Scotus Academicus, Tomus quintus: De Creaturarum Corporalium et de Homine

¹

ADAM es revera Princeps noster, principium generis, et delicti, ait mellifluus Bernardus: primus enim ille hominum Sator ac Parens, totam peccati colluvionem vitiata propagine in universum genus humanum una cum deviante natura derivavit, et induxit; nam, inquit Apostolus, sicut per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors: ita in omnes homines mors pertransiit, in quibus omnes peccaverunt. Rom. 5. Recto igitur gradu procedit nostra Theologica dissertatio, dum post erulgatum Protoparentum scelus, et divinam in eos animadversionem expressam, ad detegenda caeterorum hominum peccata devolvitur: maxime vero peccatorum omnium caput, quod ideirco Originale dicitur; vel quia caeterorum est fons et origo: vel quia origine ipsa, naturali scilicet generatione in nos transtunditur: vel, quod convenientius dicendum arbitror, quia a primo hominum Parente, et origine ortum duxerit, et tamquam ex virulento fonte et vitiata radice in omnes posteros fuerit derivatum. Qua de causa Ignatius Iniquitatem: Irenaeus Chirographum, quod scripsit Adam, S. Chrysostomus, Radicale peccatum: Cyprianus, contagium mortis antiquae: Dionysius, Habitum dissimilitudinis a Deo homini ingenitum: alii vero Haereditariam maculam, aut quam labem, mortis Chirographum, et notam irregularitatis, quam omnis ex Adamo propagatus contrahens illegitimus fit ad suscipiendum et obtinendum sacrum ordinem Angelorum, ut belle loquitur noster Maioronius. — Quam autem necessaria sit, quantique ponderis et momenti praesentis controversiae determinatio, inde liquet, quod ex peccati originalis assertionе plurium fidei Articulorum cognitio eruatur et firmetur; nam, inquit S. Augustinus, lib. 1. contra Iulianum, cap. 2., illi sunt in quibus inter se aliquando etiam doctissimi atque optimi regulae Catholicae defensores salva fidei compage non consonant, et alter alterius de eadem re melius aliquid dicit, et certius. Hoc autem, unde nunc agimus, ad ipsa fidei pertinet fundamenta. Quisquis in Christiana fide nititur labefactare, quod scriptum est,

per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum, sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur, Totum quod in Christum credimus auferre molitur. Hinc in libro De peccato originali, cum cap. 20. proposuisset varias quaestiones, quae absque erroris et haeresis periculo utrinque ventilari possunt et agitari, tandem conclusit, cap. 24.: Sed in causa duorum hominum, quorum per unum renundati sumus sub peccato, per alterum redimimur a peccatis: per unum praecipitati sumus in mortem, per alterum liberamur ad vitam: quorum ille nos in se perdidit faciendo voluntatem suam, non eius a quo factus est: iste nos in se suos fecit, non faciendo voluntatem suam, sed eius a quo missus est: in horum ergo duorum hominum causa, propria fides Christiana consistit.

Totis itaque viribus enitendum est in dirimenda ac elucidanda praesentis controversiae materia, quod utique ut congruenti ordine exequamur, quinque sequentes subiicimus Quaestiones: quarum Prima aperiet, an sit originale peccatum. Secunda, quid sit. Tertia, quomodo traducatur. Quarta, quas aerumnas et calamitates in universum humanum genus induxerit. Quinta, quibus poenis, post hanc vitam, puniatur.

GRAVISSIMA certe, et quae Ecclesiam diu direque vexavit, praesens Quaestio; varii namque pridem extiterunt, et etiamnum existunt Haeretici, qui in meridiana luce caecutientes, affirmant nullum a Protoparentibus hominum in posteros esse revera transfusum erimen, quod origine, et propagine contrahatur, quae ut appareant evidentius,

Notandum 1. Quod etsi plurimi existiment Carpocratem primarium fuisse originalis peccati impugnatorem, concors tamen est aliorum sententia huiusce coenosii fontis, et erroris primum reseratorem fuisse Rufinum, qui, ut Caelestius testatus est, coram Patribus Concilii Carthaginensis, docuit nullam esse Parentibus in parvulos peccati traductionem. Nam, ut refert S. Augustinus, libro De peccato originali, cap. 3., ubi exscribit acta praefati Concilii, cum interrogatus fuisset Caelestius, an dixisset, Quod peccatum Adae ipsi soli obfuerit, et non generi humano: respondissetque se de traduce peccati esse dubium, quia nonnullos Catholicos Presbyteros id negantes audiverat: rursum a Paulino Diacono interrogatus, quinam essent illi: respondit Sanctus Presbyter Rufinus Romae, qui mansit cum S. Pammachio. Ego audivi illum dicentem quia tradux peccati non sit. Ab eo itaque Rufino hunc errorem, sicut et alios, Pelagius hausisse verisimile fit, ut quod ille clam, hic palam evulgaret. Licet enim Pelagius coram Patribus Synodi Palaestinae Anathema dixerit in eos qui tenent, Quod Adae peccatum ipsum solum laeserit, et non genus humanum: et quod Infantes in eo statu sint in quo Adam fuit ante praevaricationem, ut refert S. Augustinus pluribus, maxime in libro De peccato originali, cap. 12.: haec tamen dixit, ait idem cap. 13., Ne Catholica Synodus falleretur, aut novus haereticus damnaretur. Nam, ut subdit cap. 15., cum Pelagii discipuli ab eo quaererent, cur tale Anathema dixisset; respondit ideo se illa obiecta damnasse, quia, ut ipse dicit, Non tantum primo homini, sed etiam humano generi primum illud obfuisse peccatum: non propagine, sed exemplo, idest, inquit S. Aug., non quod ex illo traxerit aliquod vitium, quia ex illo propagati sunt, sed quod eum primum peccantem imitati sunt, quia postea peccaverunt, qua astutia, ait c. 21., tanto Iudices fefellit occultius, quanto exposuit ita versutius. Verum, inquit ibidem S. Augustinus c. 2., Caelestius in hoc extitit errore liberior, usque adeo, ut neque in Episcopali iudicio apud Carthaginem damnare voluerit eos, qui dicunt quod peccatum Adae ipsum solum laeserit, et non genus humanum: et quod infantes, qui nascuntur, in eo statu sint, in quo Adam fuit ante praevaricationem: Et in urbe Roma in libello suo, quem beatissimo Papae Zozimo dedit, ita asserebat expressius, quod parvulorum neminem obstringat originale peccatum. Quem utique errorem omnium acerrime defendit Iulianus, multis hac de re libris adversus S. Augustinum exscriptis, ut plenius infra demonstrabitur.

Notandum 2. Pelagianorum errores circa praesentem controversiam, his maxime quinque propositionibus contineri: quarum Prima affirmabant Adamum sibi soli nocuisse, nec per suum crimen humanam naturam, aut posteros suos labefactasse: Secunda, parvulos nullam in sua propagine contrahere culpam, et poenam ex parte Adami: Tertia, baptismum non esse necessarium hominibus ad remissionem peccatorum, sed solum ut ipsi in Christo renascantur, et ad regnum Coelorum ius haereditarium obtineant; unde solito dicebat Pelagius, Sine baptismo parvuli morientes, quo non pant, scio: quo eant, nescio, idest, inquit S. Augustinus praetata verba referens lib. De peccato originali, non consentiebat: Quarta, morbos, mortem, et caeteras naturae nostrae calamitates, et angustias asserebant non esse effectus peccati originalis, sed solos defectus, et necessitates humanae naturae: Quinta denique, docebant concupiscentiam, sive carnis adversus spiritum rebellionem, nec esse malum poenae, nec malum culpae; sed ipsius naturae bonum, ac conveniens, et necessarium ad generis humani propagationem incentivum, quod in Adamo etiam in statu innocentiae ante peccatum vigebat.

Notandum 3. Has omnes erroneas sententias pridem sepultas, denuo ex tenebrarum abysso in lucem revocatas fuisse posterioribus saeculis per varios errores. Nam Anabaptistae docuerunt ideirco parvulos non esse baptizandos, non solum quia prius erant docendi quam regenerandi, sed etiam quia nulla peccati macula foedabantur. Ipsis praeluserant Armenii, et Ilbigenses, ut testatur S. Antoninus in Summa Theologiae parte 3. titulo 12.; Necnon et Albanenses, ut docent Alphonsus a Castro, Bernardus Luthenburgensis, et Prateolus: quos Haereticos immerito cum Albigensibus confundit Sanderus Haeresi 151. nam Albanenses vigebant tempore Leonis Tertii Pontificis, et Constantini Sexti Imperatoris circa Annum Domini 796.; Albigenses vero tempore Innocentii Tertii Pontificis, et Friderici Secundi Imperatoris. His praeluserat Petrus Abaillardus, is enim, ut scribit S. Bernardus Epist. 109., non recte sensit de peccato originis, docebat enim, ut idem refert Epistola 109., Christum non venisse in mundum, nec passum, et mortuum esse, nisi ut nos verbo, et exemplo doceret ac instrueret. Inde colligit S. Bernardus, Abaillardum censuisse, quod Adamus nobis nonnisi pravo ad peccandum exemplo nocuerit, et quod infantes, qui institutionis, et exemplorum capaces non sunt, nec in Adam perierint, neque per Christum vocentur. Quantum vero ad poenas, et calamitates naturales ex originali peccato oriundas, plurimi Novatores fatentur quidem eas ex Adami peccato oriri: nullum tamen in eius posteris crimen supponere. Ita censuit Zuinglius, Iacobus Faber in Commentariis cap. 5. ad Rom. et in Apologia pro iisdem commentariis; ubi docet nihil nos ex Adam trahere, nisi obligationem ad mortem. Idem pariter censuit Erasmus, uti pluribus probat Suarez cap. 2. De peccato originali. —

Eundem pestilentissimum errorem nostris hisce diebus instaurare nituntur Sociniani, qui ut gratiam Christi, eiusque meritum et satisfactionem evacuent, impie oblatrant sanguinem ipsius in cruce fusum nihil quidquam conducere ad expiationem peccati originalis, quod, inquiunt, nullum est, et inane prorsus commentum. Ut itaque corum impietati occurramus, pro viribus propugnanda est et confirmanda sequens

Conclusio unica. — Revera existit peccatum originale, seu quod commutative per originem, et vitalem propagationem, ab Adamo primo Parente, veluti totius humani generis capite commissum, indeque ad posteros quasi in membra transfluit. Haec est de fide, et probatur variis momentis, quae ut evidentiora, et efficaciora appareant, placet ea sub sequentibus Paragraphis sigillatim proponere, et expendere.

§ 1. — Probatur peccatum originale apertis sacrae Scripturae oraculis. — Primo quidem ex illo Geneseos 17. Musculus, cuius praeputii caro circumcisa non fuerit, delebitur anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit: ac per hoc, inquit S. Augustinus, lib. 16. De Civit. Dei, cap. 27. Quia circumcisio signum regenerationis fuit, non immerito parvulum propter Originale peccatum quo primum Dei dissipatum est testamentum, generatio damnatur, nisi regeneratio liberet. Nam, ut idem ait lib. De pecc. Originali, c. 30. Huius tam horribilis poenae iustitiae si quaeratur, nonne istarum Pelagianorum omnis de libero arbitrio, et laudabili sanitate, et puritate naturae, quantumlibet arguta sit argumentatio, repercussa, et contraria dissiliet? Quid enim mali, quaeso, parvulus propria voluntate commisit, ut alii negligentes, et eum non circumcidentes, ipse damnetur damnatione tam severa, ut pereat anima illa de populo suo? Subdit cap. 31. Unde ergo recte Infans ille perditissime punitur, nisi quia pertinet ad massam perditionis, et iuste intelligitur ex Adam natus, antiqui debiti obligatione damnatus, nisi inde fuerit non secundum debitum, sed secundum gratiam liberatus? — Secundo, idem constat ex illo Psalmi 50. Ecce in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea. Necnon ex illo Iob 14., ubi iuxta versionem 70. legimus: Nemo mundus a sorde, nec Infans cuius est unius diei vita super terram. Quo certe nihil illustrius pro hac veritate comprobanda: nam si mundus a sorde nemo est, nec Infans unius diei, profecto aliquod peccatum est, quod ipsa naturali propagatione contrahitur. Neque ab hac versione discrepat Vulgata, dum vertit: Quis potest facere mundum de immundo conceptum semine? nonne tu qui solus es? Etenim si solus Deus potest hominem de immundo conceptum semine mundum facere, consequens est, quod ab ipsa conceptione homo sit immundus immunditia peccati; tum quia soli Deo tribuitur, quod ab ea possit mundare: tum etiam quia loquitur de sorde, ratione cuius homo deducendus est ad iudicium, ut constat ex verbis praecedentibus: et dignum ducis super huiusmodi aperire oculos tuos, et adducere cum tecum in iudicium? Utroque praefato testimonio Iobi, et Davidis utuntur Hieronymus, et Augustinus ad peccatum Originale comprobandum. Hieronymus quidem in illa verba Iobi, Hic versiculus, inquit, totius generis humani causam exponit: sicut in Iob, nec si unius diei sit super terram potest esse mundus a sorde peccati. Concipitur autem, et nascitur in Originali peccato, quod ex Adam trahitur, sed baptismo per gratiam Dei purificatur. Psalmista vero versum ita expendit S. Augustinus: Quid est, quod se dicit in iniquitate conceptum, nisi quia trahitur iniquitas ex Adam? Etiam ipsam vinculum mortis cum ipsa iniquitate coniunctum est: nemo nascitur nisi trahens poenam, trahens meritum poenae. — Tertio maxime probatur haec veritas ex illo ad Romanos 5. Per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors: et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Ex quibus hoc deduci potest argumentum: per unum hominem intravit in hunc mundum peccatum quoddam, quod omnes homines peccatores, et per hoc morti obnoxios fecit: at huiusmodi peccatum non potest esse actuale, idest, actuali voluntate commissum, cum etiam infantes morti sint obnoxii, et saepe saepius moriantur antequam quidquam boni, vel mali propria voluntate egerint: igitur peccatum illud, per quod obnoxii fiunt morti, necessario debet esse origine ipsa contractum. Confirmatur ex verbis sequentibus; subdit enim Apostolus: Sicut per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita et per unius obedientiam iusti constituentur multi, proprie scilicet peccatores, sicut proprie iusti, ut sicut regnavit peccatum in mortem, ita et gratia regnet per iustitiam in vitam aeternam per Iesum Christum Dominum nostrum. Nec movere debet quod Apostolus dixerit, multi, quasi non omnes peccatores constituantur; tum quia per multos intelliguntur omnes qui nascuntur ex Adamo, qui vere sunt multi: non enim infrequens est in Scriptura, ut omnes per multos significentur, quod probat S. Augustinus De Genesi cap. 17. et 22. in quorum primo Deus dixit Abrahamo: Patrem multarum gentium constitui te: in secundo vero: benedicentur in semine tuo omnes gentes: quibus verbis, inquit S. August., easdem omnes multos, et easdem gentes omnes esse monstratum est: ita etiam cum dictum est, per unum in omnes transisse peccatum, et postea per unius inobedientiam peccatores constitutos multos, ipsi sunt multi qui et omnes. Tum quia non omnes simpliciter ex Adamo constituti sunt peccatores: siquidem nec Eva, nec Christus, nec beata Virgo Adam peccato fuerunt inquinati.

Respondebant 1. Pelagiani ad illud Apostoli testimonium, revera quidem peccatum per unum hominem intrasse in mundum, non propagatione, sed imitatione; ita quod primus Parens viam peccandi posteris aperuerit, suoque exemplo ad peccandum eos pellexerit. — Verum huic excusationi ita aditum praecludit S. Augustinus, lib. De peccatorum meritis, et remissione, cap. 9. Si Apostolus, inquit, peccatum illud commemorare induxisset, quod in hunc mundum non propagatione, sed imitatione intraverit, eius principem non Adam, sed diabolum dixisset, de quo scriptum est primae Ioan. 3. ab initio diabolus peccat, de quo etiam legitur in lib. Sapientiae 2. Invidia autem diaboli mors intravit in orbem terrarum: Nam quia ista mors sic a diabolo venit in homines, non quod ab illo fuerint propagati, sed quod eum fuerint imitati, continuo subiungit: imitantur autem eum qui sunt ex parte eius. Proinde Apostolus cum illud peccatum, ac mortem commemoraret, quo ab uno in omnes propagatione transiisset, eum principem posuit, a quo propagatio generis humani sumpsit exordium. — Deinde Apostolus non solum adultos, sed etiam parvulos comprehendit; cum etiam parvuli morti sint obnoxii, quam per peccatum intrasse, esseque poenam, et effectum illius, docet universim affirmans: et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt: at in parvulos Adae peccatum non pertransiit per imitationem, siquidem ante rationis usum non possunt ipsum peccando imitari: ergo fatendum est Apostolum non loqui de transitu peccati per imitationem, sed per propagationem. — Denique S. Paulus affirmat peccatum Adae ita traduci ad posteros, sicut Christi iustitia ad regeneratos: Sicut ergo, inquit ibidem S. Augustinus, ille, in quo omnes vivificabuntur, praeterquam quod se ad iustitiam exemplum imitantibus praebuit, dat etiam sui spiritus occultissimam fidelibus gratiam, quum latenter infundit et parvulis: sic et ille in quo omnes moriuntur, praeterquam quod eis, qui praeceptum Domini voluntate transgrediuntur, imitationis exemplum est, occulta etiam labe carnalis concupiscentiae suae tabificavit in se omnes de sua stirpe venientes.

Respondebant 2. Per peccatum quidem hic significare Apostolum illud peccatum, quod origine contrahitur, non tamen proprie, sed metonymice esse locutum; ita ut eius fuerit sensus, quod per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, hoc est, peccante uno homine morbus quidam, et pronitas ad peccandum, mortalitas, et aliae aerumnae in mundum intraverunt: hos enim peccati effectus, peccatum metonymice nominavit Apostolus: ita explicat Zuinglius ad hunc locum. — Contra, praefatis verbis Apostolus manifeste distinguit peccatum ab ipsius poena, cuiusmodi est mors: asserit utrumque per unum hominem, Adamum scilicet, in hunc mundum intrasse; et merito quidem; nam si per peccatum ipsius poenam intelligeret cum dicit: peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors, sensus esset, quod mors in hunc mundum intravit, et per mortem mors; qua certe locutio omnino foret absurda. Adde quod, licet metonymice interdum peccatum pro poena peccati accipiatur in Scriptura, quo sensu concupiscentiam peccatum appellat Apostolus; nusquam tamen Scriptura affirmat peccare, aut peccatorem esse quempiam propter solam causam, vel poenam peccati: hic vero diserte pronunciat Apostolus In quo omnes peccaverunt.

Respondebant denique, peccatum in illis Apostoli verbis non significare peccatum originale filiorum Adam, sed corum peccatum actuale, quod per unum hominem dicitur introisse in mundum, quia tum primum coepit esse peccatum in mundo, quando fuit in Adamo, qui erat pars mundi. Ita etiam explicat Zuinglius lib. De Baptismo. — Contra, si haec interpretatio haberet locum, sequeretur quod non per unum hominem, sed per unum Angelum peccatum in hunc mundum intraverit, siquidem Angelus prius mundi pars extitit, et peccavit, quam homo. Si vero de mundo corporali, et de corporeis eius partibus intelligendum esse Apostolum dicat Zuinglius, adhuc verum non erit, quod ait Apostolus, peccatum per unum hominem in hunc mundum intrasse: prius enim peccavit Eva quam Adamus, et ipsa peccante peccatum in hunc mundum intravit: ergo non loquitur Apostolus de ipso solo peccato actualis primi Parentis in hunc mundum ingresso, sed etiam de eius transitusione ad posteros, non per imitationem, sed per propagationem. — Denique eandem veritatem insinuat Apostolus ex illo ad Ephesios, cap. 2.: Eramus natura filii irae sicut et caeteri, hoc est ex nostrae natura primordiis, sive ex conceptione et nativitate nostra, irae Dei et vindictae eramus obnoxii. At nemo est ira Dei ac vindictae obnoxius nisi propter peccatum: igitur revera peccatum primi parentis ex eius propagatione haereditamus.

Respondebant Iuliani Pelagianorum patronus Apostoli dictum ex vi sermonis et textus graeci sic verti posse: Eramus prorsus filii irae. Et revera S. Hieronymus hanc interpretationem non reiicit, quamvis alteram magis probet ac sequatur. — Sed eam in qua habetur naturae esse anteponendam probat S. Augustinus ex summo latinorum omnium codicum consensu: Nonne, inquit, hinc admoneri debuisti, antequam contra eos defenderes catholicam fidem: quia non fere invenitur latinus codex, si non a nobis nunc incipiat emendari, vel potius in mendosum mutari, ubi non naturae sit scriptum? Quod utique caecius debuit Interpretum antiquitas, nisi etiam fidei haec esset antiquitas, cui vestra cupit resistere novitas. (Lib. 6. Contra Iulianum, cap. 10).

§ 2. — Eadem veritas probatur ex Conciliis. — Primo quidem ex Concilio Palaestino, in quo proscripta fuit, et damnata Pelagiana Haeresis, a Caelestio Pelagii discipulo iam evulgata; recensitis enim omnibus articulis quibus continebantur omnes Pelagii, et Caelestii errores, quorum praecipuos refert Sanctus Augustinus lib. De gestis Pelagii, cap. 18. et 30. interrogatus Pelagius a Patribus Synodi quid de iis sentiret, ait: Anathematizo illos qui sic tenent, aut aliquando tonuerunt: quibus tamen verbis lusit nimiam Patrum credulitatem, imo et etiam ipsum S. Augustinum qui, ut ait in lib. De peccato originali, cap. 11. Ea responsione Pelagii tutam istam quaestionem consumptam esse gaudebam: confessusque mihi apertissime videbatur, esse in parvulis originale peccatum: Anathema dicendo eos, qui peccato Adae ipsum solum, non etiam genus humanum crederent laesum, et in eo statu opinarentur esse parvulos, in quo ille homo primus ante praevaricationem fuit. Sed postea cum legissem quatuor eius libros, et invenissem hominem adhuc contra Catholicum fidem de parvulis sentientem, plus mirari coepi, tum imprudentem in Ecclesiastico iudicio, et de tanta Quaestione inendacem.... In eisdem quippe libris, et contra peccati ex Adamo in parvulos transitum loquitur, et de gestis Palaestinae Synodi gloriatur; ubi eos qui sic tenent celeriter damnasse putatus est, et absolutione fallendo furatus est. — Secundo, eadem veritas definita est in Concilio Milevitano secundo sub Innocentio primo, in quo Canone 1. haec de peccato originali sententia traditur. Placuit, ut quemquam parvulos recentes ab uteris matrum baptizandos negat, aut dicit in remissionem quidem peccatorum eos baptizari, sed nihil ex Adam contrahere originalis peccati, quod regenerations lavacro expietur: unde sit consequens, ut in eis forma Baptismatis in remissionem peccatorum non vera, sed falsa intelligatur, anathema sit. — Tertio, idem definivit Concilium Arausicanum secundum sub Felice quarto Contra Semipelagianos, et Massilienses, in quo Canone 2. definitur: Si quis soli Adae praevaricationem suam, et non eius propagini asserit nocuisse, aut certe mortem tantum corporis, quae poena est peccati, non autem etiam peccatum, quod est mors animae, per unum hominem in omne genus humanum transiisse testatur, iniustitiam Deo dabit contradicens Apostolo dicenti: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. — Quarto, idem determinatum fuit in Concilio Florentino in decreto Eugenii Quarti Summi Pontificis, quo definitur, Morum animas, qui in actuali mortali peccato, vel solo originali decedunt, mox in infernum descendere, poenis tamen disparibus puniendas. — Quinto denique hoc ipsum omnium clarissime determinavit Concilium Tridentin. Sess. 5. Canone 2. et sequentibus; ubi ad verbum repetit, et innovat decreta Concilii Milevitani et Arausicani, ita scribens: Si quis Adae praevaricationem suam, et non eius propagini asserit nocuisse etc. Et Can. 3: Si quis hoc esse peccatum quod origine unum est, et propagatione, non imitatione transfusum in hominibus, inest unicuique proprium, vel per humanae naturae vires, vel per aliud remedium asserit tolli, quam per meritum unius Salvatoris Domini nostri Iesu Christi, etc. anathema sit.

§ III. — Probatur idipsum auctoritate SS. Patrum. — Constantissima apud SS. Patres, concorsque fuit semper de peccati Adami in posteros transfusione sententia: nam ait S. August. lib. 3. De peccatorum meritis, et remissione, cap. 7. Ab initio usque ad praesens tempus, quo ista novitas nititur esse: hoc de originali peccato apud Ecclesiae fidem tanta constantia custoditum fuit, ut ab iis qui dominica tractarent eloquia, magis certissimum proferretur ad alia refutandi, quam id tamquam falsum refutari ab aliquo tentaretur. Quod utique plurimis probat SS. Patrum sententiis, quas ipsemet selegit, et protulit S. Augustinus, ut videre est in lib. 1. adversus Iulianum, cap. 3. et 7.

Proferri potest in primis S. Dionysius Areopagita lib. De Ecclesiastica Hierarchia, cap. 6., ubi peccatum primi hominis toti naturae humanae adscribit, non tantum secundum poenam, sed etiam penes culpam: Humanam, inquit, naturam initio stolide a divinis beneficiis prolapsam, ob meritum passimibus variis vitae suscepit, et mortis corruptibilis finis. Quippe perniciosa illa a caelesti bonitate defectio, et sacrae in Paradisi legis praevaricationem, qua sponte sua blandis mulcentibus, atque infestis adversarii fraudibus sedes vitale excusserat iugum, his quae sunt divinis bonis contraria tradidit. Quibus docet, humanam naturam ideirco caruisse divinis beneficiis sibi in prima formatione collatis, quia a Deo voluntarie deficiens fraudibus Satanae vitale iugum excussit. — Secundo, prodit S. Ignatius, qui in Epistola ad Trallianos ita loquitur: Vos ergo succincti mansuetudine, imitatores estote passionum Christi, et dilectionis eius, qua dilexit nos, dans semetipsum pro nobis ut nos sanguine suo mundaret ab antiqua impietate. — Tertio, S. Iustinus Martyr, qui in dialogo cum Tryphone ait: Ad hominem eum non idem venisse pro comperto habemus, quod vel baptismi lavatione, vel spiritus in specie columbae adventu opus ei fuerit, sicut nec nasci, et crucifigi propter functionis huiusmodi indigentiam sustinuit: sed humani generis causa, quod peccatum per Adam in mortem, et fraudem seductionem serpentis considerat, ut interim propriam pro se male agente eiusque culpam taceam. — Quarto, Irenaeus Lugdunensis

Episcopus lib. 6. cap. 17. Delevit, inquit, Chirographum debiti nostri, figens illud cruci: uti quemadmodum per lignum facti sumus debitores Deo, per lignum accipimus debiti remissionem. Et cap. 19. Quemadmodum, inquit, adstrictum est morti genus humanum per Virginem, salvatur per Virginem, aequa lance disposita, virginalis inobedientia per virginalem obedientiam; adhuc enim protoplasti peccato per corruptionem Primogeniti emendatione succedente, serpentis prudentia dericta per simplicitatem columbae, vinculis illis resoluti sumus per quae ligati fueramus morti. Ex quibus S. Augustinus lib. 1. contra Iulianum, cap. 3. sic eum compellat: Videsne antiquum hominem Dei, quid de antiqua serpentis plaga sentiat? Quid de similitudine carnis peccati, per quam sanatur plaga serpentis in carne peccati? Quid de protoplasti peccato per quod obligati fueramus? — Quinto, Tertullianus in lib. De Anima, cap. 5. sic habet: Omnis anima, quae est usque in Adam condemnatur, donec in Christo recenseatur: tamdiu immunda quamdiu recensetur: peccatrix autem, quia immunda. Et libro De habitu muliebri, cap. 1.: Ut non magis in sordibus ageret, et squallidorem potius affectaret, ipsam se circumferens Evam lugentem et paenitentem: quo plenius id quod de Eva trahit (ignominiam diei primi delicti, et ignominiam perditionis humanae) omni satisfactionis habitu expiaret. In doloribus et anxietatibus paries, mulier, et ad virum tuum conversio tua; et ille dominabitur tui: et Ecce te esse nescis? Tristi sententia Dei super sexum istum, vivit adhuc reatus necessitatis est. Tu es diaboli ianua, tu es arboris illius resignatrix etc. — Sexto, Origenes Homilia 8. in Leviticum: Quaecumque anima, inquit, in carne nascitur, iniquitatis, et peccati sorde polluitur, propter quod dictum est: Nemo mundus a sorde, nec infans, cuius est unius diei vita super terram, et ut scias esse in hoc grande mysterium, et tale, quod nulli sanctorum umquam haec sententia contigerit, nemo eorum omnibus sanctis instituit diem festum, vel concilium magnum egisse in die natali sui filii, vel filiae suae etc. Paulo post: Quod si placet audire quid etiam alii sancti de ista nativitate senserint, audi David dicentem: in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis peperit me mater mea; ostendens quod quandoque anima in carne nascitur, iniquitatis et peccati sorde polluitur: et propterea dictum est illud quod iam superius memorarimus, quia nemo mundus a sorde, nec si unius diei sit vita eius. Similiter tractatu nono in Matthaeum: Et forsitan quidem secundum hanc nativitatem nemo est mundus a sorde etsi unius diei sit vita eius, propter nativitatis nostrae carnalis mysterium: secundum quod ait David ex persona omnium nascentium ex carne et sanguine: quoniam in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis concepit me mater mea. Idem in Homil. 14. in Luc.: Parvuli baptizantur in remissionem peccatorum. Quorum peccatorum? Vel quo tempore peccaverunt? Aut, quomodo potest ulla lavacri in parvulis ratio subsistere, nisi iuxta illum sensum de quo paulo ante diximus: nullus mundus a sorde, nec si unius diei quidem fuerit vitae eius super terram; et quia per baptismi sacramentum nativitatis sordes depuruntur, propterea baptizantur et parvuli? — Septimo, Cyprianus lib. 3. Epistolarum Epistola 3. quae est ad Fidum, in qua probat parvulos esse baptizandos: Quia, inquit, si gravissimis delictoribus, et in Deum multo ante peccantibus, cum postea crediderint, remissa peccatorum datur, et a baptismo, atque gratia nemo prohibetur: quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccavit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus, contagium mortis antiquae prima nativitate contraxit? Qui ad remissionem peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod illi remittuntur non propria, sed aliena peccata. — Octavo, S. Athanasius Sermone in illud, omnia mihi tradita sunt, ait: Postquam peccaverat, et lapsus fuerat homo, eiusque lapsu perturbatis omnibus, mors incaluisset ab Adam usque ad Christum, terraque execrationi data fuisset, infernus apertus, Paradisus clausus, coelum infensum, et tandem corrupto, et interempto homine invaluerat diabolus contra nos etc. — Nono, S. Hilarius Ecclesiae Catholicae adversus Haereticos acerrimus defensor, inquit Sanctus Augustinus, in Expositione 118. explicans illa verba, Vivat anima mea, et laudabit te, ait: Vivere se in hac vita non reputat, quippe qui dixerat: Ecce in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis concepit me mater mea, Scit sub peccati origine, et sub peccati lege esse se natum: postque sic Iulianum compellat S. Augustinus praefato loco: Hunc virum tanta in Episcopis Catholicis laude praeclarum, tanta notitia, famaque conspicuum, de peccato originali ante, si quid tibi frontis est, criminari. — Decimo, S. Ambrosius hanc eandem veritatem constantissime propugnat variis in suarum lucubrationum locis, praesertim ad c. 1. Evang. S. Lucae ubi haec habet: Iordanis conversus est retrorsum, significavit salutaris lavacri futura mysteria per quae in primordia naturae suae, qui baptizati fuerint parvuli, a malitia reformantur. Et ad caput 2.: Non enim, inquit, virilis coitus vulvae virginalis secreta reseravit, sed inmaculatum semen inviolabili vero Spiritus Sanctus infudit. Solus enim per omnia ex natis de femina sanctus Dominus Iesus qui terrenae contagio corruptelae immaculati partus novitate non senserit, et caelesti puritate depulerit. Et ad caput 1.: Omnes in Adam morimur, quia per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit in quo omnes peccaverunt, illius igitur culpa mors omnium est. Et ad caput 10.: Cave ergo, inquit, ne ante nuderis, sicut Adam nudatus est, mandati caelestis custodia destitutus et exutus fidei vestimento, et sic lethale vulnus acceperit, in quo omne genus occidisset humanum, nisi Samaritanus ille descendens, vulnera eius acerba curasset. Et ad caput 15.: Fuit Adam, et in illo fuimus omnes: periit Adam, et in illo omnes perierunt. Et in Psalmo 30 qui a S. Augustino laudatur sub titulo Apologiae David: Antequam nascamur, inquit, maculamur contagio: et ante usuram lucis, originis ipsius excepimus iniuriam, in iniquitate concipimur. Non expressit utrum parentum, an nostra, et in delictis generat mater sua, nec hic declaravit utrum in delictis suis mater pariat, an iam sint et aliqua delicta nascentis. Sed vide ne utrumque intelligendum sit: quoniam et parentes non carent lapsis, nec conceptus iniquitatis exors est. Nam si nec unius diei infans sine peccato est, multo magis nec illi materni conceptus dies sine peccato sunt.... Concipimur ergo in peccatis parentum, et in delictis eorum nascimur. Sed et ipse partus habet contagia sua; nec unum tantummodo habet ipsa natura contagium. Et infra, de Christo Domino loquens haec habet: Dignum eternum fuit, ut qui non erat habiturus corpori peccatum prolapsionis, nullum sentiret generationis naturale contagium. Merito ergo David hebiliter in se deploravit ipsa inquinamenta naturae, quod prius inciperet in homine macula, quam vita. Et enarratione in Psalm. 18. ad illa verba: Iniquitas calcanei mei circumdabit me, ait: Alia est iniquitas nostra, alia calcanei nostri, in quo Adam dente serpentis est vulneratus, et obligationem haereditariae successionis humanae suo vulnere dereliquit, ut omnes illo vulnere clauderemus. Et lib. De Tobia, cap. 9.: Quis iste peccati funerator, inquit, nisi diabolus, a quo Eva mutuata peccatum obnoxiae successionis, usuris defruderat omne genus humanum? Denique quasi malus fenorator, chirographum tenuit, quod postea Dominus suo sanguine deleverit. Et cap. 22.: Diabolus Evam decepit, ut supplantaret virum, obligaret haereditatem. — Undecimo, S. Basilius, in Expositione Psalmi 52. Nequit homo, inquit, mundo corde, ac liber omnino a sorde peccati inveniri, etiamsi unius diei tempore supra terram vixerit, etc. — Duodecimo, Cyrillus Hierosolymitanus Catechesi secunda. Per hanc, inquit, Pater noster Adam pulsus est, et pro Paradiso admirandos quodammodo sponte sua fructus ferente, terram spiniferam accepit. Quid igitur, dixerit aliquis, decepti perimus? numquid non est deinceps salus? Cecidimus, an non licet resurgere? — Cyrillo Hierosolymitano concinit Cyrillus Alexandrinus, lib. 2. De adoratione in spiritu et veritate: Nonne, inquit, verum esse, ais, morti obnoxiam factam esse hominum naturam ex maledicto illo veteri? Dictum namque adversus nos est quod est ipsi Adam veluti primitivi nostri generis, et supremo radici dictum. Cum igitur cecidisset, ut ipsum generis nostri initium morti, quae ex peccato extiterat, subiectum esset, necessario in ipsos quoque hoc malum pertransivit, et una cum radice germina quoque eius illa prodeuntia depastum est. Et lib. 3. Nam ex quo regnavit peccatum super omnes qui in terris versantur, cum maxime proni sint ad mala ab adolescentia, ut scriptum est, et omnium corda diligenter incumbunt ad perficiendi voluntatem, necessario mortis poenam incurrimus... sed corruptam hominis naturam Auctor ipse misertus est: itaque ille Unigenitus factus est homo, corpusque naturae morti obnoxium gestarit, et caro factus est, ut morte tolerata quam per peccati culpam nobis iam imminebat, destrueret peccatum etc. — Decimotertio, S. Gregorius Nazianzenus, Oratione tertia De pace sic ait: Totus lapsus sum, atque ex primogeniti hominis inobedientia, et diaboli fraude condemnatus sum. Et oratione 1. in Nativitatem Christi: Celebramus, inquit, Dei ad homines adventum, ut ad Deum accedamus, aut, ut aptius vero utar, redeamur, ac deposito veteri homine, novum induamus: et quemadmodum in veteri Adamo mortui sumus, ita in Christo vivamus, dum nimirum cum Christo et nascimur, et Cruc affigimur, et sepelimur, et resurgimus. Pulchra enim in contrarium mutatio mihi subeunda est, ut quemadmodum ex secundis rebus molesta venerunt, sic etiam ex molestis laeta et iucunda redierint. Uberrime abundavit peccatum, superabundavit et gratia: et, si gustus eodem meruit, quanto magis Christi passio iustificabit? Et ad finem orationis: Descriptionem venerere, propter quam in coelis ipse describeris: et Nativitatem, pro qua nativitatis vinculis solutus es: et parvam illam Bethlehem honora, quae te in Paradisum reduxerit. — Decimoquarto, S. Hieronymus, Qui, inquit S. Augustin. cap. 7., Graeco, et Latino insuper, et Hebraeo eruditus eloquio, ea Occidentali ad orientalem transiens Ecclesiam in locis Sanctis, atque in litteris sacris usque ad decrepitam duxerit aetatem: cuius nobis eloquium ab Oriente usque ad Occidentem quasi instar lampadis resplenduit, non solum de hac re sensit, prompsitque sententiam. Nam in caput. 6. Oseae ait: Et ibi, hoc est in Paradiso, omnes praevaricati sunt in me, et in similitudinem praevaricantis Adam: non enim mirum, si quod in parente praecessit, etiam in filiis condemnetur. Item in Comment., cap. 2. Micheae: Cum quisquis nostrum cum Adam de Paradiso cecidit, et in huius mundi captivitate versatur. Et in Ionam aperte dixit: Quod etiam parvuli peccato offendensis Adae tenentur mortis. Ex quibus sic laudato loco Iulianum interpellat S. Augustinus: Itane tuum sic amabis errorem, in quem iuvenili confidentia, et humano lapsus incautius decidisti, ut ab istis Catholicae unitatis, et veritatis sacerdotibus, tanta inter se fidei concordia congruentibus, in tam magna causa, ubi Christiana religionis summa consistit, non solum dissentire, sed quasi quosdam Manichaeos insuper nuncupare? — Denique, S. Ioannes Chrysostomus, quem pra caeteris patribus Pelagiani commendabant, quasi ab eorum partibus staret, pluribus locis peccatum originale astruit, ut ibidem annotat S. Augustinus, maxime vero Epistola ad Olympiadem ubi ait, Adam sic peccasse illud primum peccatum, ut omne genus humanum in commune damnaret. Item Homilia ad Neophytos, ex qua pro sua erronea sententia aliquid Pelagiani proferebant, ait: Quod nos Christus invenerit, et paterno Chirographo nostro, quod scripsit Adam, et posterioribus propriis debitis obligatos etc. Similiter Hom. 10. in Epistolam ad Rom. exponens illam S. Apostoli sententiam: per unum hominem peccatum intravit in mundum, scribit: Non ipsum peccatum quod legis transgressione ortum est, sed illud quod ab Adam innocentia, ipsum illud, inquam, peccatum erat, quod omnia perdebat. Et quaeiam rei huius probatio fuerit? Nempe quod homines ante legem interirent. Regnabat enim mors ab Adam usque ad Moysen, in eos quoque qui non peccaverant. Quomodo regnavit? Id similitudinem transgressionis Adam, qui typum gerit illius futuri: propterea enim et typus est Iesu Christi Adam. Quomodo typus? Quia quemadmodum ille omnibus a se (etiamsi de ligno non comedissent) auctor mortis extitit, eius quae ex cibum illum introducta est: sic et Christus omnibus a se quamvis iuste non agentibus, iustitiae lumen conciliator extitit, eius, quam omnibus nobis per crucem largitus est. Et infra: Et cum tibi Iudaeus dixerit: quo pacto uno recte agenti Christo, universus orbis salvus factus est? possis illi respondere: quo pacto uno non obediente Adam universus orbis condemnatus est? Quumquam nihil simile inter se habent peccatum et gratia, mors et vita, diabolus et Deus. Plura alia habet ibidem his similia, unde S. Augustinus loco supra laudato colligit: Quis autem non videat, si peccatum primi hominis, non propagine, sed imitatione per omnes homines pertransivit, neminem pro alio, sed suo damnari unumquemque peccato, quod non alius in eo generando transmisit, sed ipse imitando sua voluntate commisit? Haec S. August. qui plures alias similes auctoritates Patrum Orientis, et Occidentis Ecclesiae colligit, et profert adversus Iulianum, quibus eius pervicaciam reprimit, et retundit. Hinc cap. 8. eiusdem libri 1. sic cum interpellat: Cum viderem te in libris tuis non antelucano concilio temperantem, sed insano concitio turbulentum: introduxi te sedandum, atque sanandum, non alicuius Philosophi adiutorio, sed in sanctorum Patrum pacificum, honorandumque concentum. Sit operae pretium, obsecro te, aspice illos quodammodo aspicientes te, et mansuete ac leniter dicentes tibi: Itane nos, fili Iuliani, Manichaeos sumus? Vade, quid respondebis? Quibus eos oculis intueberis? quae tibi argumenta succurrent? Qua dictionis Aristotelis Categoria: quibus ut in nos velut artifex disputator insilias, videri appetis elinatus? Quae tuorum argumentorum vel acies vitrea, vel plumbei pugiones in illorum conspectu exeri audebunt? Quo ab iis te errore non lugent, nudumque destituent? An forte dicturus es neminem illorum te in isto crimine nominasse? Et quid facies cum tibi dixerint: Tolerabilius dente maledico nomina configeres nostra, quam fidem nostram, cuius merito in coelo, nomina scripta sunt nostra? An forte tacebis eos: Nec fidem vestram ullo tali crimine violari? Sed qua confidentia id dicere audebis, homo qui dicis Manichaeum esse sensum, confiteri ex Adam trahere nascentes originale peccatum, quod isti confessi, atque professi sunt, quod in Christi Ecclesia suorum rudimentorum tempore dixerunt: quod Christi Ecclesiam suorum honorum tempore docuerunt, qui per Spiritum Sanctum tam multa peccata omnibus, quos baptizare potuerunt, tum multis parvulis sola originalia remiserunt? Iterum te admoneo, iterum rogo, aspice tot, ac tales Ecclesiae Catholicae Defensores, utique Rectores. Vide quibus tam gravi, tanque nefario irrogaris iniuriam. — Ex his apparet quam insipide, ne dicam insanie, Sociniani, veterum haeresum, quae Christi divinitatem, meritum et satisfactionem insectantur, restauratores oblatrant, S. Augustinum primarium esse doctrinae de peccato originali architectum cumque hoc novellum dogma in Ecclesiam inrexisse, cum antea SS. Patres in opposita essent sententia.

