Scotus Academicus, Tomus quintus: De Creaturarum Corporalium et de Homine

Notandum 1. Quod etsi Adamus, et Eva unius dumtaxat divini mandati violati rei fuerint, haec tamen transgressio varia peccata admixta habuisse videtur. Imprimis enim quintuplici crimine Eva rea extitit, ut colligere licet ex illis verbis Genesis, cap. 3. Vidit igitur mulier quod bonum esset lignum ad vescendum, et pulchrum oculis, aspectuque delectabile, et tulit de fructu illius, et comedit, deditque viro suo. Vidit, inquam, in quo apparet in Eva quaedam iners otiositas: qua scilicet a rebus divinis contemplandis abducta, vagis oculis, et Paradisi septa, et quae erant extra Paradisum lustrabat. Unde merito eam carpit S. Bernardus in tractatu De gradibus humilitatis. Te, inquit, intenta ad aliud latenter interim in cor tuum serpens illabitur, blande alloquitur, blanditis rationem, mendacis timorem compescit: nequaquam inquiens morieris. Aget curam dum incitat gulam; acuit curiositatem, dum suggerit cupiditatem; offert tandem prohibitum, aufert concessum: porrigit pomum, et surripit Paradisum: parturit virus peritura, et perituros paritura: perit salus, non destitit partus: nascimur, morimur: ideque nascimur morituri, quia prius morimur nescituri. — Secundum Eva vitium fuit quaedam inanis curiositas: vidit enim, inquit sacer Textus, quod lignum esset pulchrum oculis, illud videlicet curiosius quam par erat oculis lustrando. Tertium fuit titillans voluptas, videndo nempe quod bonum esset lignum ad vescendum. Quartum fuit quaedam vanitas, vidit enim quod lignum esset aspectu delectabile, seu ut Hebraea et Graeca sonant, ad intelligendum seu contemplandum desiderabile: quo videlicet intellexit esum illius fructus posse conducere ad scientiae et contemplationis divinae participationem et assecutionem. Quintum denique fuit nimia quaedam in virum suum crudelitas; qua nempe illum in partem criminis pellexit: ubi enim manducato fructu vidit se divinis innocentiae charismatibus spoliatam et destitutam, praesensitque se brevi eiiciendam e Paradiso; ne sola foret misera, et palabunda, virum suum in partem criminis deduxit, deditque viro suo, qui comedit.

Notandum 2. Ex Seraphico Doctore in 2. dist. 22. articulo 1. quaestione 1.

Aliter Evae peccata posse detegi, et assignari, nempe superbiam, avaritiam, et gulam: nam, inquit, superbia non est aliud, quam immoderatus appetitus excellentiae; avaritia non est aliud, quam immoderatus appetitus sufficientiae: gula non est aliud quam immoderatus appetitus cibi et potus reficientis suaviter. Considerans igitur diabolus, hanc esse viam ad praecipitandam mulierem in culpam; primo promisit dignitatis excellentiam: Eritis sicut Dei. Secundo subiungitur cognitionis abundantia: scientes bonum, et malum. Postremo praetendit suavitatis experientiam, cum ostendit lignum pulchrum visu, et ad vescendum suave. Quoniam igitur mulier diabolica suggestioni consensit; ideo primo in appetendo esse sicut Deus, fuit superbia: deinde in appetendo scire bonum et > malum quod non oportebat, et scire plus quam oportebat, fuit avaritia. Postremo in experiendo suavitatem ligni vetiti, fuit gula: et in hoc fuit transgressionis rea, et culpa inobedientia involuta. Et sic patet quod peccatum mulieris inchoatum fuit in superbia, progressum habuit in avaritia, consummationem habuit in gula. Patet etiam quod inordinata fuit quantum ad triplicem potentiam, scilicet quantum ad irascibilem, dum appetivit alta; quantum ad rationalem, dum appetivit scire occulta: quantum ad concupiscibilem, dum voluit degustare suavia. Unde ex illo peccato pullulaverunt radices omnium peccatorum.

