ad Deum, dimanant alia deordinationes ex peccato Adami ad nos per generationem traductae: ergo talis privatio est ratio constitutiva peccati originalis. Maior constat: minor probatur: ex peccato Adami derivantur in posteros fomes, seu concupiscentia, et rebellio appetitus inferioris contra superiorem, necnon et poenalitates corporis, at morbi, dolores, defatigatio corporis, moriendi necessitas, aliaeque miseriae, quibus undique iactamur: ergo, etc. — Nego minorem; illa namque omnes privationes, non ab ipsa gratia sanctificantis carentia, sed ab ipso reatu culpae, quem parvuli in Adamo tamquam in capite peccantes contraxerunt, ducunt originem; sicut et ipsa gratia sanctificantis privatio, quae ab eodem reatu culpae dimanat: non enim alia ratione Deus Adamum, et eius posteros gratia sanctificante spoliavit, quam quia ipse adversus divinum mandatum rebellavit, et ipso peccante, omnes etiam eius posteri in ipso, ac cum ipso peccaverunt.

Conclusio ultima. — Peccatum originale posteris Adae est ipsummet Adae peccatum manens in ipsis moraliter, quatenus omnes in eo tamquam in capite peccaverint. Haec videtur esse genuina Subtilis Doctoris sententia in 2. distinct. 32. quaest. unica, num. 7. ut recte advertit doctissimus Scholiastes ibidem Cavellus, ubi cum dixisset, Originale peccatum esse privationem iustitiae originalis: subdit: Non est tamen privatio ullius doni habitualis, sed rectitudinis debita inesse per modum termini ex actu secundo, in voluntate causata, et generatione transfusa; unde non formaliter, sed causaliter privatur habitibus: et sic docent Herrera in 2. q. 82. art. 3. et Zimel. disp. 1. ad 1. et disp. 2. concl. 5. Poncius in 2. dist. 30. qu. 2. Herinx disp. 6. sect. 2. Doctoris autem sententiam amplexati sunt Pighius, controversia 1. Catharinus in Summa doctrina de peccato originali: Salmero in cap. 5. ad Rom. disp. 45. et 46. ubi addit, Hanc sententiam debere esse omnium Catholicorum: nam, inquit, ita aperte locutus est Paulus, ut qui hunc sensum ex eius verbis non eliciunt, plane delirare videantur: eamque tuentur plurimi ex Recentioribus, quos refert et sequitur Martinonus disp. 20. sect. 5.

Probatur autem haec sententia: Primo quidem ex illo ad Rom. cap. 5. Per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Et paulo post, versu 15. Unius delicto multi mortui sunt. Et versu 19. Per unius inobedientiam peccatores constituti sunt multi. Concilium quoque Trident. Sess. 5. Canone 3. referens praefata Apostoli verba, subdit: Si quis hoc Adae peccatum, quod origine unum est, et propagatione, non imitatione transfusum, omnibus inest unicuique proprium, etc. Quibus constat peccatum originale esse unum, et idem omnium: at non est aliud peccatum, quod sit unum, et idem omnium posterorum, nisi peccatum primi Parentis in omnium persona commissum: ergo, etc.