§ IV. — Eadem veritas ratione Theologica evincitur. — Primo namque eam probat Seraphicus Doctor dist. 30. qu. 2., triplici ratione petita ex Dei visionis carentia, rationali erubescentia, concupiscentiae praedominantia. Primo quidem, carentia visionis Dei hoc manifestat, quia nullus debet aeterno bono, ad quod factus est, privari, nisi in se habeat aliquid per quod indignus sit divino aspectui praesentari: tale autem non est, nisi culpa: si igitur omnes quotquot sunt, visione Dei privantur, nisi per baptismum fluminis, vel flaminis renascantur; planum est, quod omnes quotquot sunt, contrahunt ex sua origine culpam. — Secundo, ex erubescentia etiam rationis, hoc manifestat: nullus enim rationabiliter erubescit de his passionibus, quas habet a natura, nisi insint ei per aliquam culpam: sed omnis homo naturaliter erubescit ex genitalium membrorum motu: ex hoc igitur colligitur, et manifestatur, quod quilibet in seipso, non tantum poenaliter, sed etiam vituperabiliter, et culpabiliter est corruptus, quantum est de sua origine. — Tertio, ex praedominantia concupiscentiae: haec evidentissime manifestat: certum enim est, quod tunc anima hominis est ordinata, quando spiritus est sub Deo, et caro et virtutes animales sunt sub spiritu, et sequuntur eius imperium: ab oppositis igitur tunc anima hominis est perversa, quando caro, et virtutes animales praesunt spiritui rationali. Et hoc quidem verum est de plano, non tantummodo secundum Fidem, verum etiam secundum Philosophiam: sed in homine vigor concupiscentiae, et lex membrorum, quam unusquisque habet a nativitate, captivat spiritum, et ei praedominatur. Ex hoc igitur clarum et apertum est, quod anima cuiuslibet a nativitate perversa est et inordinata. Sed sicut ordinatio in homine, et rectitudo iustitia est, sic perversitas, et inordinatio culpa est: si igitur natura cuiuslibet hominis per legem concupiscentiae perversa est a sua origine: in quolibet homine indubitanter ponendum est esse peccatum originale, quantum est de sua prima nativitate. — Confirmat demonstrando qualiter Adamus potuerit totam naturam corrumpere, et culpabilem facere suo peccato triplici conditione concurrente: Prima est, quia non tantum erat humanae naturae individuum: sed totius humanae naturae principium. Secunda est, quia non tantum fuit sibi datum mandatum sicut singulari personae, sed tamquam stipiti totius humanae naturae, et hoc bene indicat textus. Quia mandatum illi descendit per virum ad mulierem. Tertia, quia Adam innocentiam et immortalitatem susceperat pro se, et pro tota sua posteritate, unde ipse innocens et immortalis generasset immortalem et innocentem. Quia igitur ipse erat omnium principium, et transgressus est mandatum quod datum erat, secundum quod erat principium, et amisit illam iustitiam et innocentiam quam debebat omnibus posteris conservare, hinc est quod per ipsum originali iustitia sumus privati, et in eius infectione caeteri sunt infecti; non tantum poenaliter, sed etiam culpabiliter: tum propter debitum ordinationis, quae debet esse in nobis; tum propter carentiam illius innocentiae, quam deberemus habere; tum propter praedominantiam concupiscentiae, per quam animae nostrae sunt inordinatae et iniustae; et si iniustae sunt et inordinatae, necesse est eas summae iustitiae displicere. Patet igitur quod tota humana natura corrupta est, non solum poenaliter, sed etiam culpabiliter.

Probat secundo Doctor Subtilis in 2. dist. 32. n. 8. Quicumque ab Adamo propagatus caret iustitia originali, quam a Deo acceperat posteris traducendam, peccato originali foedatur: sed omnes Adami posteri, nisi speciali divino privilegio preveniantur, carent illa iustitia originali: ergo, etc. Minor constat ipsamet experientia, qua unusquisque nostrum experitur se nudatum esse eximiis illis dotibus, quibus illustratus fuerat Adamus in ipso suae formationis exordio. Maiorem probat Doctor ex illa doctrina S. Anselmi in lib. 1. De Conceptu Virginali, c. 27. dicentis: Non accusat spontanea, quam fecit, iustitiae desertio, nec personas excusat recipiendi impotentia, ut declarat cap. 2. Quoniam ipsa sibi impotentiam fecit deserendo iustitiam in primis Parentibus, in quibus tota natura erat, et semper debitrix est habere potestatem, quam ad observandam semper iustitiam accepit. Ex quibus sic ratiocinatur Doctor: iustitiam accepit Adam pro se, et pro tota natura humana qua tunc erat in eo: ergo tota natura, quae erat in Adam, erat iustitiae receptivae debitrix, et ideo iuste Deus exigit a tota natura humana, quaecumque illa sit, iustitiam sibi commissam, omne enim donum est debitum, praesertim quando vertitur in donantis iniuriam: universa autem naturae humanae tunc in Adamo existenti iustitiae originalis donum fuit concreditum, et misere in iniuriam Creatoris deperditum: ergo ab universa natura est debitum. — Confirmat Doctor ibidem n. 10. Omne donum est debitum, quod datur ab ipso Deo dante, idest quantum erat ex parte Dei, quia sine speciali dono non conferebatur filio, nisi adesset impedimentum: ergo ex illa collatione facta patri, filius est debitor iustitiae sibi datae. Maior probatur: accipiens enim voluntatem et gratiam, licet ei non detur opus meritorium in se, sive voluntate consequente, datur tamen sibi in gratia, in qua est voluntate antecedente, et virtualiter, et propter hoc accipiens gratiam, debitor est bonorum operum, quae virtualiter continentur in gratia illa, ita quod amittens gratiam, et frequenter peccans, non tantum punitur pro amissione gratiae, quia tunc qui pluries, et qui paucius peccarent, aequaliter punirentur. Alior patet ex lege divina, qua statuitur per patrem non ponentem obicem per peccatum quasi naturaliter propagari iustitiam, non quidem quia pater eam transfunderet, cum sit donum supernaturale; sed quod Deus ipse naturae cooperaretur regulariter dando iustitiam propagato, sicut modo animam intellectivam creat, corpori perfecte organizato. Haec Doctor.

Probatur tertio ex necessitate baptismi: baptismus enim absolute necessarius est ad remissionem peccati: sed iuxta Apostolicam traditionem, ut docet S. Dionysius lib. De Ecclesiastica Hierarchia, capite ultimo, Origenes Homilia 8. in Leviticum, Cyprianus lib. 3. Epistola 3. et alii Ecclesiae Patres, baptismus est parvulis administrandus; ergo supponit in ipsis peccatum eluendum: non actuale; ergo originale. Probatur maior: tum ex verbis Christi dicentis Ioan. 3. Nisi quis renatus fuerit ex Aqua, et Spiritu Sancto, non potest intrare in regnum Dei: cur autem renasci deberet per gratiam, nisi eius generatio corrupta fuisset per peccatum? Tum quia qui baptizantur mortui erant peccato, et per baptismum resurgunt, et in novitate vitae ambulent, sicut loquitur Apostolus ad Romanos 6: ergo qui baptizantur, peccatum supponunt. Quippe, qui baptizantur, mundantur et abluuntur; Ephesiorum 5. Mundans eam lavacro aquae in verbo vitae: ad Titum 3. Per lavacrum regenerationis, et renovationis etc. Qualiter autem mundari et lavari posset, qui sordes et maculas non haberet? Denique, id probatur ex forma baptismi: videlicet ego te baptizo: quod idem est ac abluo, et mundo: abluere autem et mundare necessario supponunt sordes et immunditiam; non quidem corpoream, ad eluendas enim sordes corporeas, nec opus est determinata verborum forma, nec applicatione meritorum Christi: ergo sordes illae debent esse spirituales, ratione scilicet peccati. Falsam igitur, inquit S. Augustinus lib. 1. De peccatorum meritis, et remissione, capite 31. vel fallacem, oportet parvulis tradi baptismatis formam, in qua sonaret quod utique agi videretur, et tamen nulla fieret remissio peccatorum. Viderunt aliqui Pelagianorum, nihil execrabilius, ac detestabilius dici posse, atque sentiri. — Confirmatur ex baptismi caeremoniis, exorcismo videlicet, exnuntiatione, et insufflatione ab universali Ecclesia semper frequentatis: haec enim manifeste indicant daemones habere potestatem, et possidere animas infantium: daemon autem nullam habet auctoritatem nisi in homines peccatores: oportet ergo ut parvuli peccato inficiantur, priusquam per baptismum eripiantur de potestate tenebrarum, ut loquitur Apostolus ad Coloss. 1. Quam utique veritatem ab universali Ecclesia probatam docet S. Augustinus lib. 1. De Nuptiis, et concupiscentia, cap. 20. Non enim, inquit, dubitat fides Christi, quam novi Haeretici oppugnare cuperunt, et eos qui lavacro regenerationis abluntur, redimi de potestate diaboli, et eos qui non solum illa regeneratione redempti sunt, etiam parvulos filios redemptorum, sub eiusdem esse potestate captivos, nisi et ipsi eadem Christi gratia redimantur: ad omnes namque pertinere non dubitamus illud, de quo Apostolus loquitur beneficium Dei. Qui eruit nos de potestate tenebrarum. Hinc lib. 2. De Nuptiis, cap. 18. loquens de Iuliano ait: decusat Ecclesiam toto orbe diffusam, in qua omnes baptizandae infantiae non ob aliud exsufflantur, nisi ut ab illo Princeps mundi mittatur foras, a quo necesse est rasa irae possideantur, si in Christo non renascantur, et in eius regnum per gratiam, factae rasa misericordiae, transferantur. Idque ita notum omnibus Catholicis affirmat, ut qui hoc negant, exsufflandi, et exsibilandi sint. Sic enim lib. 6. contra Iulianum, cap. 5. eum interpellat: sic tu commemorans timuisti, tantum ipse ab orbe totus exsufflandus esses, si huic exsufflationi, qua Princeps mundi a parvulis eiicitur foras, contradicere voluisses. Quod utique confirmat Caelestinus 1. in Epist. ad Episcopos Gallicae, cap. 12. ubi asserit in universo mundo consuetudinem hanc invariata servari, ut sive parvuli, sive adulti ad baptismum accesserint, non prius vitae fontem subeant, quam exorcismis, et exsufflationibus Clericorum, Spiritus ab eis immundus abigatur.

Probatur quarto ex Redemptione Christi: Christus enim Dominus mortem obiit, non solum pro adultis, sed etiam pro parvulis: siquidem ait sanctus Paulus 2. ad Corinthios 5. Christus pro omnibus mortuus est: sed solum pro his, qui peccato mortui erant vivificandis Christus mortem passus est, ut ibidem significat Apostolus scribens: si unus pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt: ergo parvuli mortui sunt peccato; alias pro ipsis Christus non fuisset mortuus, eiusque Passionis prorsus fuissent extorres. Quisquis igitur, inquit S. Augustinus in responsione ad cap. 17. lib. 2. Iuliani, a peccato, in quo inimicitiae factae sunt, liberos esse parvulos dicit, profecto eos negat ad hanc reconciliationem propter quam Christus mediator factus est, pertinere. Proinde separat eos, et a iustificatione, quae fit in Christi sanguine, cuius fundendi causa quando eum bibendum commendavit, nulla, nisi in remissionem dicta est peccatorum. Tunde fit consequens ut parvulis peccata non habentibus mors Christi nihil prosit omnino.

Probat denique hanc veritatem S. Augustinus ex illis poenis et luctibus, quibus homines ab ipso sua nativitatis exordio subiiciuntur: quod fit ut merito dixerit Tertullianus: Homo vitam suam incipit fletu, prophetam calamitatis suae; vel ut ait S. Augustinus lib. 2. contra Iulianum, cap. 6. Post occulta spiramenta viscerum maternorum, qui nascitur, funditur in ortu ploraturus reatum, quem contraxit ante ortum. Unde Ecclesiasticus, cap. 11. Impone iugum super filios tuae a die exitus de utero matris eorum usque in diem sepulturae. Hinc S. Augustinus lib. 3. contra Iulianum, cap. 3. ait: Haec multa sub iusto, et omnipotente Deo non irrogarentur eius imagini, quibus multis in virtute exerceri infantilis aetas nun potest dici, si nulla ex Parentibus malo merito parvulorum. Unde lib. 5. contra eundem, ait: Quale durissimi huius iugi onus sentiens Tullius, hominem dixit, non ut a matre, sed tamquam a noverca natura editum in vitam, corpore et animo, et fragili, et infirmo: animo autem anxio ad molestias, humili ad timores, molli ad labores, prono ad libidines. Subdit autem: rem vidit, sed causam nescivit; cum enim Sacris litteris eruditus non esset, ignorabat originale peccatum.

§5. — PROPONUNTUR AC SOLVUNTUR OBIECTIONES. 1. QUAE PETUNTUR EX SACRA SCRIPTURA.

Obicies 1. Illud Ezechielis cap. 18. Filius non portabit iniquitatem patis: ergo qui ex Adamo ducunt originem, ipsius peccato non inquinantur.

Respondeo 1. Ezechielem intelligendum esse de peccatis parentum personalibus, quae in prolem non transeuntur, et ratione quorum filii divinae non subiiciuntur ultioni, nisi peccando actualiter prava parentum exempla sectentur.

Respondeo 2. Adami transgressionem etiam moraliter fuisse posterorum eius iniquitatem, qui in ipso velut humanae naturae capite constituti, Dei legem cum ipso transgressi sunt. Unde ait S. Augustinus lib. 1. De peccatorum meritis, cap. 10: Certe manifestum est, alia esse propria cuique peccata, in quibus hi tantum peccant, quorum peccata sunt: aliud hoc unum, in quo omnes peccaverunt, quando omnes illi unus homo fuerunt. Quocirca Iuliano obicienti neminem perire debere peccato alieno, respondet idem S. Augustinus lib. 1. Operis imperfecti, c. 118: Aliena sunt, sed paterna sunt: ac per hoc iure seminationis, atque germinationis, et nostra sunt. Addit cap. ibidem: Sic autem aliena sunt originalia peccata propter nullum in eis nostrae voluntatis arbitrium, ut tamen propter originis contagium esse inveniantur et nostra. Quid est ergo, quod clamas, et dicis non posse Deum, et dimittere peccata maioribus propria, et imputare parvulis aliena?

Respondeo 3. S. Augustinus lib. 6. in Iulianum cap. 20. verba praefata Ezechielis esse prophetica, iisque promitti beneficium novi Testamenti, et spiritualis haereditatis ad alterum saeculum pertinentis, qua per regenerationem delendum erat Chirographum paternum, ut non amplius noceret peccatum veteris Adami his qui novum Adamum per baptismum induissent; in hoc enim Testamento novo, inquit S. Augustinus, Per sanguinem Testatoris deleta paterna Chirographo, incipit homo paternis debitis non esse obnoxius renascendo, quibus nascendo fuerat obligatus.

Obicies 2. Illud Apostoli ad Romanos 5. dicentis: Sicut per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita et per unius obedientiae iusti constituentur multi: sed non omnes per hanc constituuntur iusti: ergo nec per illam omnes iniusti. Insuper signanter dicit Apostolus, peccatores constituti multi, non autem dicit omnes: ergo censet non propagatione, sed solum imitatione peccati Adami eius posteros peccatores fieri.

Respondeo ad primum, negando minorem: certum enim est quod per Christi obedientiam omnes iusti constituuntur, siquidem Christus pro omnibus factus est obediens, omnibusque media ad iustificationem et salutem necessaria promeruit: ergo qua ratione omnes per Christum iustificantur, qui in ipso spiritualiter renascuntur, etiam omnes constituuntur peccatores per inobedientiam Adami, qui ex ipso nascuntur ac propagantur.

Ad secundum respondet S. Augustinus lib. 6. contra Iulianum, cap. 21. Per multos, Apostolum intelligere Omnes, iuxta usitatam phrasim Scripturae: quod utique confirmat ex illa Genesis, 17. ubi Deus Abrahamo ait, Patrem multarum gentium posui te: cum tamen Genesis, 22. dicat: In semine tuo benedicentur omnes gentes: quibus ait S. Augustinus, easdem omnes multas, et easdem multas omnes esse monstratum est: Ideo autem, ait, sic locuta est Scriptura, quia possunt esse aliqua omnia, quae non sunt multa: sicut omnia dicimus Evangelia, et tamen brevi numero, idest quaternario continentur: et rursus possunt aliqua multa, non tamen omnia, sicut multos dicimus credere in Christum, nec tamen omnes credunt. Unde inter omnes ergo ad mortem per Adam, omnes ad vitam per Christum, quia sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur: idest ex prima origine generis humani nemo ad mortem nisi per Adam, et nemo per Adam nisi ad mortem: et nemo ad vitam nisi per Christum, et nemo per Christum nisi ad vitam.

Obicies 3. Idem Apostolus ibidem dicens: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysen, etiam in eos, qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae: sed peccare in similitudinem praevaricationis Adae esset inquinari ipsius peccato: ergo falsum est omnes Adami posteros ipsius peccato foedari.

Nego minorem: Nam inquit S. Augustinus lib. 1. De peccatorum meritis, cap. 11. sensus Apostoli est, quod mors regnaverit etiam ante legem scriptam, seu tempora Moysis, in illos etiam qui non peccaverunt actualiter, ut peccavit Adamus, seu, ut loquitur S. Augustinus, Qui nondum sua, et propria voluntate, sicut ille, peccaverunt, sed ab illo peccatum originale traxerunt, qui est forma futuri: quia in illo constituta est forma condemnationis futuris posteris, qui ex eius propagine crearentur, ut ex uno omnes in condemnationem nascerentur, ex qua non liberat, nisi gratia Salvatoris: ergo tantum abest ut exinde peccatum originale impugnetur, quinimo propugnatur.

Instabis: Apostolus ibidem dicit gratiam Christi in plures abundasse, quam abundaverit peccatum Adami: ergo saltem plures sunt, qui Adami peccato non fuerint inquinati.

Respondet ibidem S. Augustinus vocem illam plures, non significare comparationem eo loco, sed aequivalere voci, multos, Neque enim, inquit, plures iustificantur, quam condemnantur: sed multo magis abundavit: Adam quippe ex uno delicto reos gemuit; Christus autem etiam homines, qui delicta propriae voluntatis ad originale, in quo nati sunt, addiderunt, gratia sua solvit, atque dimittit: itaque sensus est, gratiam Christi non esse determinatam solum ad peccatum originale eluendum, quod ab Adamo contrahitur; sed etiam ad illa eluenda, quae postmodum actualiter committuntur; vel quod gratia Christi sit potentior et efficacior ad homines iustificandos, quam Adami peccatum ad eos inquinandos. Unde quod etiam revera gratia Christi in multo plures abundavit, quam Adami peccatum; siquidem beata Virgo originalis peccati expers, gratia Christi copiosissime ditata, ac dotata fuit. Eva pariter Adami peccato rea non extitit, imo peccati ipsi fuit occasio, qua tamen Christi gratia iustificata est; nam inquit ibidem S. Augustinus, Regnum mortis sola in quolibet homine gratia destruit Salvatoris, quae operata est etiam in antiquis Sanctis, quicumque antequam in carne Christus veniret, ad eius tamen adiutricem gratiam, non ad legis naturam, quae iubere tantum, non adiuvare poterat, pertinebat.

Obicies 4. Illud Apostoli 2. ad Corinthios, 5. Omnes nos manifestari oportet ante tribunal Christi, ut referat unusquisque propria corporis, sive bona, sive mala: ergo soli sunt damnandi, qui proprium peccatum admiserunt.

Nego consequentiam, nam ut optime arguit S. Augustinus, lib. 6. Contra Iulianum, cap. 10. Parvuli ante tribunal Christi manifestabuntur, vel non: si non manifestabuntur; quid te adiuvat ista sententia, quando ad eos non pertinet (nempe parvulos) quorum nunc agitur causa? si autem manifestabuntur, quomodo reportat eorum quisque quod gessit, qui nihil gessit, nisi quia pertinet ad eos, quod per corda et ora gestantium, sive credunt, sive non credunt?... Nam quomodo reportat bonum, ut intrent in regnum Dei, si hoc reportat quisque quod gessit, nisi quia pertinet ad parvulum, etiam quod per alterum gessit, idest, credidit? Sicut itaque, quod credidit pertinet ad eum, ut reportet bonum, hoc est percipiat Dei regnum; sic ad eum pertinet etiam si non credidit, ut reportet condemnatione iudicium, quia Evangelica est et ipsa sententia dicendo: qui non crediderit condemnabitur.... Unde ergo, quam importune nolis parvulum de alieno peccato reportare malum, et velis eum de alieno recte facto reportare bonum, non qualecumque, sed Dei regnum: alienum quippe, cum credidit per alterum, sicut alienum opus fuit, cum peccavit in altero.

Obicies 5. Illud Apostoli ad Romanos 3. Per legem cognitio peccati: ubi ergo legis cognitio nulla est, ibi nec peccati cognitio esse potest: ubi vero peccati cognitio non est, ibi nec praevaricatio est: adeoque nec damnatio quoque ibidem esse potest. Idem enim hoc Paulus testatur ad Romanos 1. dicens: siquidem ubi non est lex, ibi nec praevericatio est. Iam ergo istorum testimoniorum vim, et potentiam considera, qui tanta est, ut omnia omnium Theologorum de originali peccato commenta penitus subvertat. Morbus enim hic nobis damnationem adferre nequit, quae tum demum subsequitur, cum legem oculis nostris expositam conspicati, adhuc tamen morbo hoc, et affectu corruptae naturae impulsi, legem transgredimur. Haec Zuinglius.

Respondeo, nullam esse praefatam Zuinglii consequentiam, non enim Apostolus ait, ubi legis cognitio non est, nec praevaricatio est, quaerat Zuinglii collectio; sed ubi lex non est, nec praevaricatio est, quod utique verissimum est, nulla namque fingi potest praevaticatio nisi sit lex, quae praevaticando violatur. Deinde, Zuinglius assumit tamquam certum, quod potissimum in Quaestione versatur, solam videlicet praevaticationem, qua est actuale peccatum, esse proprie peccatum quod homines damnare potest; id enim omnes Catholici pernegant, et contrarium apertis Scripturae textibus supra probavimus. Falsum pariter, quod tanquam certum supponit, nimirum nullam esse damnationem, ubi nulla est legis praevaricatio; nam idem Apostolus ad Romanos 9. dicit infantes nihil boni, aut mali fecisse, ac per hoc nullam Legem propria voluntate praevaticatos esse: ipsomet ad Romanos, 5. scribit: Sicut per unius delictum in omnes homines in condemnationem: sic et per unius iustitiam in omnes homines in iustificationem. Et ad Ephesios, 2. affirmat nos omnes esse natura filios irae. Hoc est ipsa nativitate, et propagatione reos. Denique asserere possumus etiam infantes esse Legis praevaticatores, iuxta illud Osee 6. Ipsi sicut Adam transgressi sunt pactum, ibi praevericati sunt omnes: scilicet in Paradiso ubi Adam a Deo datam sibi legem violavit, et in quo tanquam in suo capite omnes peccaverunt, et praevaticati sunt.

PROPONUNTUR, AC SOLVUNTUR AUCTORITATES SS. PATRUM, QUI ORIGINALE PECCATUM NEGARE VIDENTUR.

Obicies 1. Clemens Alexandrinus lib. 3. Stromatum, sub finem, ubi ait: Dicant ergo nobis ubi formatus est infans natus, vel quomodo sub Adam cecidit execrationem, qui nihil est operatus? ergo censet infantes Adami peccato non esse reos.

Nego consequentiam: non enim constat cuius haec sint verba, ipsiusne Clementis, an haereticorum quos ibidem impugnat, qui docebant nuptias esse respuendas, propterea quod mala esset generatio, quippe cum infantes nulla propria actione polluti, tamen, inquit sanctus Iob, Non sunt mundi a sorde: quod utique indicat Clemens: nam continuo subiicit: restat ergo eis, (ut videtur) consequenter ut dicant malam esse generationem, non solum eam, quae est corporis, sed etiam eam, quae est animae. Igitur illi haeretici peccatum originale non negabant, imo affirmabant, ut ex ea assertionе nuptias respuerent, et suum errorem astruerent.

Obicies 2. S. Ambrosius in Comment. capitis 5. ad Rom. Mors dissolutionis corporis est, cum anima a corpore separatur. Est et alia mors, quae secunda dicitur in gehenna, quam non peccato patimur, sed in occasionе propriae peccati adquiremus: a qua boni immunes sunt, tantum quod in inferno sunt, sed superiori, quasi in libra: quia ad Coelum ascendere non poterant.

Respondeo 1. Ista Commentaria in Apostolum non videri S. Ambrosii, sed alicuius alterius Auctoris aequalis Ambrosii, vixit enim tempore Damasi Papae, ut testatur in Commentario capitis tertii prioris ad Timotheum. Secundo dicere eum Auctorem, quisquis fuerit, non negare peccatum originale, imo astruere: nam paulo ante praefata verba explicans illud, in quo omnes percusserunt, ait: Manifestum itaque est in Adam omnes peccasse quasi in massa, ipse enim per peccatum corruptus, quos genuit, omnes nati sunt sub peccato. Etiam enim igitur cunctis peccatoribus, quia ex ipso sumus omnes.

Obicies 3. S. Chrysostomus, quem in sui erroris patronum praecipuum sibi vindicabant Pelagiani, propterea quod variis in locis visus fuerit negare peccatum originale, maxime vero Epistola ad Theophilos, ubi cum dixisset: Benedictus Deus, qui facit mirabilia solus, qui fecit universa, et exornavit universa: ecce libertatis serenitate perfructur, qui tenebantur paulo ante captivi, et circa Ecclesiam sunt, qui fuerunt in peregrinationibus errore, et iustitiae in sorte versantur, qui fuerunt in conclusionе peccati. Non enim tantum sunt liberi, sed et sancti: non tantum sancti, sed et iusti: non solum iusti, sed et filii: non solum filii, sed et haeredes: non solum haeredes, sed et fratres Christi: nec tantum fratres Christi, sed et cohaeredes: non sulum cohaeredes, sed et membra: non tantum membra, sed et templum: non tantum templum, sed et organum spiritus, subdit: Fides tot sunt baptismatis dignitates: sed multis quidem videtur baptismi gratia in peccatorum tantum remissione consistere. Nos autem baptismi honores iam computavimus decem. Hac de causa, et infantulos baptizamus, quamvis non sint inquinati peccato; nempe ut eis adatur sanctitas, iustitia, adoptio, haereditas, et fraternitas Christi.

Respondet S. Augustinus lib. 1. cap. 6. Contra Iulianum, qui praefatam auctoritatem obiecerat: Ita ne ista verba S. Ioannis Episcopi audes tamquam e contrario tot taliumque sententiarum eius opponere, cumque de illorum concordissima societate seiungere, et eis adversarium constituere? Absit, absit hoc malum de tanto viro credere aut dicere. Absit, inquam, ut Constantinopolitanus Ioannes de baptismate parvulorum cumque a paterni Chirographi liberatione per Christum tot ac tantis Episcopis suis, maximeque Romano Innocentio, Carthaginensi Cypriano, Cappadoci Basilio, Gregorio Nazianzeno, Galli Hilario, Mediolanensi resistat Ambrosio. Deinde praefata verba explicat, dicens iuxta Graecum idioma, non peccato, sed peccatis legi, in plurali videlicet, non in singulari numero, ita quod Latine genuina sit versio, Ideo et Infantes baptizamus, quamvis peccata non habentes. Unde subdit S. Augustinus: Fides certe non ad id dictum esse parvulos non esse inquinatos peccato, sive peccatis, quia tunc loquebatur Ioannes, quando de hac Quaestione nullus pulsabatur, nobis nondum litigantibus securius loquetur. — Deinde, etsi singulariter legatur peccato, intelligendus est de peccato personali, ut ibidem explicat S. Augustinus dicens: Comparans ergo Ioannes parentes maioribus, quorum propria peccata dimittuntur in baptismo, dixit illos non habere peccata. — Denique, in aliis codicibus, maxime editionis Parisiensis anni 1556. legimus: Infantulos baptizamus ut non sint inquinati peccato, idest, ut mundentur a peccato, non alio certe quam originali. Quod autem S. Chrysostomus peccatum originale non oppugnaverit, sed propugnaverit, ibidem pluribus textibus ab eo desumptis probat S. Augustinus, maxime vero ex eadem Epistola ad Theophilos, ubi ait: Venit semel Christus, invenit instrumentum Chirographum paternum, quod scripsit Adam. In initium induxit debiti, nos foenus auximus posterioribus peccatis. Unde Iulianum sic interpellat August. audisne hominem in Fide Catholica, et eruditum, et erudientem, distinguentem debitum paterni Chirographi, quod haereditarium nobis inhaesit, ab iis debitis quorum per nostra peccata foenus accrevit? audis quid parvulis revelatur in baptismo, qui nondum propria debita contraxerunt, nec tamen a paterno Chirographo immunes esse potuerunt?

PROPONUNTUR AC SOLVUNTUR ARGUMENTA A RATIONE THEOLOGICA PETITA.

Quinque potissimum argumenta proferebant Pelagiani, quibus assertionem peccati originalis impetebant, et impugnabant, ut indicat S. Augustinus lib. 2. Contra Iulianum, cap. 9. Vestra, inquit, argumenta sunt quibus dicitis: Si Deus homines creat, non possunt cum ilipso malo nasci: Si nuptiae bonum sunt, nihil ex eis oritur mali: si in baptismate peccata omnia remittuntur, non possunt nati de renatis trahere originale peccatum: Si iustus est Deus, non potest in filiis parentum damnare peccata, cum ipsis parentibus dimittat et propria: Si perfectae iustitiae capax est humana natura, habere non potest vitia naturalia. Ut autem harum obiectionum solutiones evidentiores, et faciliores fiant, placet eas necnon et alias illis similes sigillatim proponere. Itaque

Obicies 1. Deus non potest esse mali artifex: sed ipse auctor est omnium hominum qui nascuntur: ergo homines nascentes non possunt esse mali, adeoque nec peccato originali infecti.

Respondet S. Augustinus lib. De peccato originali, cap. 32. duo in hominibus procreatione esse distinguenda, nempe naturam, et vitium. Simul autem, inquit, utrumque propagatur, et natura, et naturae vitium, quorum unum est bonum, et alterum malum. Illud de Conditoris largitate sumitur, hoc de originis damnatione attrahitur. Istud est causa bona voluntas Dei summi; huic mala voluntas hominis primi. Illud indicat Deum creaturae institutorem; hoc indicat Deum inobedientiae punitorem. Denique idem ipse Christus propter illud creandum factor est hominis, propter hoc sanandum factus est homo. Ex quo sequitur non in Deum, sed in Adami inobedientiam ut in propriam causam malum illud, seu vitium originale refundi debere. Sequitur pariter non esse desperandam huius peccati liberationem; non enim ut hic morbus curetur destruenda natura, sed perficienda. Quod utique facile praestare potest medicus ille coelestis qui venit quaerere, et salvum facere quod perierat. Inde ipse S. Augustinus, lib. 2. in Iulianum, cap. 1. Non perfectio desperanda est virtutis per eius gratiam, qui ex origine vitiata mutare potest, et formare naturam.

Obicies 2. Non potest arbor bona malos fructus facere: sed nuptiae bonae sunt: ergo ex eis non possunt filii mali ac peccatores nasci.

Respondet 1. S. Augustinus lib. 2. De Nuptiis, et concupiscentia, cap. 20. Non solum filios ex coniugio, verum etiam ex adulterio bonum aliquid esse, secundum opus Dei quo creati sunt: secundum autem originale peccatum in damnationem nasci ex Adam primo, non solum si de adulterio, verum etiam si de coniugio generentur, nisi in Adam secundo, qui est Christus, regenerentur. Unde concludit capite sequenti: Recte igitur diximus, ita nuptiarum bonum malo originali quod inde trahitur non potest accusari, sicut adulterionis malum homo naturaliter quod inde nascitur non potest accusari: quia natura humana quae nascitur, vel de coniugio, vel de adulterio, Dei opus est, quae si malum esset, non esset generanda: si malum non haberet, non esset regeneranda. Atque ut ad unum verbum utrumque concludam, natura humana si malum esset, salvanda non esset: si ei malum nihil inesset, salvanda non esset. Qui ergo dicit eam bonum non esse, bonum negat confitens Creatorе: qui vero negat ei malum inesse, misericordem gratia irridet Salvatorem. Quapropter in hominibus nascentibus neque excusanda sunt adulteria per bonum, quod inde a Conditore bono creatum est: neque accusanda coniugia per malum quod ibi a misericorde Salvatore sanandum est.