Notandum 3. In actu peccaminoso, quo Adamus perduellis extitit, plures etiam apparere diversorum peccatorum circumstantias. Primo quidem immoderata erga suam uxorem complacentia, et inordinatus amor, quibus divinum sprevit mandatum, ut uxori ad esum fructus vetiti suadenti obtemperaret. Secundo, improba quadam aviditas, et pestifera curiositas experiendi quidnam lateret in eo fructu quem ipsi Deus tantopere interdixerat, quidque eo gustato consecuturus esset. Tertio fuit quaedam dubitatio de veritate divinae interminationis: cum enim vidisset Evam gustato fructu vetito non esse mortuam, dubius extitit circa intelligentiam illorum Dei verborum; in quacumque die comederis, morte morieris: utrum videlicet illa verba definitivam sententiam, an tantum comminatoriam continerent. Quarto fuit peccatum inobedientiae: nam comedendo fructum sibi a Deo interdictum, inobediens fuit; quocirca S. Paulus ad Romanos 5. disputans de peccato Adami, non aliud videtur agnoscere quam inobedientiam, Sicut, inquit, per inobedientiam unius hominis, peccatores constituti sunt multi: ita et per unius obedientiam, iusti constituuntur multi. Quintum denique Adami peccatum fuit gulae: cernens enim pulchritudinem pomi, et audiens ex uxore illud esse suavissimi saporis, esum illius flagrantissime desideravit. Unde Tertullianus, libro adversus Iudaeos, capite 3. eleganter ait: Acceperat Adam a Deo legem non gustandi de arbore agnitionis boni, et mali, moriturus si gustasset... Nec iam capiens quae erant spiritus, facilius carnis, quam Dei cessit: pabulo potius, quam praecepto obtemperavit, salutem gula vendidit. Manducavit denique, et periit, salvus alioquin, si uni arbusculae ieiunare maluisset. Teneo igitur a primordio homicidam gulam tormentis, atque suppliciis inediae puniendam. His ita praemissis, resolvendum est in praesenti Quaestione, quonam ex illis peccatis maxime primi Parentes divinam sibi praescriptam legem transgressi sint.

Conclusio prima. — PRIMUM EVAE PECCATUM MORTALE VIDETUR FUISSE INORDINATUS SE IPSIUS AMOR, QUO SUPERBO ANIMO DIVINAM EXCELLENTIAM APPETIT, FECITQUE FIDEM DAEMONI PER SERPENTEM PROMITTENTI: eritis sicut Dii, scientes bonum, et malum.

Colligitur ex S. Augustino, lib. 14. De Civit. Dei, cap. 13., ubi scribit: In occulto autem mali esse coeperunt, ut in apertam inobedientiam laberentur: non enim ad magnum opus perveniretur, nisi praecessisset mala voluntas. Porro malae voluntatis initium quod potuit esse, nisi superbia? Initium enim omnis peccati superbia. Quid est autem superbia, nisi perversae celsitudinis appetitus? Perversa enim celsitudo est, deserendo eo, cui debet animus inhaerere, principio, sibi quodammodo fieri, atque esse principium. Hoc fit cum sibi nimis placet, cum se illo bono immutabili deficit, quod ei magis placere debuit, quam ipse sibi. Spontaneus est ipse defectus: quoniam si voluntas in amore superioris, et immutabilis boni, a quo illustrabatur ut videret, et accendebatur ut amaret, stabilis permaneret, non inde ad sibi placendum converteretur, et ex hoc tenebrisceret, et frigesceret, ut vel illa eorum credidit dixisse serpentem: vel ille Dei mandato uxoris praeposuit voluntatem, putaretque se venialiter transgressorem esse praecepti, si vitae suae sociam non desereret in societate peccati. Non ergo malum opus factum est, idest illa transgressio, ut cibo prohibito cescerentur, nisi ab eis qui mali iam erant. Quibus verbis S. Augustinus tria maxime observat: Primo quidem, esum fructus vetiti non fuisse primarium Evae, et Adami peccatum, sed prius eos esse interius vitiatos, quam in apertum scelus prosilirent. Quod utique confirmat scribens:

Manifesto ergo, apertoque peccato, ubi factum est quod Deus fieri prohibuerat, diabolus hominem non cepisset, nisi iam ille sibi placere coepisset: hine eum, et delectavit quod dictum est, eritis sicut Dii.