Confirmatur auctoritate SS. Patrum, maxime vero S. August. qui pluribus docet peccatum originale unicum esse omnium hominum, scilicet peccatum primi Parentis in quo omnes peccaverunt: quod utique clarissime demonstrat lib. 4. contra duas Epistolas Pelagianorum, cap. 1. ubi laudans praefata Apostoli verba: In quo omnes peccaverunt: haec addit: In illo homine peccaverunt omnes, quando ille peccavit: quoniam in illo erant omnes, quia generaliter peccatum omnium fuit, quod nascentes tracturi erant omnes. Et lib. 1. De Peccatorum meritis, et remissione, cap. 10. Certe manifestum est alia esse propria cuique peccata, in quibus hi tantum peccant, quorum propria peccata sunt: aliud hoc, in quo omnes peccaverunt, quando omnes illi unus homo fuerunt. Item lib. 2. cap. 7. Ne si dicuntur, inquit, ista aliena peccata tamquam ad parvulos non pertinentia: siquidem in Adamo omnes peccaverunt, quando in eius natura ita insita, in qua eos generare poterat, culpae omnes ille unus fuit. Sed dicuntur aliena, quia nondum ipsi agebant vitas proprias, sed quicquid erat in futura propagine vita unius hominis continebat. Deinde subiiciens Pelagianorum exceptionem, Nulla, inquiunt, ratione conceditur, ut Deus qui propria peccata remittit, imputet aliena: sic respondet: Remittit sed Spiritu regeneratis, non carne generatis. Imputat vero non iam aliena, sed propria. Haec enim erant, quando hi qui ea propagata portarent, nondum erant: nam nunc per carnalem generatione iam eorum sunt, quibus nondum spiritali regeneratione dimissa sunt. — Et lib. 1. Retract., cap. 13. ubi examinatis quae dixerat in lib. De Vera Religione, cap. 14. usque adeo coluntarium peccatum est, ut nullo modo sit peccatum, nisi sit voluntarium: procedens ad originale, sic ait: Et illud quod in parvulis dicitur originale peccatum, cum adhuc non utantur libero arbitrio voluntatis, non absurde vocatur etiam voluntarium, quia ex primi hominis mala voluntate contractum, est quodam modo haereditarium. — Similia docent caeteri SS. Patres, praesertim S. Ambrosius, Hieronymus, Basilius, etc. in superiori Quaestione laudati dicentes, posteris in primo parente cibum vetitum gustasse, irritasse pactum divinum, detestasse, peccasse. Sic S. Basilius Homilia de ieiunio dicit, Vos omnes cecidisse, quia in primo Parente non ieiunavimus. Nazianzenus, Oratione 5. ait: Eandem omnes ritu arborem gustarimus: Fulgentius lib. De Incarnatione, cap. 5. affirmat, Omnes Testamentum Dei fuisse transgressos, transgrediente primo Parente, etc. Ergo revera peccatum originale est ipsummet Adami peccatum in posteros transfusum, quatenus omnes in eo, tamquam in capite, peccaverunt.

Probatur secundo: Illud est peccatum originale, quo posteri Adae constituuntur peccatores, quodque ab ipso Adamo in ipsos transfunditur: atqui peccatum Adae est illud ipsum, quo eius posteri constituuntur peccatores, quodque ab ipso Adamo in ipsos transfunditur: ergo, etc.

Maior constat; minor probatur, tum ex praefatis Concilii Tridentini verbis; tum ex laudatis SS. Patrum auctoritatibus; tum denique ratione ipsa, quia meritum Christi imputatur parvulis, et ratione ipsius vitam aeternam merentur moraliter: ergo peccatum Adami actuale etiam potest imputari parvulis; ita ut ratione ipsius demercentur, quod de facto demerentur ob peccatum originale; et consequenter potest dici eorum demeritum, ac peccatum moraliter. Deinde, privatio gratiae, et donorum supernaturalium est poena ob peccatum Adae posteris irrogata: sed non potest irrogari parvulis propter aliud peccatum, quam Adami, quod ipsis proprium est, quatenus omnes in eo peccaverunt: ergo, etc. Denique, sicut in politicis videmus iuste peccata Parentum filiis imputari, ipsosque propterea puniri, quod in Parentibus peccasse dicantur; ita pari ratione dicendum est Adami posteros, nullius etiam actualis peccati reos, iuste tamen ad mortem tum animae, tum corporis, aliasque aerumnas damnatos a Deo, quod in ipso Protoparente, tamquam membra in capite omnes peccaverunt: ergo concludendum est cum Bellarmino, lib. 5. De Statu peccati, cap. 18: Visi ponamus parvulos in Adamo, et cum Adamo vere peccasse, nulla ratione explicari poterit quomodo in parvulis recens natis sit aliqua vera culpa: et hoc Catholicorum dogma non tum supra rationem, quam contra rationem esse videbitur. Nam quidquid dicamus in parvulis ex peccato Adami haerere, sive reatum, sive aversionem, sive gratiae privationem, sive quid aliud: illud nullo modo parvulis rationem dari, vel nocere quidem poterit, nisi processerit ab actu libero, cuius actionis illi aliquo modo participes fuerint... Manet igitur, quod supra diximus, non posse in parvulis aliquid esse, quod habeat culpae rationem, nisi participes fuerint actuum ipsi praecipitationis Adae. Haec Bellarminus, unde vix capere possum qualiter in oppositam nostrae conclusionis sententiam ierit.