Respondet 2. cap. 26. praefatum Evangelii contextum intelligendum esse de duabus voluntatibus hominum, bona scilicet, et mala; istam bonam, illam malam arborem dicens, quia de bona voluntate bona opera nascuntur, et mala de mala. Quod si nuptia tamquam arborem bonam, secundum istam quam commemoravit Evangelicam similitudinem, posuimus, profecto ex contrario fornicationem ponituri sumus arborem malam. Subdit: Quamobrem si homo ibi dicitur fructus nuptiarum, tamquam bonus ex arbore bona, proculdubio nasci homo de fornicatione non deberet, mala quippe arbor bonos fructus non facit. Porro si dixerit, non illius arboris locum tenere debere adulterium, sed naturam potius humanam, de qua nascitur homo: ita etiam hic non erit arbor connubium, sed natura humana de qua nascitur homo. Nihil proinde valet ad istam quaestionem similitudo illa Evangelica, quia non sunt nuptiae causa peccati quod trahitur a nascente, et expiatur in renascente; sed voluntarium peccatum hominis primi originalis est causa peccati. Coniuges ergo dum filios gignunt, naturam quidem corruptam ac vitiata propagant; sed eius corruptionis culpa non in ipsos, sed in primum hominem est refundenda.

Obicies 3. Nemo dat quod non habet: sed plerique parentes filios gignentes non habent amplius peccatum originale; quippe cum eis per baptismum fuerit expunctum: ergo non possunt illud in filios transfundere.

Respondet S. Augustinus lib. 3. De peccatorum meritis, cap. 8. et sequentibus, hominem in Christo regeneratum, ac per hoc iustificatum non gignere carnalem prolem secundum id quod regeneratus est, idest secundum Spiritum quem accepit in Christo: sed secundum id quod natus est, idest secundum carnem quam hausit ab Adam. Unde cum proposuisset hanc Pelagianorum obiectionem; sed si Baptismus mundat antiquum illud delictum, qui de duobus baptizatis nati fuerint, debent esse careere peccato: non enim potuerunt ad posteros transmittere quod ipsi minime habuerunt. Respondet: Si mihi apud obtusos et contentiosos propter rerum naturae obscuritatem difficultas refellendi falsa et persuadendi vera resisteret, ad haec certe quae in usu atque in promptu essent exempla confugerem, vicissimque interrogarem, ut quia eos moveret, quomodo peccatum quod mundatur per Baptismum, maneat in eis quos genuerint baptizati? ipsi explicarent quomodo praeputium quod per circumcisionem aufertur, maneat in eis quos genuerint circumcisi? quomodo etiam palea quae opere humano tanta diligentia separatur, maneat in fructu qui de purgato nascitur? His et talibus forsitan utrumque conarer exemplis persuadere hominibus qui mundationis sacramenta superfluo filiis mundatorum crederent adhiberi, quam recto consilio baptizatorum parvuli baptizentur: quamquam fieri possit ut homini habenti utrumque semen, et mortis in carne, et immortalitatis in spiritu, non obsit regenerato per spiritum, quod obest eius filio generato per carnem: sitque in isto remissione mundatum, quod sit etiam in illo simili remissione, velut circumcisione, velut trituratione, ac ventilatione mundandum. Nunc vero, quandoquidem cum eis agimus qui confitentur baptizatorum filios baptizandos, quando melius sic agimus, ut dicamus: (Deinde Pelagianos sic urget: Vos qui asseritis de hominibus a peccati labe mundatis sine peccato nasci filios debuisse, cur non additis eo modo nobis posse dici de christianis parentibus christianos nasci filios debuisse?.... Quod respondebitis quaere de christianis non christianos nascuntur: nisi quia non facit generatio, sed regeneratio christianos? Hanc igitur vobis reddite rationem, quia similiter a peccatis nemo nascimini, sed omnes renascendo mundantur. Ac per hoc hominibus idem mundatis, quia de renatis homo qui nascitur renascitur, ut etiam ipse mundetur. Potuerunt mini parentes ad posteros transmittere quod ipsi minime habuerunt: non solum sicut frumenta paleam, et praeputium circumcisus: sed etiam quod et vos dicitis, fideles infidelitatem in posteros traiiciunt, quod non est iam illorum perspicuorum regeneratorum, sed quod in carne generati sunt, mortalis seminis vitium. Nam etiam quos parvulos per sacramentum fidelium fideles faciendos esse iubetis, infideles natos ex parentibus fidelibus non negatis.

Similem subiicit responsionem lib. 1. De Nuptiis et Concupiscentia producto exemplo oleae producentis oleastrum. Sic enim scribit cap. 19.: Ex hac igitur concupiscentia carnis quod nascitur, utique mundo non Deo nascitur. Deo autem nascitur, cum ex aqua et Spiritu Sancto renascitur. Huius concupiscentiae reatum regeneratio sola dimittit, quem generatio trahit. Ergo quod generatum est, regeneretur, quia non potest fieri aliter, ut quod tractum est, remittatur. Ut enim quod dimissum est in parente trahatur in prolem, miris quidem modis fit, sed tamen fit. Haec invisibilia et infidelibus incredibilia, sed tamen vera, ut haberent aliquod visibile exemplum, hoc in quibusdam arbustis divina Providentia procuravit. Cur enim non credamus propter hoc esse institutum, ut ex oliva naseatur oleaster? An credendum non est in aliqua re quae creata est ad usus hominum, Creatorem providisse et instituisse, quod ad generis humani valeret exemplum? Mirum est ergo quemadmodum a peccati vinculo per gratiam liberati, gignant tamen eodem vinculo obstrictos, quos eodem modo oporteat liberari: fatemur, mirum est. Sed quod latent foetus oleastrorum etiam in seminibus olearum, quando et hoc crederetur, nisi ex experientia probaretur? Proinde sicut gignitur ex oleastri semine oleaster, et ex oleae semine nonnisi oleaster, cum inter oleastrum et oleam plurimum distet: ita gignitur et de carne peccatoris, et de carne iusti utrinque peccator, quamvis inter peccatorem et iustum plurimum distet. Gignitur autem peccator actu adhuc nullus, et ortu novus, sed reatu vetus: homo a Creatore, captivus a deceptore, indigens Redemptore. Sed quaeritur, quomodo trahi possit captivitas prolis etiam de parentibus iam redemptis? Et quia non facili ratione indagatur, nec sermone explicatur, ab infidelibus non creditur, quasi et illud quod de oleastro et de olea diximus, ut generis dissimilis sit foetus similis, tacite aliqua inveniat ratio, vel explicet sermo. Sed hoc ab eo qui experiri voluerit, cerni potest. Sit ergo in exemplo, unde et illud credatur quod cerni non potest.

Unde Distinguo minorem: parentes non possunt in liberos transfundere id quod non habent nec formaliter, nec virtualiter, concedo: id quod non habent formaliter, sed tantum virtualiter, nego: parentes autem etsi quando generant, formaliter in se peccatum originale non habeant, tamen illud semper retinent virtualiter; nempe in virtute seminis, et concupiscentiae naturae corruptae, quae sunt causae, sive instrumenta generationis, seu unionis animae cum corpore, per quam peccatum originale contrahitur.

Obicies 4. Redemptio Christi non prodest hominibus non credentibus: ergo nec praevaticatio Adae, cum non sit efficacior, nocet non peccantibus.

Respondet S. Aug. lib. 3. De peccatorum meritis, cap. 2., quod quemadmodum gratia Christi prodest parvulis baptizatis, et solum in aliena persona credentibus; ita pariter eis obest peccatum per actualem consensum a capite totius humani generis commissum: sicut ergo, inquit, eorum per quos renascuntur, iustitiae spiritus responsione sua traiicit in eos fidem, quam voluntate propria nondum habere potuerunt: sic eorum per quos nascuntur, caro peccati traiicit in eos mortem, quam nondum vita propria contraxerunt. Et sicut eos vitiae spiritus in Christo regenerat fideles, sic eos corpus mortis in Adam generaverat peccatores: illa enim carnalis generatio est, haec spiritualis: illa facit filios carnis, haec filios spiritus: illa filios mortis, haec filios resurrectionis: illa filios saeculi, haec filios Dei: illa filios irae, haec filios misericordiae, ac per hoc illa peccato originali obligatos, ista omnis peccati vinculo liberatos.

Obicies 5. Iulianus apud S. Augustinum, lib. 2. De Nuptiis, et Concupiscentia, cap. 28; Non peccat iste qui nascitur, non peccat ille qui genuit, non peccat iste qui condidit; per quas igitur rimas, inter tot praesidia irrepuntе peccatum fingis ingressum?

Respondet S. Augustinus ibidem: Quid quaeris latentem rimam cum habeat apertissimam ianuam? Per unum hominem, ait Apostolus: Per unius delictum, ait Apostolus, per inobedientiam unius hominis: quid quaeris amplius? quid quaeris apertius? quid quaeris curiosius! Itaque neganda est Iuliani consecutio: quamvis enim non sit peccati causa pater qui generat, nec filius qui nascitur, nec Deus qui condidit: inde non sequitur nullam esse eius peccati causam, maxime cum dicat Apostolus; Per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit.

Obicies 6. Omne peccatum est voluntarium: sed peccatum originale in infantibus voluntarium esse nequit, cum illi rationis, ac libertatis usu careant: igitur non potest in eis habere rationem peccati. Probatur maior ex illo S. August. lib. De vera religione, cap. 11. Usque adeo peccatum voluntarium est malum, ut nullo modo sit peccatum, nisi sit voluntarium.

Respondet Doctor Subtilis in 2. num. 11: Omne peccatum debet esse voluntarium peccatori quatenus est in potestate ipsius, vel secundum se, vel secundum alium, in quo moraliter constituitur tamquam in capite, concedit: debet esse voluntarium, ita ut sit in potestate physica suae voluntatis istud non habere, negat: et similiter distincta minore, negat consequentiam. Taliter praefatum argumentum solvit S. Aug. lib. 2. De Nuptiis, et Concupiscentia, cap. 28. ubi dicenti Iuliano: Si peccatum ex voluntate est, mala est voluntas, quae peccatum facit; si ex natura, mala natura: Respondet: ex voluntate peccatum est. Quaerit forte, utrum est originale peccatum? Respondeo: prorsus est originale peccatum, quia et hoc ex voluntate primi hominis seminatum est, ut in illo esset, et in omnes transiret. Hoe idem saepius inculcat lib. 1. Operis imperfecti in Iulianum, ubi Iuliano ipsi obicienti, quod ipse scripserat lib. De duabus animabus, nempe, peccatum est voluntas amittendi, vel retinendi, quod iustitia cernitur, et unde liberum est abstinere, indeque inferenti non esse in parvulis peccatum originale: siquidem, inquiebat Iulianus, nullum est sine voluntate peccatum; et nulla est voluntas, ubi non est explicata libertas; et non est libertas, ubi non est facultas per rationem electionis: quod certe in infantibus non invenitur; respondet S. Augustinus ibidem cap. 47. Tria, inquit alloquens Iulianum, ista discernas, et scias aliud esse peccatum, aliud poenam peccati, aliud utrumque. Intelligis quid horum trium pertineat ad illam definitionem, ubi voluntas est agendi, quod iustitia vetat, et unde liberum est abstinere. Peccatum namque isto modo definitum est, non poena peccati, non utrumque. Tum explicans tria membra huius divisionis subiungit; Habent autem tria ista genera species suas, de quibus nunc longum esset disputare. Horum sume trium generum, si requirantur exempla, primi generis in Adam, sine ullo modo quaestionis, occurrit: multa quippe sunt quae agunt homines mala, a quibus liberum est abstinere: sed nulli tam liberum est, quam illi fuit, qui Deo serviebat, a quo conditus erat rectus, nullo prorsus vitio depravatus adstabat. Secundi autem generis, uti tantummodo est poena peccati, exemplum in eo malum est, quod quisque ex mala parte agit, sed tantummodo patitur: velut cum pro suo scelere, qui peccavit neciditur, sive alia corporis poena quacumque cruciatur. Tertium vero genus, ubi peccatum ipsum est, et poena peccati, potest intelligi in eo, qui dicit, quod nolo malum hoc ago. Ac tandem applicans distinctionem argumento Iuliani dicit peccatum originale non pertinere ad primum membrum divisionis, sed ad tertium: ideoque mirum non esse si non comprehendatur illa sua definitione a Iuliano relata, quippe qua solum tradita est de peccato primo modo dicto. Primum, inquit, originale peccatum commemoravimus: de peccato enim nunc agimus, non de poena, quae non est peccatum, quamvis peccati merito subsequitur: quam quidem patiuntur et parvuli, quoniam inest eis corpus mortuum propter peccatum, non tamen mors corporis ipsa peccatum est, aut corporalis quicumque cruciatus. Illud genus tertium, uti sit, peccatum est, ut ipsum sit et poena peccati, quod inest quidem nascentibus, origo tamen huius peccati descendit a voluntate peccantis. Fuit enim Adam, et in illo fuimus omnes. Periit Adam, et in illo omnes perierunt.

Instabis: Voluntarium illud dicitur, quod est a principio intrinseco cum cognitione: sed peccatum originale est in parvulis a principio extrinseco, scilicet Adamo, et absque ulla cognitione, quippe cum rationis sint impotes: ergo nullatenus in ipsis voluntarium esse potest, nec ad culpam imputari. Deinde, voluntarium liberum debet esse in potestate voluntatis illius, cui voluntarium dicitur, nempe ut sit, vel non sit: sed peccatum originale non est in potestate voluntatis parvulorum, adeoque in ipsis nec voluntarium est, nec liberum. Denique, ut id quod fit per voluntatem alterius mihi voluntarium censeatur, necessum est, ut ego vices meas illi commiserim: sed posteri Adami propriam suam voluntatem illi non commiserunt, ut nempe eorum vice pro libito servaret, vel deperderet iustitiam originalem, quippe cum nondum existerent: ergo privatio iustitiae originalis, in qua peccatum originale consistit, ipsis voluntaria esse nequit.

Respondeo ad primum: peccatum originale eo modo, quo voluntarium est, esse a principio intrinseco cum cognitione, non quidem in nobis, sed in Adamo: voluntarium enim aliquid dicitur dupliciter: scilicet physice, et in ordine ad propriam nostram voluntatem; vel moraliter, et in ordine ad voluntatem alterius, in quo propria nostra voluntas censetur moraliter contineri; cuiusmodi voluntas Pupilli moraliter censetur esse voluntas Tutoris, et Actoris, necnon et voluntates filiorum impuberum moraliter continentur in voluntate Patrum. Unde cum omnium hominum voluntates moraliter continerentur in Adamo Protoparente per modum Patris ac Capitis omnium, ipso peccante libere, et cum perfecta cognitione, ita pariter in ipso censemur peccasse. Quemadmodum enim percussio facta per manum est voluntaria, et cum cognitione, non per voluntatem et cognitionem existentem in manu, sed per voluntatem totius suppositi cuius manus est pars: ita peccatum originale a pueris contractum est revera voluntarium; non per voluntatem in ipsis physice existentem, sed per voluntatem Adami, in quo veluti in capite totius humanae communitatis, omnium hominum voluntates moraliter continentur. Itaque distinguo maiorem: voluntarium illud dicitur quod est a principio intrinseco cum cognitione, vel physice, et in se tantum, nego: vel moraliter, et in alio, concedo. Et sic distincta minore; nego consequentiam: licet enim peccatum originale non sit voluntarium nobis physice, et per actum propriae voluntatis, est tamen voluntarium moraliter; nempe per voluntatem Adami, qui cum sit principium naturae humanae, non solum naturale, sed etiam morale, id quod commisit, aliis moraliter intrinsecum reputari potest.

Ad secundum distinguo maiorem: voluntarium personale, procedens physice a propria voluntate operantis, debet esse in potestate eius voluntatis, concedo: voluntarium capitale seu procedens a capite alicuius membri moralis, debet esse in potestate physica voluntatis ipsius membri, nego; ad id namque sufficit, quod voluntarium illud sit in potestate physica capitis continentis moraliter voluntates membrorum. Similiter distincta minore, neganda est consequentia; cum enim peccatum originale non sit parvulis voluntarium voluntate personae; sed duntaxat voluntate capitis naturae humanae, non requiritur quod sit in potestate physica ipsorum hunc defectum habere, vel non habere; sed sufficit quod fuerit in potestate physica voluntatis Adami peccare vel non peccare.

Ad tertium dico, quod ut peccatum originale censeatur hominibus voluntarium voluntate capitis, non opus est quod suum ius, suumque consensum commiserint Adamo suo Protoparenti quoad conservationem, vel amissionem iustitiae originalis: sed sufficit quod Deus constituens ipsum Adamum caput nostrum naturale ac morale, omnium pariter nostrum voluntates in ipso moraliter constituerit: cum enim sit nostrum rerumque nostrarum supremus Dominus, magisque habeat in sua potestate hominum voluntates quam ipsi suas, ut loquitur S. Augustinus lib. De Correptione et gratia, cap. 14. statuere potuit ut ipsius Adae omnium Protoparentis voluntas quantum ad amissionem vel conservationem iustitiae originalis esset pariter voluntas omnium eius posterorum: non quatenus personae singulares sunt; sic enim quilibet eorum propriam habet voluntatem: sed quatenus sunt partes et membra totius corporis, ac multitudinis hominum, quorum Adamus est caput ac origo.

Obicies 7. Nullus peccat in eo quod vitare non potest: sed parvuli non possunt vitare peccatum originale: ergo ipsis deputari non potest ad culpam.

Distinguit maiorem Doctor dist. 32. n. 14: Nemo peccat in eo quod vitare non potest, neque in se, neque in alio in quo moraliter continetur, concedit: quod nequit secundum se vitare, sed posset illud vitare in altero, negat; et similiter distincta minore, negat consequentiam: licet enim parvuli secundum se physice non possint vitare peccatum originale, potuerunt tamen illud vitare in Adamo: unde non peccant quidem peccato actuali, et personali, quod physice ab eorum voluntate oriatur: sed peccato originali, quod cum ipsa natura humana traducitur. Sicut enim, inquit S. Augustinus, lib. 2. De Nuptiis et Concupiscentia, cap. 5. per unius illius voluntatem malum omnes in eo peccaverunt, quando omnes illi unus fuerunt, si propterea singuli peccatum originale traxerunt.

Obicies 8. Nullum naturale est culpabile, siquidem ait Aristoteles 3. Ethicorum: In naturalibus nec laudamur, nec vituperamur; unde caeco nato nullus improperabit, sed magis miserebitur: sed originalis corruptio est naturalis, cum necessario ipsam naturam sequatur, et eadem sit apud omnes: ergo non est culpanda; adeoque nec peccatum.

Respondet Seraphicus Doctor ex S. August. lib. 1. De Trinitate, cap. 10: quod aliquid dici potest naturale duobus modis, nempe vel quod sequitur ipsam naturam secundum institutionem; vel quod ipsam consequitur secundum corruptionem: id quod est naturale priori modo, non est culpabile, unde hominibus naturali defectu laborantibus, puta caecis natis, merito dixit Aristoteles non esse improperandum: quod vero posteriori modo naturale est, culpabile est; quippe cum non solum naturale sit, sed etiam voluntarium tam physice ex parte capitis, quam moraliter ex parte membri peccatum una cum natura contrahentis.

Instabat Iulianus Pelagianus, quod accidentarium est in parentibus, fieri non potest naturale in filiis: sed peccatum Adami fuit in eo quid accidentarium: igitur non potest censeri naturale seu innatum in filiis.

Respondet S. Augustinus lib. 6. contr. ipsum Iul., cap. 6. negando maiorem, idque confirmat exemplo Fundani Carthaginensis rhetoris qui cum accidenti vitio luxus esset, luxum filios procreavit. Qua exemplo, inquit S. Augustinus, everteretur illa tua sententia, qua naturalia per accidens non concedis: accidens quippe fuit in patre, quod factum est in filio naturale.

Obicies 9. Peccatum originis, si quod esset, existeret in corpore, vel in anima: non in corpore, quia hoc non est sedes peccati, tametsi plerumque sit seminarium et incendium; non etiam in anima, haec enim immediate a solo Deo creatur; si enim fieret per traducem ex Adamo, et quemadmodum corpus, illa etiam per generationem propagaretur, esset morti obnoxia, sicut et corpus. Itaque a solo Deo illa procedit: Deus autem peccati non est auctor, nec subinde animae peccatricis opifex. Igitur peccatum originale nullum est.

Respondeo cum Bellarmino, lib. 4. De Statu peccati, cap. 10. circa finem. hoc argumentum Pelagianorum S. Augustino semper difficillimum et pene insolubile visum esse. Quamobrem lib. 5. cont. Iulianum, cap. 1. exponens duos modos explicandi corruptionem animae ex peccato originali, et huius propagationem, scribit: Ne scilicet anima et caro pariter utrumque puniatur, nisi quod nascitur, poeniendo emendetur. Profecto aut utrumque vitiatum ex homine trahitur: aut alteram in alterum, dumque in vitiato case corrumpitur, ubi occulta iustitiae divinae legis inculcatur. Quis autem horum sit verus, libentius disco quam dico, ne audeam docere quod nescio. Hoc tamen scio, id horum esse verius, quod fides vera, antiqua, catholica, quae creditur et asseritur originale peccatum, non esse concinserit falsum. Ista fides non negatur, et hoc quod de anima latet, aut ex otio discitur, aut sicut alia multa in hac vita, sine salutis labe nescitur. Magis mini curandum est, sive in parvulis, sive in grandibus, quo anima sanctiur auxilio, quam quo vitiate sit merito.

Tametsi vero huius quaestionis solutio revera difficilis appareat, nihilominus ad argumentum dicemus animam attingi per generationem, non quidem ita ut fiat vi illius; sed ita ut corpori uniatur per modum formae, quae unio est formalis terminus generationis: totalis autem est homo ipse constans anima, et corpore: unde cum totus homo censeatur ab Adamo propagatus, etiam totus homo inquinari dicitur, tam secundum corpus, quam secundum animam. Qualiter autem peccatum illud a Parentibus in posteros producatur, aperiemus infra.

Tam abstrusa, tamque a sensibus, et mentis captu longe remota est peccati originalis natura, ut ipse S. August. lib. De moribus Ecclesiae, cap. 22. scribere non dubitaverit; De peccato antiquo nihil est praedicandum notius, nihil ad intelligendum secretius. Unde non mirum si in huius difficultatis enodatione tanta sit, tamque multiplex Auctorum pugna, ut vix numerari possint diversae eorum sententiae. Quorum praecipuae ut innotescant,

NOTANDUM 1. Varios Haereticos circa propositam veritatem fuisse hallucinatos. Primo namque fuerunt quidam erronei, inquit Guillelmus Parisiensis lib. De vitis, et peccatis, cap. 5. dicentes animam humanam naturaliter diligere corpus, et desiderare coniunctionem ipsius, et propterea cum eidem coniungitur, nimio gaudio amplecti corpus, arctiusque ei coniungi quam deberet, et hoc, inquiunt, originale peccatum dicitur, quo peccat anima nimio isto gaudio, et amplexu quam deceat arctiori.

Secunda erronea sententia fuit Mathiae Illyrici Centuriatorum Antesignani, hominis revera ad monstra exeogitanda quodammodo nati, qui in libello de peccato originis, docet illud non esse accidens naturae superadditum, sed ipsammet animae rationalis substantiam ipso Adami peccato substantialiter vitiata, et ex imagine Dei quam in creatione acceperat in imaginem diaboli transformatam: quem errorem prius videtur docuisse Lutherus, siquidem in explicatione Psalmi 50. tractans illa verba, Ecce in iniquitatibus conceptus sum, ait: Non loquitur David de ullis operibus, sed simpliciter de materia, et ipso esse, et dicit; Semen humanum, idest massa, ex qua conceptus sum, tota est vitio et peccato corrupta: materia ipsa est vitiata: lutum illud ex quo vasculum hoc fingi coepit, damnabile est. Et paulo post, Foetus. inquit, in utero antequam nascimur, et homines esse incipimus, peccatum est. — Tertia erronea sententia est Lutheranorum, et Calvinistarum asserentium peccatum originale esse ipsam concupiscentiam habituale, sive fomitem peccati, quem contendunt esse vere, et proprie, ac formaliter peccatum.

Variae pariter fuerunt Doctorum Catholicorum de peccati originalis natura sententiae. Primo namque Gregorius Ariminensis dist. 30. qu. 2. art. 1. et Gabriel ibidem, necnon et Guillelmus Parisiensis Tract. de vitii, cap. 4. docent peccatum originale esse morbidae animae qualitatem ob Adae transgressionem in posteros ex vitiata carne per virulentum serpentis afflatum derivatam; ita quod caro sic infecta animam inficiat, eo modo quo liquor optimus ac vitio infundatur. Secundo, plurimi contendunt peccatum originale esse fomitem concupiscentiae, quatenus habet annexam privationem iustitiae originalis debitae: ita ut fomes sit velut materiale, privatio autem ista formale peccati originis; quae sententia tribuitur S. Thomae qu. 82. art. 3. et S. Bonaventurae dist. 30. art. 2. qu. 1. Tertio Rottensis Articulis 2. contra Lutherum, et nonnulli alii post ipsum, affirmant peccatum originale essentialiter consistere in ipso reatu poenae, quo nempe parvuli ex Adamo propagati in ipsa sua conceptionis momento afficiuntur. Quarto, plurimi Theologi, maxime ex recentioribus, volunt rationem formalem peccati originalis consistere in aliqua privatione, quam tamen non omnes eodem modo explicant: aliqui enim dicunt eam consistere in privationе subiectionis mentis ad Deum: alii in privationе iustitiae originalis, et subiectionis partis inferioris superiori parti, necnon et immunitate donorum spiritualium quibus Adamus fuerat exornatus: aliqui in privationе gratiae sanctificantis qua collata fuerat Adamo, in posteros, nisi peccasset, transferenda. Quinto denique probabilior eorum mihi videtur opinio, qui censent peccatum originale esse ipsummet Adami peccatum in posteros transfusum, quatenus nempe moraliter omnes in eo peccaverunt tamquam in suo capite; cui sententiae plurimi subscribunt: imprimis vero Albertus Pighius Controversia prima: Catharinus in Opusculo De casu hominis cap. 8. Salmeron In caput 5. Epistolae ad Romanos, disputatione 15. et 16. ubi addit hanc sententiam debere esse omnium Catholicorum; nam Ita aperte intulit Paulus, inquit, dicendo omnes homines in Adamo peccasse, ut qui hunc sensum ex eius verbis non eliciunt, plane delirare videntur. In eandem sententiam eunt plurimi recentiores, quos refert, et sequitur Egidius de Presentatione lib. 2. De pura Virginis Conceptione, qu. 1. art. 5. Ipsis autem omnibus praeluxit Subtilis Doctor, ut infra demonstrabimus, cuius sententia ut notior fiat,

NOTANDUM 2. Peccatum originale dupliciter considerari posse. Primo, quatenus fuit actuale, hoc est actu commissum, et sic nihil est aliud quam peccatum primi Parentis prout ab illo personam omnium posterorum sustinente commissum est; sic enim omnes in ipso moraliter peccaverunt, et omnes eundem inobedientiae, et transgressionis actum commiserunt, quatenus omnes ille unus homo fuerunt, ut loquitur S. Augustinus, lib. 1. De peccatorum meritis, et remissione, cap. 10. Sicut autem nonnisi moraliter omnes homines in Adamo unus homo fuerunt, ita nonnisi moraliter illo peccante peccaverunt. Seconda spectari potest quatenus est habituale, et habitualiter manens in Adami posteris, donec eluatur; et ut sic nihil aliud est, quam homines in Adamo peccasse moraliter, et propter illud peccatum a se moraliter commissum in primo Parente, esse vere, et realiter Deo exosos, ac privatos ipsius gratia, omnibusque donis, et innocentiae charismatibus ad se transfundendis, nisi cum Adamo peccante peccassent, et talium donorum cum ipso indigni fuissent.

NOTANDEM 3. Quod quemadmodum homines possunt unum aliquem in suum caput morale eligere, suasque voluntates in illum derollvere, ut omnium nomine aliquid agat, et quod ipse fecerit censcantur ipsi fecisse, proindeque omnibus imputetur ac si ipsi fecissent; ita Deus, qui supremus omnium voluntatum nostrarum est Dominus, potuit illas in Adamum transfundere, ipsumque in caput nostrum morale constituere, ita ut sors omnium nostrum, sive in bonum, sive in malum, ex decreto, et pacto divino ab eo ita penderet, ut quemadmodum ius ad sanctitatem originalem, et felicem illum statum in quo fuerat ipse conditus habuissemus, si divinis mandatis obtemperasset, sic eiusdem transgressione illius peccatum ad omnes derivaretur per propagationem naturalem ab ipso descendentes derivatione, et communicatione morali. Qua fit ut Adami peccatum personale sit moraliter peccatum omnium posterorum; nimirum quia peccatum illud commissum fuit a primo Parente veluti capite totius generis humani personam omnium posterorum sustinente, et in quem omnium voluntates erant moraliter a Deo transfusae, ita ut quod ille bene, vel male ageret, imputaretur omnibus veluti membris in ipso capite moraliter, et representative operantibus. His ita praelibatis, primo expugnanda sunt alienae sententiae; demum ea quae nobis probabilior apparet, erit confirmanda.

Conclusio prima. — Peccatum originale non est ipsa substantialis animae corruptio.

Primo, quia ex illa erronea sententia, sequeretur dari aliquam substantiam per se malam: at hoc sapit haeresim Manichaeorum, qui peccatum substantiam quamdam, seu naturam esse asserebant: quod utique pridem damnatum fuit ab Ecclesia, et sanctorum Patrum auctoritate proscriptum. Nam Basilius in Oratione, quod Deus non sit auctor malorum, ait: Non imagineris esse aliquam propriam substantiam mali: nam malitia non est aliquid subsistens. Sanctus Gregorius Nazianzenus, Oratione in sanctum Baptisma: Crede, inquit, nullam esse mali essentiam, nec per se subsistere, nec a Deo creatum. S. Epiphanius Haeresi 37. Malum, inquit, aliquando non erat, neque radix ulla fuit malitiae: neque malum est quiddam per se subsistens, etc. Denique Augustinus pluribus, sed maxime lib. 6. contra Iulianum, cap. 1. docet peccatum originale non esse corpus, neque substantiam. Et in Psalmo 62. generaliter ait: Iniquitas ipsa non est substantia: non enim iniquitas est natura quam formaverit Deus: sed iniquitas est perversitas quam formavit homo.

Sequeretur secundo, Deum, et parentes esse causas peccati originalis; illum animam creando; hos corpus generando; quod utique omnes debent execrari; quippe cum non solum in infinitam Dei bonitatem pugnet, sed et in ipsam Scripturam sacram, qua diserte pronuntiat omnem a Deo conditam naturam esse bonam. Sic Sapientiae 11. Diligis omnia quae sunt, et nihil odisti eorum quae fecisti: et secundam ad Timotheum 2. omnis creatura Dei bona est.

Tertio sequeretur, vel hominem mutari essentialiter in Baptismo, et in resurrectione gloriosa, vel peccatum originale nusquam elui; quod directe militat in ipsammet Scripturam sacram docentem peccata omnia deleri per Baptismum. Sic Romanorum 8. Nulla est damnationis iis qui sunt in Christo Iesu: qui non secundum carnem ambulant. Ephesiorum 5. Mundans lavacro aquae in verbo vitae, ut exhiberet ipse sibi gloriosam Ecclesiam non habentem maculam neque rugam. Et prima Ioann. 1. Sanguis Christi emundat nos ab omni peccato. Sequeretur denique animam esse corruptibilem, siquidem homo secundum illam mutatur substantialiter per peccatum.

Impugnatur iterum haeretica illa sententia: homo peccato originali inquinatus, vel est eiusdem substantialis speciei cum homine mundato originali peccato, vel non. Si sit: ergo nulla facta est in ipso substantialis mutatio, quando a statu peccatoris ad statum gratiae transiit. Si non sit: ergo alteruter non est animal rationale, vel erunt homines essentialiter diversae speciei, quod nullus Philosophorum hactenus somniarit. Secundo, non magis peccatum originale deberet esse forma aliqua substantialis teterrima superinducta, quam quodcumque aliud peccatum mortale, propter paritatem rationis: sed absurdum est, quod alia peccata mortalia sint substantiae aut formae substantiales, alias toties homo mutaretur substantialiter quoties peccat, et qui plura admisisset peccata, longe plures haberet gradus substantiae quam qui minus peccasset, vel qui iustus esset. Denique, illa corruptio, et mutatio substantialis qua fieret in anima, necessario fieri deberet per introductionem alicuius formae substantialis advenientis: sed hoc dici nequit; produceretur enim vel a Deo, vel ab homine peccante. At produci non potest a Deo; Deus enim non potest esse causa peccati. Non etiam ab homine, quia nullum habet in se principium quo talem substantiam produceret; illud unicum principium, si quod esset, maxime voluntas a qua peccatum procedit: sed voluntas tantum producit actus, qui solum sunt accidentia, non autem substantiae: ergo, etc.

Obiciunt Illyricus varios Scripturae textus. Primo quidem illud Genes. 6. ubi iuxta Hebraicam editionem legimus: Figmentum humani cordis malum est ab adolescentia sua: ergo massa ipsa cordis, hoc est substantia, dicitur esse mala. Ad Rom. 6. Vetus homo noster crucifixus est ut destruatur corpus peccati: quibus peccatum vocatur vetus homo, et dicitur habere corpus: ergo est substantia. Et codem cap. 6. dicit Apostolus: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum concupiscentiis eius: ergo peccatum est aliquid regnans, et habens concupiscentias: adeoque debet necessario esse substantia, et non accidens. Denique, imago Dei in homine non erat aliquod accidens, sed substantia; sicut enim dicitur Genes. 1. Creavit Deus hominem ad imaginem suam, ita dicitur Genes. 5. Adam genuit filium ad imaginem suum: certum est autem filium esse ad imaginem patris, non propter sola accidentia, sed propter naturae similitudinem. Sed si imago Dei substantia erat, profecto etiam imago diaboli substantia esse debet. Amisit autem homo per peccatum imaginem Dei, et induit imaginem diaboli, iuxta illud Ioannis 8. Vos ex patre diabolo estis: et ad Colossenses 3. Induite novum hominem qui renovatur secundum imaginem eius qui creavit eum: ergo cum ipsa imago diaboli sit substantia, etiam originale peccatum erit quid substantiale.

Nego has omnes consequentias, et ad primum contextum respondeo, per figmentum cordis non intelligi ipsam substantiam cordis, sed operationes eius quas in se fingit sive tacit, et sic ex illo testu nihil adversum nos urgetur. Vel dico quod etsi intelligeretur ipsa cordis substantia, inde non sequeretur illam esse peccatum; potest enim esse mala denominative a peccato, seu operatione mala, quamvis nec ipsum peccatum, nec mala operatio esset quid substantiale: sicut potest dici infirmus homo et doctus ab infirmitate et doctrina, licet neutra sit substantia. Ad secundum dico, per corpus peccati non intelligi aliquid substantiale, sed ipsam massam, seu congeriem peccatorum. Deinde loquitur Apostolus de peccatis actualibus. Denique, si quid inferri posset, sequeretur ipsum peccatum originale esse aliquod corpus in anima residens, peccatum enim in anima sedem habet: sed hoc asserere stupidum esset: ergo, etc. Ad alterum Apostolicum textum dico, peccatum regnare in mortali nostro corpore eo modo quo superbia in superbo, et in avaro avaritia dominatur; cum tamen neutra sit substantia, sed accidens; regnare autem dicuntur, quatenus inclinant, et movent ad actus sibi conformes. Ad tertium dico, ipsam quidem animae substantiam esse revera imaginem Dei, sed nego illam per peccatum deperdi, vel in aliam transformari: iste namque fuit error Origenis pridem ab Ecclesia damnatus, ut colligitur ex Epiphanio Haeresi 61.

Obicies 2. Peccatum originale est fons, et origo omnis mali: ergo est substantia. — Respondeo negando consequentiam: ita enim appellatur, quia est fons omnis mali, quatenus ob ipsum commissum, Deus subtraxit iustitiam originalem, et auxilia quibus mediantibus non committerentur peccata: sed ex eo non sequitur quod sit substantia; quamvis enim esset accidens, posset habere hanc rationem fontis, et originis.

Obicies 3. Quidquid est difforme, seu non conforme legi, est peccatum: sed ipsamet substantia hominis descendentis ex Adamo, est non conformis legi Dei: ergo est peccatum. — Nego maiorem: solum namque illud peccatum est, quod ex natura sua est non conforme legi: sic autem substantia hominis non est difformis legi Dei, sed hoc competit per se operationi ipsius. Quae responsio confirmatur, quia qua ratione quidquid esset non conforme legi Dei deberet esse peccatum, etiam quidquid esset conforme legi Dei deberet esse opus bonum, et virtus ac meritum, quo nihil absurdius. Itaque quidquid est non conforme legi Dei, est peccatum, vel habens peccatum; sicut quidquid est conforme est opus bonum, vel habens opus bonum; sed non quidquid est non conforme hoc modo debet esse peccatum.

