Scotus Academicus, Tomus quintus: De Creaturarum Corporalium et de Homine

Notandum 1. Paradisi vocem deflexam esse, vel ab his vocibus Graecis περί and δοσος, quod a δευ ρίγω formatur, quasi hortum irriguum dixeris. Ita Suidas; cui convenit A. Gellius, lib. 1. cap. 20.: Hicaria, inquit, quae nunc vulgus dicit, sunt quos κηπούς Graeci appellant. Vel, quod verosimilius, a voce hebraea pardes, qua significat locum amoenum, omnis generis fructiferis arboribus consitum, quo sensu usurpatur Cantic. 4. Emissiones tuae Paradisus (Hebraice pardes) malorum punicorum: et Ecclesiast. 2. Salomon ait: Feci mihi hortos, et pardesim, ubi Septuaginta vertunt Paradisos, et Pomaria. Unde Rabbi Kimchius in Radicibus Hebraicis ait: Pardes est hortus consitus arboribus ad escam. Quod etiam Latini usurpaverunt; nam Procopius lib. 2. Bello Vandalico ait: Ubi regia Principis Vandalorum sita erat, et omnium, quas ipse curaverim, pulcherrimus Paradisus; nam et fontibus totus erat irriguus, et nemora undequaque virescebant: arbores autem pomis erant onustae, adeo ut ipsi milites defessis late sub arboribus tentoriis, inde poma decerperent. Nihilominus iam receptum est apud sacrorum Bibliorum Interpretes, quod pardes significat locum voluptatis, a radice para, idest fructificavit, et hadas, idest myrtus; quasi dicas, hortus myrtorum, seu in quo fructificant myrti; Myrtus enim odore et sapore praeter alias arbores recreat et excellit.

Notandum 2. Triplicem ex Scriptura sacra distingui posse Paradisum: primus quidem est Terrestris, de quo mox diximus, et plura dicturi sumus in sequentibus: secundus est Coelestis, de quo Apocalypsis 2. Vincenti dabo edere de ligno vitae, quod est in Paradiso Dei mei. Et S. Paulus 2. ad Corinth. c. 12. ait se raptum in Paradisum; quid autem nomine Paradisi intellexerit, prius dixerat ibidem versu 2. affirmans se raptum usque ad tertium Coelum: idest, inquiunt aliqui sacri Interpretes, usque ad sedem Beatorum: triplex enim Coelum distinguunt: primum primum, quod aquas atque terram ambit: unde aves dicuntur, volucres Coeli, Psalmo 8. Secundum est Caelum in orbes illos, quos Astrologi agnoscunt, divisum. Tertium denique, quod est sedes Beatorum, quod Coelum Coeli dicitur. Tertius denique Paradisus ille est, quem significavit Christus Dominus Luca 23. dum Latronem paenitentem, et secum crucifixum alloquens, ait: Hodie mecum eris in Paradiso: idest, quiesces a laboribus, et passionibus, donec in Coelum mecum subvectus aeterna felicitate fruaris. — Vel aliter, Paradiseus est triplex: Primus, corporalis in ordine naturae: Secundus, spiritualis in ordine gratiae: Tertius, divinus in ordine gloriae. Primus pro Adamo: secundus pro Iustis, quorum animae virtutibus, quasi floribus refertae Deo deliciae sunt: tertius denique pro Beatis.

Notandum 3. Ex S. Augustino lib. 8. De Genesi ad litteram, circa Paradisi terrestris entitatem, et veritatem, tres quasi generales sententias: Una est eorum, qui tantummodo corporaliter Paradisum intelligi volunt: Altera eorum, qui spiritualiter tantum. Tertia eorum qui utrumque modo Paradisum accipiunt: alias corporaliter, alias autem spiritualiter. Primae sententiae sunt omnes pene Theologi Scholastici, et recentiores sacri Interpretes cum ipso S. Augustino, et nonnullis aliis sanctis Patribus. Secunda sententia fuit Origenis lib. 1. Periarchon, cap. 2. ubi plura coacervans exempla earum rerum quarum in Scriptura sacra non est quaerenda vera et realis historica narratio, sed sola mystica et spiritualis intelligentia, inter ceteras Paradisum voluptatis collocavit, sic dicens: Quis vero ita idiotes invenitur, ut putet, velut hominem quemdam agricolam, Deum plantasse in eo illud lignum visibile et palpabile, ita ut corporalibus cibis manducans, quis ex ea arbore vitae percipiat; et rursus ex alia manducans arbore, boni et mali scientiam capiat? Sed et illud, quod Deus post meridiem deambulare dicitur in Paradiso: et Adam latere sub arbore boni et mali: equidem nullum arbitror dubitare, quod figurali tropo haec a Scriptura proferantur, quo per haec quaedam mystica indicarentur.