Dices 1: Concilium Tridentinum Sess. 5. Can. 3. docet peccatum originale per propagationem ex Adamo transfundi in posteros, omnibus inesse, esseque unicuique proprium: et Sess. 6. cap. 3. ait, Quando homines concipiuntur propriam iniustitiam contrahunt: sed peccatum, quod fuit in Adamo, nihil horum habet; neque enim inest in posteris, aut eos afficit intrinsece, sed solum extrinsece, et moraliter; neque est uniuscuiusque proprium peccatum, sed unum commune pro omnibus; neque est aliquid traductum per generationem tamquam per causam: ergo iuxta Tridentinum aliquid debet admitti distinctum a peccato Adami, in quo essentia peccati originalis consistat. — Nego minorem; nam peccatum Adami non solum extrinsece, sed etiam intrinsece posteros parvulos afficit, ipsisque est proprium, quatenus ipsi omnes in eo, tamquam in capite peccaverunt, quod peccatum tamdiu in ipsis permanet, quamdiu salutari baptismatis lavacro non eluitur: in ipsos etiam transfunditur, non imitatione, sed propagatione: quatenus nempe homines propagatione et generatione naturali illud contrahunt, non autem dumtaxat imitatione; peccando videlicet actualiter, ad exemplum Adami peccantis, ut volebant Pelagiani. — Similiter peccatum Adae physice unum est numero, sed moraliter multiplex, et propagatione moraliter et aestimative multiplicatum; perinde enim se habet respectu singulorum, ac si ab illis fuisset commissum, in ordine ad hoc, ut propter illud moraliter atque habitualiter inexistens Deo sint exosi, et gratia ipsius destituti: unde ex Concilio nihil adversus Conclusionem evincitur.

Instabis: Quod est commune omnibus non potest esse cuilibet proprium: sed ex Concilio Tridentino peccatum Adami est commune omnibus: ergo non potest esse cuilibet proprium, quale debet esse peccatum originale. — Distinguo maiorem: non potest esse proprium, idest, sibi peculiariter, et non aliis conveniens, concedo; non potest esse proprium, idest proprie conveniens cuilibet, quamvis non peculiariter, et privatim soli conveniat, nego. Similiter distincta minore, nego consequentiam. Illud enim quod est physice unum commune multis, potest moraliter esse proprium unicuique illorum per moralem multiplicationem, ratione cuius fit moraliter, et aequivalenter multiplex: potestque ab uno tolli, et in alio persistere, ut supra dictum est.

Urges: Concilium eadem Sessione Can. 5. anathema dicit in eum qui dixerit per Iesu Christi gratiam, quae in baptismo confertur, non remitti parvulis, id totum quod habet in eis veram et propriam rationem peccati: supponit ergo Concilium id quod mundandum est in parvulis esse vere et proprie peccatum quod ipsis inest: sed peccatum primi Parentis non potest in parvulis habere rationem veri, et proprie dicti peccati; non enim aliter parvulis inesse posset Adami peccatum, quam per imputationem: ita quod licet illis vere fuerit extrinsecum, attamen ita ipsis imputatur moraliter in ordine ad aliquos effectus morales, ac si ab illis fuisset commissum; hoc autem est esse tantum peccatum per imputationem, quod directe militat in praefatum Concilii oraculum: si enim peccatum originale esset tantum peccatum Adae, prout imputatum posteris, ergo peccatum illud remitti, idem esset ac peccatum illud non imputari: sed hoc directe militat in sententiam Concilii anathema dicentis in illum, qui dixerit peccatum originale non tolli, sed tantum radi, aut non imputari: ergo, etc. — Nego minorem; nam peccatum Adami in posteros transsum revera habet rationem peccati proprie dicti, nec solum per imputationem externam, sed per intrinsecum reatum parvuli dicuntur propter illud contractum peccatores, modo supra expresso, videlicet quia omnes in Adamo peccaverunt. Unde dico quod illud peccatum remitti, est partim non amplius imputari parvulo, idest, non amplius haberi possit illius rationem, ut parvulus sit propter illud odiosus Deo, et gratia privatus: partim etiam tolli illud totum, quod ipsum parvulum odiosum, et gratia privatum efficiebat, quodque remansit moraliter, donec remitteretur, et mundaretur. Dum autem Concilium dicit, tolli totum quod veram, et propriam habet rationem peccati, et non tantum non imputari; id decernit contra haereticos, qui dicunt concupiscentiam esse vere et proprie dictum peccatum, eamque in regeneratis persistere, licet in eis non imputetur: a quo errore longe absunt qui asserunt, ut de facto asseruimus, peccatum illud vere tolli, et funditus evelli eo modo, quo moraliter manebat.