Conclusio secunda. — Peccatum originale non est formaliter concupiscentia, nec fomes ad malum inclinans. Haec est de fide contra Lutheranos, et Calvinistas.

Probatur primo: Per Baptismum eluitur quidquid habet veram, et propriam rationem peccati: sed concupiscentia non tollitur in renatis per Baptismum: ergo concupiscentia non est formaliter peccatum originale. Maior constat tum ex Apostolo ad Romanos 8. Nihil damnationis est in his qui renati sunt in Christo. Tum ex Concilio Tridentino Sess. 5. Canone 5. Si quis per Iesu Christi Domini nostri gratiam, quae in Baptismate confertur, reatum originalis peccati remitti negat, aut etiam asserit non etiam tolli totum id quod veram, et propriam peccati rationem habet, sed illud dicit tantum radi aut non imputari, anathema sit. Tum denique ex sanctis Patribus: Hieronymo Epistola ad Oceanum: Quomodo, inquit, iustificati sumus, et sanctificati, si peccatum aliquod in nobis relinquatur? Augustino contra duas Epistolas Pelagianorum, cap. 3. ubi ait: Baptismus abluit peccata omnia, prorsus omnia, sive originalia, sive addita. Minor etiam constat tum ipsa experientia qua unusquisque ex renatis per Baptismum in seipso fomitem illum deprehendit, quo ad bona delectabilia etiam vetita stimulatur. Tum ex Apostolo ad Romanos 7. dicente: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae. Tum denique ex eodem Concilio Tridentino ibidem: Manere autem in baptizatis concupiscentiam, vel fomitem haec sancta Synodus fatetur, et sentit; quae cum ad agonem relicta sit, nocere non consentientibus, seu viriliter per Christi Iesu gratiam repugnantibus non valet; quinimo qui legitime certaverit coronabitur.

Utrainque hanc propositionem confirmat S. Augustinus lib. 6. contra Iulianum, cap. 19. ubi diserte probat quod etsi concupiscentia ex originali peccato promanans remaneat in renatis quantum ad actum, non tamen remaneat penes reatum. Ego, inquit, de concupiscentia dixi, quae est in membris repugnans legi mentis, cuius reatus eius in omnium peccatorum remissione transierit: sicut e contrario, sacrificium idolis factum, si deinceps non fiat, praeterit actu, sed manet reatu, nisi per indulgentiam remittatur. Quiddam enim tale est sacrificare idolis, ut opus ipsum cum fit praetereat, eodemque praeterito reatus eius maneat venia resolvendus. Tale est carnis concupiscentia, ut maneat in homine secum per continentiam confligente, quamvis reatus qui fuerat generatione contractus, iam sit regeneratime transactus. Actu enim manet, non quidem abstrahendo et illiciendo mentem, eiusque consensu concipiendo et pariendo peccata, sed motu, quibus mens resistat, desideria commeando. Ipse quippe mutus actus est eius, quamvis mente non consentiente desit effectus.

Quibus verbis S. Augustinus declarat quod etsi concupiscentia quatenus seminarium est peccati originalis et cum ipso coniuncta remittatur in Baptismate quantum ad reatum, hoc est, quantum ad rationem formalem peccati originalis cuius est tradux, tamen ex integro subsistit in renatis quantum ad suum vigorem suamque efficacitatem, utpote cum in eis motus illicitos et rationi adversantes plerumque suscitet, subindeque ipsa non est peccatum originale.

Probatur secundo ex illo S. Iacobi, cap. 1. Unusquisque tentatur a concupiscentia sua abstractus, et illectus. Deinde concupiscentia cum conceperit, parit peccatum; peccatum vero cum consummatum fuerit, generat mortem. Quibus quatuor res videtur Apostolus distinguere: Primo concupiscentiam, idest, potentiam appetendi pronam, et stimulantem ad malum, et tres eius motus, nempe suggestionem, delectionem, et consensum: concupiscentiam autem, idest potentiam pronam, et primum eius motum, non appellat S. Iacobus peccatum: delectationem autem, quae est partus imperfectus, dum non est plene deliberatus, peccatum vocat, sed non mortale: denique partus perfectus, hoc est desiderium cum pleno consensu, quod vocat peccatum consummatum, generat mortem, idest, fit plene mortale.

Confirmatur ex sanctis Patribus qui praefatum contextum sic explicant, maxime vero S. Augustinus membro 6. adversus Iulianum, cap. 5. Sed, inquit, cum dicit Apostolus Iacobus: unusquisque tentatur a concupiscentia sua abstractus, et illectus: deinde concupiscentia cum conceperit parit peccatum: profecto in his verbis partus a pariente distinguitur, pariens enim est concupiscentia, partus peccatum. Sed concupiscentia non parit, nisi conceperit, non concipit, nisi illexerit: hoc est, ad malum perpetrandum obtinuerit voluntatis assensum. Idem docet S. Chrysostomus Homilia 13. in Epistolam ad Romanos; Ipsae, inquit, passiones in se peccatum non sunt: effrenata vero rerum immoderantia peccatum operata est. Et ut exempli gratia unam illarum tractem, concupiscentia quidem peccatum non est; quando vero egressa modum foras eruperit, tunc demum adulterium fit, non a concupiscentia, sed a nimio, et illicito illius luxu. Similiter S. Hilarius in Psalmum 118. exponens versiculum 29. Viam iniquitatis amove a me, ait: Viam peccati qua ad peccatum pergere promptum est, amoveri a se deprecatur, idest, omnia corporalium voluptatum desideria auferri, nec tentationem aliquam concupiscentiae, aut ignorantiae, qua tamquam per viam ad peccatum itur, ingruere. Denique S. Bernardus in Sermone de sex tribulationibus, Peccatum, inquit, in foribus est, nisi ipse aperias, non intrabit: appetitus in corde prurit, sed nisi sponte cesseris, nihil nocebit; consensum cohibe, ne praevaleant haec, et immaculatus eris.

Ipsis concinit Subtilis Doctor in 2. dist. 32. n. 7. ubi inquirens ac resolvens quid sit peccatum originale, quaestionemque resolvens ex doctrina S. Anselmi, lib. 1. De conceptu virginali, cap. 27. nimirum quod peccatum originale sit carentia iustitiae originalis quatenus debite: cum sibi obiecisset quod aliqui SS. Doctores videntur rationem formalem peccati originalis constituere in concupiscentia; respondet,

quod concupiscentia vel habitus, vel pronitas in appetitu sensitivo: et nullum istorum est formaliter peccatum, quia non est peccatum in parte sensitiva secundum ipsum cap. 3. et 4. ibi. Vel potest accipi prout est pronitas in appetitu rationali, idest in voluntate, ad concupiscendum delectabilia immoderate, quae nata est condelectari appetitui sensitivo cui coniungitur, et hoc modo concupiscentia est materiale peccati originalis: quia per carentiam iustitiae originalis quae erat sicut frenum cohibens ipsam ab immoderata delectatione, ipsa, non positive, sed per privationem, fit prona ad concupiscendum immoderate delectabilia: sicut exemplificat cap. 5. de navi, fracto gubernaculo: et de equo, fracto freno, qui dimittitur sibi: et ex hoc exequitur motum inordinatum quem cohiberet illud frenum.

Ita Doctor. Ex quibus apparet quantum hallucinentur Lutherani, ac Calvinistae, dum sanctos Patres suis erroneis dogmatibus patrocinari adfirmant.

Probatur tertio: ideirco concupiscentia, et fomes ad malum stimulans censeri posset originale peccatum, quia revera peccatum proprius dictum esset: sed falsum consequens: ergo et antecedens. Maior constat. Probatur minor: si homo crearetur in puris naturalibus absque aliquibus habitibus innatis, aut acquisitis virtutum moralium, haberet concupiscentiam non minus quam modo; quia haberet appetitum inclinantem ad bonum delectabile, sive esset prohibitum, sive non: et voluntas ipsius esset naturaliter inclinata ad conformandum se appetitui; concupiscentiam autem habere nihil aliud est quam habere appetitum, et voluntatem hoc modo: sed in tali casu non esset necesse ut fieret ullius praecepti transgressio: ergo potest esse concupiscentia absque ullo peccato. Deinde, peccatum originale reperitur in animabus parvulorum non baptizatorum quando moriuntur, sicut et in animabus aliorum omnium qui absque baptismo in re, vel in voto decedunt: sed in parvulis nulla est concupiscentia, nullusque peccati fomes: ergo peccatum originale non est peccati fomes, neque concupiscentia. Denique concupiscentia est effectus et poena peccati originalis: ergo esse nequit ipsum originale peccatum. Consequentia patet; quamvis enim unum, et idem possit esse peccatum, et poena peccati, et etiam causa peccati; tamen hoc sine dubio intelligendum per comparationem ad diversa; nequit enim res una esse peccatum, et poena, atque effectus peccati respectu eiusdem: alioquin esset poena, et effectus respectu sui ipsius, et per hoc prior ac posterior seipsa. Antecedens est ipsius sancti Augustini pluribus in locis, maxime vero lib. 6. in Iulianum cap. 3. Concupiscentia, inquit, poena peccati est, quia reddita est meritis inobedientis. Necnon et lib. De continentia, cap. 7. ubi comparat peccatum originale febribus: concupiscentiam vero languori, qui sanatis febribus remanet. Aliud, inquit, carere febribus, aliud ab infirmitate, quae febribus facta est, recalescere. Et intra: Prima curatio est causam removeri languoris, quod per omnium fit indulgentiam peccatorum: secundo, ipsum sanare languorem, quod fit paulatim proficiscendo, etc. Quibus aperte docet peccatum, quod in baptismate remittitur, causam dici languoris, idest, concupiscentia remanentis: igitur ipsa concupiscentia non potest dici peccatum originale; alioquin esset causa sui ipsius.

Obiciunt primo haeretici varia Apostoli oracula, quibus probare nituntur concupiscentiam revera esse formaliter peccatum. Sic ad Romanos 6. Non regnet peccatum in vestro mortali corpore. Intelligitur autem Apostolus de concupiscentia, subdit enim: ad obediendum concupiscentiis eius. Similiter cap. 7. Iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum; scio enim quod non habitat in me, idest in carne mea, bonum. Quibus verbis Apostolus concupiscentiam peccatum appellat: sed illa non potest esse peccatum actuale, cum non sit actus, sed habitus: ergo erit peccatum originale. — Respondent Doctores Catholici, concupiscentiam ab Apostolo peccatum appellari, non quod peccatum sit formaliter, sed quia est effectus peccati originalis, et causa peccati actualis. Loquitur enim Apostolus iuxta morem Scripturae sacrae, quae plerumque vocem peccati usurpat nunc pro ipsa culpa, nunc pro poena, quae est culpae effectus, nunc etiam pro causa peccati: nunc denique pro sacrificio, quod est peccati expiatio; Sic Deuteronomii 9. Moyses ait: Peccatum vestrum quam feceratis, igne combussi, et in frusta comminuens, in pulverem redegi. Ubi manifeste vitulus aureus dicitur peccatum, quia effectus, et causa peccati exstitit. Sic Oscae 1. Sacerdotes dicuntur comedere peccata populi. Sic ipsemet Apostolus, eodem cap. ad Romanos, legem, peccatum appellat, quia nimirum est causa manifestativa peccati. — Eamdem solutionem tradit Concilium Tridentinum Sessione 5. Canone 5. ubi legimus: Hanc concupiscentiam, quam aliquando Apostolus peccatum appellat, sancta Synodus declarat, Ecclesiam Catholicam numquam intellexisse peccatum appellari, quod vere, et proprie peccatum sit, sed quia ex peccato est, et ad peccatum inclinat. Quam utique doctrinam secutus erat S. August. lib. 1. De Nuptiis, cap. 23. ubi dicit concupiscentiam vocari peccatum. Quia, inquit, peccato facta est, cum iam in regeneratis non sit ipsa peccatum: sicut lingua vocatur locutio, quam facit lingua, et manus vocatur scriptura, quam facit manus. Itemque sic vocatur peccatum, quia peccatum si vincat, facit: sicut vocatur frigus piger, non quod a pigris fiat, sed quod pigros faciat.

Instabis ex S. Augustino lib. 5. contra Iulianum, ubi ait: Sicut infiditas cordis et peccatum est, quia in Deum non creditur, et poena peccati, qua cor superbum digna animadversione praemitur, et poena peccati cum aliquod male cordis errore committitur: ita carnis concupiscentia, adversus quam bonus concupiscit spiritus, et peccatum est, quia non est illi obedientia contra dominatum mentis, et poena, et causa peccati. — Respondeo ideoque S. August. concupiscentiam peccatum appellare, et non solum causam, vel effectum peccati, eo quod sit vitium, et naturae infirmitas tollens primam naturae veluti perfectionem, ingenitumque rigorem, quem in prima sui formatione a Deo acceperat: non autem ipsam peccatum appellat, quod sit proprie, et formaliter offensa Dei, ibi enim agebat contra Pelagianos, qui concupiscentiam quasi naturae perfectionem laudabant. Ut scilicet, inquit ibidem S. August. cap. 30. eam tamquam bonum naturale laudando suum pestiferum dogma confirment, quo asserunt prolem, quae per illum nascitur, nullum trahere originale peccatum.

Urges: S. August. ibidem comparat concupiscentiam cum caecitate cordis, qua Deo non creditur: sed cordis caecitas proprie et formaliter est peccatum: ergo et concupiscentia. — Respondeo 1. Negari posse consequentiam: non enim opus est, quod quae inter se comparantur, in omnibus quadrent, sed sufficit quod in aliquibus conveniant, ut omnibus fere comparationibus accidit. — Secundo dico, ipsam cordis caecitatem per se formaliter non esse peccatum: infideles enim, qui nihil unquam de Evangelio audierunt, nec audire potuerunt, habent negativam cordis caecitatem, et mysteriorum fidei ignorantiam, quae tamen caecitas in ipsis non est culpanda, ut docet S. August. Epistola 106. scribens: In illis qui non audierunt, neque potuerunt, poena peccati est non credere, non autem peccatum. — Tertio dico S. August. ibidem concupiscentiam appellare peccatum, quia interdum permittit Deus, ut homo cedat concupiscentiae motibus, et in novum peccatum ruat, in vindictam scilicet prioris peccati: unde ibidem explicans illud Apostoli ad Romanos: Tradidit Deus in desideria cordis eorum, ait: Aliud est habere mala desideria cordis, aliud tradi eis, utique ut consentiendo eis possideatur ab eis, quod fit cum divino iudicio traditur eis... Cum ergo dicitur homo tradi desideriis suis, inde fit reus, quia desertus a Deo, cedit eis, atque consentit, vincitur, trahitur, possidetur; a quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est, et fit ei peccatum consequens praecedentis poena peccati. Quibus patet S. August. non appellare peccatum omnes concupiscentiae motus, sed tantum eos, quibus homo in poenam praecedentis peccati iusto Dei iudicio cedere permittitur. Alioquin, ait ille, frustra dictum est Ecclesiastici 18. Post concupiscentias tuas non eas, si iam quisque non reus est, quod tumultuantes, et ad mala trahere nitentes sentit eas, nec eas sequitur: si eis traditur exercens adversus eas gloriosa certamina, si vivit in gratia.

Obiciunt 2. Quidquid formaliter opponitur legi, et dictamini rationis, peccatum est: sed concupiscentia opponitur legi rationis, iuxta illud ad Romanos 7. Sentio aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae: ergo peccatum est. Non actuale; ergo originale. Deinde: quidquid in peccatum inducit, etiam peccatum est: sed concupiscentia, ex eodem Apostolo ibidem, inducit, et captivat in lege peccati: ergo peccatum est. Denique: solum peccatum odio habetur a Deo; diligit enim omnia, quae sunt, et nihil odit eorum, quae fecit: solum autem peccatum non facit: adeoque quod odio habet, peccatum censeri debet: sed Deus odio habet concupiscentiam, ut docet S. Augustinus in Psalmum 37. Expendens illa verba: Malitiam autem non odivit, ait: Peccatum, et iniquitatem oderis, ut iungas te Deo, qui tecum illud oderit, iam coniunctus mente legi Dei, mente servi legi Dei: ibi autem loquitur de concupiscentia, quam peccatum appellat.

Respondeo ad primum, distinguendo maiorem: id quod opponitur legi, et dictamini rationis formaliter, ac per se, est etiam formaliter peccatum, concedo: quod opponitur tantum causaliter, nego. Et similiter distincta minore, nego consequentiam, concupiscentia enim per se non opponitur dictamini rationis, quippe cum prosit homini ad pugnam, et coronam. — Ad secundum nego maiorem, non enim id omne, quod ad peccatum inducere potest, peccatum est, sed tantum id peccatum formaliter appellatur, quod voluntas pleno, ac libero assensu contra divinam legem admittit. — Ad tertium denique nego maiorem: non enim solum odio habetur a Deo id quod est malum morale formaliter, sed etiam id quod est malum morale causaliter, seu causa malitiae moralis, ut constat in habitu vitioso, qui odio habetur a Deo, quatenus inclinat ad actus malos, licet per se non sit formaliter peccatum. Ad Augustinum dico, ipsum ibidem concupiscentiam appellare peccatum, quatenus nempe ipsi homo voluntarie succumbit: unde ait: Aliud est non pugnare, et esse in poena certa, atque perpetua: aliud pugnare, et vincere: aliud pugnare, et vinci; aliud nec pugnare, sed trahi. Sunt enim homines prorsus, qui non pugnant, quales est iste, de quo loquitur cum dicit malitiam non odio habuisse: Quomodo enim pugnaret contra eam, quam non odit? Iste a malitia trahitur, nec pugnat. Sunt autem, qui pugnare incipiunt, sed quia de viribus suis praesumunt, ut ostendat illis Deus, quia ipse vincit, si se homo subiungat Deo, et pugnantes vincuntur, et cum quasi ceperint tenere iustitiam, fiunt superbi, et eliduntur: isti pugnant, sed vincuntur. Quis est autem, qui pugnat, et non vincitur? Qui dicit: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae.

Obiciunt denique: Christus Dominus eos omnes naturae humanae detectus assumpsit, qui non sunt formaliter peccatum: ergo quos non assumpsit formaliter esse peccatum censendum est: sed neque fomitem, nec concupiscentiam induit: ergo signum est quod concupiscentia, et fomes sit peccatum. — Nego maiorem; non enim tantum non assumpsit eos detestans, qui sunt formaliter peccatum; sed etiam eos, qui sunt peccatum causaliter, qualis est concupiscentia, cuius motus quamvis non sint peccatum formale, tamen quatenus ad actus venereos inclinarent Christi sanctitatem, ac dignitatem dedecent: sicut et ipsius corpus dedecent defectus naturales caecitatis, claudicationis, monstruositatis, quos propterea non erat conveniens, ut assumeret.

Conclusio tertia. — Peccatum originale non est aliqua morbida qualitas ex corruptione appetitus carnalis in ipsam animam derivata.

Probatur primo: Illa morbida qualitas, si qua esset, maxime foret causa inclinationis ad malum, et languor ad bonum: sed id affirmari nequit: ergo, etc. Maior patet: nihil enim aliud asserere possunt illius sententiae propugnatores, quippe nullus alius apparere potest istius virulentae qualitatis effectus. Minor vero probatur, primo quidem, quia huiusmodi inclinatio, et languor, experientia teste, etiam in regeneratis post baptismum subsistit, adeoque etiam illius causam, a qua profluit, subsistere necessum est: at peccatum originale non subsistit post baptismum: ergo non est illa morbida qualitas. — Secundo: vel peccatum primi parentis, aut corruptio carnis nostrae est naturaliter causa efficiens huiusmodi morbidae qualitatis in animam causatam, vel Deus ipse illius auctor assignandus est: sed neutrum potest affirmari. Non quidem primum: qualiter enim peccatum primi parentis, quod pridem extinctum est, et physice periit, posset esse causa physica huiusmodi qualitatis in infantibus contrahentibus peccatum originale? Qualiter etiam corruptio carnis, quae est quid materiale, posset naturaliter producere qualitatem spiritualem in anima? Secundum etiam dici nequit; asserere namque Deum esse causam illius morbidae qualitatis nobis non connaturalis, per quam inclinemur ad peccatum, et a bono retrahamur, non modo absurdum, sed et impium, ac blasphemum est.

Obicies S. Ambrosium in 7. caput ad Romanos dicentem: Quomodo habitat peccatum in carne, cum non sit substantia, sed privatio Doni? Peccatum primi hominis corpus corruptum est per peccatum; ipsaque corruptio per conditionem offensionis manet in corpore, robur tenens divinae sententiae datae in Adam, cuius consortio anima maculatur: ergo revera censet peccatum originale esse morbidam, ac virulentam qualitatem. Deinde S. Augustinus lib. 1. De Nuptiis, et concupiscentia, cap. 25. dicit peccatum originale esse affectionem quandam malae qualitatis, et affectum morbidum: inquirens enim qualiter concupiscentia remaneat in regenerato ait: Quamvis autem reatu suo iam soluto, manet tamen donec sanetur omnis infirmitas nostra, proficiente renovatione interioris hominis de die in diem, cum exterior induerit incorruptionem; non enim substantialiter manet sicut aliquod corpus, aut spiritus, sed affectio est quaedam malae qualitatis, sicut languor; ergo censet peccatum originale esse morbidam aliquam qualitatem. — Nego utramque consequentiam, et ad S. Ambrosium dico primo, illa commentaria probabiliter illius non esse, ut iam pluries diximus. Deinde, etiamsi eorum sit auctor, tamen ex allata sententia nihil adversus nostram Conclusionem posset evinci; nam corpus esse corruptum per peccatum, solum potest intelligi, quatenus privatur multis donis, et gratiis, quibus illustraretur, si felix innocentiae status perseverasset, ratione quorum appetitus sensitivus non ferretur tanto impetu in bonum delectabile. Unde fit ut ex consortio corporis privati donis huiusmodi, anima maculetur, quatenus contra vetitum fertur appetitus eius immoderate in obiecta delectabilia, non obstante prohibitione, et sic peccatum originale regnat, quatenus habet hos effectus in nobis, qui alias non fuissent. — Ad S. Augustinum dico, ipsum vocare peccatum originale affectionem malae qualitatis, non quod ita sit physice, sed quod ita sit moraliter; quatenus homo ipso peccato affectus, eo modo se habeat quantum ad inclinationem ad malum, et difficultatem prosequendi bonum, ac si afficeretur aliqua morbida qualitate, et quodam animi languore. Ideo quod ibi non loquatur S. August. de peccato originali perseverante, sed de concupiscentia, quae in baptizatis remanet, unde subdit: Non ergo aliquid remanet quod non remittitur, cum sit, sicut scriptum est, propitius Dominus omnibus iniquitatibus nostris; sed donec fiat, et quod sequitur: Qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione vitam tuam; manet in corpore mortis huius carnalis concupiscentia.

Conclusio quarta. — Privatio iustitiae originalis, quomodocunque accepta, dici nequit peccatum originale. Haec est contra communem Thomistarum sententiam.

Probatur 1. Peccatum originale, quod ab Adae posteris trahitur, et est mundandum lavacro regenerationis, est verum, ac proprie dictum peccatum: atqui privatio iustitiae originalis nullatenus dici potest verum, nec proprie dictum peccatum: ergo, etc. Maior constat ex dictis in priori Quaestione maxime ex Concilio Tridentino, Sess. 5. Canone 1. et 2. in quibus decernitur peccatum, quod in parvulis regenerationis lavacro necesse sit expiari ad vitam aeternam consequendam, esse verum, ac proprie dictum peccatum. Minor vero probatur tum ex S. August. lib. 3. De libero arbitrio, cap. 19. ubi ait, Non proprie vocatur peccatum, quod libera voluntate a sciente committitur: quibus verbis aperte significat omne peccatum mortale proprie dictum illud esse, quod libera voluntate a sciente committitur; nempe vel per se immediate, vel mediante altero tamquam capite morali. Sed nullatenus privatio iustitiae originalis dici potest verum ac proprie dictum peccatum: Tum quia citra omnem culpam Deus posset privare hominem omni iustitia, et perfectione, quam primo Parenti concesserat; sicut enim nullo iure adstringitur ad talem perfectionem conferendam, sed ex mera sua liberalitate, ac divina munificentia illam Adamo tribuerat; ita nec tenetur ad eam conservandam, sed pro libito potest eam auferre: illa autem ablata, et a Deo non conservata, in eo casu homo diceretur privari iustitia originali, quatenus privatio dicit carentiam formae, ad quam subiectum inclinatur; sic autem nullatenus esset peccatum; quippe cum praeter omnimodam hominis culpam accideret: ergo, etc. Tum quia illa privatio iustitiae originalis in Adamo eiusque posteris est volita a Deo: sed Deus non potest velle vel approbare peccatum: ergo illa privatio non est peccatum. Maior constat: illa namque commissa iustitia carentia est effectus divinae vindictae et animadversionis Dei in ipsum Adamum, subindeque fuit a Deo volita. Minor etiam est manifesta; in tantum enim aliquid peccatum est, in quantum fit contra divinam voluntatem Deique prohibitionem aut mandatum. Confirmatur: illa privatio originalis iustitiae non fuit formale peccatum in Adamo, nec habuit in eo rationem culpae. Igitur non possunt per eam posteri constitui peccatores. Antecedens patet, quia peccatum Adami fuit voluntaria et libera transgressio praecepti, et actus humanus malus: ergo non fuit privatio institiae originalis, quae non est actus humanus, nec transgressio libera et voluntaria, sed quid ex eo consecutum, et involuntarium. Consequentia recte colligitur; nam posteri ideo peccarent in Adamo, quia eorum voluntas in sui parentis voluntate virtualiter contineretur: non potuerunt ergo peccare extra illius voluntatem, nec per id quod non est formaliter peccatum delinquere.

Deinde si privatio iustitiae originalis formaliter esset peccatum primordiale et haereditarium, sequeretur illud per Baptismi sacramentum non omnino deleri ac remitti; siquidem per Baptismum non restituitur illa originalis iustitia qua Adamo commissa fuit ad posteros traducenda: cum neque integritas, nec innocentia constans, nec pax inter corpus et animam et facultatum earum concordia deperdita resarciatur. Sed erroneum est asserere peccatum originale per Baptismum omnino non remitti, ut definit Concilium Tridentinum Sessione 5. Canone 5. his verbis: Si quis per Iesu Christi Domini nostri gratiam, quae in Baptismate confertur, reatum originalis peccati remitti negat: aut etiam asserit non tolli totum id quod veram et propriam peccati rationem habet: sed illud dicit tantum radi, aut non imputari: anathema sit. In renatis enim nihil relinquitur Deus: quia nihil est damnationis iis qui vere consepultae sunt cum Christo per baptismum in mortem: qui non secundum carnem ambulant, sed veterem hominem exuentes, et novum qui secundum Deum creatus est, induentes, emundati, puri, innoxii, ac Deo dilecti effecti sunt, heredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi, ita ut nihil prorsus eos ab ingressu coeli remoretur. Ex his apparet per Baptismum omnino remitti id omne quod habet rationem peccati originalis, nec illius quippiam in regeneratis amplius inveniri; cum autem in eis reperiatur carentia iustitiae originalis, evidentissimum est argumentum quod originale peccatum in ipsa privatione et carentia iustitiae originalis non consistat.

Denique, quod est poena peccati non est ipsum formaliter peccatum: sed privatio iustitiae originalis est poena peccati Adami et omnium eius posterorum qui in ipso peccaverunt: igitur ipsa non est formaliter peccatum. Accedit in confirmationem quod Deus condere possit hominem in statu naturae purae, quippe cum, ut probatum est, status ille sit possibilis: in eo autem statu homo careret iustitia originali et gratia sanctificante, nec tamen ullum haberet peccatum: igitur illa carentia iustitiae primordialis non potest esse formaliter originale peccatum.

Respondent aliqui cum Vazquezio in 1. 2. disp. 131. privationem iustitiae originalis, maxime vero gratiae, posse spectari dupliciter: Primo, in quantum est mala Deo, et tollit subiectionem ipsi debitam: Secundo, ut est mala homini, et ut tollit perfectionem ipsi promissam et debitam, nempe subiectionem corporis ad animam, et appetitus interioris ad superiorem. Priori modo, inquiunt, privatio gratiae, aut iustitiae originalis habet rationem culpae, cum sit aversio moralis, et voluntaria a Deo ut fine ultimo: posteriori modo autem habet rationem poenae, cum sit mala et disconveniens homini, et a Deo ordinata contra deordinationem et detormitatem culpae. — Contra primo: nulla culpa, nullumque peccatum est efficienter a Deo: sed privatio iustitiae originalis, seu carentia illa gratiae, qua anima ipsi Deo subiiciebatur, qua corpus ipsum animae in omnibus obtemperabat, causatur a Deo, qui sicut solus poterat conferre donum illud originalis iustitiae, etiam auferre potest. Secundo, peccatum Adae tam merebatur subtractionem, et carentiam gratiae, ac subiectionis ad Deum, quam carentiam subiectionis concupiscentia, et appetitus ad rationem: ergo qua ratione carentia subiectionis appetitus ad rationem dicitur poena: pari ratione carentia subiectionis ad Deum etiam censeri debet poena ob peccatum originale inflicta. Tertio denique privatio gratiae et subiectionis animae ad Deum quomodocumque accepta est formaliter poena: ergo non est formaliter peccatum. Probatur antecedens: illud est formaliter poena, quod irrogatur in vindictam alicuius culpae: sed privatio subiectionis animae ad Deum irrogatur posteris Adae ob eius peccatum; siquidem Deus pactum cum ipso inierat de danda gratia ipsius posteris, ex hypothesi quod non peccaret, et de ea deneganda si peccaret, sicut de facto ipsam denegat propter eius peccatum: sed haec denegatio nihil aliud esse potest, quam poena. Quod utique constat a simili, si enim Princeps aliquis ita cum viro nobili statueret, ut si fidelis in obsequio persisteret, tale dominium, tam pro se, quam pro posteris in haereditatem acciperet, ipso iure privandus, tum ipse, tum posteri, si officio deesset: at nullus dixerit, quod si nobilis ille propter infidelitatem tali dominio destitueretur, haec destitutio, tum in illo, tum in parvulis non foret poena ipsius perduellionis, et infidelitatis: ergo idem dicendum est de privatione iustitiae originalis qualitercumque acceptae respectu tum Adami, tum eius posterorum.

Dices 1.: Id quod ex natura rei cum peccato necessario coniungitur non potest esse poena peccati: sed privatio gratiae in Adamo et posteris necessario coniungitur cum peccato ex natura rei: ergo dici nequit poena peccati. — Nego maiorem; haec enim si vera foret, sequeretur pariter privationem gloriae non esse poenam peccati; haec enim necessariam habet consecutionem et connexionem ex natura rei cum peccato: at hoc consequens omnino absurdum est, et erroneum.

Respondeo 2. Distinguo maiorem: quod coniungitur physice cum actu peccaminoso, vel tanquam praedicatum essentiale, aut proprietas eius, vel ut accidens in ipso subiectatum connaturaliter non potest esse ipsius poena, concedo maiorem. Quod coniungitur ex Decreto Dei, et tantum moraliter per modum poenae a Deo in vindictam actus peccaminosi irrogata, nego maiorem: et similiter distincta minore, nego consequentiam.

Obicies 2. S. Anselmum, 1. De Conceptu virginali cap. 1. Peccatum, quod originale dicitur, aliud intelligere nescio in ipsis infantibus, nisi factam per inobedientiam sine iustitia debita nuditate: sed haec nuditas est privatio istius iustitiae: ergo, etc. Deinde S. Dionysius, lib. De Ecclesiastica Hierarchia cap. 2. peccatum originale appellat statum dissimilitudinis hominis cum Deo, nempe supernaturalis, consistentis in carentia gratiae sanctificantis; adeoque censet peccatum illud nihil aliud esse praeter gratiae sanctificantis carentiam, et privationem. Denique Concilium Trident. Sess. 5. Canone 2. dicit, peccatum originale esse mortem animae: sed mors animae nihil aliud est, quam gratiae privatio: mors namque formaliter est vitae carentia, vita autem animae est gratia sanctificans. Insuper idem Concilium ibidem Canone 3. 4. et 5. affirmat peccatum originale esse aliquid intrinsecum posteris Adae, esseque veram, ac proprie dictum peccatum: at nihil aliud est illis intrinsecum, quod possit vere, et proprie dici peccatum, praeter privationem gratiae, et iustitiae debita. Tandem ex eodem Concilio Sess. 6. cap. 3. idem est contrahere peccatum originale, ac proprium iniustitiam ex Adamo mutuari: at iniustitia proprie, et formaliter, est privatio iustitiae: ergo censet Concilium peccatum originale nihil aliud esse praeter iustitiae originalis carentiam. — Nego has omnes consequentias, et ad auctoritatem SS. Anselmi et Dionysii, respondeo eos intelligi posse causaliter, et effective; ita quod velint peccatum originale esse causam efficientem illius dissimilitudinis animae cum Deo, necnon et nuditatis spiritualis, et carentiae omnium donorum supernaturalium; non vero quod peccatum originale sit formaliter ipsa dissimilitudo, vel nuditas. Vel dico, eos velle peccatum originale nobis inesse moraliter; quatenus nempe peccatum Adae nobis formaliter inest, nosque moraliter inficit. Duplex namque distingui potest dissimilitudo cum Deo, et iniustitia; una actualis, quae consistit in actibus malis, sive physice existentibus, sive moraliter permanentibus; altera est mere habitualiter, consistens in privatione habituum supernaturalium. Possunt igitur praefati SS. Patres de utraque dissimilitudine, et iniustitia intelligi; nam qui baptizantur in aetate adulta, post commissa peccata actualia, exuunt dissimilitudinem, tam actualem quam habitualem, quam habebant cum Deo, ratione actuum et habituum vitiosorum; profitenturque, ut ait ibidem Dion., se omnino munere remittere ei, quod Dei dissimilitudini contrarium est. Similiter S. Anselmus nomine iustitiae debitae intelligit rectitudinem actualem subiectionis mentis ad Deum, quam licet parvuli in se non possint physice habere, potuerunt tamen habere illam in Adamo, et cum illo peccaverint, eius rectitudinis carentiam habuerunt. Hanc autem esse mentem S. Anselmi optime probat Cardinalis de Lugo Disput. 7. De Poenitentia, sect. 7. ex eodem ibidem cap. 28. Ubi S. Anselmus sibi obiciens, quomodo deleri censeatur peccatum originale in parvulis, cum adhuc maneant sine iustitia, quam in ipsa aetate habere nequeunt, et respondet, manere hanc iniustitiam, sed iam illis ad culpam non imputari; idest, manere quod peccaverint in Adamo, licet non amplius illis imputetur, ut sint Deo odiosi, et privati gratia propter illud peccatum in Adamo commissum moraliter. Ex quibus manifestum est, nomine iustitia, et iniustitiae

Anselmum intelligere iustitiam, et iniustitiam actualem, non autem habitualem; nam parvuli post baptismum non carent iustitia habituali, sed tantum actuali; cuius adhuc non sunt capaces. — Ad Tridentinum, dico illud similiter intelligendum esse causaliter, et effective; ita quod peccatum originale sit causa privationis gratiae, et mortis animae, necnon et carentiae iustitiae debita; siquidem ratione illius peccati, anima non solum spiritali vita, nempe gratia sanctificante spoliatur; sed et caeteris omnibus donis spiritualibus, quibus ipsa anima Deo subiicienda erat, necnon et corpus ipsi animae in numeris erat obtemperaturum. Non autem vult Concilium, peccatum originale esse formaliter illam privationem, vel iniustitiam: nam quemadmodum iuxta idem Concilium Sess. 6. cap. 7. Iustificatio non est sola peccatorum remissio, sed etiam infusio gratiae, et donorum: sic iniustitia non est solum privatio iustitiae, et donorum, sed et peccatum. Utrumque autem contrahunt parvuli, siquidem participant peccato primi Parentis moraliter ad illos transfuso, et propter illud fiunt Deo odiosi, privanturque habitibus supernaturalibus.

Obicies 3. Peccatum originale formaliter, et essentialiter consistit in eo, quod primo tollitur per baptismum, cum hoc Sacramentum ad delendam culpam originalem institutum fuerit: sed per baptismum per se primo tollitur privatio iustitiae originalis, maxime quantum ad primarium eius effectum, nempe gratiae sanctificantis carentiam: ergo peccatum originale consistit formaliter in privatione iustitiae originalis, ut autem primarium effectum gratiae sanctificantis, qui est animam rectificare, et ipsam ultimo fini coniungere. — Distinguo maiorem; quod primo tollitur per baptismum formaliter, concedo: causaliter, et consequenter tantum, nego: privatio autem gratiae et iustitiae tantum tollitur consequenter per peccati remissionem, et gratiae sanctificantis infusionem, necnon et collationem virtutum supernaturalium Fidei, Spei, et Charitatis. Unde primarius baptismi effectus non est ipsius gratiae infusio, sed peccati emaculatio. Et similiter distincta minore, nego consequentiam.