Secundo, quod illa interior depravatio facta fuerit per internam complacentiam in suis perfectionibus. Tertio, quod ex illa complacentia prosilierint in affectum superbia, factumque fuerit, ut Eva divinam scientiam aemulata fuerit: hine secutus est vetiti fructus esus, et aperta impositae legis transgressio.

Hanc conclusionem probat Doctor in 2. distinctione 21. qu. 2. num. 20. ostendendo nempe quod primum peccatum mortale, tum Eva, tum Adamis non fuerit actus formalis superbiae: etenim si desiderium illud, quo Eva appetivit similitudinem Dei, fuisset superbia, maxime fuisset illa species superbiae, quae dicitur praesumptio: sed hoc falsum est, praesumptio enim est amor concupiscentiae, quo quis cupit praecellere aliis, eisque praeesse: sed hunc amorem praecedit inordinata complacentia in suis perfectionibus; nemo namque aliis praeesse desiderat, nisi quia se digniorem, et praecellentem existimat: ergo, etc. — Confirmatur: quia secundum omnes, superbia proprie dicta est amor propriae excellentiae, quo quis cupit, aut vult aliquam praeminentiam, aut supra se, aut supra alios. Supra se quidem, si desideret perfectiones suas haberi pro praestantioribus, quam revera sint; aut si renuit habere illam subiectionem ad alterum, quam habere tenetur. Supra alios vero, si caeteris praeminere cupiat ultra debitum suum statum. Sed certum est quod Evae primarium peccatum nullum ex his affectibus habuit; prius enim in propriis suis perfectionibus inordinate complacuit, quam illam divinae scientiae similitudinem concupisceret, et indebitam sibi perfectionem ambiret: ergo revera primum ipsius peccatum non fuit formalis actus superbiae, sed nimia complacentia in suis perfectionibus, et sui ipsius amor inordinatus; ex quo, tamquam ex vitiata radice, superbia germinavit. Haec evidentius aperiet.

Conclusio secunda. — PRIMUM ADAMI MORTALE PECCATUM FUIT INORDINATUS AMOR SUAE UXORIS. Haec est Doctoris in 2. distinctione 21. qu. 2. num. 2. Probatque, quia primum peccatum Adae non fuit amor concupiscentiae, quia hic praesupponit amorem amicitiae; et quidem inordinatum, si amor concupiscentiae fuerit inordinatus: ergo primum Adami peccatum fuit amor amicitiae, vel sui, vel alterius. Solius sui: sed peccatum illud non fuit ex immoderato amore sui, sient fuit primum peccatum Angeli: Angelus enim cum per essentiam suam intelligat se primo, inde fit quod prius se cognoscat et amet quam alia: homo autem cum prius intelligat alia quam se, quia nihil intelligit nisi dependenter a phantasmatibus; inde prius amat alia amore amicitiae quam se. Fateor tamen hanc probationem non multum urgere secundum principia Doctoris; contendit enim Doctor quod homo in statu innocentiae non dependeret in cognoscendo a phantasmatibus: et sic tam seipsum primo, quam alia obiecta intelligere posset. Deinde, licet Adamus prius cognovisset alia quam se, certum est, quod etiam seipsum cognovit: sed non oportuit ipsum peccare quando primo cognovit alia; nec est verisimile quod peccaverit inordinate amando Evam statim ac illam cognovit: ergo cum potuerit se cognoscere antequam Evam inordinate diligeret, etiam potuit seipsum antea inordinate amare. Denique, si quid urgeret hic discursus, neque probaret quod Eva etiam prius peccasset inordinato amore alterius, quad militat in ipsummet Doctorem. — Dicerem itaque cum Poncin, mentem Doctoris esse, primum Adami peccatum fuisse inordinatum amorem uxoris: non quod etiam non potuerit esse amor inordinatus sui ipsius: sed quia cum potuerit aliud obiectum amare inordinate, nec constet quod ita se prius amaverit, inferendum est. quod prius inordinate dilexerit aliud obiectum quam seipsum.