Dices 2: SS. Patres diserte affirmant peccatum originale aliud esse a peccato primi Parentis: ergo non est ipsum Adae peccatum, quod in posteros transfunditur. Probatur antecedens ex S. August. lib. 2. De Nuptiis, et Concupiscentia, cap. 26. ubi ait: Voluntarium peccatum hominis primi est originalis causa peccati: idem autem non potest esse causa sui ipsius; adeoque peccatum originale non est ipsum Adae peccatum transsum in posteros. Similiter S. Anselmus, lib. De Conceptu Virginali, cap. 27. Aliud, inquit, fuit peccatum Adae, aliud est peccatum parvulorum: illud fuit causa, istud fuit effectus. — Nego antecedents, et ad praefatas auctoritates dico peccatum Adami dici causam peccati originalis, quia nempe ipso peccante tamquam capite, peccarunt etiam ipsius posteri tamquam ipsius membra; ac proinde fuit in causa, cur caeteri peccaverint; omnium namque hominum voluntates, dotes et iura, ut eorum caput et princeps sibi credita continebat: unde ipso per peccatum ea deperdente, caeteri pariter perdiderunt; sicque eius peccatum fuit causa moralis multiplicationis et diffusionis peccati in posteros, et ratio cur simus Deo odiosi, et privati gratia atque iustitia, quae nobis a conceptione inesset, si Adamus non peccasset.

Dices 3: Peccata nostra fuerunt moraliter in Christo tamquam in capite nostro, sicut Adae peccatum veluti hominum capitis est in posteris tamquam in membris; iuxta illud Isaiae 53. Posuit in eo iniquitates omnium nostrum: unde Psalmo 21. qui de ipso Christo passuro conscriptus est, adorandus ille Salvator, nostra delicta sua nominat, his verbis: Longe a salute mea verba delictorum meorum: hinc S. Petrus prima Epistola, cap. 2. ait: Qui peccata nostra in corpore suo ipse pertulit super lignum: sed Christus propterea non fuit vere peccator, et infectus peccatis nostris, sicut nos revera sumus peccatores et peccato originali inquinati: ergo aliunde sumus peccatores originaliter, quam peccato Adami in nobis moraliter inexistente. — Distinguo maiorem: peccata nostra fuerunt moraliter in Christo, eo modo, quo peccatum Adae est moraliter in posteris, nego; aliter, concedo: non enim peccata nostra fuerunt in Christo moraliter, quasi ipse peccaverit nobis peccantibus; ita quod nostra peccata fuerint veluti ipsius actus per adunationem, et transsumptionem illius voluntatis in nostram: sed dumtaxat peccata nostra ipsi tribuuntur, quatenus eorum poenas exolvit, et aeterno Patri pro peccatoribus fecit satis: at peccatum Adae nobis inest moraliter tamquam a nobis cum ipso peccante commissum. Maximum autem discrimen est inter peccatum alicui attributum in ordine ad poenas tantum exolvendas, et peccatum ab aliquo moraliter commissum et ordinatum ad privationem iustitiae originalis, et gratiae sanctificantis: primum enim neque peccatorem constituit nec inficit: imo plerumque remanet etiam in iustificatis, qui licet per gratiam sanctificantem Deo sint grati et acceptabiles, nihilominus adhuc ordinantur ad poenam propter admissa, et remissa peccata luenda. Posteriori autem modo acceptum peccatum revera peccatores constituit et inficit, adeoque habet veram ac proprie dictam rationem peccati.