Obicies 4. Illud in unaquaque re se habet ut ratio constitutiva, a quo tamquam a radice, et origine caetera ad illam pertinentia dimanant, et consequuntur: sed a privatione iustitiae originalis quantum ad primum eius effectum, coniunctionem scilicet mentis ad Deum, dimanant alia deordinationes ex peccato Adami ad nos per generationem traductae: ergo talis privatio est ratio constitutiva peccati originalis. Maior constat: minor probatur: ex peccato Adami derivantur in posteros fomes, seu concupiscentia, et rebellio appetitus inferioris contra superiorem, necnon et poenalitates corporis, at morbi, dolores, defatigatio corporis, moriendi necessitas, aliaeque miseriae, quibus undique iactamur: ergo, etc. — Nego minorem; illa namque omnes privationes, non ab ipsa gratia sanctificantis carentia, sed ab ipso reatu culpae, quem parvuli in Adamo tamquam in capite peccantes contraxerunt, ducunt originem; sicut et ipsa gratia sanctificantis privatio, quae ab eodem reatu culpae dimanat: non enim alia ratione Deus Adamum, et eius posteros gratia sanctificante spoliavit, quam quia ipse adversus divinum mandatum rebellavit, et ipso peccante, omnes etiam eius posteri in ipso, ac cum ipso peccaverunt.

Conclusio ultima. — Peccatum originale posteris Adae est ipsummet Adae peccatum manens in ipsis moraliter, quatenus omnes in eo tamquam in capite peccaverint. Haec videtur esse genuina Subtilis Doctoris sententia in 2. distinct. 32. quaest. unica, num. 7. ut recte advertit doctissimus Scholiastes ibidem Cavellus, ubi cum dixisset, Originale peccatum esse privationem iustitiae originalis: subdit: Non est tamen privatio ullius doni habitualis, sed rectitudinis debita inesse per modum termini ex actu secundo, in voluntate causata, et generatione transfusa; unde non formaliter, sed causaliter privatur habitibus: et sic docent Herrera in 2. q. 82. art. 3. et Zimel. disp. 1. ad 1. et disp. 2. concl. 5. Poncius in 2. dist. 30. qu. 2. Herinx disp. 6. sect. 2. Doctoris autem sententiam amplexati sunt Pighius, controversia 1. Catharinus in Summa doctrina de peccato originali: Salmero in cap. 5. ad Rom. disp. 45. et 46. ubi addit, Hanc sententiam debere esse omnium Catholicorum: nam, inquit, ita aperte locutus est Paulus, ut qui hunc sensum ex eius verbis non eliciunt, plane delirare videantur: eamque tuentur plurimi ex Recentioribus, quos refert et sequitur Martinonus disp. 20. sect. 5.

Probatur autem haec sententia: Primo quidem ex illo ad Rom. cap. 5. Per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Et paulo post, versu 15. Unius delicto multi mortui sunt. Et versu 19. Per unius inobedientiam peccatores constituti sunt multi. Concilium quoque Trident. Sess. 5. Canone 3. referens praefata Apostoli verba, subdit: Si quis hoc Adae peccatum, quod origine unum est, et propagatione, non imitatione transfusum, omnibus inest unicuique proprium, etc. Quibus constat peccatum originale esse unum, et idem omnium: at non est aliud peccatum, quod sit unum, et idem omnium posterorum, nisi peccatum primi Parentis in omnium persona commissum: ergo, etc.

Confirmatur auctoritate SS. Patrum, maxime vero S. August. qui pluribus docet peccatum originale unicum esse omnium hominum, scilicet peccatum primi Parentis in quo omnes peccaverunt: quod utique clarissime demonstrat lib. 4. contra duas Epistolas Pelagianorum, cap. 1. ubi laudans praefata Apostoli verba: In quo omnes peccaverunt: haec addit: In illo homine peccaverunt omnes, quando ille peccavit: quoniam in illo erant omnes, quia generaliter peccatum omnium fuit, quod nascentes tracturi erant omnes. Et lib. 1. De Peccatorum meritis, et remissione, cap. 10. Certe manifestum est alia esse propria cuique peccata, in quibus hi tantum peccant, quorum propria peccata sunt: aliud hoc, in quo omnes peccaverunt, quando omnes illi unus homo fuerunt. Item lib. 2. cap. 7. Ne si dicuntur, inquit, ista aliena peccata tamquam ad parvulos non pertinentia: siquidem in Adamo omnes peccaverunt, quando in eius natura ita insita, in qua eos generare poterat, culpae omnes ille unus fuit. Sed dicuntur aliena, quia nondum ipsi agebant vitas proprias, sed quicquid erat in futura propagine vita unius hominis continebat. Deinde subiiciens Pelagianorum exceptionem, Nulla, inquiunt, ratione conceditur, ut Deus qui propria peccata remittit, imputet aliena: sic respondet: Remittit sed Spiritu regeneratis, non carne generatis. Imputat vero non iam aliena, sed propria. Haec enim erant, quando hi qui ea propagata portarent, nondum erant: nam nunc per carnalem generatione iam eorum sunt, quibus nondum spiritali regeneratione dimissa sunt. — Et lib. 1. Retract., cap. 13. ubi examinatis quae dixerat in lib. De Vera Religione, cap. 14. usque adeo coluntarium peccatum est, ut nullo modo sit peccatum, nisi sit voluntarium: procedens ad originale, sic ait: Et illud quod in parvulis dicitur originale peccatum, cum adhuc non utantur libero arbitrio voluntatis, non absurde vocatur etiam voluntarium, quia ex primi hominis mala voluntate contractum, est quodam modo haereditarium. — Similia docent caeteri SS. Patres, praesertim S. Ambrosius, Hieronymus, Basilius, etc. in superiori Quaestione laudati dicentes, posteris in primo parente cibum vetitum gustasse, irritasse pactum divinum, detestasse, peccasse. Sic S. Basilius Homilia de ieiunio dicit, Vos omnes cecidisse, quia in primo Parente non ieiunavimus. Nazianzenus, Oratione 5. ait: Eandem omnes ritu arborem gustarimus: Fulgentius lib. De Incarnatione, cap. 5. affirmat, Omnes Testamentum Dei fuisse transgressos, transgrediente primo Parente, etc. Ergo revera peccatum originale est ipsummet Adami peccatum in posteros transfusum, quatenus omnes in eo, tamquam in capite, peccaverunt.

Probatur secundo: Illud est peccatum originale, quo posteri Adae constituuntur peccatores, quodque ab ipso Adamo in ipsos transfunditur: atqui peccatum Adae est illud ipsum, quo eius posteri constituuntur peccatores, quodque ab ipso Adamo in ipsos transfunditur: ergo, etc.

Maior constat; minor probatur, tum ex praefatis Concilii Tridentini verbis; tum ex laudatis SS. Patrum auctoritatibus; tum denique ratione ipsa, quia meritum Christi imputatur parvulis, et ratione ipsius vitam aeternam merentur moraliter: ergo peccatum Adami actuale etiam potest imputari parvulis; ita ut ratione ipsius demercentur, quod de facto demerentur ob peccatum originale; et consequenter potest dici eorum demeritum, ac peccatum moraliter. Deinde, privatio gratiae, et donorum supernaturalium est poena ob peccatum Adae posteris irrogata: sed non potest irrogari parvulis propter aliud peccatum, quam Adami, quod ipsis proprium est, quatenus omnes in eo peccaverunt: ergo, etc. Denique, sicut in politicis videmus iuste peccata Parentum filiis imputari, ipsosque propterea puniri, quod in Parentibus peccasse dicantur; ita pari ratione dicendum est Adami posteros, nullius etiam actualis peccati reos, iuste tamen ad mortem tum animae, tum corporis, aliasque aerumnas damnatos a Deo, quod in ipso Protoparente, tamquam membra in capite omnes peccaverunt: ergo concludendum est cum Bellarmino, lib. 5. De Statu peccati, cap. 18: Visi ponamus parvulos in Adamo, et cum Adamo vere peccasse, nulla ratione explicari poterit quomodo in parvulis recens natis sit aliqua vera culpa: et hoc Catholicorum dogma non tum supra rationem, quam contra rationem esse videbitur. Nam quidquid dicamus in parvulis ex peccato Adami haerere, sive reatum, sive aversionem, sive gratiae privationem, sive quid aliud: illud nullo modo parvulis rationem dari, vel nocere quidem poterit, nisi processerit ab actu libero, cuius actionis illi aliquo modo participes fuerint... Manet igitur, quod supra diximus, non posse in parvulis aliquid esse, quod habeat culpae rationem, nisi participes fuerint actuum ipsi praecipitationis Adae. Haec Bellarminus, unde vix capere possum qualiter in oppositam nostrae conclusionis sententiam ierit.

Dices 1: Concilium Tridentinum Sess. 5. Can. 3. docet peccatum originale per propagationem ex Adamo transfundi in posteros, omnibus inesse, esseque unicuique proprium: et Sess. 6. cap. 3. ait, Quando homines concipiuntur propriam iniustitiam contrahunt: sed peccatum, quod fuit in Adamo, nihil horum habet; neque enim inest in posteris, aut eos afficit intrinsece, sed solum extrinsece, et moraliter; neque est uniuscuiusque proprium peccatum, sed unum commune pro omnibus; neque est aliquid traductum per generationem tamquam per causam: ergo iuxta Tridentinum aliquid debet admitti distinctum a peccato Adami, in quo essentia peccati originalis consistat. — Nego minorem; nam peccatum Adami non solum extrinsece, sed etiam intrinsece posteros parvulos afficit, ipsisque est proprium, quatenus ipsi omnes in eo, tamquam in capite peccaverunt, quod peccatum tamdiu in ipsis permanet, quamdiu salutari baptismatis lavacro non eluitur: in ipsos etiam transfunditur, non imitatione, sed propagatione: quatenus nempe homines propagatione et generatione naturali illud contrahunt, non autem dumtaxat imitatione; peccando videlicet actualiter, ad exemplum Adami peccantis, ut volebant Pelagiani. — Similiter peccatum Adae physice unum est numero, sed moraliter multiplex, et propagatione moraliter et aestimative multiplicatum; perinde enim se habet respectu singulorum, ac si ab illis fuisset commissum, in ordine ad hoc, ut propter illud moraliter atque habitualiter inexistens Deo sint exosi, et gratia ipsius destituti: unde ex Concilio nihil adversus Conclusionem evincitur.

Instabis: Quod est commune omnibus non potest esse cuilibet proprium: sed ex Concilio Tridentino peccatum Adami est commune omnibus: ergo non potest esse cuilibet proprium, quale debet esse peccatum originale. — Distinguo maiorem: non potest esse proprium, idest, sibi peculiariter, et non aliis conveniens, concedo; non potest esse proprium, idest proprie conveniens cuilibet, quamvis non peculiariter, et privatim soli conveniat, nego. Similiter distincta minore, nego consequentiam. Illud enim quod est physice unum commune multis, potest moraliter esse proprium unicuique illorum per moralem multiplicationem, ratione cuius fit moraliter, et aequivalenter multiplex: potestque ab uno tolli, et in alio persistere, ut supra dictum est.

Urges: Concilium eadem Sessione Can. 5. anathema dicit in eum qui dixerit per Iesu Christi gratiam, quae in baptismo confertur, non remitti parvulis, id totum quod habet in eis veram et propriam rationem peccati: supponit ergo Concilium id quod mundandum est in parvulis esse vere et proprie peccatum quod ipsis inest: sed peccatum primi Parentis non potest in parvulis habere rationem veri, et proprie dicti peccati; non enim aliter parvulis inesse posset Adami peccatum, quam per imputationem: ita quod licet illis vere fuerit extrinsecum, attamen ita ipsis imputatur moraliter in ordine ad aliquos effectus morales, ac si ab illis fuisset commissum; hoc autem est esse tantum peccatum per imputationem, quod directe militat in praefatum Concilii oraculum: si enim peccatum originale esset tantum peccatum Adae, prout imputatum posteris, ergo peccatum illud remitti, idem esset ac peccatum illud non imputari: sed hoc directe militat in sententiam Concilii anathema dicentis in illum, qui dixerit peccatum originale non tolli, sed tantum radi, aut non imputari: ergo, etc. — Nego minorem; nam peccatum Adami in posteros transsum revera habet rationem peccati proprie dicti, nec solum per imputationem externam, sed per intrinsecum reatum parvuli dicuntur propter illud contractum peccatores, modo supra expresso, videlicet quia omnes in Adamo peccaverunt. Unde dico quod illud peccatum remitti, est partim non amplius imputari parvulo, idest, non amplius haberi possit illius rationem, ut parvulus sit propter illud odiosus Deo, et gratia privatus: partim etiam tolli illud totum, quod ipsum parvulum odiosum, et gratia privatum efficiebat, quodque remansit moraliter, donec remitteretur, et mundaretur. Dum autem Concilium dicit, tolli totum quod veram, et propriam habet rationem peccati, et non tantum non imputari; id decernit contra haereticos, qui dicunt concupiscentiam esse vere et proprie dictum peccatum, eamque in regeneratis persistere, licet in eis non imputetur: a quo errore longe absunt qui asserunt, ut de facto asseruimus, peccatum illud vere tolli, et funditus evelli eo modo, quo moraliter manebat.

Dices 2: SS. Patres diserte affirmant peccatum originale aliud esse a peccato primi Parentis: ergo non est ipsum Adae peccatum, quod in posteros transfunditur. Probatur antecedens ex S. August. lib. 2. De Nuptiis, et Concupiscentia, cap. 26. ubi ait: Voluntarium peccatum hominis primi est originalis causa peccati: idem autem non potest esse causa sui ipsius; adeoque peccatum originale non est ipsum Adae peccatum transsum in posteros. Similiter S. Anselmus, lib. De Conceptu Virginali, cap. 27. Aliud, inquit, fuit peccatum Adae, aliud est peccatum parvulorum: illud fuit causa, istud fuit effectus. — Nego antecedents, et ad praefatas auctoritates dico peccatum Adami dici causam peccati originalis, quia nempe ipso peccante tamquam capite, peccarunt etiam ipsius posteri tamquam ipsius membra; ac proinde fuit in causa, cur caeteri peccaverint; omnium namque hominum voluntates, dotes et iura, ut eorum caput et princeps sibi credita continebat: unde ipso per peccatum ea deperdente, caeteri pariter perdiderunt; sicque eius peccatum fuit causa moralis multiplicationis et diffusionis peccati in posteros, et ratio cur simus Deo odiosi, et privati gratia atque iustitia, quae nobis a conceptione inesset, si Adamus non peccasset.

Dices 3: Peccata nostra fuerunt moraliter in Christo tamquam in capite nostro, sicut Adae peccatum veluti hominum capitis est in posteris tamquam in membris; iuxta illud Isaiae 53. Posuit in eo iniquitates omnium nostrum: unde Psalmo 21. qui de ipso Christo passuro conscriptus est, adorandus ille Salvator, nostra delicta sua nominat, his verbis: Longe a salute mea verba delictorum meorum: hinc S. Petrus prima Epistola, cap. 2. ait: Qui peccata nostra in corpore suo ipse pertulit super lignum: sed Christus propterea non fuit vere peccator, et infectus peccatis nostris, sicut nos revera sumus peccatores et peccato originali inquinati: ergo aliunde sumus peccatores originaliter, quam peccato Adami in nobis moraliter inexistente. — Distinguo maiorem: peccata nostra fuerunt moraliter in Christo, eo modo, quo peccatum Adae est moraliter in posteris, nego; aliter, concedo: non enim peccata nostra fuerunt in Christo moraliter, quasi ipse peccaverit nobis peccantibus; ita quod nostra peccata fuerint veluti ipsius actus per adunationem, et transsumptionem illius voluntatis in nostram: sed dumtaxat peccata nostra ipsi tribuuntur, quatenus eorum poenas exolvit, et aeterno Patri pro peccatoribus fecit satis: at peccatum Adae nobis inest moraliter tamquam a nobis cum ipso peccante commissum. Maximum autem discrimen est inter peccatum alicui attributum in ordine ad poenas tantum exolvendas, et peccatum ab aliquo moraliter commissum et ordinatum ad privationem iustitiae originalis, et gratiae sanctificantis: primum enim neque peccatorem constituit nec inficit: imo plerumque remanet etiam in iustificatis, qui licet per gratiam sanctificantem Deo sint grati et acceptabiles, nihilominus adhuc ordinantur ad poenam propter admissa, et remissa peccata luenda. Posteriori autem modo acceptum peccatum revera peccatores constituit et inficit, adeoque habet veram ac proprie dictam rationem peccati.

Dices 4: Filii interdum a Deo puniuntur usque ad quartam generationem propter admissa a Parentibus crimina, non alia vero ratione quam quia Parentum peccata in ipsis moraliter permanent: sed tamen idcirco non dicuntur ab ipsis contrahere peccatum originale: ergo etiamsi Adami peccatum in posteris moraliter subsistat, haec ratione dici non poterit originale peccatum. Probatur maior variis Scripturae textibus, maxime vero ex illo Exodi 20. Ego sum Dominus Deus tuus fortis, zelotes, visitans iniquitatem patrum in filios in tertium, et quartam generationem. Idem repetit cap. 31. Similiter inter maledictiones quas David profert in impium, ait: In memoriam redeat iniquitas patrum eius in conspectu Dei. — Distinguit maiorem Poncius in Commentario ad Quaestionem 2. dist. 3.: Filii sic puniuntur poena peccato mortali congruente, et debita propterea quod eius sint rei, nego maiorem: siquidem poenae temporales quibus filii propter Parentum peccata subiiciuntur, non sunt poenae mortali peccato congruentes, utpote cum istud aeternam damnationem promereatur; adeoque peccatum Parentum in ipsis moraliter non subsistit quantum ad omnimodam imputationem, et ordinationem ad poenam propter mortale peccatum. Nego minorem: filii qui sunt rei, sed tantum affines eis qui peccarunt, concedo: sic autem puniri non est puniri propter peccatum moraliter imputatum, et residens in eo qui poenam sustinet: plerumque innocentes subditi gravissima poena fliguntur propter principum crimina: sic pestis in Israeliticum populum grassata est propter inanis gloriae tumorem a Davide Rege expressum. — Aliter eamdem maiorem distinguo: Filii puniuntur propter Parentum peccata, quia prava Parentum exempla ex vitiata propagine ipsi imitantur, concedo: ita puniuntur, quia Parentum reatus in posteros transit, nego: itaque non aliter peccatoribus debita poena in eorum posteros transfunditur, quam quia eorum culpam, et crimina sequantur, ut explicat SS. Aug. contra Adimantum, Gregorius lib. 13. Moral., cap. 31. et D. Thomas secunda secundae, Quaest. 108. art. 1.

Dices 5: Si peccatum originale esset ipsum peccatum Adae, sequeretur quod deleto peccato Adae, non deberent amplius esse, et denominari ab eo peccatores: peccatum enim quod cessavit physice, et moraliter etiam abolitum est, non potest amplius maculare, nec dennminare peccatorem: consequens autem est falsum, quia alioquin iam ab initio mundi nullum extitisset peccatum originis: ergo, etc. — Nego sequelam maioris: quia posteri non denominantur peccatores a peccato Adae praecise, ut fuit Adae, sed ut fuit moraliter proprium singulorum, et in illis moraliter manet: quare licet abolitum sit respectu Adae, cui fuit condonatum, non est tamen condonatum posteris, donec per baptisma iustificentur. Potuit enim Deus condonare Adamo eius peccatum postquam egit paenitentiam, non condonando illud idem Petro nascenti.

Instabis: Peccatum Adami non potest contrahi ab eius posteris nisi quatenus illud perseverat: sed istud non perseverat amplius, siquidem peccatum non perseverat nisi quamdiu peccator subsistit: porro Adamus non existit amplius peccator: igitur ipsius peccatum contrahi non potest ab eius posteris. — Respondit Doctor in 2. d. 32. n. 15:

Quod sicut meritum cum transit in se, manet tamen in scientia et acceptione divina, quia ita premiat pro eo, ac si esset praesens: ita cum demeritum transit quantum ad actum, manet tamen in scientia divina, quia ita punit pro eo, ac si iam esset praesens. Ita ergo huius negationis, non habere iustitiam originalem, erunt viae per quas intrat, Deum non dare, et demeritum Adae, in scientia Dei, propter quod non dat.

Ita Doctor.

Dices 6: Non potest aliquis ab actione denominari malus, nisi sit illius causa efficiens, sed infantes non sunt causa actionis, qua Adamus praevericatus est: ergo, etc. — Respondeo distinguendo maiorem: nisi sit illius causa physica, nego: physica, vel moralis, concedo: quamvis autem infantes non sunt causa physica, sunt tamen causa moralis: moralis, inquam, non eo sensu, quo is qui consuluit, rogat, imperat, aut ratum habet, dicitur causa moralis; sed ea quem significat Apostolus, cum dixit, omnes in Adamo praevericasse: quod tamen verum non est, nec physice, nec moraliter moralitate consilii, imperii, vel ratihabitionis; sed moralitate aequivalentiae in ordine ad incurrendam aversionem Dei, et privationem amicitiae divinae, iustitiaeque originalis.

Dices 7: Peccatum originale est effectus peccati Adae, ut docet S. Augustinus, et probari potest, quod haec propositio causalitatis sit vera, idem nascimur originaliter peccatores, quia peccavit Adam: ergo peccatum originale non est ipsum Adae peccatum; siquidem non potest idem esse sui ipsius causa. — Respondebil potest 1. Peccatum originale secundum omnia quae includit tam in recto quam in obliquo, est peccatum Adae, nego: secundum id quod includit in recto, esto antecedens in bono sensu. Peccatum autem Adae est aliquo modo causa non condonationis, et movens Deum, ut nolit illud remittere posteris, nisi applicato remedio Sacramenti, vel contritionis perfectae. Respondeo 2. concesso antecedente, distinguendo consequens: ergo peccatum originale non est ipsum peccatum Adae, secundum eamdem moralitatem, concedo: secundum diversam, nego. Idem peccatum originale Petri v. g. est physice, et realiter ipsum peccatum Adae, sed non quatenus est moraliter peccatum Adae: nihil autem vetat, quinominus peccatum Adae sit aliquo modo causa peccati originalis secundum moralitatem, qua proprium est singulorum; ad causalitatem enim moralem sufficit diversitas moralis. Hinc sicut aliquo sensu vera est haec propositio, ideo peccavimus in Adamo, quia ipse peccavit: sic eodem sensu peccatum Adae fuit causa peccati posterorum, licet non fuerit diversum physice, sed moraliter tantum.

Dices 8. Eodem modo sumus iusti per obedientiam Christi, quo per inobedientiam Adae sumus iniusti, ut constat ex illo: Sicut per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita et per unius obedientiam iusti constituentur multi: atqui per obedientiam Christi non sumus iusti formaliter, tamquam per formam denominantem; sed tantum efficienter, et meritorie: ergo neque per inobedientiam Adae constituimur formaliter iniusti, ac peccatores. — Respondeo negando maiorem; secundum omnimodam paritatem, neque enim hoc intendit Apostolus cap. 5. ad Rom. quando dicit sicut per unius, &c. alioquin probaret quoque quod sicut sine actu proprio maculamur inobedientia Adae, ita sine actu proprio sanctificamur obedientia Christi, quod falsum est; sed voluit tantum significare paritatem in ratione causae generatim, et praecise sumptae; ita ut sicut inobedientia Adae est causa, cur simus iniusti, ita obedientia Christi est causa, cur simus iusti: non tamen descendit ad speciales modos causandi, in quibus potius indicat diversitatem, dum de inobedientia dicit. constituti sumus, voce praeterita; de obedientia vero dicit. constituentur. in futuro. Licet enim utraque sit praeterita, tamen posita semel Adae inobedientia. positum est quidquid est necessarium ad hoc ut qui ab ipso propagantur sint formaliter peccatores; at posita Christi obedientia nondum positum est quidquid est necessarium, ut sint formaliter iusti; sed ulterius requiritur ut positis quibusdam dispositionibus accipiant a Deo iustitiam inhaerentem, quam Christus sua obedientia promeruit, ut essent sancti, sicut docet Trid. Sess. 6.

Obicies 9. Si peccatum originale est ipsum peccatum Adae. sequitur posteros mereri eamdem poenam, quam ipse fuit promeritus: sed consequens est falsum, nam Adamus ultra poenam damni meruit poenam sensus: parvuli autem decedentes in peccato originali non incurrunt nisi poenam damni: ergo, &c. — Respondeo negando sequelam maioris, quia Adam physice, et propria voluntate peccavit. posteri autem solum moraliter. et interpretative per Adae voluntatem. Longe autem maius est peccatum voluntarium. proprium, ac physicum, quam morale interpretativum, quia propter quod unumquodque tale, et illud magis, ac proinde dignitas ad poenam est maior.

QUAESTIO TERTIA. QUALITER, ET IN QUOS PECCATUM ORIGINALE TRADUCATUR.

ARDUA sane quaestio, et quae S. Augustinum eas in angustias adegit, ut quid reponeret vix habuerit, sicut pluribi indicat, maxime vero Epist. 29. ad Hieron. ubi lepido hoc apologo summam in praesenti enodanda Quaestione difficultatem explicat: Cum, inquit, *aliquis ruisset in puteum, ubi aqua tantum erat quae eum magis exciperet ne moretur, quam suffocaret, ne loqueretur, accessit alius, et dixit: Quomodo huc cecidisti? at ille dixit: Obsecro, cogita quomodo hinc me liberes, et nm quomodo huc ceciderim, quaeras. Ita quoniam ex fide Catholica constat a peccato originali tamquam de puteo, infantis animam. Christi gratia liberari, satis nobis esse debet quod modum quo salva fiat noverimus. etiamsi unquam quomodo in malum illud devenerit perfecte cognoscamus. Unde lib. 6. Contra Iulianum. cap. 8. cum duos proposuisset modos, quibus peccatum originale videretur traduci. dixit: aut in carne tantum, aut in anima; aut in utroque, scilicet et carne, et anima; aut homo totus: aut alterum in altero tamquam in subiecto corruptitur: ubi occulta iustitia divinae Legis includitur: subdit: Quid autem horum sit rerum. libentius disco quam dico. ut audeam docere quod nescio. Satius itaque videretur lugendam esse summam illam per originale peccatum innocentiae iacturam, quam quidpiam de eius traductione. et propagatione delibare. Verumtamen quoniam in tam ubere, tamque necessaria dicendi materia silere non decet. ideirco

NOTANDUM 1. Ex Seraphico Doctore in 2. dist. 33. art. 1. q. 1. peccata parentum ad filios traduci posse tripliciter, videlicet aut punitione, aut imitatione. aut transfusione. Punitione quidem cum proles punitur pro peccatis parentum : imitatione cum proles parentum peccata imitatur: transfusione. sicut infectio una causatur ab alia infectione per propagationem. Iam ergo punitione peccatum transfundi potest intelligi duplieiter, secundum duplicem punitionem, aeternam; et temporalem. Quoad aeternam. nullo modo traducitur peccatum aliorum parentum, sed solum originale: quoad temporalem vero. omnia aliorum parentum peccata traduci possunt. Imo Anselmus. De conceptu Virginali, dicit. quod parvuli non damnantur pro culpa Adae tantum. sed pro peccato. et culpa propria, licet eam non habeant agendo, sed contrahendo. Imitatione vero peccata proximorum parentum in filios transferuntur, quando filii vitia parentum imitantur, non quod reatus culpae parentis transeat in posteros. sed poena. cum filius imitatur culpam parentum. Transfusione denique solum originale peccatum in posteros traducitur: et ratio a S. Bonaventura assignatur, quia duo sunt in peccato. scilicet privatio debiti. et conversio indebita: et secundum haec duo ponuntur in peccante. deformitas et macula. Macula namque ponitur ex conversione. sed deformitas ex debiti privatione. obligatione remanente ad poenam.

NOTANDUM 2. Ex nostro Lyrano super Caput 5. Epist. ad Rom. quod sicut in statu innocentiae duplex consideranda esset ratio in semine Adam. una naturalis. et quasi propria. secundum quam esset instrumentum generis in ordine ad naturam secundum se communicandam: alia quasi supernaturalis, seu divinitus superaddita, secundum quam se haberet ut instrumentum Dei in ordine ad propagandam cum natura iustitiam originalem: ita post peccatum in eodem semine Adam. et posterorum ab ipso descendentium. duplex ratio. seu unum reperitur: unum naturale, secundum quod habet instrumentum generationis, et propagationis naturae; haec enim ratio. seu perfectio, sicut et alia naturalia, non sunt amissa per peccatum: aliud accidentale. et extrinsecum, ratione cuius est instrumentum Adam peccantis ad communicandum defectum originalis iustitiae: Primum ei convenit ratione suae naturalis et positivae perfectionis; secundum vero habet ex privatione praedicti vigoris, causata ex peccato primi Parentis. Videmus enim in causalitatibus hanc servari rationem, quod quidquid in effectu perfectionis reperitur, tribuitur perfectioni causae: quidquid vero detectus et imperfectionis, in eius defectum reducitur, sicut quidquid est utilitatis, actualitatis, et motus in claudicatione, anima, et virtuti eius motiv attribuitur; quidquid autem obliquitatis et defectus, reducitur in tibiam claudam et infirmam.

NOTANDUM 3. Varias esse circa praesentis Quaestionis resolutionem Antiquorum sententias. Primo namque Magister Sent. in 2. dist. 31. et cum eo Gregorius Ariminensis, et Gabriel ibidem, docent peccatum originale traduci per qualitatem morbidam humano semini inexistentem, aut infectionem realem ei superadditam; sicut in semine leprosi est quaedam corruptio, quae est principium leprae. Caro enim, inquiunt, propter peccatum corrupta fuit in Adam, adeo ut cum ante peccatum vir et mulier sine incentivo libidinis et concupiscentiae fervore possent convenire, essetque thorus immaculatus; iam vero post peccatum non valeat fieri carnalis copula absque libidinosa concupiscentia, quae semper vitium est, et etiam culpa, nisi excusetur per bona coniugii ; in concupiscentia ergo et libidine concipitur caro formanda in corpus prolis. Unde caro ipsa quae concipitur in vitiosa concupiscentia polluitur et corrumpitur, ex cuius contactu anima cum infunditur, maculam trahit, qua polluitur, et fit rea, idest, vitium concupiscentiae recipit, adeoque illud peccatum dicitur manere in carne. — Verum haec sententia proscribitur: Primo, quia caro non potest infici ulla qualitate, quae sit peccatum; cum non sit ex se capax peccati, et consequenter quamvis inficeret animam, non potest tamen inficere ipsam infectione quae sit peccatum : ergo ex infectione carnis non habetur sufficiens principium, unde oriatur peccatum animae. Secundo. nihil materiale potest producere aliquid in re spirituali tamquam causa totalis: ergo quamvis caro esset infecta, non posset inficere animam. Tertio, falsum est, quod ipsa caro inficiatur per ullam qualitatem, aut ullo modo, nisi quatenus diceretur infici, quia non habet illas perfectiones, quas haberet in statu innocentiae, quae esset infectio potius negativa, quam positiva. Quarto, si caro esset infecta positive, maxime quia caro generantis esset sic infecta; sed hoc est falsum; quia alias caro Adae esset infecta ob peccatum ipsius: sed hoc est absurdum; tum quia peccatum ipsius non habebat virtutem producendi in corpore qualitatem inficientem, sicut nec peccata nostra habent, quae possent esse eiusdem speciei aut etiam graviora: tum quia nullum est indicium infectionis positivae in carne nostra, quae oriretur a qualitate aliqua. Quinto, quia falsum est. quod propterea caro nasceretur, ex eo quod sit generata cum concupiscentia, quia quamvis aliqui generarentur iam ab aliquibus absque concupiscentia, adhuc nascerentur cum peccato originali. Insuper sequeretur quod quo maiori cum concupiscentia generaretur aliquis, co gravius originale peccato inficeretur, et sic unus haberet gravius originale peccatum, quam alter, quo nihil absurdius. — Existimant aliqui cum Alexandro Alensi 2. p. q. 105. memb. 1. animam in carne vitiari, non quod in carne peccatum proprie dictum haereat, vel caro proprie spiritum trahere possit in vetitum ; sed quod caro iustitia originali spoliata concupiscat adversus spiritum, animamque deorsum inclinet, ac per hoc distortam, et obliquam efficiat. Verum haec sententia pariter subsistere nequit. Si quis enim ex nihilo crearetur cum ea imperfectione, ut subiiceretur motibus concupiscentiae, quibus nunc iactamur, ille certe haberet carnem adversus spiritum rebellantem, nec tamen originali peccato inquinaretur, cum ex Adamo non esset propagatus.

Unde praetatis, necnon et aliis omissis variorum Antiquorum sententiis, quid determinandum sit, aperiet

Conclusio prima. — Peccatum originale non alia ratione traducitur, quam quia homo ex Adamo per seminalem propagationem via communi generatur; ita quod anima eo ipso instanti conceptionis, quo in corpus organizatum infunditur, et hominem Adae filium naturalem constituit, etiam censeatur in ipso Protoparente, tamquam capite totius generis humani, Dei praeceptum violasse. Haec est genuina Subtilis Doctoris sententia in 2. dist. 32. qu. unica n. 12. ubi ait: Anima contrahit originale peccatum mediante carne, non ita quod caro quasi per qualitatem quandam causatam in ea causet istud peccatum originale: sed ex hoc, quod caro concupiscibiliter seminatur, et ex ipsa formatur corpus organicum: cui infunditur anima constituens personam, quae est filius Adae. debitor est iustitiae originalis datae a Deo ipsi Adae pro omnibus filiis, et caret ea: ergo habet peccatum originale. Contrahitur igitur illud peccatum in carne, in quantum est naturalis ratio; et ex hoc debet habere iustitiam, qua per peccatum Adae caret. — Ei concinit Angelicus Doctor in 3. p. quaest. 27. a. 2. ad 1.: Peccatum originale, inquit, trahitur ex origine in quantum per eam communicatur humana natura, quum proprie respicit peccatum originale, quod quidem fit quando proles concepta animatur.

Huic doctrinae adstipulatur imprimis S. Augustinus, qui constanter in suis contra Pelagianos lucubrationibus asserit Adam posteros vere ac proprie contrahere culpam originalem per generationem traductam, et, ut ait Apostolus, esse natura filios irae. Quae Augustini doctrina, tametsi adeo frequens in eius operibus occurrat ut cuique ea evolventi sit obvia, attamen, ut lectoris studium et operam ex parte levemus, profero aliquos ad rem ipsam conducentes illius textus. Primum quidem ex lib. 2. De gratia Christi seu de Baptismo contra Celestium, c. 31. ponit quaestionem: Quid sibi ergo vult, inquit, pro nullo propriae voluntatis admisso tanta damnatio? Et reprobata Platonicorum opinione respondet: Iste nisi quia pertinet ad massam perditionis, et iuste intelligitur ex Adam natus antiqui debiti obligatione damnatus? Et cap. 32.: Damnatae originis propagatio nos damnat: et paulo post: Simul utrumque propagatur, et natura, et naturae vitium. Et quaerens originem et viam propagati vitii, exacte distinguens honestatem nuptiarum a turpitudine libidinis, hanc esse originem et viam traductionis peccati affirmat, cap. 34. et 37. ubi sic: Libido est in illa, quam vocat Apostolus, repugnantem legi mentis inobedientiam, lege membrorum. Hic autem sic: Hinc est quod infantes etiam qui peccare non possunt, non tamen sine peccati contagione nascuntur, non ex hoc quod licet, sed ex eo quod dedecet, nam ex eo quod licet natura nascitur; ex illo quod dedecet vitium. — Rem adhuc apertius declarat lib. 1. De Nuptiis et Concupiscentia, ubi agens de castissimo connubio inter Virginem Deiparam et S. Iosephum illius sponsum, cum dixisset in fine cap. 11.: Omne nuptiarum bonum impletum est in illis parentibus Christi, proles, fides, sacramentum. Prolem cognoscimus ipsum Dominum Iesum: fidem, quia nullum adulterium; sacramentum, quia nullum divortium. Statim addit initio cap. 13.: Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non potuit sine illa concupiscentia, quae accidit ex peccato, sine qua concipi potuit qui futurus erat sine peccato, non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati, ut hinc etiam doceret omnem, quae de concubitu nascitur, carnem esse peccati, quandoquidem sola quae inde nata est non fuit caro peccati. Et lib. 2. cap. 1. respondens Iuliano qui librum adversus eum ediderat, et sic inscripserat: contra eos qui nuptias damnant et fructus earum diabolo assignant, scribit: Non igitur contra nos qui neque nuptias damnamus, quas etiam in ordine sunt debita praedicatione laudamus: nec earum fructum diabolo assignamus: nuptiarum namque fructus homines sunt qui ordinate inde generantur, non peccata cum quibus nascuntur. Nec ideo sunt homines sub diabolo, quia homines sunt, ubi sunt fructus nuptiarum, sed quia peccatores sunt, ubi est proprium vitiorum; diabolus enim culpae auctor est, non naturae. Et cap. 5. respondens obiectioni Iuliani dicentis: per quid igitur sub diabolo sunt quos Deus fecit? Et adiicienti responsionem Augustini per peccatum, inquit, non per naturam. Deinde subnectenti, sed ut non potest sine sexibus foetus, ita nec sine voluntate esse delictum. Hanc instantiam sic excipit Augustinus: Ita vero ita est, sic enim per unum hominem peccatum intravit in mundum &c. Deinde instanti Iuliano: dicis ergo illos esse sub diabolo quia de sexus utriusque commixtione nascuntur? Reponit Augustinus: Dico plane propter delictum eos esse sub diabolo:ideo autem expertes non esse delicti, quia de illa commixtione sunt nati, quae sine pudenda libidine non potest etiam quod honestum est operari. Quod utique ibidem confirmat auctoritate S. Amb. in Isaiam, ubi dixit, Christi carnalem nativitatem ideo expertem esse delicti, quia conceptus eius utriusque commixtionis est expers: nullum autem hominum esse sine delicto, qui de illa commixtione conceptus est: Ideo, inquit, et quasi homo per universa tentatus est, et in similitudine hominum cuncta sustinuit, sed quasi de spiritu natus, abstinuit a peccato, omnis enim homo mendax, et nemo sine peccato, nisi unus Deus. Separatum est igitur, ut ex viro, et muliere, idest, per illam corporum commixtionem, nemo videatur esse expers delicti: qui autem expers delicti, expers est etiam huiusmodi conceptionis. — Inde sic Pelagianos urget S. Augustinus: Numquid etiam istum, o Pelagiani et Coelestiani, audebitis dicere Manichaeum qui eum dicebat esse Iovinianus haereticus, contra cuius impietatem vir iste sanctus etiam post partum permanentem virginitatem Sanctae Mariae defendebat? Si ergo illum Manichaeum dicere non audetis; nos cum in eadem causa, eadem sententia fidem catholicam defendamus, cur dicitis Manichaeos? — Distinctius vero rem explicat S. Augustinus ibidem, cap. 8. Neque hoc ideo dixerim, inquit, quod altius putandus sit praeter summum et verum Deum, vel humani seminis, vel ipsius hominis Creator existere, sed hoc tranquilla ul nutum voluntatis exisset, si peccatum non praecessisset; neque nunc dicitur de natura hominis, sed de vitio. Illa quippe habet auctorem Deum; ex isto autem trahitur originale peccatum. Nam si semen ipsum nullum habet vitium, quid est quod scriptum est in libro Sapientiae: Deus ignorans quoniam nequam est natio illorum, et naturalis malitia ipsorum, et quoniam non poterat mutari cogitatio illorum in perpetuum, semen illorum erat maledictum ab initio. Quomodo ergo cuiuslibet hominis malitia naturalis, et semen maledictum ab initio? nisi ad illud respiciatur quod per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt? — Augustino subscribit Venerabilis Beda, tom. 8. quaest. 14. ubi ait: Hominem ideo contrahere peccatum originale, quia generatur cum ardore libidinis; et addit: Animam ex unione cum carne peccato maculari. Addit deinde: Ideo per unum hominem peccatum intravit in mundum, quia per semen generationis intravit, qualiter a viro incipiens concipit foemina. Quo more nasci noluit qui solus sine peccato est natus ex foemina.