Probatur itaque conclusio: Potuit Adam inordinato amore suam uxorem prosequi prius quam se, et quantum colligi potest ex Scriptura, de facto prius inordinate amavit uxorem quam seipsum: ergo dicendum est quod primum ipsius peccatum fuerit inordinatus uxoris amor. Probatur antecedens quoad secundam partem: constat enim ex Scriptura quod Adamus divinum sibi praescriptum mandatum non fuerit transgressus, antequam Eva ipsum ad esum fructus vetiti alliceret: sed omnino verisimile est quod tantum nefas non admitteret, nisi propter inordinatum uxoris amorem: ergo, etc. — Confirmatur ex S. Augustino lib. 11. De Civit. Dei, cap. 11. Credendum est, inquit, illud iri suo suce faeminae, uni unum, hominem homini, coniugi coniugis a Dei legem transgrediendam, non tamquam veri loquenti credidisse sensum, sed sociali necessitudini paruisse. Addit lib. 11. De Genesis ad litteram, cap. 12: Noluit Adam Evam contristare, quam credebat posse sine suo solatio contabescere, si ab eius alimentis anima, et omnino illa interire discordia: non quidem carnis victa concupiscentia, quam nondum in membris suis senserat, sed amicali quadam benevolentia, quae plerumque fit ut offendatur Deus, ne homo sit amicus mimicus: quod cum facere non debuisse, divinae sententiae iustissimus exitus indicavit. — Constat itaque ex S. Augustino primum peccatum Adae fuisse inordinatum uxoris amorem, non quidem concupiscentia, qua nondum excitata fuerat in membris eius, sed amicitia seu benevolentia coniugalis: cum enim summo amore diligebat. 1. quod esset, propter eximia corporis et animi ornamenta, summe amabilis: 2. quod unica esset mulier in toto terrarum orbe: 3. quod sua esset uxor, ex qua prolem suscepturus, totumque genus humanum propagaturus esset. 3. quod sibi a Deo in sociam data esset: denique 4. quod sua esset ex carne ossibusque suis formata. Itaque ne delicias suas contristaret, parvipendit praeceptum Dei, et de fructu ligni vetiti, quem ipsi Eva obtulerat, comedit.