Dices 4: Filii interdum a Deo puniuntur usque ad quartam generationem propter admissa a Parentibus crimina, non alia vero ratione quam quia Parentum peccata in ipsis moraliter permanent: sed tamen idcirco non dicuntur ab ipsis contrahere peccatum originale: ergo etiamsi Adami peccatum in posteris moraliter subsistat, haec ratione dici non poterit originale peccatum. Probatur maior variis Scripturae textibus, maxime vero ex illo Exodi 20. Ego sum Dominus Deus tuus fortis, zelotes, visitans iniquitatem patrum in filios in tertium, et quartam generationem. Idem repetit cap. 31. Similiter inter maledictiones quas David profert in impium, ait: In memoriam redeat iniquitas patrum eius in conspectu Dei. — Distinguit maiorem Poncius in Commentario ad Quaestionem 2. dist. 3.: Filii sic puniuntur poena peccato mortali congruente, et debita propterea quod eius sint rei, nego maiorem: siquidem poenae temporales quibus filii propter Parentum peccata subiiciuntur, non sunt poenae mortali peccato congruentes, utpote cum istud aeternam damnationem promereatur; adeoque peccatum Parentum in ipsis moraliter non subsistit quantum ad omnimodam imputationem, et ordinationem ad poenam propter mortale peccatum. Nego minorem: filii qui sunt rei, sed tantum affines eis qui peccarunt, concedo: sic autem puniri non est puniri propter peccatum moraliter imputatum, et residens in eo qui poenam sustinet: plerumque innocentes subditi gravissima poena fliguntur propter principum crimina: sic pestis in Israeliticum populum grassata est propter inanis gloriae tumorem a Davide Rege expressum. — Aliter eamdem maiorem distinguo: Filii puniuntur propter Parentum peccata, quia prava Parentum exempla ex vitiata propagine ipsi imitantur, concedo: ita puniuntur, quia Parentum reatus in posteros transit, nego: itaque non aliter peccatoribus debita poena in eorum posteros transfunditur, quam quia eorum culpam, et crimina sequantur, ut explicat SS. Aug. contra Adimantum, Gregorius lib. 13. Moral., cap. 31. et D. Thomas secunda secundae, Quaest. 108. art. 1.

Dices 5: Si peccatum originale esset ipsum peccatum Adae, sequeretur quod deleto peccato Adae, non deberent amplius esse, et denominari ab eo peccatores: peccatum enim quod cessavit physice, et moraliter etiam abolitum est, non potest amplius maculare, nec dennminare peccatorem: consequens autem est falsum, quia alioquin iam ab initio mundi nullum extitisset peccatum originis: ergo, etc. — Nego sequelam maioris: quia posteri non denominantur peccatores a peccato Adae praecise, ut fuit Adae, sed ut fuit moraliter proprium singulorum, et in illis moraliter manet: quare licet abolitum sit respectu Adae, cui fuit condonatum, non est tamen condonatum posteris, donec per baptisma iustificentur. Potuit enim Deus condonare Adamo eius peccatum postquam egit paenitentiam, non condonando illud idem Petro nascenti.

Instabis: Peccatum Adami non potest contrahi ab eius posteris nisi quatenus illud perseverat: sed istud non perseverat amplius, siquidem peccatum non perseverat nisi quamdiu peccator subsistit: porro Adamus non existit amplius peccator: igitur ipsius peccatum contrahi non potest ab eius posteris. — Respondit Doctor in 2. d. 32. n. 15:

Quod sicut meritum cum transit in se, manet tamen in scientia et acceptione divina, quia ita premiat pro eo, ac si esset praesens: ita cum demeritum transit quantum ad actum, manet tamen in scientia divina, quia ita punit pro eo, ac si iam esset praesens. Ita ergo huius negationis, non habere iustitiam originalem, erunt viae per quas intrat, Deum non dare, et demeritum Adae, in scientia Dei, propter quod non dat.

Ita Doctor.

Dices 6: Non potest aliquis ab actione denominari malus, nisi sit illius causa efficiens, sed infantes non sunt causa actionis, qua Adamus praevericatus est: ergo, etc. — Respondeo distinguendo maiorem: nisi sit illius causa physica, nego: physica, vel moralis, concedo: quamvis autem infantes non sunt causa physica, sunt tamen causa moralis: moralis, inquam, non eo sensu, quo is qui consuluit, rogat, imperat, aut ratum habet, dicitur causa moralis; sed ea quem significat Apostolus, cum dixit, omnes in Adamo praevericasse: quod tamen verum non est, nec physice, nec moraliter moralitate consilii, imperii, vel ratihabitionis; sed moralitate aequivalentiae in ordine ad incurrendam aversionem Dei, et privationem amicitiae divinae, iustitiaeque originalis.