Confirmat ista Concilium Tridentinum, Sess. 5. can. 4. ubi de parvulis statuit: Ideo in remissionem peccatorum veraciter baptizantur, ut in eis regeneratione mundetur, quod generatione contraxerunt. Et sessione 6. c. 3. agens de iustificatione quae fit per gratiam Christi, ait: Sicut revera homines, nisi ex semine Adae propagati nascerentur, non nascerentur iniusti; cum ea propagatione, per ipsum, dum concipiuntur proprium iniustitiae contrahant: ita nisi in Christo renascerentur, numquam iustificarentur; cum ea renascentia per meritum passionis eius gratia qua iusti fiunt, illis tribuatur. Ex his omnibus constat omnes Adae posteros ideo peccatum originale contrahere, quia omnes in eo peccaverunt tamquam in totius humanitatis capite, ratione scilicet pacti divinitus cum ipso initi, qui si iustitiam originalem, quam tam pro se, quam pro posteris acceperat, servaret, illam via generationis naturalis ad posteros transfunderet; secus, si sua rebellionе ipsam deperderet: sed non alia ratione censentur omnes homines in Adam peccasse, quam quia eius sunt filii naturales, et naturali via generationis communis ab eo propagati: ergo non aliter originale peccatum transfunditur, quam per ipsam naturalem generationem.

Conclusio secunda. — Etsi concupiscentia non sit formaliter peccatum, est tamen vehiculum et modus quo parentibus in filios peccatum originale transfunditur. Haec sententia videtur esse communis non solum S. Augustino, sed et plurimis aliis Patribus qui ipsum vel antecesserunt vel subsecuti sunt, ut apparet ex iis quos ipsemet S. Augustinus laudat, et refert lib. 1. contra Iulianum, cap. 3. et 5. Primo quidem Origenes in caput 8. Epistolae ad Rom., cum explicaret cur Christus venisset in similitudine carnis peccati, non in carne peccati, ait: Qui ex nulla viri contagione, sed solo Spiritu sancto super Virginem veniente, et virtute Altissimi obumbrante, venit ad corpus immaculatum, naturam quidem corporis nostri habuit, pollutionem tamen peccati, quae ex concupiscentia motu conceptis traditur, omnino non habuit. Idem insinuavit Olympius

Hispanus Episcopus ab Augustino citatus lib. 1. contra Iulian. cap. 3 ubi ait: protoplasti mortifera transgressione vitium esse sparsum in germine, et peccatum cum homine nasceretur. Quibus indicat germen. seu semen unde nascitur homo, ita esse vitiatum, ut non sine peccato nascatur. Similiter S. Amb. apud eumdem S. Aug. ibidem cap. 4. separatum est igitur, inquit, ut ex viro et muliere, idest, per illam corporum commixtionem nemo videatur expers esse delicti; qui autem expers delicti, expers est etiam huiusmodi conceptionis. — Hoc idem sentire videntur quotquot fuerunt SS. Patres Augustini sequaces, et discipuli. qui. docent ideo Christum Dominum naturali via generationis nasci noluisse, ne per concupiscentiam genitus originali peccato subiaceret. Sic S. Leo ser. 5. De Nativitate Domini. Solus, inquit, inter filios hominum Dominus Iesus innocens natus est, quia solus sine carnalis concupiscentiae pollutione conceptus. Sic S. Fulgentius lib. De Libero arbitrio, et gratia, cap. 13. immaculatae Christi nativitatis causam explicans, ait: Vulvam quippe matris eius non concupiscentia mariti concurrentis, sed omnipotentia Filii nascentis aperuit. Ille solus est in quo princeps huius mundi veniens nihil invenit. S. Bernardus in Velitationibus, cap. 3. ait: Propter carnem homo caritati similis factus est: quia ex illa vitium concupiscentiae traxit, quae captivus tractui, et incurvatus, ut diligat carnitatem, et iniquitatem operetur. His itaque, et aliis similibus SS. Patrum sententiis constat non aliam transfusionis originalis peccati causam assignandam esse, praeter ipsam concupiscentiam, qua in actu generationis defervet, et in prolem traducitur. — Eamdem sententiam constantissime tradit ac tuetur S. Augustinus plurimis in locis, praesertim vero Epist. 105. Quasi erre, inquit, in Baptismo concupiscentiae carnis infirmitas continuo sanetur, sicut continuo reatus eius aboletur: sed gratia renascendi, non conditione nascendi. Inde quisquis per hanc concupiscentiam etiam de renato nascitur, sine dubitatione oberit nato, nisi et ipse similiter renascatur. Et lib. 5. contr. Iulian. cap. 18. Qualitas, inquit, affectionalis mulae de substantia ad substantiam non emigrando transit, sed quodam imperrunte contagio, idest concupiscentiae affectu, sicut de parentibus morbidis morbida soboles procreatur. — Hoc ipsum explicat lib. 2. oper. imperf. contr. Iulian., exemplo podagrae, quam subinde filii haereditario iure ex parentibus trahunt. Si quis intemperantia sibi podagram faciat, eamque transmittat in filios, quod saepe contingit, nonne recte dicitur in eos illud vitium de parente transiisse: ipsos quoque hoc in parente fecisse? Quoniam quando ipse fecit, in illo fuerunt: fecerunt ergo non actione hominum, sed ratione iam seminum. Quod ergo aliquoties invenitur in corporis morbis. hoc in illo primi genitoris antiquo magnoque peccato quo natura humana universa vitiata est, factum esse noverit. Hinc lib. 1. De Nuptis et Concupiscentia, quid in hoc opere tractandum suscipiat, declarat his verbis: Intentio huius libri haec est, ut quantum nos Dominus adiuvare dignatur, carnalis concupiscentiae malum, propter quod homo, qui per illam nascitur, trahit originale peccatum, discernamus a bonitate nuptiarum. Et cap. 12 eiusdem libri causam proferens, cur Christus noluerit naturali via generari, dicit esse, ne per concupiscentiam genitus, concupiscentiae vitium, seu originale peccatum ex Adamo traheret. Solus ibi, inquit, nuptialis concubitus non fuit, nempe in beata Virgine, quia in carne peccati fieri non poterat, sine carnis pudenda concupiscentia, quae accidit ex peccato, sine quo concipi voluit, qui futurus erat sine peccato: non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati; ut hinc etiam doceret omnem, qui de concubitu nascitur, carnem esse peccati. Et cap. 23.: Haec concupiscentia quae solo sacramento regenerationis expiatur, profecto peccati vinculum generatione traiicit in posteros. Et cap. 21: Ex hac concupiscentia carnis tamquam filia peccati quaecumque nascitur proles, originali est obligata peccato, nisi in illo renascatur, quem sine ista concupiscentia Virgo concepit: propterea quando nasci est in carne dignatus, sine peccatis solus est natus.

Deinde ipsimet Pelagiani numquam dubitaverunt quin August. in ea fuerit sententia, quod concupiscentia ipsa propagaret peccatum originale. Hine ortus acerrimus ille inter Iulianum, et illum conflictus; utrum videlicet illa concupiscentia per peccatum Adami fuisset exorta; Iulianus enim pervicacissime illam Dei creationi tribuebat, ut hac arte originalis peccati traductionem expungeret: Augustinus e contra omnibus ingenii nervis contendebat hanc concupiscentiam ex Adami peccato esse subortam, et in eius posteros, una cum peccato esse traductam, ut videre est lib. 2. contra Iulianum, c. 10. et lib. 2. operis imperfecti, et alibi saepius. Idque verum esse facile quivis intelliget, qui noverit quis fuerit S. August. eiusque contra Pelagianos conflictus: nam in omnibus libris adversus eos editis, id unum maxime probandum usurpat, nempe concupiscentiam non esse a Deo, sed ex Adami peccato, per eamdemque peccatum originale ab Adamo ad posteros transfundi. Vana quoque foret Ecclesiae de Pelagianis victoria, nisi ista Augustini sententia fuerit vera; omnia quippe argumenta Iuliani Pelagianae Haeresis Architecti, quibus impossibilem asserebat esse peccati originalis transitum, in id collineabant, ut concupiscentiam non esse peccati traductivam, non ex peccato oriundam assereret; sed eam fuisse primitus a Deo naturae insitam: alioquin coniuges naturali illa commixtione sexuum forent causa peccati. atque ita damnandae essent nuptiae, seu coniugia; damnandus pariter Deus coniugii auctor, vel certe diabolus ipse dicendus esset auctor coniugii, et commixtionis, ex qua peccata nascerentur: quam utique machinam pelagianam, ut S. August. everteret, docuit in commixtione coniugum duo esse consideranda; neminem scilicet commixtionem, et pudorem eius; nuptias, quibus legitime iunguntur coniuges, et concupiscentiam carnis, qua stimulante iunguntur: aitque illud esse bonum, hoc malum; illius Deum, huius diabolum auctorem; illo naturam, hoc peccatum propagari censet: ergo S. Augustinus peccatum originale per ipsam concupiscentiam, tamquam per vehiculum a parentibus ad filios censet transfundi.

Hoc egregie explicat Angelicus Doctor 1. 2. q. 81. a. 1., ubi respondens ad secundum argumentum initio questionis propositum, Dicendum, inquit, quod etsi anima non traducatur, quia virtus seminis non potest causare animam rationalem, movet tamen ad ipsam dispositive. Unde per virtutem seminis traducitur humana natura a parente in prolem, et simul cum natura naturae infectio. Ex hoc enim fit iste, qui nascitur consors culpae primi parentis, quod naturam ab eo sortitur per quamdam generativam motionem. Et iterum ad 3. Ad tertium dicendum, quod etsi culpa non sit actu in semine, est tamen ibi virtute humanae naturae, quam concomitatur talis culpa. Rursus ad 4. Ad partem dicendum. quod semen est principium generationis; quae est proprius actus naturae eius propagationi deserviens, et ideo magis inficitur anima per semen, quum per carnem iam perfectam, quae iam determinata est ad personam.

Itaque ex mente tam S. Augustini quam Angelici Doctoris aliorumque Patrum et Doctorum, concupiscentia est quasi vehiculum quo originale peccatum a parentibus, licet iis expurgatis, in filios traducitur per viam seminalem et naturae propagationem. Nam utriusque parentis semen cum pruritu libidinis diffusum annexos habet spiritus vitales et animales qui cum ipso transfunduntur in prolem quae subinde ex ipsius concupiscentiae et libidinis aestu excalescit et efformatur; ita tamen quod si haec libido ab actu generationis abesset, proles genita non minus peccatum originale contraheret, quia illud potissimum traducitur per propagationem humanae naturae ab Adamo in Deum perduelli derivatae.

His similia tradit Subtilis Doctor in 2. dist. 32. quaest. unica, ubi tria docet : primum quod concupiscentia sit materiale seu vehiculum peccati originalis. Secundum quod propagatio libidinosa conferat ad transfusionem illius peccati. Tertium quod illud peccatum contrahatur in ipsa unione cum corpore qua fit ut homo conceptus sit filius Adae. Primum docet n. 1. ubi scribit: Concupiscentia hoc modo, idest, prout est pronitas in appetitu rationali ad concupiscendum delectabilia immoderate, est materiale peccati originalis. Secundum tradit n. 18. Propagatio, inquit, in statu innocentiae fuisset omnino sine libidine, non autem quaecumque propagatio communis libidinosa est: et illa igitur quia maculosa est maculat prolem. Et addit exponendo auctoritatem (ut ait Augustini): Libido accipiatur pro carentia iustitiae originalis in propagantibus, quae est causa libidinis in actu propagandi. Tertium indicat ibidem ubi ait: Anima est forma carnis, ex quarum unione resultat filius Dei. Et respondens ad argumenta initio quaestionis proposita, dicit Adamum causam esse nostri reatus et carentiae iustitiae originalis. Adam, inquit, corrupit se peccato personali, et in hoc demeritorie totam posteritatem suam.

Ex his apparet quod eatenus peccatum originale contrahatur ab Adae posteris quatenus, eius sunt filii per viam seminalem et libidinosam concupiscentiam a suis parentibus geniti. Hinc tantopere in ipsam concupiscentiam invehitur S. Augustinus; maxime in libris contra Iulianum, qui concupiscentiam veluti bonum naturae a Deo insertum laudibus celebrabat. Hinc eleganter, et subtiliter illum carpit S. Augustinus lib. 3. cap. 21. Ambo, inquit, continentiam profitemur: et si quid profitemur agimus, istam concupiscentiam profecto ambo frenamus, adversus eius repugnantes motus ambo bellamus. Verum hoc interest, quod ego dico me malum frenare, tu autem te bonum. Ego dico mihi malum repugnare, tu tibi bonum. Ego bello adversus malum, tu adversus bonum... Gloriosa te per continentiam profiteris exercere certamina, contra quid? Rogo quid dicturus es, nisi contra carnis concupiscentiam? Sed utrum amicam, an adversariam? Numquid nisi adversariam respondetis? Caro enim concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem: haec enim invicem adversantur, sicut apostolus testis est. Fortasse ergo cum laudare te fingis: sed quomodo fideliter simul agas duo ista, non video, ut laudes quasi amicam, et expugnes quasi inimicam. Tam horum credimus: sed dic quid credamus. Si ex animo pugnas, non ex animo laudas: si autem simpliciter agis in proconio, colludis in praelio... Tamen ex his duobus quorum putari potes unum ex animo facere, alterum fingere: malim te fallaciter lautare concupiscentiam, quam fallaciter impugnare: tolerabilius enim lingua tua quam vita mentitur: tolerabilius sententia, quam continentia simulatur. Fingis quippe laudem, qua sis adversarius sententiae meae, si non fingis castitatem, qua es adversarius concupiscentiae tuae. Ita fiet ut nec contra me diutius proferas fallaciter certamen, si certaciter geris contra libidinem bellum. Quibus patet non aliud praetendere Sanctum Augustinum, quam concupiscentiam esse mali incentivam, adversus quam totis viribus depugnandum est.

Dices: Contra hanc et praecedentem Conclusionem, atque hactenus asserta: Ideirco concupiscentia censeretur esse propagativa originalis peccati, illudque ex natura ipsa per vitiatam generationem transfundi, maxime quia omnes homines eatenus dicuntur peccatum originale contrahere, quatenus in Adamo peccaverunt, ea scilicet ratione. quod Deus pactum cum Adamo inierit. et omnes posterorum voluntates in ipsius voluntate collocaverit; ita ut quemadmodum esset eius tutura voluntas omnium in transferenda iustitia originali, si divinis mandatis obtemperasset; ita quoque praeparicatio eius omnium censeretur. Sed pactum illud divinum omnino fictitium est, et S. Augustino aliisque SS. Patribus prorsus ignotum : ergo hac ratione non censetur originale peccatum propagari. — Nego minorem; nam divinum illud pactum initum fuisse cum Adamo plurimi docent ex SS. Patribus, imprimis vero S. Chrysostomus in Epistolam ad Coloss. eo pacto explicat illud capitis 2. Delebitur quod adversus nos erat Chyrographum decreti. Quidnam, inquit, Chyrographum auctor intelligit? Quod ad Moyse dixerant, Quaecumque dixerit Deus faciemus: aut id quod dixerat ad Adamum dicens: Quaecumque die comederis ex hoc ligno. morte morieris. Similiter S. Hieron. expendens illa verba Osee cap. 6. Ipsi sicut Adam transgressi sunt pactum meum, ibi praevaricati sunt in me: sic Deum loquentem inducit: Ipsi autem imitati sunt Adam, ut quod ille in Paradiso fecerat pactum meum legemque praeteriens, isti in terra facerent. Et ibi, hoc est, in Paradiso omnes praevericati sunt in me, in similitudinem praeparationis Adami. Non enim mirum, si quod in parente praecessit, etiam in filiis condemnetur. Hoc ipsum etiam aperte edocet S. August. Exponens illud Gen. 17. Delebitur anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecerat. ita ait: Potest morere, quemadmodum intelligi oporteat quod hic dictum est: masculus qui non circumcidetur carne praeputii sui octavo die, interibit anima illa de genere suo, quia testamentum meum dissipaverit; cum haec nulla culpa sit parvuli, cuius dixit animam perituram: nec ipse dissipaverit testamentum Dei, sed maiores, qui eum circumcidere non curarunt, nisi quia etiam parvuli, non secundum vitae suae proprietatem. secundum communem generis humani originem, omnes in illo unum testamentum Dei dissipaverunt, in quo omnes peccaverunt. Vulgo quippe appellantur testamenta Dei, exceptis illis duobus magnis, vetere, et novo, quod licet cuique legendo cognoscere. Testamentum autem primum, quale factum est ad hominem, profecto illud est: Quum dederitis, moriemini. — Confirmatur haec responsio ex ipsa Scriptura sacra, qua non obscure significat intervenisse pactum aliquod aut constitutionem divinam, ut peccatum Adae transfunderetur, et pertineret ad posteros. Hoc enim Paulus indicat cum ait omnes in Adamo peccasse Rom. 5. Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit in quo omnes peccaverunt. Idcirco autem omnes in eo peccarimus, inquit, S. August., quia nos omnes unus ille eramus; non physice tantum, quatenus ille erat nostrum omnium progenitor: sic enim quilibet suorum filiorum caput censeri potest, et unus cum illis; nec tamen propterea filii dicuntur contrahere peccata parentum. Oportuit ergo Adamus fuisse divina constitutione caput morale omnium naturali via generationis ab ipso descendentium, ad eum effectum, ut eius voluntas in observatione, vel in transgressione divini praecepti censeretur esse voluntas omnium posterorum. — Confirmatur iterum ex eodem Apostolo ibidem dicente, quod simili modo Adamus sua inobedientia nobis nocuit ad contrahendum originale peccatum, quo Christus sua obedientia nobis prodest ad obtinendam iustificationem, et vitam atqui obedientia Christi non prodest nobis efficaciter ad iustificationem, et vitam aeternam ex sola rei natura, sed maxime ex voluntate, et institutione, qua Deus voluit ut nobis applicaretur, et ad illum finem prodesset : ergo sicut Christi merita prosunt his et illis ad iustificationem vitae, non ex sola rei natura, sed ab institutione Dei, ita cum Christo paciscentis, ut legimus Isaie 53. Si posuerit pro peccato animam suam, videbit semen longaevum, et voluntas Domini in manu eius dirigetur. Pro eo quod laboravit anima eius, videbit, et saturabitur. In scientia sua iustificabit ipse iustus servus meus multos, et iniquitates eorum ipse portabit. Ideo dispertiam ei plurimos, et fortium dividet spolia; pro eo quod tradidit in mortem animum suum, et cum sceleratis reputatus est: sic ab eadem divina institutione, et sola rei natura provenit, quod Adam peccatum pertineat ad posteros, illisque noceat ad condemnationem.

Conclusio tertia. — Soli et omnes Adae posteri, qui via naturalis generationis ab eo descendant, originali peccato inficiuntur, nisi speciali Dei beneficio, ab ea lege communi eximantur. Haec Conclusio tres partes complectitur, quarum Prima est omnium Catholicorum, nempe omnes ab Adamo propagatos peccatum originale contrahere; eamque aperte docet S. Aug. lib. 10. De Gen. ad litter., cap. 19. et 20, ubi affirmat peccatum originale nonnisi per seminalem generationem transfundi. Idem pariter docet Tridentinum Sess. 6. cap. 3. ubi ait: Homines nisi ex semine Adae propagati nascerentur, non nascerentur iniusti. Huius autem veritatis ratio assertiva est, quia solus Adam accepit iustitiam transfundendam in eos, qui seminali generatione, seu via naturali generationis ab eo descendunt: eiusque loco peccatum, et illius originalis iustitiae privationem traducit.

Ratio autem cur solus Adamus totam humanam naturam suo peccato inficere potuerit, idque nullus e posteris cuius peccato possit praestare, est triplex: Prima quidem, quia Adamus non erat tantum naturae humanae individuum, sed etiam eiusdem naturae principium. Secunda, quia divinum praeceptum non tantum illi fuit impositum, tamquam singulari personae, sed tamquam generis humani stipiti, et capiti totum illud humanum genus repraesentanti et continenti; hinc ipso peccante, universum genus humanum peccare videbatur. Tertia denique ratio est, quia ex lege aequitatis, et iustitiae nullus promereri potest praemium et emolumentum, qui ex adverso non fuerit damno subiectus. Unde nec poterant filii, et nepotes iustitiam originalem promereri, Adamo sese bene gerente, nisi pariter damno subiicerentur ipso peccante: hoc autem de caeteris hominibus dici nequit; nullus enim est suorum principium primum, nec in ipso viget tota natura, nec ipso merente, eius posteri fieri possunt illius meriti capaces; hinc nec ipso peccante debent fieri peccati eius participes. Solus ergo Adamus totam naturam suo peccato vitiare potuit; utpote qui omnium sortem, sicut et naturam, praecotinebat: subindeque certum est, quod soli ab eo via seminali propagati originale peccatum contrahant. — Inferendum, solum Adamum esse causam moralem transfusionis peccati in posteros; adeo ut si Adamo non peccante, tamen peccasset Eva, posteri originale peccatum non contraxissent. Quod utique Scriptura sacra aperte satis edocet dum omnium hominum damnationem, mortem, et peccatum in solum Adamum refundit. Sic ad Rom. 5. Per unum hominem mors &c. Per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi &c. Unde Apostolus Adamum tamquam caput ruitur, ita et in Christo omnes vivificabuntur. Similiter Concilia Milevitanum, Arausicanum, et Trident. Sess. 5. Canone 2. definiunt Adae praevaricationem non sibi soli, sed etiam eius propagini nocuisse, ac sanctitatem, et iustitiam, tam sibi, quam nobis perdidisse. Qua omnia de Eva pariter dici debuissent, si ipsa peccatum originale ad posteros transfudisset.

Nec obstat illud Ecclesiastici 25. mulier initium factum est peccati, et per illam omnes morimur. Nam etsi non in illa, tamen per illam, uti per diabolum peccati incentorem, morimur omnes, quia prius peccando fuit Adae occasio, et irritamentum peccati. Quod utique allegat Sapiens, ut monitum faciat virum probum, quam provide ipsi cavendum sit a mulieribus. — Inferendum secundo cum SS. Patribus in prima obiectione praecedentis Conclusionis laudatis, Christum Dominum non fuisse originali peccato obnoxium; utpote, qui non seminali via ab Adamo descenderit, sed mirabili Spiritus sancti operante virtute ex Maria Virgine fuerit Conceptus. — Inferendum denique, quod qui miraculose crearentur, vel formarentur, aut ex costa, aut ex aliqua parte corporis unius ex Adami posteris, illi peccatum originale non contraherent, ut docet Subtilis Doctor in 2 distinct. 32. n. 6. ubi ait: Homo miraculose formatus de carne digiti mei non contraheret peccatum originale, quia id docet Anselmus c. 19. ubi vult, quod duae sunt rationes quare Christus non contraxit peccatum originale, et quarum una per se sufficeret sine altera: una quia purgata fuit caro eius in beata Virgine: secunda, quia non erat filius naturalis Adae, et ideo non obligabatur in Adam. Hoc ipsum colligitur ex Concilio Tridentino Sess. 6. cap. 3. ubi ait: Revera homines nisi ex semine Adae propagati nascerentur, non nascerentur iniusti: cum ea propagatione per ipsum, dum concipiuntur, proprium iniustitiae contrahunt. Secus autem est de hominibus genitis ab incubis semine virili aliunde adducto; vel a parentibus quorum sterilitatem Deus miraculose abstulit, ut docet S. Anselmus lib. De Conceptu Virginali, cap. 16. Quia supposito illo miraculo, semen agit naturaliter in virtute seminantis; indeque naturalis generatio sequitur, et propagatio seminalis ex Adamo.

Secunda pars Conclusionis est contra Calvinistas affirmantes filios a Parentibus fidelibus procreatos, hoc ipso, a reatu peccati originalis per non imputationem exemptos esse, ita quod licet affirment eos non carere concupiscentia habituali, in qua peccati originalis rationem constituunt, ut constat ex articulo 11. suae Confessionis; volunt tamen peccatum originale in illis parvulis non esse ut in aliis, nempe cum reatu poenae, et exclusionе a regno caelorum: etiamsi non adhibeatur illis aliud remedium, quam sanctitas parentum. Verum in eos Scriptura sacra militat, quae generaliter profert, In quo omnes peccaverunt, ad Rom. 5. et idem Paulus licet ex parte fideli oriundus, tamen profert ad Ephesios 2. Eramus et nos natura filii irae sicut et caeteri, hoc est, nullum erat discrimen inter nos ex fidelibus ortos, et alios quoad esse filios irae; ac proinde exclusos a regno caelorum. Eaque fuit semper Ecclesiae traditio, quae ideirco baptismum, etiam Parentum fidelium, necessarium ad salutem esse iudicavit, iuxta illud Christi Ioan. 3. Nisi quis renatus fuerit ex aqua, et Spiritu sancto, non potest intrare in regnum Dei. Unde S. August. lib. De Origine animae, cap. 9. Noli credere, noli dicere, infantes antequam baptizentur, morte praeventos pervenire posse ad originalium indulgentiam peccatorum, si vis esse Catholicus.

Tertia denique pars per se clara est, nempe omnes contrahere peccatum originale nisi divino privilegio eximantur: potest enim Deus pro sua auctoritate et misericordia, quos voluerit ex Adami posteris ab originalis peccati debito et labe eximere: uti revera illo singulari privilegio Virginem Deiparam ab illa communi lege, et debito contrahendi peccatum originale liberam fecit, ut probabimus in tertio libro Sententiarum, ubi caelestes, divinasque sacratissimae Virginis praecellentias, ac praerogativas recensebimus.

Quaeres: an omnes Adae posteri peccatum originale aequaliter contrahant?

Respondeat Seraphicus Doctor in 2. dist. 33. qu. 1. primum supponendo tria ad originale peccatum concurrere; scilicet debita iustitiae carentiam, concupiscentiam, carnis foeditatem : et primum esse ipsi originali essentiale, secundum vero materiale, et tertium causale. Si igitur originale deberet augeri, ex aliquo istorum oporteret ipsum intendi : cum autem per nullum horum intendi habeat, in omnibus aequaliter habet reperiri. Quantum ad carentiam namque debitae iustitiae non potest intendi; ista enim carentia non potest esse maior in uno, quam in alio, nisi triplici de causa: Aut quia sit obligatio fortior, aut quia sit ibi maior privatio, aut quia modus privandi sit detestabilior: nullo istorum modorum maior habet esse carentia in homine uno, quam in alio; non enim obligatio fortior, quia omnes aequaliter obligamur in Adam; nec privatio maior, quia eodem dono scilicet originalis iustitiae omnes per originalem culpam nudamur : nec modus privandi detestabilior, quia omnes privati sunt per unam inobedientiam Adae: et sic originale ratione carentiae debitae iustitiae non recipit magis et minus, sed in omnibus aequaliter est. Similiter nec quantum ad concupiscentiam intendi habet. Si enim intenditur appetitus, vel concupiscentia respectu alicuius delectabilis in aliquo, hoc potest esse tripliciter: Aut ex complexione. aut ex assuefactione, aut ex vinculi refranantis contractione: primo modo absque dubio concupiscentia augeri potest, sicut patet de concupiscentia carnis, quae magis fervet in cholericis, et sanguineis, quam in melancholicis; sed talis intensio nihil facit ad culpam : non enim est culpabilis, sed naturalis vel poenalis. Similiter, et secundo modo concupiscentia intendi potest in eodem homine, sicut patet in eo, qui assuefactus est luxuriari, et bona cibaria comedere, ad quod magis est pronus, et ardentius concupiscit. quam qui talia non gustavit: sed haec intensio non facit ad originale peccatum, sed potius ad actuale; quia non dicitur originale peccatum concupiscentia quaecumque modo, sed solum prout ab origine contracta est. Tertio modo non potest intendi, sed in omnibus habet aequaliter reperiri, pro eo quod illud retinaculum originalis iustitiae merito culpae Adae in omnibus est contractum. Et quoniam secundum istum tertium modum attenditur quantitas originalis ex parte concupiscentiae, hinc est, quod quantum ad concupiscentiam originalis culpa in omnibus, in quibus est, reperitur aequaliter. Similiter quantum ad foeditatem, quae est in carne, non potest esse maius, et minus originale: et hoc patet; nam quod aliqua proprietas intendatur, requiritur idoneitas ad intensionem, tam ex parte susceptibilis, quam ex parte proprietatis, qua intenditur, quam etiam ex parte agentis: et si aliquod horum defuerit. proprietas illa non habet intendi sicut patet consideranti. Omnia autem haec deficiunt in proposito. Defectus enim est ex parte susceptibilis: nam sicut speculum novum inficitur a muliere menstruata, sed postquam inveteratum est aliquo aspectu non recipit novam infectionem, sic mala natura in statu primordiali quasi nova existens. infici habuit a corruptione personae: postmodum vero quasi inveterata ex nova corruptione non recipit novam infectionem. Defectus etiam est ex parte agentis, quia nullus est post primum hominem cuius transgressio respiciat nisi obligationem personae; hinc est quod talis culpa non habet inficere carnem coniunctam. Defectus etiam est ex parte proprietatis intensibilis; illa enim quorum potentia est in termino, non habent recipere maius et minus, sicut vult Philosophus : foeditas autem carnis. secundum quod est principium contractionis originalis, ortum habet ex carentia originalis iustitiae: et quia carentia illa nuditas quadam est. et nudo non est reperire magis nudum, sicut originalis iustitiae nuditas non recipit magis, vel minus, sic nec carnis foeditas. Et sic patet quod ex parte foeditatis carnis originale non habet intendi, nec augmentari in eodem, vel in diversis; nec ex parte concupiscentia: nec carentia debitae iustitiae, sicut ostensum est; nec sunt plura concurrentia ad originale. Manifestum est igitur quod originale peccatum in omnibus. in quibus reperitur, habet esse aequaliter: et concedenda sunt rationes hoc ostendentes.

Dices: Nullum malum est in summo; quia nihil est summe malum est: ergo non est in summo: sed quod est citra summum, intendi potest, et augeri : ergo originale peccatum intensibile est: igitur potest maius in uno quam in altero reperiri. — Respondet Seraphicus Doctor, quod est summum simpliciter, et est summum in genere: et quamvis non contingat reperiri malum summum in proprio genere; tamen reperire malum summum in aliquem ita privatum visu, quod non potest esse magis. Sic, et in proposito potest intelligi, quod originale privat simpliciter iustitia originali: et ideo eius infectio est in termino quod etsi non esset in summo, non tamen sequitur quod posset intendi; quia potest esse defectus ex parte sui susceptibilis, vel ex parte agentis: et utrumque hic deficit, sicut su-

Dices 2: Una anima habet meliora naturalia quam altera, adeoque eius corruptio peior est; similiter aliqui proniores sunt ad malum, et concupiscentiae motibus dirius agitantur; adeoque magis inficiuntur originali peccato. — Nego consequentiam, et ad primum dico quod etsi animae rationales habeant perfectiones graduales secundum quas una alteram substantialiter praecellit; non tamen una praecellit alteram ratione puritatis et innocentiae ad quam destinabantur: adeoque cum illa innocentia originalis fuerit aequaliter in omnes homines transfundenda, ita pariter illius privatio in omnibus aequalis est. Ad secundum vero dico, revera quidem aliquos homines dirius, quam alios concupiscentiae motibus iactari; id tamen, inquit Seraphicus Doctor. non provenit ex originali peccato gravius eos laedente et afficiente, sed ex complexione vel assuefactione; quia nempe pravis suis motibus non obsistunt, nec repugnant.

Notandum 1. Certo certius esse peccatum primi Parentis non tantum humanam naturam labefactasse, ipsam sibi divinitus concessis charismatibus spoliando, sed eam in pluribus etiam vulnerasse. Unde non incongrue plurimi e SS. Patribus hominem primum, et in ipso posteros omnes putant a Christo Domino adumbratum fuisse illa Parabola Lucae 10. Hominis descendentis ab Ierusalem in Iericho. et incidentis in latrones; qui despoliaverunt eum, plagisque impositis abierunt, semivivo relicto; at non ita compertum, qua sint ipsa praecipua humanae naturae per peccatum inflictа vulnera. Constat equidem omnes aerumnas corporis, et animae, quibus toto vitae nostrae curriculo iactamur, necnon et mortem ipsam, ab originali peccato in omne humanum genus esse derivatas. Etenim si stetisset felix innocentiae status, nec mortem, nec miserias, mortis assertas unquam pertulisset homo; quamquam enim constitutione naturae fuisset mortalis, ut in praecedenti Disputatione probatum est, nusquam tamen mortem fuisset expertus, ut egregie docet S. August. lib. 6. De Gen. ad litter., cap. 25. ubi cum dixisset Adamum secundum quemdam modum creatum fuisse immortalem, adiicit:

quod ei praestabatur de ligno vitae, non de constitutione naturae, a qua ligno separatus est, cum peccasset, ut posset mori: qui nisi peccasset, posset non mori. Mortalis ergo erat conditione corporis animalis: immortalis autem beneficio Conditoris.

Quemadmodum ergo ab illa felicitatis patria mors omnino exulabat, ita omnino abesset miseria, qua undequaque, sive ex animo, sive ex sensibus, sive ex corpore, sive ex rebus externis ingruente, homo cruciaretur invitus: invitum enim quocumque, sive magno, sive exiguo affligi malo, non est natura instituti hominis, sed poena damnati. Unde S. Augustinus lib. 1. contra Iulianum, cap. 5. summam ab omnibus incommodis corporalibus immunitatem, qua nullos externos sensus intrinsecus aut extrinsecus ulla ratione offendi aut perturbari sineret ante admissum a Adamo peccatum, ita strictim explicat his verbis: Absit, inquit, ut credamus aliquid fuisse unde sensum nostrum, sive intrinsecus, sive extrinsecus, aut dolor pungeret, aut labor fatigaretur, aut pudor confunderet, aut ardor ureret, aut algor stringeret, aut horror offenderet. Certum est igitur omnis corporis, et animae aerumnas ab ipso originali peccato, quasi virulento malorum omnium fonte, in universum genus humanum effluxisse; verum an etiam naturales hominis facultates ac vires omnino pessundaverit, hic determinandum est. Idcirco

Notandum 2. Triplex in homine distingui posse naturalium virtutum ac facultatum genus; videlicet intellectualis, arbitrariae, et animalis: ex quibus totidem erumpit velut appetitus, quo fertur in id quod ipsis facultatibus commodum est: vis enim intellectiva veritatem sectatur, et inquirit, ut in eius adeptione oblectetur, et quiescat: arbitria vero, seu voluntaria bonum prosequitur, malum refugit, et id omne quod hominis libertatem illustrat confirmatque, exquirit, et expetat: sensitiva tandem, in id quod sensibus arridet, erumpit; ut quamdam ex eo oblectationem, et felicitatem excipiat. Prima hominem Angelis assimilat: secunda Deo parem velut efficit: tertia vero eum animantibus aggregat. Primae opponitur ignorantia, et animi caecitas: secundae captivitas, et in assequendo bono, maloque refugiando languor: tertiae vero sensuum aerumnae, et effraenatae concupiscentiae iactatio. An autem, et qualiter has omnes plagas originale peccatum humanae naturae intulerit, hic est aperiendum.

Notandum 3. Naturae rationali, eo ipso quo rationalis est, inditam esse non modo capacitatem, sed etiam inclinationem, et nativam propensionem ad bonum honestum, quod praecipue inter tria bonorum genera rationi consonum est. Haec autem inclinatio duplex distingui potest: una quidem remota et radicalis, quae est ipsa animae rationalis substantia, ut habet rationem naturae, et principii veluti radicalis ex quo facultates et operationes erumpunt: alia vero proxima qua reperitur in potentiis, et facultatibus ex quibus operationes oriuntur: potentiae autem illa sunt praecipue intellectus et voluntas; appetitus enim sensitivus tantum participat aliquid rationis propter intimam coniunctionem, quam habet cum parte rationali; unde etiam imperfectam solum habet inclinationem ad bonum honestum; quapropter indiget virtutibus moralibus quae ipsum rationali appetitui subiiciant.