Repugnat Thomistae ex illis S. Augustini sententiis recte quidem inferri, quod Adamus prius quam comederet, amaverit inordinate uxorem: non tamen quod primum peccatum fuerit amor ille: siquidem aliis in locis saepius affirmat Adamum superbiendo peccavisse, appetendo videlicet Divinitatem. Sic in Psalmum 64. tractans illa verba, quod non repuli tune erubescam, ait, primos Parentes rupere coluisse Divinitatem, et perdidisse felicitatem. Idem docet Bernardus serm. 1. De Adventu his verbis: Audistis, Patres, quid hac nocte lectum est in Esaias, dicente Domino: principes tui infideles, vel ut alia transitio habet, inobedientes, socii furum. Revera enim principes nostri, Adam et Eva principia nostrae progeniei inobedientes, et socii furam, quod Filii Dei est, serpentis, imo diaboli serpentis consilio subripere temptunt. — Contra, qua ratione explicant praefatos S. Augustini contextus a nobis laudatos, eadem ratione reponere possumus ex allatis ab eis S. Augustini sententiis colligi posse, quod Adamus commiserit quidem peccatum superbiae ante comestionem: quamvis illud peccatum non fuerit primum peccatum ipsius, sed amor inordinatus, quo semel admissa superbiire potuit. Quod utique quadrat ipsius S. Augustini sententiae: alioquin non satis apte diceret quod Adamus, non carnali concupiscentia, sed amicabili benevolentia compulsus peccarit. Quanvis enim simul cum superbia haec benevolentia concurrerit ad ipsum inducendum, tamen si superbia praecessit, potius lapsus assignandus esset superbiae, quam benevolentiae illi: quare de superbia potius deberet facere mentionem, quam de illa benevolentia. Unde quia primo de hac fecit mentionem assignans causam transgressionis, verisimilius est, quod existimaverit Augustinus primum peccatum fuisse amorem illum inordinatum benevolentiae erga uxorem. Unde quando vel ipsemet Augustinus, vel caeteri sancti Patres affirmant Adamum superbiendo peccavisse, non sequitur quod primum illius peccatum fuerit superbia: imo, ut dixi, quandoquidem non admittatur peccasse superbia, antequam res fuisset ipsi proposita a muliere, et quandoquidem diabolus ipse non fuerit ausus ipsum tentare antequam deciperet mulierem: signum est quod nec a muliere etiam induci potuerit ad peccandum isto motivo, nisi prius peccasset eamdem inordinate amando, quo peccato commisso, facile alia peccata persuaderi poterant. — Confirmat haec Seraphicus Doctor in 2. dist. 21. art. 1. qu. 2: si Adamus superbiendo primo peccavisset, maxime quia appetivit similitudinem Dei: sed ita non est: si enim, inquit, Adamus appetivit esse sicut Deus: aut ergo suggerente muliere, aut suggerente serpente. Non suggerente serpente, quia ipse Adam non conqueritur de serpente, sed de muliere: Mulier quam dedisti mihi etc. Si suggerente muliere: ergo sicut mulier decepta fuit a serpente, ita vir a muliere. Sic igitur mulier dixit: Serpens seduxit me: ita vir dixisset: Mulier decepit me: at hoc non dixit, sed dixit: Mulier dedit mihi etc. Quod si tu dicas, quod ita fuit quamvis Scriptura non exprimat, hoc simpliciter apparet improbabile: nam si mulier dixisset: comede, quia eris sicut Deus, cum ipsa come…ddisset. Et absque dubio non esset sicut Deus, nulla ratione videtur probabile quod vir ei credidisset.

Quaeres 1. An primi Parentes etiam in haeresi lapsi, fidei iacturam passi sint?

Respondeo. Plures ex sanctis Patribus idipsum affirmare. Imprimis vero Tertullianus lib. 2. Adversus Marcionem, cap. 12. constanter ait: Hoc ipsum de delicto quis dubitabit haeresim pronuntiare, cum prius electionem suam potius quam divinae sententiae admiserit? nisi quia tamen numquam filio suo dixerit: non prudenter definisti me: confessus est seductionem, non occultarit seductricem: rudis admonitus haereticus fuit. Hoc ipsum indicat S. Ambrosius, Epistola 33. ad Marcellinam sororem, in qua Deum inducit sic Arianum alloquentem: cognoscis te natum quia bona indumenta fidei perdidisti. Ipsis adstipulatur S. Augustinus libr. 11. De Civitate Dei, cap. 17. Hoc itaque cognoverunt, inquit, quod felicius ignorarent, si Deum credentes, et obedientes non committerent quod vos cogeret experiri infidelitatem, et inobedientiam qua moreremini etc. Denique hoc ipsum diserte affirmat S. Prosper in capitula tenuantium, dub. 3. Quid est, inquit, quod ei natura suam fidem non velit esse praereptam, quum nisi primam Adam omisisse(t?), ceteris bonis omnino non careret? Credendo enim Adam diabolo, non credidit Deo. Et intra: Quomodo fides in Adam perdita in quoquam filiorum eius inveniretur, nisi cum idem Spiritus, qui omnia in omnibus operatur, infunderet? Et libro Contra Collatorem cap. 9. Perdidit Adam fidem, perdidit continentiam, perdidit charitatem.