Dices 7: Peccatum originale est effectus peccati Adae, ut docet S. Augustinus, et probari potest, quod haec propositio causalitatis sit vera, idem nascimur originaliter peccatores, quia peccavit Adam: ergo peccatum originale non est ipsum Adae peccatum; siquidem non potest idem esse sui ipsius causa. — Respondebil potest 1. Peccatum originale secundum omnia quae includit tam in recto quam in obliquo, est peccatum Adae, nego: secundum id quod includit in recto, esto antecedens in bono sensu. Peccatum autem Adae est aliquo modo causa non condonationis, et movens Deum, ut nolit illud remittere posteris, nisi applicato remedio Sacramenti, vel contritionis perfectae. Respondeo 2. concesso antecedente, distinguendo consequens: ergo peccatum originale non est ipsum peccatum Adae, secundum eamdem moralitatem, concedo: secundum diversam, nego. Idem peccatum originale Petri v. g. est physice, et realiter ipsum peccatum Adae, sed non quatenus est moraliter peccatum Adae: nihil autem vetat, quinominus peccatum Adae sit aliquo modo causa peccati originalis secundum moralitatem, qua proprium est singulorum; ad causalitatem enim moralem sufficit diversitas moralis. Hinc sicut aliquo sensu vera est haec propositio, ideo peccavimus in Adamo, quia ipse peccavit: sic eodem sensu peccatum Adae fuit causa peccati posterorum, licet non fuerit diversum physice, sed moraliter tantum.

Dices 8. Eodem modo sumus iusti per obedientiam Christi, quo per inobedientiam Adae sumus iniusti, ut constat ex illo: Sicut per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita et per unius obedientiam iusti constituentur multi: atqui per obedientiam Christi non sumus iusti formaliter, tamquam per formam denominantem; sed tantum efficienter, et meritorie: ergo neque per inobedientiam Adae constituimur formaliter iniusti, ac peccatores. — Respondeo negando maiorem; secundum omnimodam paritatem, neque enim hoc intendit Apostolus cap. 5. ad Rom. quando dicit sicut per unius, &c. alioquin probaret quoque quod sicut sine actu proprio maculamur inobedientia Adae, ita sine actu proprio sanctificamur obedientia Christi, quod falsum est; sed voluit tantum significare paritatem in ratione causae generatim, et praecise sumptae; ita ut sicut inobedientia Adae est causa, cur simus iniusti, ita obedientia Christi est causa, cur simus iusti: non tamen descendit ad speciales modos causandi, in quibus potius indicat diversitatem, dum de inobedientia dicit. constituti sumus, voce praeterita; de obedientia vero dicit. constituentur. in futuro. Licet enim utraque sit praeterita, tamen posita semel Adae inobedientia. positum est quidquid est necessarium ad hoc ut qui ab ipso propagantur sint formaliter peccatores; at posita Christi obedientia nondum positum est quidquid est necessarium, ut sint formaliter iusti; sed ulterius requiritur ut positis quibusdam dispositionibus accipiant a Deo iustitiam inhaerentem, quam Christus sua obedientia promeruit, ut essent sancti, sicut docet Trid. Sess. 6.

Obicies 9. Si peccatum originale est ipsum peccatum Adae. sequitur posteros mereri eamdem poenam, quam ipse fuit promeritus: sed consequens est falsum, nam Adamus ultra poenam damni meruit poenam sensus: parvuli autem decedentes in peccato originali non incurrunt nisi poenam damni: ergo, &c. — Respondeo negando sequelam maioris, quia Adam physice, et propria voluntate peccavit. posteri autem solum moraliter. et interpretative per Adae voluntatem. Longe autem maius est peccatum voluntarium. proprium, ac physicum, quam morale interpretativum, quia propter quod unumquodque tale, et illud magis, ac proinde dignitas ad poenam est maior.