Advertendum insuper inclinationem harum facultatum ad bonum honestum, intelligi posse dupliciter esse diminutam: Primo quidem intrinsece, et ex parte subiecti, si nempe ab eis aliquid entitatis, vel intensionis substrahatur, sicut minuuntur habitus dum remittuntur. Secundo, ex parte termini, integra remanente subiecti entitate, quatenus supervenientibus aliquibus impedimentis potentia removetur ab attingentia vel consecutione termini, in quem propendebat: quo enim potentia ratione impedimentorum magis fuerit ab aliquo actu praepedita, eo minor erit illius inclinatio, et habilitas ad talem actum eli-

His ita praemissis, quatuor maxime veniunt hac in Quaestione resolvenda. 1. Quae fuerint vulnera rationali facultati per originale peccatum inflicta. 2. An illud arbitrariae, et voluntariae facultatis libertatem omnino fregerit. 3. Quas plagas appetitui sensitivo intulerit. 4. denique, qualiter inclinationem ad bonum honestum immutaverit.

Conclusio prima. — Quatuor sunt praecipue vulnera, quae intelligentiae seu humanae menti peccatum originale inflixit.

Primum est ignorantia rerum necessariarum ad ipsius etiam vitae naturalis conservationem, qua in infantibus tanta est, quanta ne in bestiis quidem, ut eleganter explicat S. Augustinus lib. 1. De Peccatorum meritis, et remissione, cap. 38.

Multorum, inquit, pecorum pulli quamvis sint parvuli, neque decedentibus corporis incrementis etiam mente proficiant, quoniam rationalem animam non habent, tamen etiam minutissimi, et currunt, et matres agnoscunt, nec sugendis uberibus cura, et ope admoventur aliena: sed ea ipsi in maternis corporibus loco subdito posita mirabili facilitate noriunt. Contra homini nato, nec ad incessum pedes idonei, nec manus saltem ad scribendum habiles, et nisi ope nutrientis admotis labris papillae uberis ingerantur, nec ubi sint sentiunt, et iuxta se iacentibus mammis magis possint esurientes flere quam sugere. Proinde infirmitati mentis congruit haec omnino infirmitas corporis, nec fuisset caro Christi in similitudine carnis peccati, nisi caro esset ista peccati, cuius pondere rationalis anima sic gravatur.

Secundum vulnus est fatuitas et mentis hebetudo, quae nonnullis ab ipsa nativitate inest; nullum enim est animal quod ita destitutum sit notitia ope rationis convenientis suae naturae, ut homines aliqui idiotae, et rudes nascuntur. Hanc humanae mentis calamitatem, et miseriam lugens, ita describit S. Augustinus Epistola 28. ad Hieron.

Tum tardi, inquit, nonnulli sunt, et obliosii, ut ne prima quidem discere litterarum elementa potuerint. Quidam vero tantae sunt fatuitatis, ut non multum a pecoribus differant, quos moriones vulgo nominant

Hinc lib. 1. De Peccatorum meritis, cap. 22. refellens eos, qui iuxta Plutonem putant animas ob delicta alibi commissa, in corpora meritis suis convenientia detrudi, in iisque magis minusque affligi: sic ait:

Quis non secundum istos, qui ex meritis prioris vitae ante hoc corpus in caelestibus versae, animas terrenis corporibus magis minusce gravari opinuntur, affirmet eos ante istam vitam sceleratius immaniusque peccasse, qui mentis lumen sic amittere meruerunt ut sensu ritino pecoriones, vulgus appellat.

Tertium vulnus est difficultas discendi et scientiam comparandi. Tantas namque tamque altas radices suas in quorumdam ingenii[s] ignorantia propagavit, ut malint illi semper in inscitiae tenebris vivere, quam tantum exantlare laborem, quantus in scientiis comparandis occurrit. Hinc S. Augustinus lib. 22. De Civit. Dei, cap. 22. Quid, inquit,

quod indicat horrenda quaedam profunditas ignorantiae, ex qua omnis error existit, qui omnes filios Adam tenebroso quodam sinu suscipit, ut homo ab illo liberari sine labore, dolore, timore non possit?

Hinc lib. 1. De Peccatorum meritis, cap. 36. ex hac inscitia, et ad discendum difficultate colligit peccatum originale.

In illud igitur, inquit, morantiae densissima tenebra, ubi anima infantis recentis ab utero, utique anima hominis, utique anima rationalis non solum incuncta, rerum etiam indocilis iacet, quare, aut quando, aut unde contrusa est, si natura est hominis sic incipere, et non iam vitiosa est ista natura? Cur non talis creatus est Adam? Cur ille capax praecepti, et calens uxori, et omnibus animalibus nomina imponere?.... Iste autem nesciens ubi sit, quid sit, a quo creatus sit, a quibus genitus sit, iam reus delicti, nondum capax praecepti, tanta profunda ignorantiae caligine involutus et pressus, ut neque tamquam de somno excitatus possit haec saltem demonstrata cognoscere, sed expectetur tempus quo hanc nescio quam velut ebrietatem, non per unam noctem, sicut qualibet gravissima solet, sed per aliquot menses atque annos paulatim digerat: quod donec fiat, tam multa in maioribus punimus, toleramus in parvulis, ut numerari omnia non possint.

Haec autem discendi, et scientiae capessenda difficultas ex eo maxime apparet, quod etsi omnes homines natura scire desiderent, inquit Aristoteles lib. 1. Met. vel ut ait Tullius in 1. Tuscul. Natura instat mentibus nostris insatiabilis quaedam cupiditas veri videndi: tamen tanta est humanae mentis imbecillitas, ut ne bestiolae quidem ac vermiculi naturam perfecte noverit; unde merito Ecclesiastes c. 1. Cunctae res difficiles: non potest eas homo explicare sermone. At longe maior est sui ipsius inscitia; siquidem mens humana nihil minus quam seipsam novit, imo nec opera propria intelligit: unde Regius vates Psal. 18. Delicta quis intelligit? Ab occultis meis munda me. Quod sane summum est incredibilis infelicitatis argumentum, ut ipse qui propria voluntate diebus singulis peccat, vix tamen discernere possit, an peccaverit vere, an deliberata voluntate consenserit, quoties, quantumque deliquerit. Quam autem obscuram ac modicam de Deo notitiam sibi comparare possit humanum studium, testantur tot erroneae opiniones Ethnicorum de natura Dei; siquidem eo usque progressa est ipsorum vesania, ut etiam divinitatem non solum vilioribus animantibus, sed etiam quibusdam olerum atque herbarum generibus tribuerint.

Quartum denique vulnus humanae menti ab originali peccato insitum est ipsa animi levitas, et indiscreta agitatio, qua fit ut multa inania vaniaque volvamus etiam inviti. Quam utique calamitatem S. Hieronymus luget in dialogo adversus Luciferianos, in aliorum fortasse persona loquens: Hinc creberrime in oratione mea, aut per poplicus deambulo, aut de fano computo, aut abluctus turpi cogitatione, etiam pue dicta erubescenda sunt gero. Et S. Augustinus, lib. 10. Confess., cap. 35.

Cum, inquit, in huiuscemodi rebus conceptaculum sit cor nostrum, et portet copiosae vanitatis caterras, hinc et orationes nostrae sepe interrumpuntur atque turbantur, et ante conspectum tuum, dum ad aures tuas intendimus cordis, nescio unde irruentibus nugatoriis cogitationibus, res tanta praeciditur.

Conclusio secunda. — Quatuor pariter sunt praecipua vulnera humanae voluntati, et arbitrariae facultati ab originali peccato inflicta.

Primum est ipsa amoris ad seipsum conversio, qua fit, ut omnes quaerant quae sua sunt, et inordinato sui amore flagrent. Inde nascuntur omnes illae animi deviationes, quas enumerat sanctus Augustinus, lib. 22. De Civit. Dei, cap. 22.

Nempe, mordaces curae, perturbationes, formidines, insana gaudia, discordiae, lites, bella, insidiae, iracundiae, inimicitiae, fallaciae, adulatio, fraus, iuratum, rapina, perfidia, superbia, ambitio, invidia, homicidia, parricidia, crudelitas, nequitia, luxuria, petulantia, impudicitia, impuritas, fornicationes, adulteria, incesta, et contra naturam utriusque sexus tot spurca, atque immunditia, quas turpes etiam dicere solemus; sacrilegia, haereses, blasphemiae, periuria, oppressiones innocentium, calumnias, circumventiones, praevaricationes, falsa testimonia, iniqua iudicia, violentiae, latrocinia, et quidquid talium malorum in mentem non venit, et tamen de vita hominis non recedit: qua omnia opera tenebrarum, quamvis a pravis tantum hominibus exerceantur, tamen ab ipso perversi proprii amoris per originale peccato ingesto virulento fonte dimanant.

Secundum vulnus est ipsa grandis difficultas, quam experitur quisque in vitiis superandis, et virtutibus excolendis. Quamquam enim natura ipsa ad virtutem stimulet, et a vitio removeat, maxime cum finis naturalis hominis, quantum ad voluntatem, sit vivere secundum dictamen recti rationis, adeoque virtutem ipsam sectari; nihilominus aegre et difficulter ad eam homines tendunt: cuius rei testes sunt ingentes illae ac multiplices poenae quibus tum parvuli, tum maiores urgendi sunt, ut vel inviti ad virtutem stimulentur, et coherceantur a vitiis. Hinc Aug. loco mox laudato:

Quid sibi volunt multae ferulae, quae cohibendis parvulorum cunitatibus adhibentur? quid Paedagogi, quid Magistri, quid ferulae, quid lora, quid virga, quid disciplina illa, qua Scriptura sacra dicit, dilecti filii latera esse tundenda, ne crescat indomitus, domarique iam durus aut cito possit, aut fortasse non possit? Quid agitur his poenis omnibus, nisi ut debelletur imperitia, et prava cupiditas refraenetur, cum quibus malis in hoc saeculo rimur? His accedit incredibilis illa negligentia in his comparandis, qua ad beate vivendum, tum in hac vita, tum etiam post mortem spectant: quamquam enim apprime noverint homines unicam, quam in hac mortali vita delibare possunt qualemcumque felicitatem, in studio virtutis esse repositam: licet pariter per fidei lumen constanter noscant caelestem beatitudinem nonnisi pie viventibus esse repromissam; nihilominus experientia constat plerosque hominum nil minus habere cordi, quam de parandis virtutibus, et bonis operibus eliciendis, quibus temporalem beatitudinem assequi, et aeternam promereri queant; tanta videlicet sui ipsius oblivio, tam ingens sopor, tam infelix securitas genus humanum ex primae praevaricationis peccato oppressit.

Tertium vulnus est ipsa propriae voluntatis in seipsam continua pugna, et instabilis quaedam inconstantia; nam cum res omnes creatae tum superiores ut Angeli, quam inferiores ut pecudes, semper idem velint aut nolint, bonum prosequantur, malum fugiant, solus homo alternante propria voluntate iactatus, respuit quae mox elegerat, et seligit quae in fastidio habuerat. Inde fit quod pars ipsa animi superior non solum cum inferiori perpetuam luctam patitur, sed etiam secum ipsa perpetuo confligit. Hinc S. August. lib. 8. Confess., cap. 9.

Unde hoc monstrum, inquit, et quare istud? Iuret misericordia tua, et interrogo, si forte mihi respondere possint latebrae poenarum hominum, et tenebrosissimae contritiones filiorum Adam. Unde hoc monstrum, et quare istud? Imperat animus corpori, et paretur statim: imperat animus sibi, et resistitur.... Ego cum deliberabam ut iam servirem Domino meo, sicut din disposueram, ego eram qui volebam, ego qui nolebam. Nec plane volebam, nec plane nolebam: idem mecum contendebam, et dissipabar a meipso, et ipsa dissipatio me invito quidem fiebat: nec tamen ostendebat naturam mentis alienae, sed poenam meae.

Quartum denique vulnus ab originali peccato arbitrariae, voluntariae humanae facultati inflictum, est ipsa liberi arbitrii infirmitas, et diminatio; nam, ut pluribis docet S. Augustinus, per primi Parentis peccatum hominis liberum arbitrium ita vitiatum est, ut ad virtutem sectandam et amplectendam, nisi divina gratia vegetetur ac roboretur, omnino infirmum sit et invalidum: hic videtur asserere illud omnino corruisse: nam ut ait lib. De perfectione iustitiae, cap. 4. Victa vitium in quod cecidit voluntate, corruit libertate natura: et in Enchiridio cap. 30. Libero arbitrio male utens homo, et se perdidit, et ipsum: et in Epistola ad Vitalem, Liberum arbitrium ad diligendum Deum, primi peccati granditate perdidimus. Haec tamen non ita veniunt intelligenda, quasi voluerit S. Augustinus per peccatum primi Parentis liberum arbitrium omnino periisse: contrarium namque aperte edocet pluribis, maxime Epist. 47. ad Valentinum; Fides Catholica, inquit,

neque liberum arbitrium negat sive in vitam bonam, sive in vitam malam, neque tantum ei tribuit, ut sine gratia valeat aliquid; et lib. 2. ad Bonifacium cap. 5. ait:

Peccatum Adae arbitrium liberum de hominum natura periisse non dicimus.

Et lib. 1. ad eundem cap. 2. aperte edocet qualiter liberum hominis arbitrium censeatur per Adam peccatum imminutum; quia nempe non habuit amplius illam perfectionem libertatis, quam habebat in statu innocentiae ad operandum facilime quodcumque bonum, et abstinendum a malo; cum enim dixisset: Quis nostrum dicit quod primi hominis peccato perierit liberum arbitrium de humano genere? Addit:

Libertas quidem periit per peccatum: sed illa quae in Paradiso fuit habendi plenam cum immortalitate iustitiam: propter quod natura humana divina indiget gratia, dicente Domino, si nos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis.

Unde cum dicit, primum hominem male utentem libero arbitrio, et se, et ipsum perdidisse, satis aperte significat non perdidisse liberum arbitrium quoad substantiam, sed quoad modum illum accidentalem perfectionis, quem habebat in statu integritatis, et innocentiae: sic primus homo non perdidit seipsum quoad substantiam, sed quoad dona accidentalia, et gratuita: quibus in illo felici statu illustrabatur, quibusve propter peccatum spoliatus est. Verum de his plura in sequenti Disputatione sumus dicturi.

Conclusio tertia. — Varia sunt, sed praecipue quatuor, vulnera, quibus sauciata est hominis pars inferior, seu appetitus sensitivus per originale peccatum.

Primum est continua ipsa in superiorem animae partem perduellio, et lucta, quam concupiscentia singulis pone momentis ingeminat; intestinum enim bellum continuo ad mortem usque homo patitur: propter quod Apostolus ad Rom. 6. lugens exclamat: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? Quam saevum, quamve lethiferum sit bellum istud, testatur plurium adolescentum vita depravata, qui immenso voluptatum turpissimarum incendio flagrant: testantur etiam assidua libidinum stadia, quibus perversorum hominum concupiscentia irritatur et accenditur; testantur etiam assiduae mortificationes, quibus seipsos cruciant viri pietati dediti, ut his velut armis caelestibus tam infestum hostem vinciant et vincant.

Secundum sunt innumerabiles calamitates et miseriae, maxime vero plurima morborum genera, quibus in dies iactamur. Unde S. Augustinus lib. 1. adversus Iulianum, cap. 6. sic eum interpellat:

Ecce circumstat sensus tuos miseria generis humani. Homo es, humani nihil a te alienum puta, et in iis quae non patiris, compatere patientibus, quamvis et ipse quantalibet terrena felicitate praepolleas, nullum sine bello intestino diem ducis, si tamen quod profiteris, implere conaris. Sed in his, quae meminisse iam non potes, parvulos intuere, quot, et quanta mala patiantur, in quantis vanitatibus, cruciatibus, erroribus, terroribus crescant. Deinde iam grandes, etiam Deo servientes tentat error ut decipiat, tentat labor aut dolor ut frangat, tentat libido ut accendat, tentat maeror ut sternat, tentat typhus ut extollat: et quis explicet omnia festinanter, quibus gravatur iugum super filios Adam? Huius evidenti miseriae gentium Philosophos nihil de peccato primi hominis sive scientes, sive credentes compulit dicere ob aliqua scelera suscepta in vita superiore poenarum luendarum causa nos esse natos....

Apostolus autem talem putat opinionem, qua creduntur singulae animae pro meritis anteactae vitae diversis corporibus inseri. Quid igitur restat, nisi ut causa istorum malorum sit, aut iniquitas, vel impotentia Dei, aut poena primi, veterisque peccati? Sed quia nec iniustus, nec impotens est Deus, restat quod non vis, sed cogeris confiteri, quod grave iugum super filios Adam a die exitus de utero matris eorum in diem sepulturae in matrem omnium non fuisset, nisi delicti originalis meritum praecessisset.

Tertium malorum genus, quod in animalem hominis portionem originale peccatum invexit, est ipsa cibi ac potus indigentia, eaque tanta, ut interdum homines ad rabiem inducat. Hinc S. Augustinus, lib. 22. De Civit. Dei, cap. 22.

Nonne, inquit, ad hoc perduxit sitientibus hominibus ardor immundus, ut urinam quoque humanam, vel etiam suam biberint? Nonne ad hoc fames, ut a carnibus hominum abstinere se non possent, nec incensos homines mortuos, sed propter horam a se occisos, nec quoslibet alienos, rerum etiam filios matres incredibili crudelitate, quam rabida esuries faciebat, absumerent?

Quartum denique est ipsa totius universi in hominem saevitia; non solum enim bestiae animantes, quae homini ab initio in omnibus obtemperare debuerant, statim post peccatum eius imperium detractarunt, et ipsius vitae plurimae insidiantur, rerum etiam ipsa elementa, coelumque in eum depugnant; nam ut observat S. Augustinus loco mox laudato,

Vix dici potest quanta ea detrimenta sint, quae contingunt hominum generi aestibus, frigoribus, tempestatibus, imbribus, alluvionibus, coruscatione, tonitru, grandine, fulmine, hiatibus terrarum, oppressionibus ruinarum, eruptionibus ignium, necnon et tot venenis fruticum, aquarum aurarum: quae mala patiuntur navigantes! quae terrena itinera gradientes! quae hortorum, agrorumque cultores? quot et quantis a caelo, et terra, vel perniciosissimis animalibus casus timentur agrorum fructibus?

Conclusio quarta. — Originale peccatum nativam hominis ad bonum honestum inclinationem vitiat, non quidem intrinsece, et quoad entitatem, sed extrinsece, et quantum ad expeditam operationem, quadam nempe obstacula subiciendo, quibus non ita prompte, et expedite ad bonum illud pertingat.

Haec Conclusio tribus partibus constat: quarum Prima apparet ex iis omnibus Scripturae textibus, quibus evincitur ipsa hominis ad malum inclinatio. Sensus enim, et cogitatio humani cordis in malum prona sunt ab adolescentia sua, ait Deus Genes. 8. Quam utique veritatem luculenter explicat S. Paulus Roman. 7.

Scio quia non habitat in me, hoc est, in carne mea, bonum; nam velle adiacet mihi, perficere autem bonum non invenio: non enim quod volo bonum, hoc facio; sed quod nolo malum, hoc ago. Si autem, quod nolo, illud facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Invenio igitur legem volenti mihi facere bonum, quoniam mihi malum adiacet. Condelector enim legi secundum interiorem hominem, video autem aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis.

Patet etiam secunda, et tertia pars, nempe quod inclinatio illa naturalis ad virtutem, seu bonum honestum, non minuantur intrinsece per peccatum originale: siquidem substantia animae, eiusque facultates, nempe intellectus, et voluntas nullam intrinsecam iacturam pati possunt, utpote cum sint incorruptibiles, et indefectibiles quantum ad entitatem, unde nulla in eis substantialis mutatio, nullaque defectio contingere potest. Hinc tota ipsa ad boni honesti consecutionem repugnantia extrinseca est: peccatum enim originale, auferendo iustitiam originalem, hominem avertit ab ultimo fine: illa autem aversio ipsum non ita promptum ad recte operandum exhibet: ergo per peccatum originale minuitur promptitudo, habilitas, et inclinatio naturae rationalis ad bonum honestum. Maior patet: minor probatur: eodem modo se habet finis ultimus in operabilibus, sicut prima principia in speculativis: sed intellectus carens assensu praemissarum non est ita habilis, et promptus ad assentiendum conclusionibus, sicut cum illo praemissarum assensu instructus est: ergo nec voluntas aversa ab ultimo fine, ita prompta, et expedita efficitur ad bonum honestum prosequendum, sicut dum ultimo fini adhaerebat. Unde quod originale peccatum auferendo iustitiam originalem, cuius freno potentiae hominis a saevientibus concupiscentiae motibus liberabantur, indirecte, et sicut removens obstaculum causa est, ut tales potentiae effrenato impetu in sua obiecta tendant, et in affectus illicitos prorumpant.

Unde quatuor generatim humanae naturae ex originali peccato censantur vulnera; nimirum ignorantia in intellectum; malitia in voluntate; infirmitas in irascibili, et effraenata in concupiscibili ipsius concupiscentiae iactatio.

Notandum 1. Quod etsi diversa sint tormentorum in Inferis genera, quibus torquendi sunt reprobi, illa tamen omnia ad tria maxime capita revocantur, videlicet ad poenam damni, sensus, et vermis. Prima est ipsa divinae visionis et fruitionis in aeternum privatio; secundum horrendi cruciatus ab infernali igne, frigore, et aliis divinae iustitiae administris torquentibus creaturis: tertia denique est ipse perpetuo crucians conscientiae morsus et stimulus. Prima respondet aversioni a Deo; secundum, conversioni ad creaturas: tertium, internae oblectationi, quae fit praeter rationis dictamen, divinamque legem, qua peccator in ipsa Dei aversione, et ad creaturam conversione peccat: certum est autem hac triplici poena cruciandos esse reprobos adultos, ut plurimis Scripturae textibus suaderi potest, maxime vero ex illo Matthaei 25. Discedite a me maledicti in ignem aeternum, qui paratus est diabolo, et angelis eius: necnon ex illo Marci 9. Vermis eorum non morietur, et ignis non extinguetur: an autem hac triplici poena plectendi sint infantes cum solo originali peccato ex hac vita migrantes, determinandum est in praesenti.

Notandum 2. Certum quidem esse, et prorsus indubitatum apud catholicos, omnes ex hac vita, etiam cum solo originali peccato migrantes, puniri poena damni. Id enim apertissimis constat Scripturae textibus, praecipue vero ex illo Ioan. 3. Nisi quis renatus fuerit ex aqua, et Spiritu Sancto non potest introire in regnum Dei. Et 1. ad Corinth. 2. Sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur: hoc est, quemadmodum nemo a morte per Adamum contracta liberatur, nisi Christo, ut capiti, per baptismum uniatur, et ut ipsius membrum ipsi incorporetur; ita nemo potest aeternam vitam assequi, nisi per hanc incorporationem. Denique ex illo Apocalypsis 20. Beatus, et sanctus, qui habet partem in resurrectione prima, in his secunda mors non habet potestatem: at parvuli non baptizati non habent partem in resurrectione prima: igitur in eos secunda mors, nempe carentia divinae visionis, quae est vita aeterna, habet potestatem.

Item definitum est in Conciliis; primo quidem Palestino, seu Diospolitano, ut testatur S. Augustinus, lib. De gestis Pelagii, c. 8. ubi refert quod Pelagius compulsus fuerit anathematizare illam assertionem, quod infantes, etsi non baptizentur, habeant vitam aeternam. Haec autem negata, inquit S. Augustinus, quid nisi mors aeterna remanebit? Similiter Concilium Carthaginense apud August. num. 90. Quicunque, inquit, negat parvulos a perditione liberari per baptismum Christi, et salutem percipere aeternam, anathema sit. Item Concilium Milevitanum in Epistola apud Augustinum 92. Similia repetit scribens de Pelagianis:

Pueros parvulos si nullis imbuantur Christianae gratiae sacramentis, habituros etiam aeternam vitam, neque praesumptione contendunt.

Idipsum edocet Florentinum in ultima sess. scribens:

Mortuorum animas, qui cum actuali mortali peccato, vel solo originali decedunt, mox in infernum descendere, poenis tamen disparibus puniendas.

Tandem Conc. Trid. sess. 5. maxime Canone 1. praecedentium Conciliorum doctrinam repetens, anathematizat eos, qui asserunt parvulos nihil ex Adam trahere originalis peccati, quod regenerationis lavacro necesse sit expiari ad vitam aeternam consequendam.

Idipsum docent omnes SS. Patres, maxime quotquot adversus Pelagianos aut Semipelagianos calaminam strinxerunt. Imprimis vero S. Augustinus, lib. 1. De origine animae, cap. 9. Non baptizatis parvulis, inquit,

nemo promittat inter damnationem, et regnum Caelorum, seu quietis, vel felicitatis cuiuslibet, atque ubi lubet quasi medium locum: hoc enim eis haeresis Pelagiana promisit.

Et lib. 2. cap. 12. ait:

Varelli haeretici Pelagiani iustissime Conciliorum Catholicorum, et Sedis Apostolicae damnavit auctoritas, eo quod ausi fuerint non baptizatis parvulis dare quietis, et salutis locum, etiam praeter regnum Caelorum, etc.

Ipsi subscribunt S. Prosper lib. 2. De vocatione gentium, c. 8. Quid est, inquit,

quod alienatur a salute perpetua tanta infantium multitudo, tot quot in his aetatibus hominum millia extra ritum relinquuntur aeternam?

Et S. Fulgentius, lib. De fide ad Petrum, cap. 2. Parvulos, inquit,

quibus nulla possunt, vel bona, vel mala inesse propria merita voluntatis, insolubili nexu aeterna damnatione tenentur.

Idem habet S. Anselmus, lib. De Conceptu Virginali, cap. 27. et alii omnes S. Augustini sequaces, et discipuli. Haec paulo longius annotavi, ut inde liqueat, quam execranda sit, quamque damnanda Calvini, Zuinglii, et aliorum haereticorum assertio, qua docent per Christum universam naturam humanam ita esse restitutam, ut non solum filii fidelium, ut vult Calvinus, sed etiam infidelium, ut asserit Zuinglius, Declaratione de peccato originali, etiam absque baptismate decedentes, vitam aeternam possint consequi.

Notandum 3. Quod etsi omnes Catholici Doctores conveniant parvulos, cum solo originali peccato ex hac vita migrantes, damnandos esse poena damni, et perpetua carentia divina visionis; tamen invicem controvertunt, an etiam illi parvuli patiantur aliquam poenam sensus, et vermis; in cuius difficultatis resolutione quatuor potissimum sunt diversa Auctorum sententiae.

Prima quidem rigidissima, contendit nempe parvulos illos cum originali peccato decedentes, non solum in perpetuum Dei visione, et fruitione privari, sed etiam puniri ipsa poena ignis, et vermis aeterni: mitius tamen quam adultos damnatos, eo quod leviori culpa inficiantur. Ita imprimis docuit Gregorius Ariminensis in 2. d. 3. Pro hac pariter sententia pugnavit acriter noster Florentius Conrius Archiepiscopus Thuamensis, in Tractatu edito ad calcem operis Iansenii De statu parvulorum sine baptismo decedentium ex hac vita: quo in Tractatu contendit oppositam sententiam non modo falsam esse, verum etiam haeresi propinquam, et peccatum originale, ut ipse ait, prorsus evacuare. Ipsi plurimi Moderni subscribunt; imprimis vero noster Poncius in Commentario ad distinctionem 33. ubi n. 77. sibi gratulatur quod praefati Illustrissimi Conrii gravi et religiosa conversatione iam tum adolescens potitus fuerit; in quo, inquit,

aliquot summae humilitatis cum tanta doctrinae profunditate coniunctae documenta expertus sum, quae etiam nunc admiror, et saepe ad meam utilitatem recolo.

Secunda sententia docet parvulos in peccato originali decedentes nulla quidem poena ignis, et sensus fore plectendos: poenam tamen vermis, seu tristitiae ac maeroris passuros de amissione beatitudinis aeternae. Hanc docuit Abulensis super cap. 25. Matthaei, Bellarminus lib. De statu peccati, cap. 6. et alii. Tertia affirmat parvulos sic migrantes, privari quidem aeterna Dei visione et fruitione, habituros tamen post diei iudicii quandam beatitudinem temporalem, quippe terram veluti Paradisum terrestrem inhabitabunt pleni sapientia et virtutibus moralibus instructi, necnon et Angelorum consortio et apparitionibus recreandi. Ita Catharinus lib. De statu Parvulorum decedentium sine baptismo: Albertus Pighius in prima Controversia de peccato originali; quam sententiam probabilem etiam putat Salmeron in cap. 5. ad Rom. Quarta denique sententia docet quidem parvulos in originali peccato decedentes aeterna Dei visionis et fruitionis carentia esse puniendos, necnon destituendos omni naturali beatitudine: non tamen cruciandos ulla poena sensus, aut vermis. Ita Subtilis Doctor cum Magistro Sent. in 2. dist. 33. et S. Thomas ibidem qu. 1. art. 1. et 2. necnon et Seraphicus Bonaventura ibidem art. 2. qu. 1. ubi cum primam hac de re retulisset sententiam subdit:

illa positio mitior, quae magis concordat pietati, fidei, et iudicii rationis, quod quia parvuli decedentes cum originali carent iustitia, et Spiritus sancti gratia, qua est primus hereditatis aeternae, privantur in aeternum Dei visione: quia vero in ea fuit hereditas, ideo ponuntur in loco nihili, utpote infernali; sed quia non habuerunt in se actualem delectationem peccati, nec in spiritu, nec in carne, ideo non sentiunt poenae ignis asperitatem.

Cui sententiae, utpote probabiliori, ut subscribamus, sit

Conclusio unica. — Parvuli cum solo originali peccato ex hac vita migrantes nullam patiuntur poenam sensus, nec vermis, seu conscientiae remorsus.

Probatur primo ex Scriptura sacra: nam Apocalypsis 18. Quantum se glorificavit, et in deliciis fuit, tantum date illi tormentum, et luctum: at parvuli nulla ratione se glorificaverunt, neque in deliciis ullis fuerunt: nullum igitur merentur tormentum, et luctum. Item Isaiae ultimo, et Marci 9. coniungitur ignis cum verme: Vermis, inquit, eorum non morietur, et ignis non extinguetur; constat autem parvulos nullam passuros poenam ex morsu vermis, idest, ex conscientia mali operis animum pungente, atque affligente; igitur credibile est etiam nullam esse passuros ignis materialis poenam.

Probatur secundo auctoritate SS. Patrum, maxime vero S. Gregorii Nazianz. Oratione 10. in sanctum Baptisma, ubi cum tria genera hominum sine baptismo decedentium enumerasset, quorum alii baptismum contempserunt; alii ex negligentia propria omiserunt: tertii, hoc est, infantes aliorum negligentia illo caruerunt; de illorum omnium poena sic pronunciat:

Existimo futurum, ut primi quidem tum aliorum scelerum, tum etiam baptismi contemptus poenas luant: alii autem poenas quidem, sed leviores pendunt, ut qui non tam animi pravitate, quam stultitia a baptismo aberraverint: postremi denique nec caelesti gloria, nec suppliciis a iusto iudice afficiantur; utpote qui licet baptismo consignati non fuerint, improbitate tamen careant, atque hanc iacturam passi potius fuerint, quam fecerint: neque enim quisquis supplicio dignus non est, protinus honorem quem meretur, quemadmodum nec quisquis honore indignus est, statim poenam promeretur.

Reponit Conrius cap. 15. Primo quidem Gregorium nihil ibi definire de nostra controversia, sed tantum dicere eos, qui baptismum non perceperint, non habituros illius effectum, nempe vitam aeternam. Secundo, quod illi non sint plectendi supplicio propter illum defectum commissum in non receptione Sacramenti, sicut sunt puniendi, qui contempserunt aut neglexerunt baptismum recipere. Contra, Gregorius manifeste asserit parvulos istos, neque caelesti gloria, neque suppliciis esse afficiendos propter iacturam baptismi, quam patiuntur involuntarie, et rationem cur suppliciis non afficiantur post hanc vitam, esse dicit, quia improbitate caruerunt, idest, quia non sunt propria iniquitate culpabiles. Ideoque Nicetas antiquus eius Commentator colligit ex his verbis, infantes mortuos sine baptismo, non esse poena ignis cruciandos. Medius gradus eorum, inquit, qui nec caelestis regni voluptatem sentiunt, nec poenis ullis torquentur: in quo et parvuli, qui baptismo perusi non sunt, constituentur. Idem docet S. Gregorius Nyssenus orat. 1. De Infantibus, qui praemature abripiuntur, prope finem, cuius verba haec sunt:

Immatura mors infantium, neque in doloribus, ac maerore esse cum, qui sic vivere desit, intelligendum esse nobis suggerit: neque in pari ipsum, et eadem conditione, ac forte versari cum iis, qui per omnem virtutem in hac vita purgati sunt.

Idemque dicendum de adultis, si qui similiter cum solo originali decedunt: cum enim par sit illorum conditio, atque infantium, de utrorumque poena idem censendum est. Eamdem veritatem aperte docet S. Augustinus pluribis, maxime vero lib. 3. De libero arbitrio, cap. 23. ubi ait:

Dicunt imperiti, quid opus erat, ut nasceretur, qui antequam iniret illam vitae meritum, excessit e vita? Aut qualis in futuro iudicio deputabitur, cui nec inter iustos locus est, quoniam nihil recte fecit, nec inter malos, quoniam nihil peccavit?

Quibus respondetur ad universitatis complexum, et totius creaturae vel per loca, vel per tempora ordinatissimam connexionem non posse superflue creatum qualemcumque hominem, ubi folium arboris nullum superflue creatur, sed sane superflue queri de meritis eius, qui nihil meruit. Non enim metuendum est ne vita potuerit esse media quaedam inter recte factum atque peccatum, et sententia iudicis media esse non possit inter praemium, atque supplicium. Quibus verbis non tribuit S. Augustinus locum aliquem medium inter Caelum, et Infernum decedentibus cum solo originali, sed mediam sententiam inter praemium quod debetur eis qui propria voluntate boni aliquid meruerunt, et supplicium quod iis debetur qui propria voluntate poenam sibi pepererunt: Quare, inquit Bellarminus,

parvuli sine baptismo decedentes non carebunt supplicio communi peccato originali, et actuali, quibus amittitur gratia Dei, quae poena est carentia visionis divinae, sed liberi erunt ab ea poena, quae propria est peccati actualis, quae poena ignis, seu sensus appellatur.

Nec refert quod in Epistola 28. ad Hieron. et lib. De dono perseverantiae c. 11. et 12. dicat se eo loco non dubitasse de damnatione parvulorum; sed quaestionem illam noluisse attingere, de qua ipsi cum Manichaeis, in quos pugnabat, non erat contentio. Id, inquam, non refert: ibi namque non aliud certum sibi fuisse dicit, nisi poenam in genere, et damnationem parvulorum. Aliud autem est, certum esse de eorum damnatione, quae apud omnes Catholicos certissima est; et aliud de specie et qualitate poenae, de qua variae sunt huc usque Catholicorum sententiae, et de qua ipse dubitavit, etiam post exortam haeresim Pelagianorum, pluribus locis, ut in eadem Epist. 28. ubi sic ait: Sed cum ad poenas ventum est parvulorum, maioribus, mihi crede, coarctor angustiis, nec quid respondeam prorsus invenio. Et lib. 5. contra Iulianum cap. 11. Non dico, inquit,

parvulos sine Christi baptismate morientes tanta poena esse plectendos, ut eis non nasci potius expediret.

Et paulo post:

Quis dubitaret parvulos non baptizatos, qui solum habent originale, in damnatione omnium levissima futuros? quae, qualis, et quanta erit, quia definire non possum, non tamen audeo dicere, quod eis, ut nulli essent, melius expediret, quam ut ibi essent. Illi certe potius expediret illos non esse, quam igne Inferni ardere in perpetuum, quis enim hoc malit, si sapit?

Hanc ipsam veritatem docuerant summi Pontifices, imprimis vero Innocentius III, ut refertur lib. 3. Decret. de baptismo, et eius effectu cap. maiores. Ubi docens non esse baptizandum adultum dormientem, vel amentem, qui baptismo non censetur quicumque cum originali peccato etiam actuale haberet, hanc suae assertionis et resolutionis rationem subiicit: Praeterea, inquit,

poena originalis peccati est carentia visionis Dei: actualis vero poena peccati est gehennae perpetuus cruciatus: unde si dimitteretur alicui primum altero non dimisso, talis non careret visione Dei propter originale dimissum, et cruciaretur in gehenna perpetuo propter reatum criminis actualis: sed haec tamquam incompossibilia sese minime patiuntur: imo sibi mutuo adversantur.

Quibus verbis Pontifex aperte docet non aliam originali peccato correspondere poenam, quam ipsam carentiam visionis Dei: sicut poena sensus, et inferni cruciatus respondent peccato actuali; adeoque cum infantes nullius actualis peccati rei sint, etiam nec ulla sensus, aut conscientiae poena debent cruciari.