His omnibus subscribit S. Fulgentius lib. 2. De Incarnatione et gratia Christi, c. 22. ubi de Adam ait: Perdidit fidem, perdens fidem perdidit vitam proterve(?), scriptum est enim: Qui non credit Deo, non protegetur ab eo.

Confirmatur haec responsio ab illis omnibus SS. Patribus, qui Adam fuisse deceptum affirmant. Ita S. Ignatius Martyr in Epistola ad Trallianos, Diabolus, inquit, per Evam seduxit Adam patrem generis nostri. Irenaeus lib. 3. Adversus haereses, cap. 36. Ab altero, inquit, seductus fuit sub versa(ione) immortalitatis, statim timore corripitur, et absconditur etc. Hilarius, Canone 3. in Matthaeum: Serpens Adam pellexerat, et errorem fallendo traduxerat. Epiphanius Contra haereses, num. 50. disputans: ipse, inquit, diabolus per mendacium decepit Evam et Adam, alia pro aliis dicens, et amicitiam cum Creatore ostendens, cum dixerit: eritis sicut Dii, et nequaquam moriemini. Augustinus in Psalmum 68. explanans illa verba: quae non rapui, tunc exolvebam: Quis, ait, rapuit? Ille. Quis rapuit primum? ille ipse qui seduxit Adam. Quomodo rapuit diabolus? Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo. Cupivit esse quod non acceperat, et ipso calice superbiae suae ei, quem decipere volebat, propinavit, Gustate, inquit, et eritis sicut Dii: cupire voluerunt Divinitatem, perdiderunt felicitatem. Subscribit S. Leo, sermone De Vaticinio Domini: Gloriabatur, ait, diabolus sua fraude deceptum hominem divinis caruisse muneribus: et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam. Et sermone 4. Homo primus quia invido, et deceptori temere atque infeliciter credidit, et superbiae consiliis acquiescens propositum honoris augmentum occupare maluit, quam mereri.

Dicent. Ille non est censendus infidelis et haereticus, qui veritati sibi divinitus revelatae pertinaci animo peccando non adversatur: at nec Adamus, nec Eva peccando divinitus sibi revelatae veritati pertinaciter adversati sunt: ergo, etc. Maior patet, haeresis enim est error fidei contrarius, simul cum pertinacia. Unde S. Augustinus Epist. 162. ait: Si qui falsam, ac perversam sententiam nulla pertinaci animositate defendant, et parati sint corrigi, et tota sollicitudine quaerant veritatem, non sunt inter haereticos deputandi. Et lib. 1. De Baptismo contra Donatistas, cap. 16. assignans differentiam inter duos homines credentes eundem errorem, sed cum hoc discrimine, ut unus sit in Ecclesia, alius extra Ecclesiam, et ab haereticis baptizatus, sic loquitur: Constituamus duos aliquos isto modo: e. g. unum horum sentire de Christo, quod Photinus opinatus est, et in eius haeresi baptizari extra Ecclesiae Catholicae communionem; alterum vero hoc idem sentire, sed in Catholica Ecclesia baptizari existimantem ipsum esse Catholicam fidem: istum nondum haereticum dico, nisi manifestata sibi fidei Catholicae doctrina resistere maluerit: at nec Adamus, nec Eva fuerunt in peccato pertinaces, nec divinae reprehensioni rebelles; imo suum uterque procatum excusavit, ille veram sociam, illa serpentem patrati criminis instigatorem accusando: ergo, etc.