Tertia denique sententia eorum est, qui litteralem Paradisi historiam admittentes, eam nihilominus in mysticum sensum traducunt ad interiores, et sublimiores quasdam rerum spiritualium et coelestium intelligentias assequendas, uti fecerunt plures ex sanctis Patribus; maxime vero S. Augustinus lib. 18. De Civit. Dei, cap. 21. cum Allegoricam quamdam Paradisi expositionem commemorasset, subdit haec verba: Istae, et si quae alia commodius dici possunt de intelligendo spiritualiter Paradiso, nemine prohibente dicantur, dum tamen, et illius historiae veritas fidelissima rerum gestarum narratione commendata credatur.

His praenotatis, tria sunt probanda: Primum, quod Paradisus sit locus corporeus; Secundum, quod non sit totus terrarum orbis: Tertium, quod non sit extra hunc nostrum terrenum orbem.

Conclusio prima. — Paradisus, quem descripsit Moyses, locus fuit visibilis, et corporeus, non vero pure spiritualis, et mysticus. Haec est communis apud Ss. Patres, qui ideo Origenem erroris insimulant, quod litteralem Paradisi historiam suis allegoriis everterit. Unde Epiphanius in Ancorato scribit: Ita multi de Paradiso allegorice disputant, ut furiosas Origenes adumbratam nescio quam speciem pro veritate in mundum irrexerit: et S. Hieronymus in Epist. 61. ad Pammachium inter octo errores Origenis sexto hunc loco recenset: Quod sic Paradisum allegorizet, ut historicae auferatur veritas, pro urcorporis Angelos, pro fluminibus virtutes coelestes intelligens, totamque Paradisi continentiam tropologica interpretatione subvertat. Unde S. Augustinus lib. De haeresibus, cap. 59. Soleucianos, et Hermianos inter Haereticos reponit, quod Paradisum visibilem, et aspectabilem sustulerint.

Haec aperte constabunt si verba Moysis de Paradiso, tum cap. 1. tum 2. Genesis, tantisper excutiamus. Primo namque ait, Ipsum plantatum orientem, hoc est in Orientali parte mundi, quae revera corporea est: ergo pariter corporeus, et sensibilis fuit Paradisus. Secundo ait: Produxitque Dominus Deus (in ea) de humo omne lignum pulchrum visu, et ad vescendum suave; lignum etiam vitae in medio Paradisi, lignumque scientiae boni, et mali: si Paradisi arbores de humo, seu de terra productae sunt, quanam ratione non erunt corporeae, et Paradisus non erit locus terrestris? De humo inquit, quid clarius? etc.