Reponit Conrius cap. 16. Pontificem vere quidem dicere poenam peccati originalis esse carentiam visionis Dei; sed non dicere hanc esse solam, neque excludere poenam cruciatus aeterni: sicut quando dicit peccati mortalis actualis poenam esse gehennae perpetuae cruciatum, etiam. Contra, Pontifex loquitur de eo, qui simul est infectus peccato originali, et mortali actuali remanente habitualiter: dicitque in eo non posse remitti prius peccatum manente posteriori: similiter loquitur de remissione qualibet reipsa fit secundum legem a Deo positam, nimirum per infusionem gratiae iustificantis, dantisque ius hereditariae vitae aeternae. Ex quo sequitur, quod si cuipiam habenti actuale peccatum mortale, per baptismum sibi concessum remitteretur peccatum originale, uti de facto deberet remitti, si baptismus ipsi deberet ministrari; quippe cum non alia ratione debeat ministrari baptismus, quam propter eluendum originale peccatum: sequeretur, inquam, quod ille haberet ius ad Dei visionem propter remissionem peccati originalis, et simul debitum ea carendi, aeternumque gehennae cruciatum patiendi propter peccatum actuale, quae duo sunt incompossibilia, ut vere ait Pontifex, qui cum haec duo inter se opponat, nempe originale mereri carentiam visionis Dei, actuale vero mortale mereri gehennae perpetuum cruciatum, debet intelligi primum membrum huius divisionis exclusive: ita ut sensus sit, peccatum originale mereri solum carentiam illam, actuale vero mereri ultimum cruciatum gehennae: alioquin illa divisio et oppositio inter haec duo nulla prorsus esset, nihilque concluderet Pontifex, si vellet tam originale quam actuale utramque poenam mereri. Nec etiam refert, quod peccato mortali actuali utraque haec poena debeatur, nempe carentia visionis Dei, et cruciatus ignis, ac vermis. Inde namque non sequitur infirmam esse Pontificis rationem; siquidem argumentatur ad hominem, et optime demonstrat adversus eos, qui contendebant baptismum debere ministrari dormientibus, et amentibus, qui haberent peccatum mortale actuale, ipsum eis non esse ministrandum; quia nempe suo frustraretur effectu; siquidem non posset originale dimittere absque mortali actuali: sicut autem mortale actuale commissum est per voluntariam deliberationem; ita per voluntariam poenitentiam debet expungi: cuius poenitentiae cum dormientes et amentes sint incapaces, etiam et incapaces sunt suscipiendi baptismatis: alioquin, ut optime concludit Pontifex, si baptismus in eis haberet suum effectum, nempe remissionem peccati originalis, absque remissione peccati actualis, quod per contritionem saltem virtuales debet elui; sequeretur illum hominem sic baptizatum simul fieri compotem regni caelestis, propter remissum originale peccatum, et damnatum ad cruciatus inferni propter actuale, quae cum sint incompossibilia, merito colligit Pontifex, ipsi non esse conferendum baptismum; quibus patet, quam perperam glossator, necnon et moderni quidam dixerint rationem Pontificis esse superficialem.

Item docuit Eugenius IV in litteris unionis Graecorum cum definit, illorum animas, qui in actuali mortali peccato, vel solo originali decedunt, descendere mox in infernum, poenis tamen disparibus puniendas; disparibus scilicet pro disparitate peccatorum, ita ut qui in peccato mortali actuali decedunt, puniantur divinae visionis carentia, atque insuper poenis sensibilibus ignis, et aliorum suppliciorum: illi vero, qui cum solo originali migrant, non patiantur poenam aliquam sensibilem, sed solam poenam damni, videlicet carentiam divinae visionis. Non enim potest intelligi Pontifex de disparitate poenarum secundum intensionem, quia sic etiam peccata actualia poenis disparibus puniuntur.

Probat hanc veritatem Doctor in 2. dist. 32. n. 2. ubi cum dixisset: Haec videtur magistrorum esse sententia, quod damnati pro solo peccato originali nullam habebunt poenam sensus exterioris, puta ignis, hoc probat triplici ratione: prima quidem,

quia, inquit, damnati pro solo peccato originali nullam habebunt poenam sensus exterioris, puta ignis, qui nullam delectationem inordinatam habuerunt, cui delectationi correspondeat acerbitas ignis affligentis, ut propria poena: nullam etiam habebunt interiorem, ut tristitiam, quia si tristarentur de statu suo, cum tristitia ex S. August. sit de iis, quae nobis invitis accidunt: ergo ipsi involuntarie sustinerent statum suum, et vellent oppositum, et ita murmurarent contra dispositionem divinam, et ita haberent inordinatam dispositionem voluntatis, quod videtur absurdum. Nam sententia divina est disposita, quod ubicumque ceciderit lignum, ibi erit, in Ecclesiast. Igitur cum isti nullam inordinatam volitionem habuerint in isto statu, sequitur quod nullam tristitiam interiorem habebunt. Praeterea, si tristarentur de carentia beatitudinis et visionis divinae, cum desperent de ea, quia non habebunt spem; igitur haberent poenam gravissimam inter poenas omnium damnatorum, scilicet tristitiam ex desperatione. Videtur etiam quod simpliciter maior sit poena tristitia homini, ut distinguitur contra dolorem, quam aliqua poena alia sensus: quia sicut voluntas est magis appetitus hominis, in quantum homo, quam appetitus sensitivus: ita quidquid agit, vel patitur secundum voluntatem, simpliciter magis agit, et patitur in quantum homo, quam secundum aliquem alium appetitum; et ita simpliciter magis patitur si tristatur, quam si doleat: et ita non videtur, quod sit ponenda in eis aliqua tristitia.

Ita Doctor, cuius verba et sententias hic exscribere placuit, ut appareat, quam perperam nonnulli ipsum aliter sensisse affirment.

Hanc eamdem veritatem probat Angelicus Doctor variis rationibus: Prima quidem: poena sensus correspondet peccato secundum conversionem ad bonum commutabile; licet enim talis poena etiam aversioni a Deo in peccato personali reperta debeatur, hoc tamen provenit ex eo quod talis aversio non est pura aversio, sed aliquid conversionis participat, quia est voluntaria per actum propriae voluntatis, et ratione huius participationis, debetur illi poena sensus: sed in peccato originali non est conversio ad bonum commutabile, etiam per participationem, cum tale peccatum non sit voluntarium per actum propriae voluntatis, sed solum per voluntatem capitis: ergo poena sensus non est proportionata culpae originali. Secunda ratio: illa culpa quae non reddit vituperio et increpatione dignum, a fortiori non reddit dignum poena aliqua sensibili et positiva, cum haec acerbior et durior sit: sed per originale peccatum nemo fit dignus reprehensione et vituperio: ergo nec poena sensitiva et positiva, seu cruciatu ignis aeterni. Maior patet: Minor probatur ex August. lib. De duabus animabus cap. 11. ubi aperte docet, Eum qui non fecit quod poterat, non posse reprehensione ulla dignum; subditque, hoc esse cuilibet ita notum, et perspicuum, ut illud decantent, et in montibus Pastores, et in Theatris Poetae, et indocti in circulis, docti in bibliothecis, et Magistri in scholis, et Antistites in sacris locis, et in orbe terrarum genus humanum. Sed infantes ita contraxerunt peccatum originale, ut illud non potuerint non contrahere: ergo ex mente S. August. nulla increpatione et reprehensione sunt digni. Ita Gonetus ex S. Thoma. Addo quod peccatum originis non tollit in homine ordinem naturalem, sed supernaturalem, conversionem videlicet ad Deum per donum gratiae, quae est ordinis supernaturalis. Aequum est igitur ut poena peccato originali correspondens sit tantum privatio boni supernaturalis, qualis est carentia Dei visionis; non autem inflictio poenae sensibilis, qua creatura Deo vindici et ultori deservit ad puniendam illam deordinationem naturalem, quam peccator actualiter causavit in rerum natura, utens creaturis contra Dei praescriptum, et gloriam. Insuper Ecclesia in iniungenda pro peccatis debita satisfactione et poena, divinae Iustitiae in puniendis delictis ordinem et modum aemulatur: sed Ecclesia nullam poenam positivam ponit propter peccatum originale; adeoque signum est nec divinam iustitiam ullam poenam sensibilem propter illud infligere.

Obiciunt 1. contrariae sententiae Assertores varios Scripturae textus, quibus probare nituntur parvulos una cum peccantibus actualiter aeterno igne et supplicio cruciandos. Primo quidem illud Matthaei 25. quo describitur universale Iudicium ad quod congregandae dicuntur omnes Gentes; et una pars earum sistenda ad dexteram, et nobiliorem locum, altera vero ad sinistram, seu viliorem; qui autem a dextris, evocandi sunt in regnum; iis vero qui erunt a sinistris dicturus est iudex: Discedite a me maledicti in ignem aeternum: sed parvuli cum peccato originali migrantes, non sunt ad dexteram, nec in regnum evocandi: ergo a sinistris constituendi, et in ignem aeternum cum aliis reprobis detrudendi. Confirmatur ex eodem S. Matthaeo cap. 13. ubi praemissa parabola tritici congregandi in horreum, et zizaniorum in ignem proiicendorum, et sagenae missae in mare, bonos et malos pisces congregantis infert Christus: Sic erit in consummatione saeculi: exibunt Angeli, et separabunt malos de medio iustorum, et mittent illos in caminum ignis, ubi erit fletus et stridor dentium: quae sunt indicia gravissimae poenae sensus et conscientiae remorsus: sed parvuli sine baptismo decedentes non sunt inter iustos computandi: ergo statuendi cum malis, et peccatoribus, et cum illis in caminum ignis mittendi. Insuper ex eodem cap. 3. Praecursor Christi Domini de ipso futuro iudice loquens ait: Cuius ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam; et congregabit triticum in horreum suum, paleas autem comburet igne inextinguibili: sed parvuli sine baptismo decedentes non sunt grana in horreum inferenda: igitur sunt pabulum ignis inextinguibilis futurae. Nego has omnes consequentias, et ad 1. textum dico cum S. Aug. lib. Contra Donatistas, cap. 4. et lib. De Fide, et operibus, cap. 15. et alibi, illis Matthaei verbis maxime describi formam futuri iudicii eorum, qui in Ecclesia vixerunt; adeoque praefata verba ad parvulos cum originali decedentes non spectant, utpote qui nusquam in Ecclesia vixerint. Neque refert quod eodem capite legatur: Congregabuntur ante eum omnes Gentes: nam saepe in Scriptura vox omnis usurpatur pro longe maiori parte, qualis est multitudo adultorum respectu infantium; quo sensu S. Paulus 2. ad Corinth. 5. dicit: Omnes nos manifestari oportet ante tribunal Christi, ut referat unusquisque propria corporis, prout gessit, sive bonum, sive malum. Parvuli autem referre non possunt propria corporis opera bona vel mala, cum nullum prorsus elicuerint: adeoque vox illa omnes, ad eos non spectat, sed solum ad adultos. — Quod autem is genuinus sit Evangelicus sensus, apparet ex textu: Tum quia Dominus ibi comparat bonos et malos ovibus et haedis qui in eodem grege eiusdem pastoris numerantur: constat autem gregem Christi boni Pastoris non alium esse quam Ecclesiam, in qua equidem sunt boni et mali, sed omnes baptizati et fideles; arcentur vero omnes non baptizati; adeoque illi infantes qui cum originali peccato migrant e vivis: tum quia qui in sinistra constituti audient sententiam iudicis in eos fulminantis, Ite in ignem aeternum; audient etiam causam suae damnationis, quia scilicet opera misericordiae in pauperes non fecerunt, Iudice dicente, Esurivi enim, et non dedistis mihi manducare, &c. Sed parvuli de quibus agimus, iudicari et damnari nequeunt propter omissa illa opera misericordiae: subinde quo ad eos non spectat illa iudicis sententia, Ite in ignem aeternum. Tum denique quia hoc ipsum aperte edocet S. Aug. locis mox laudatis: nam lib. De fide, et operibus, cap. 15. ait: Propterea omnes Gentes segregaturum se dicit, quae permixtae eisdem pascuis utebuntur. ut appareat eos ei dicturos: Domine quando vidimus te illa, et illud patientem, et non ministravimus tibi? Qui in eum crediderunt, sed bona operari non curaverunt. Et lib. Contra Donatistas: Agemus, inquit, ut causa, et persona zizaniorum non praepiudicaret causae, et personae frumenti: quamvis in eadem simul area triturarentur, donec novissima ventilatione separarentur: ut causa, et persona haedorum non praepiudicaret causae, et personae ovium: quamvis communibus pascuis utrumque pecora permixta serventur, donec a Pastore summo in iudicio novissimo, alii ad sinistram, alii ad dexteram segregentur : ut causa, et persona piscium malorum non praepiudicaret causae, et personae piscium bonorum, quamvis intra eadem retia tenerentur, in extremo littore separandi, hoc est in fine maris, quod significat finem saeculi: quibus parabolis, et figuris Ecclesia praenuntiata est usque ad finem saeculi bonos, et malos simul habitura. Igitur iuxta S. Aug. sententiam iudicii descripta formula a Matthaeo non ad omnes omnino homines, sed solum ad adultos spectat. — His patet facilis solutio ad utrumque textum in confirmationem expressum; siquidem per aream, sagenam, agrum, non universum, in quo homines omnes degunt, sed solam Ecclesiam, in qua agunt fideles, significetur.

Urgent adversarii, quod si illud Matth. 20. non intelligitur tam de parvulis peccato inquinatis, quam de adultis, consequens erit, quod nullatenus ex Scriptura colligi poterit eos esse in sinistra constituendos, ut iudicentur et damnentur : cum neque Concilia decernant, nec Scriptura alibi mentionem faciat segregationis iudicandorum in duas partes, dexteram et sinistram. Minor, inquiunt, salva fide negari non potest: omnes enim omnino homines coram Christo iudice in Iudicio generali constituendi sunt ut iudicentur. — Respondeo 1. negando minorem: non enim desunt Doctores Catholici qui affirmant illos parvulos adfuturos iudicio illi universali, non quidem ut iudicentur, cum nihil boni vel mali fecerint quod in iudicium veniat, sed tantum ut assistent iudicio ferendo, et Christo honorem exhibeant, ut docet Abulensis quaestione 323. in praefatum Matthaei caput: vel ut affirmat S. Thomas in I. dist. 47. q. 1. art. 3. ad 3. Pueri ante perfectum aetatem decedentes in iudicio comparituri sunt, non ut iudicentur, sed ut videant gloriam Iudicis. — Respondeo 2. quod etsi illi pueri sint adfuturi iudicio ut iudicentur, inde non sequitur quod ad sinistram, vel dexteram sint collocandi; dici namque potest eos esse in medio quodam loco sistendos, sicut medius est eorum status inter bonos et malos, qui de propriis actibus sunt iudicandi.

Obicies 2. Illud Apocal. 20. ubi dicitur: Vidi thronum magnum, et candidum, et sedentem super eum, et a facie eius fugit coelum et terra, et ceteri mortuos magnos, et pusillos stantes in conspectu throni, et libri aperti sunt, et apertus est liber vitae, et qui non est inventus in illo, missus est in stagnum ignis: sed parvulus non baptizatus, non reperitur in libro vitae : ergo mittitur in stagnum ignis. — Respondeo locum illum Apocalypseos, ut solito ab Adversariis obicitur, non recta fide probari, sed truncari ac mutilari; nam post verba in obiectione adducta. Et alius liber apertus est. qui est vitae: subiungitur: et iudicati sunt mortui ex his quae scripta erant in libris secundum opera ipsorum, et dedit mare mortuos, qui in eo erant: et mors, et infernus dederunt mortuos suos qui in ipsis erant: et iudicatum est de singulis secundum opera ipsorum: quibus constat Ioannem loqui tantum de adultis secundum opera sua bona, vel mala iudicandis: de iisdemque addere postea, et qui eorum, non inventus est in libro vitae scriptus, missus est in stagnum ignis. Insuper capite sequenti praemisso victorum praemio, declarat Apostolus, quos dixerat missos fuisse in stagnum ignis, nempe timidos, incredulos, homicidas, &c. Nec obest quod ibidem ait, magnos, et pusillos esse iudicandos: siquidem Ioannes pusillos ibidem intelligit, non aetate aut statura, sed dignitate, et gradu; idest, viles, et abiectos homines, quales sunt servi, rustici, et ancillae; nam mox ibidem subdit, pusillos istos aeque, ac magnos iudicandos esse secundum opera cuiusque: adeoque per pusillos, infantes non intelligit, sed solum plebeios homines. Hinc Apoc. 19. invitans aves ad vorandum carnes liberorum, et servorum, addit, pusillorum, et magnorum : quasi dicat plebeiorum, et nobilium, sive principum.

Obicies 3. Varios S. Augustini contextus: Primo quidem ex Sermone 14. De verbis Domini (sic), ubi aperte affirmat parvulos sine baptismo decedentes, ituros in ignem aeternum, iuxta illam Domini sententiam, Ite maledicti, &c., deditque damnationem dictorum parvulorum non consistere in sola illa exclusione a regno Caelorum, sine omni dolore, ac molestia: atque adeo esse non solum veram damnationem, quam Pelagiani negabant, sed et ignis damnationem; Venturus est Dominus, inquit ibidem cap. 3, et iudicaturus de vivis, et mortuis, et sicut Frangellim? loquitur, duas partes facturus est, dextram, et sinistram: sinistris diciturus, ut eunt in ignem aeternum, qui paratus est diabolo, et Angelis eius: dextris dicturus, Venite benedicti Patris, percipite regnum, &c. Hanc regnum nominat, illam cum diabolo damnationem: nullus relictus est medius locus, ubi ponere queas infantes, &c. Et cap. 4. Tunc ibibunt isti in combustionem aeternam : iusti autem in vitam aeternam: Ecce exposuit tibi, quid sit regnum, et quid ignis aeternus: ut quamvis confiteris parvulum non futurum in regno, fatearis iturum in ignem aeternum. Et paulo post: Vim eos terruit, quod erunt in igne sempiterno, quo sine dubio ibunt, si non corriguntur; sed tantum terruit, quia in regno non erunt, ut cum viderent se perdere spem regni, non viderent esse consequens, nisi poenam ignis aeterni. Insuper ex eodem S. Augustino, qui non resurgent cum corpore glorioso, patientur poenas aeterni: sed parvuli migrantes cum originali, ita non resurgent: ergo, etc. Probatur antecedens ex libro 6. Contra Iulianum, cap. ubi ait: In eis vero, qui non ad vitam resurgent, concupiscentia non feliciter, sed poenaliter erit; non quia tunc quisquam ab ea mundabitur: sed quia tunc malis non in delectamenta, sed in tormenta cedetur. Et in Epistola 146. quae est ad Consentium, Proinde, inquit, illi qui ad iudicium resurrecturi sunt, non commutabuntur in illam corruptelam, quae neque doloris corruptionem pati potest, illa namque filiorum est, atque sanctorum : isti vero perpetua corruptione cruciabuntur, quia ignis eorum non extinguetur, et vermis eorum non morietur. — Respondet Doctor Seraphicus, et cum eo Subtilis, art. 1. q. 1. ad 1. quod Augustinus in verbis illis non intendit dicere quod parvuli sensibiliter crucientur; sed intendit eorum poenam manifestare quantum ad carentiam visionis Dei, et quantum etiam ad vilitatem loci, et hoc valde abundanter exprimit, plus dicens, et minus volens intelligi. Neque sine causa loquitur sic : hoc enim facit ad extirpandam illam haeresim, quae dicebat parvulos nulla poena puniri. Unde sicut in moribus documentum est, quod qui vult ab uno extremo pervenire ad medium, quasi debet declinare ad aliud extremum, sicut docet Philosophus; sic etiam beatus Augustinus, ut illam haeresim extirparet, qui dicebat parvulos ab omni poena immunes, et ad medium reduceret, videlicet ad poenam carentiae visionis Dei, simpliciter asseruit eos cum aliis peccatoribus aeternaliter damnari. Istum autem suum intellectum explanavit in Enchiridion, ubi dixit poenam eorum esse mitissimam. Haec S. Bonaventura. — Addit Doctor Subtilis multum ponderandum esse contra quos haereticos rem habuerint SS. PP. nam volentes extinguere pullulantes haereses, declinarunt ad aliud extremum ; sicut August. contra Arium videtur declinare ad Sabellium, et e converso: similiter agens contra Pelagium videtur declinare ad Arium (puto scribendum Manichaeum) et e converso. — Simili modo respondet S. Thomas in 2. d. 33. q. 2. art. 1. ad 1. et q. 5. De malo art. 2. ad 1. ubi dicit nomen tormenti, ignis, supplicii, gehennae, cruciatus, vel quid simile in dictis S. Augustini, et aliorum SS. PP. esse interdum large accipiendum pro poena generatim ; ita ut species ponatur pro genere, ideoque Sanctos hoc modo loquendi usos fuisse, ut detestabilem redderent errorem Pelagianorum, qui asserebant in parvulis nullum esse peccatum, neque eis poenam aliquam deberi. Eamdem solutionem tradunt graviores quique Theologi, Aureolus, Richardus de Mediavilla, Ioannes Maior in eadem distinct. 33. et Tostatus in Defensorio cap. 18.

Respondent Notatores Dogmatistae, quod asserere S. Augustinum, aliosque SS. Patres contra haereticos disputantes interdum excessive locutos, idem sit ac dicere eos mentiri solitos, ut mendaces haereticos ad veritatem revocarent; sicque exemplo et facto suo approbasse Priscillianistarum haeresim, quae mendacium interdum esse licitum assererebat. Quod quantum execratus fuerit S. Augustinus, liquet ex eius libro ad Consentium. — Verum respondeo dupliciter intelligi posse aliquem excessive loqui: Primo quidem scienter, idest, contra mentem suam asserendo aliquid, quod prorsus esset a veritate alienum : secundo inscienter, ac praeter mentem, loquendo quidem ut sentiebant, sed aestu disputationis abrepti ad alterum extremum interdum declinantes. Primum est mentiri, et contra mentem ire: mentitur enim, qui contra mentem loquitur, seu verum reipsa, seu falsum dicat. Secundum vero est falli; fallitur enim, qui dicit esse, quod non est, aut non esse id quod est: etsi loquatur ut sentit, neque proinde mentiatur. Primo modo SS. Patres in haereticos pugnantes non sunt locuti, utpote, qui vera semper se dicere arbitrati sunt : secundum vero modum eis contigisse affirmant citati Theologicae Proceres, necnon et plurimi moderni cum Cardinale Sadoleto lib. 3. Epist. 5, Genebrardo epist. ad Carolum 9, Claudio de Saincte Episcopo Ebroicensi in lib. Atheismorum Calvini, &c. quorum aliqui praeter S. Augustini dicta, multorum aliorum exemplis confirmant, ut S. Hieronymi, qui scribendo pro Virginitate contra Iulianum, durius de secundis nuptiis locutus est; S. Chrysost. qui scribendo contra Anomaeos, videtur negare Deum esse in seipso conspiciendum a Beatis; Dionysii Alexandrini, qui Sabellium contutari volens, in eius haeresim ita acriter invectus est, ut quibusdam visus fuerit divinam essentiam cum personis divisisse, Arioque materiam haeresis suae subministrasse: quo etiam nomine apud S. Dionysium Papam accusatus fuit. Hoc ipsum de cultu sanctarum imaginum confirmat Epiphanius Diaconus in Nicena Synodo secunda actione 6. additque generaliter consuevisse Patres nostros sanctos, qui voluntatem Dei salutiferam nobis exponunt, per exagerationem mandatorum observationem nos docere; et ad quod mandatum illis scopus vergitur, eo praeparare auditores, hocque extollere et magnificare. Rem hanc apposito exemplo confirmat Theodoretus tom. 4. pag. 170. ubi dicit SS. Patres saepe in contrariam partem declinasse cum adversus Ecclesiae hostes pugnam consererent. Quod ipsum agricolis quoque stirpium cultoribus usu venit: qui cum incurvam aliquam plantam viderint, non solum ad rectam normam erigunt; sed etiam ultra directum in partem alteram inflectunt, ut ex vehementiori in contrariam inclinatione ad rectum statum perducatur.

Obicies 4. Parvuli in haec vita puniuntur poena sensus: ergo et in alia. Antecedens constat ipsa experientia, qua videmus parvulos in hanc lucem producentes omnibus praesentis vitae miseriis esse obnoxios. Consequentia vero probatur: si parvuli post mortem a poena sensus forent immunes, sequeretur eos esse melioris conditionis in altera, quam in praesenti vita : at consequens videtur absurdum. — Confirmatur: parvuli ultra poenam damni in altera vita, patiuntur etiam poenam carceris, siquidem in stagno ignis detinebuntur: rursus, erunt servi diaboli et peccati ; nam inquit Christus Ioan. 8. Qui facit pec- catum servus est peccati, quod non solum de peccato actuali intelligendum venit, sed etiam de originali, ut docet Trident. sessione 5. perdidit statim sanctitatem et iustitiam, in qua constitutus fuerat, amisisse, incurrisseque per offensam praecipitantis huiusmodi iram et indignationem : atque ideo mortem, quam ante illi fuerat comminatus Deus, et cum morte captivitatem sub eius potestate, qui mortis deinde habuit imperium, hoc est diaboli, &c. anathema sit: sed ab hac servitute parvuli non liberantur in hac vita cum in statu originalis peccati decedunt: ergo neque in altera; adeoque praeter damni et carceris poenas, habebunt etiam poenam servitutis maxime infamis ; vivent nempe aeternum sub diaboli dominio, et consequenter praeter poenam damni, alias poenas exsolvent. — Respondeo ad primum, distinguendo antecedens, parvuli in hac vita puniuntur poena sensus per se, nego: per accidens, concedo; mors enim et ceterae humanae naturae corporales miseriae non sunt poenae per se taxatae pro culpa originali; sed tantum carentia originalis iustitiae, quae immortalitatem, et impassibilitatem praestabat; subindeque, illa sublata, non mirum est si mors, et aerumnae temporales, ac corporales in universum genus humanum exundent tamquam naturae ipsius appendices. Cum autem in alia vita nihil fiat virtute naturae, sed secundum ordinem divinae iustitiae sive in animam, sive in corpus; non sequitur, quod si aerumnae in hac vita per accidens, et ratione infirmantis naturae in omnes homines pervadant, etiam aliqui poenae corporeae eos in altera vita torquere debeant; siquidem in altera vita nihil fit nisi ex ordinatione divina: non constat autem Deum ordinasse poenas illas sensibiles pro mulctando solo originali peccato. Unde ad probationem consequentiae, nego maiorem: quamquam enim parvuli in altera vita nullam patiantur poenam sensus, inde non sequitur eos esse melioris conditionis quam sint in praesenti: longe enim praestat cum miseriis corporeis habere aliquam spem fruendi Deo, quam istis miseriis expertem esse cum desperatione illius divinae fruitionis, — Ad confirmationem dico eatenus illos parvulos fore sub potestate diaboli, quatenus privabuntur beatitudine supernaturali, habebuntque poenam damni; sed exinde non sequitur eos passuros esse ullam molestiam sensibilem interiorem, aut exteriorem; cum illae poenae sint tantum peccati actualis appendices.

Obicies 5. Adamus peccando non solum poenam damni, sed etiam poenam sensus incurrit: at omnem illam poenam, quam ipse peccando demeruit, transfundit ad posteros : ergo parvuli cum peccato originali migrantes utrique poenae fiunt obnoxii. — Nego minorem: licet enim totum peccatum Adae transfundatur ad posteros, non tamen illis inest physice veluti propria eorum voluntate patratum, vel actuali, et personali consensu admissum, aut acceptatum : sed tantum moraliter, quatenus id quod ab Adamo, tamquam omnium capite, et omnium personam repraesentante factum est, posterorum omnium moraliter in illo existentium esse censetur. Quare peccatum illud non habet eumdem existendi modum, neque eamdem conditionem; sed longe diversam in Adamo, et posteris : ideoque non sequitur quod in istis debeat habere eamdem poenam, et ultra privationem gratiae et gloriae, habere adiunctum ignis aeterni supplicium : poena namque debet esse proportionata culpae, iuxta illud Isaias 27. In mensura contra mensuram cum affecta fuerit in eam: defectus autem qui per originem traducitur habens rationem culpae, cum sit tantum subtractio boni supernaturalis, non autem naturalis, ideo nullam aliam poenam promeretur, quam privationem illius finis, ad quem donum supernaturale subtractum ordinabat.

Obicies 6. Christus passus est gravia tormenta propter originale peccatum : ergo huic peccato etiam correspondet poena sensus. — Nego consequentiam; Christus enim illas poenas non solum passus est propter originale peccatum, sed etiam propter actuale, signanter Adami, et Evae, quibus correspondebat poena sensus. Deinde si quam peccatum originale promeruit poenam sensus, dici potest eam potuisse remitti, et compensari per mortem, et poenas sensibiles a Christo Domino in eum finem toleratas: possunt enim debita varie compensari, ut quando pro debito pecuniae fit satis per obsequia; adeoque etiamsi poena sensus debita fuisset aliquatenus originali peccato, inde non sequitur quod parvuli modo ipsi sint obnoxii.

Obicies 7. Qui migrat e vivis cum originali peccato, graviorem subire debet poenam, quam qui in statu naturae pure creatus in eodem obiret : sed hic incurreret poenam damni; siquidem aeterna felicitate privaretur: ergo ille praeter poenam damni, aliis debet adiudicari, adeoque poenas sensus debet luere. — Distinguo maiorem Doctor d. 38. q. 2. n. 1: debet aliquid gravius pati quod in utroque habeat rationem poenae, nego; quod habeat tantum rationem poenae in eo qui peccato inficitur, concedit. Quamquam enim in statu naturae purae moriens homo careret perpetuo Dei visione: illa tamen carentia non ipsi inesset per modum poenae, quippe cum ipsi non inesset ratione peccati. Quod utique explicat Doctor hoc evidenti exemplo: si quis in animo haberet beneficium aliquod duobus hominibus impendere, et eorum alter benefactorem offenderet, ratione cuius offensae revocaret voluntatem conferendi beneficium duobus; hac in hypothesi uterque beneficio fraudaretur, diversa tamen ratione: qui enim non offendisset, non privaretur illa gratia propter demeritum: sed propter beneplacitum illius qui promiserat, quique non habet amplius in animo beneficium illi conferendi: unde, inquit Doctor, isti essent inaequales in illa ratione privationis; unus enim privaretur quia reus; alius vero non ita. Idem dicendum in casu praesenti.

Obicies denique: Veniale peccatum longe levius est originali: sed istud poena sensus punitur in altera vita : ergo multo magis simili poena originale puniendum est. — Distinguo maiorem : Veniale levius est originali quantum ad reatum culpae, quae correspondet aversioni a Deo et gratiae privationi, concedo: quantum ad reatum poenae quae correspondet voluntariae conversioni ad creaturas per inordinatam delectationem, nego. Et negata minore, similiter distinguendum est consequens: cum enim poena sensus correspondeat propriae voluntati, et conversioni ac delectationi inordinatae, non mirum si peccatum veniale in altera vita puniatur poena sensus, originale vero sola poena damni.

Quaeres 1. Quid sentiendum sit de statu purulorum cum originali peccato ex hac vita migrantium, an videlicet aliquem habeant dolorem ex amissione aeternae beatitudinis?

Respondit Seraphicus Doctor dist. 33. q. 2. quod etsi parvuli habeant cognitionem beatitudinis deperditae, nullo tamen actuali dolore, nulloque maerore afficientur, quod sic probat: « Decedentes enim, inquit, in solo originali, quasi medium tenent inter habentes gratiam, et culpam actuali: et quoniam status retributionis respondere debet statui vitae praesentis, in tali statu debent animae parvulorum poni, ut quasi medium teneant inter beatos, et aeternis ignibus cruciatos. Quoniam igitur beati carent malo poenae sensibilis, et cum hoc habent Dei visionem, damnati e contrario sunt in tenebris, et puniuntur poena sensibili: parvuli, secundum rectum ordinem divinae aequitatis, debent communicare in uno cum damnatis, et in alio cum beatis: sed non possunt communicare cum beatis in habendo divinam praesentiam ; quia tunc communicarent in nullo cum damnatis. Praesentia enim visionis Dei non stat cum poena sensibili : ideo cum beatis communicant in hoc, quod carent omni afflictione exteriori, vel interiori: cum damnatis vero in hoc quod privantur visione Dei, et lucis corporalis. Parvuli igitur sub divino iudicio iusto inter beatos, et simpliciter miseros quasi in medio constituti, hoc noverunt ut tamen ex una parte consideratio generet desolationem, ex altera consolationem : ita aequali lance divino iudicio eorum cognitio et affectus libratur, et in tali statu perpetuatur, ut neque tristitia deiiciat, neque laetitia reficiat : sed in hoc mirabilis ostenditur ordo divina Sapientia qua cuncta novit suis locis disponere, et ad sui gloriam ordinare. Nam sicut in beatis potissime manifestatur misericordia, et in damnatis potissime claret iustitia, sic in istis manifestatur misericordia simul, et iustitia. At ex hoc patet quod non facit Deus frustra animas quas novit de corpore ante susceptionem baptismatis exituras. Omnia enim facit Deus ad gloriam suam manifestandam. — Igitur divina aequitas, et immutabilitas in eodem statu quantum ad corpus, et quantum ad animam, sive quoad cognitivam, sive quoad affectivam perpetualiter eos consolidabit, ut neque proficiant, neque deficiant: neque gaudeant, nec tristentur: sed semper sic uniformiter maneant, ut sint materia laudandi divinum iudicium, quod sic est aequum et iustum, ut nullum bonum remaneat irremuneratum, et nullum malum remaneat impunitum, et perfectissime teneat medium inter superfluum et diminutum ». Ita Seraphicus Doctor.

Quaeres 2. Quo in loco post universale iudicium degent parvuli, qualis futura sit eorum exercitatio, et occupatio?

Respondeo verisimilius videri eos in locis quibusdam subterraneis esse recludendos; in iis namque rebus, quae a divina voluntate omnino pendent, nihil est asserendum, nisi quod Deus ipse per Scripturas revelaverit, aut traditione sacra innotuerit, vel auctoritate constanti sanctorum Patrum edocuerint, vel Concilia definierint: at ex nullo horum constat parvulis assignandum fore medium locum caelum inter, et infernum post ultimam supremi Iudicis in reprobos animadversionem : imo Scripturae sacrae, nonnisi post diem extremi iudicii, futuras duas hominum sedes significant: unam quidem in caelo cum beatis Angelis, alteram in inferno cum daemonibus; quae sunt etiam duae civitates, nempe Ierusalem, et Babylon. Idque plurimis testatur S. Augustinus: maxime vero lib. 1. De peccatorum meritis, et remissione, ubi ait: « Nec est ullus ulli medius locus, ut possit esse nisi cum diabolo, qui non est cum Christo. Hinc et ipse Dominus volens auferre de cordibus male credentium istam nescio quamdam medietatem quam erantur quidam parvulis non baptizatis tribuere, ut quasi merito innocentiae sint in vita aeterna, sed quia non sunt baptizati, non sint cum Christo in regno eius, definitivam protulit ad haec ora obstruenda sententiam, ubi ait: qui non est mecum, contra me est ». Et serm. 11. De verbis Domini non longe ab initio, « Nullus, inquit, relictus est medius locus, ubi ponere queas infantes. De vivis, et mortuis iudicabitur, alii erunt ad dexteram alii ad sinistram; non novi aliud. Si ergo dextera erit, et sinistra, et nullum medium locum in Evangelio novimus, ecce in dextera regnum caelorum est. Percipite, inquit, regnum : quod ibi non est, in sinistra est. Quid erit in sinistra? Ite in ignem aeternum. » — Auctor Hypognostici, qui vel est August. vel alius omnium consensu antiquus, et doctus, lib. 5. ultra medium. « Primum, inquit, locum fides Catholicorum divina auctoritate regnum credidit esse caelorum, unde, ut dixi, non baptizatus excipitur: secundum, gehennam, ubi omnis apostata, vel a Christi fide alienus aeterna supplicia experietur. Tertium, penitus ignoramus, imo non esse in Scripturis S. inveniemus. Finge, Pelagiane, locum ex officina perversi dogmatis tui, ubi alieni a Christi gratia vitae requiei, et gloriae possidere parvuli possint. »— Quamquam autem torte in locis internalibus detrudantur, et supremam ignis inferni partem incolant, ut coniiciunt aliqui cum Angelico Doctore: inde tamen non est consequens eos ulla sensus poena esse atticiendos, propter rationes superius expressas. Licet pariter eorum voluntas sit habitualiter a Deo aversa: nihilominus futura est ita actualiter recta, ut nusquam sint praecaturi, sicut colligere est ex sequenti articulo a tribus Pontificibus inter Baii propositiones damnato. « Ex habituali voluntate dominante fit ut parvulus decedens sine regenerationis Sacramento, quando usum rationis consecutus erit, actualiter Deum odio habeat, Deum blasphemet, et legi Dei repugnet. » — Verisimilius quidem dixi haec nobis videri; non enim desunt graviores Auctores, qui de istorum infantium statu benignius sentiant, puta Catharinus, Suarez, Smisinehius noster tract. 3. De Deo uno disp. 6. n. 399. et Lessius lib. 3. De divinis perfectionibus c. 22. ubi varia quidem protulit, quae si vera sint, non ita lugendus erit eorum infantium status. Putat enim illos accepturos sententiam iudicis, sed benignam, et tum in corpore, tum in anima bonis naturalibus cumulandos; adeoque habituros praeclaram notitiam nedum totius Universi, sed etiam rerum spiritualium, necnon et ipsius Dei cuius erunt perpetui laudatores, et amatores: unde concludit credibile esse eorum statum longe feliciorem fore, quam sit alicuius mortalis hominis in hac vita. Verum haec omnia valde incerta sunt; idcirco minus certo credenda.