Distinguo maiorem. Si non adversatur veritati cum pertinacia, quando veritas cui adversatur ipsi non constat, nec certus est eam fuisse a Deo revelatam, non est censendus haereticus, concedo: secus, nego. At primis hominum Parentibus constabat apertissime Deum ipsis mortem fuisse comminatum, si de fructu vetitae arboris comederent: ergo fidem dantes diabolo dicenti: Nequaquam moriemini etc. consequens est ut eam denegaverint illi, qui dixerat: De ligno scientiae boni et mali ne comedas, quacumque enim hora comederis, morte morieris.

Verum haec equidem de muliere vera esse non abnuo: at induci non possum ut credam Adamum fidei iacturam fecisse; ipse namque nec serpentem falsa promittentem audivit, nec fuit seductus, ut testatur S. Paulus, ut intra constabit. Imo Seraphicus Doctor in 2. dist. 22. qu. 1. negat etiam Evam fuisse in haeresim lapsam: respondens enim ad primum ait: non est concedendum mulierem peccato infidelitatis peccasse, nisi infidelitas accipiatur valde large. Quod ergo obicitur, quod mulier dixit: forte, dici potest quod forte est ibi nota eventus, non dubitationis: sed quia Magister dicit expresse, quod nota est dubitationis, ideo potest aliter dici, quod revera mulier non dubitavit verum esse quod Dominus dixerat: sed de hoc dubitavit, videlicet qualiter Dominus intelligebat; utrum scilicet intelligeret de morte corporali, vel spirituali, vel alio quovis modo: et illa dubitatio nec fuit poena, nec culpa; sed quaedam nescientia, quae diabolo tentanti praebuit viam.

Quaeres 2. Qualiter intelligendum sit illud S. Pauli 1. ad Timotheum, cap. 2. Adam primus formatus est, deinde Eva: et Adam non est seductus, mulier autem seducta in pravaricatione fuit?

Respondeo. Varias esse huius sententiae interpretationes. Primam namque dicunt aliqui cum S. Hieronymo lib. 1. Contra Iovinianum, et Chrysostomo in explicatione eius loci. Adam dici a Paulo non esse deceptum, quia non est seductus a serpente sicut Eva, non enim peccavit Adam seductus a serpente, sed indulgens voluntati, et cupiditati Evae. Non est pur de Adam et Eva, inquit Chrysostomus, ille seductus est a muliere, quae data ei fuerat a Deo, et generis societate coniuncta: haec autem decepta est a bestia, quae servituti hominis fuerat addicta. Paulus igitur in comparatione mulieris, dicit non esse Adam deceptum: illa namque ab irrationali animante seducta est: hic autem a libera muliere. Docent nonnulli cum S. Augustino lib. 11. De Genesi ad litteram, capite ultimo, Adam ideo dici non fuisse seductum, quia non fuit in causa cur mulier peccaret. Neque frustra est, inquit S. Augustinus, quod Apostolus ait, Adam primus formatus est, mulier autem seducta in pravaricatione facta est, idest, ut per illam vir ille praevaricaretur. Nam et ipsum dicit praevaticatorem, ubi ait: in similitudinem praevaircationis Adae, qui est forma futuri: seductum tamen negat. Nam et interrogatus non ait, mulier quam dedisti mihi seduxit me, et manducavi, sed ipsa mihi, inquit, dedit de ligno, et manducavi: Illa vero, serpens, inquit, seduxit me. Ita Salomoni tantae sapientiae numquidnam credendum est, quod in simulacrorum cultu credidit esse aliquid utilitatis? Sed mulierum amori ad hoc malum trahenti resistere non valuit, faciens quod sciebat non esse faciendum, ne suas, quibus debebat, atque diffluebat mortiferas delicias contristaret. Ita et Adam postquam de ligno prohibito seducta mulier manducarit, cique dedit, ut simul ederent, noluit eam contristare, quam credebat posse sine suo solatio contabescere, si ab eius alienaretur animo, et omnino ab illa interire discordia.