Tertium, Fluvium ait irrigasse totum Paradisum, nempe ut hortum irriguum, qui aquarum divergiis irrigari solet. Quarto, addit inde exibitum in quatuor flumina, et Phison circumire omnem terram Hevillath: ubi nascitur aurum, et aurum terrae illius optimum: ibi invenitur bdellium, et lapis onychinus. Verum et reale igitur flumen illud Paradisi fuit, cuius unum brachium Phison vere, et corporee per terram Hevillath fluit, est sane in terra, et vere terram suis aquis alluit: aurum illud aspectabile est, et bdellium, et lapis onychinus, omnia corporea, et in terra Hevillath nascentia. Quinto asserit Geon circumire omnem terram Ethiopiae. Haec quidem corporea, et visibilis est. Omitimus de Tigri, et Euphrate dicere, quos veros et sensibiles fluvios esse, qui nolit credere, suo absque invidia fruatur ingenio. — Quod utique S. Chrysostomus luculenter urget Homil. 13. in Genesim scribens: Ideo Moyses describens Paradisum, et nomen loci, in quo erat, scilicet Edem, et plagam Orientalem, quam spectabat, et nomina fluminum ex Paradiso egredientium fere notu omnibus, tam subtiliter et veracite narravit, ut non liceret nugari volentibus decipere simpliciores, dicendo nullum fuisse in terra Paradisum, sed in Coelo, et alias fabulas, suumque somnia iactando. Nam si cum Moyse tantam in describendo Paradiso diligentiam posuerit, nihilominus tamen sacrae nonnulli fabulantes, non fuisse super terram Paradisum, multaque alia a doctrina Moysis alienissima inducentes, et verba eius aliorsum, quam dicta sunt detorquentes: quid futurum fuisset, si non tam minutatim, tam dilucide, denique tam enucleate Paradisum descripsisset? Haec S. Chrysostomus.

Probatur 2. Eo modo narratio Moysis de Paradiso est accipienda, quomodo accipietur ea, quam facit de peccato tum Eva, tum Adami cap. 3. Genesis: sed haec accipitur in sensu litterali, et proprio: ergo et illa. Minor constat. Huius probatur: in hac proprietate sine dubio intelligenda sunt illa verba: Produxitque Dominus Deus de humo omne lignum pulchrum visu, et ad vescendum suave, lignum etiam vitae in medio Paradisi, etc. Quomodo cap. 3. dicitur: Vidit mulier, quod bonum esset lignum ad vescendum, et pulchrum oculis, aspectuque delectabile, et tulit de fructibus illius, et comedit: in utroque enim contextu fit mentio de visu, et esu, quae sunt actiones corporeae: sed constat posteriorem contextum non esse intelligendum metaphorice; alioquin omnia, quae de peccato primi Parentis Ecclesia credit, falsa essent, et inania: unde S. Epiphanius in Ancorato: si non est Paradisus sensibilis, inquit, non est fons, non ficus, non folia, non comedit Eva, sed iam fabula est. — Denique Genesis 1. vers. 10. comparatur Regio circa Iordanem in pulchritudine, et amoenitate Paradiso Domini. Irrigabatur, inquit, sicut Paradisus Domini, et sicut Aegyptus venientibus in Seior: sed inepta prorsus videretur comparatio illius regionis cum re spirituali et mystica, ut recte colligit S. Augustinus quaest. 27. in Genesim: ergo necessum est, quod Paradisus sit locus corporeus, sicut Aegyptus cui comparatur: Conticescunt ergo, ut infert S. Hieronymus in caput 10. Danielis, vers. 1, eorum deliramenta, qui umbras et imagines in veritate sequentes, ipsam conantur occidere veritatem, ut Paradisum, et flumina, et arbores putent allegorice fabulis se debere subruere. — Confirmant idem caeteri SS. Patres; maxime vero sanctus Theophilus Antiochenus Episcopus lib. 2. ad Autolicum: Condito, inquit, homine, Deus elegit regionem in locis Orientalibus, amoenitate praemium, lumine coruscantem, et splendido aere illustrem, plantis variis fecundam, et in hac collocavit hominem..... Verum ut sciamus Paradisum esse terram, et super terram situm, docemur a Scriptura sacra, quae inquit: et plantavit Deus Paradisum in Edem, in regione Orientali: et in eo posuit hominem, et produxit fecit Deus ex terra omnem arborem pulchram visu, et bonam ad comedendum. Quod igitur ait ex terra, et in Orientali plaga, etc. diserte nos docet Scriptura sacra Paradisum esse sub hoc Coelo, sub quo Oriens, et terra conspiciuntur.

Sanctus Methodius Olympii Lyciae Episcopus et Martyr, ex professo adversus Origenem, corporeum Paradisum suis allegoriis destruentem, ita disserit: Primum enim Paradisus, unde in primo Parente eiecti sumus, ex hac terrae palam locus eximius est, ad iucundam quietem, et vitam meliorem Sanctis destinatus. Ab ipso Tygris, et Euphrates, et reliqui fluvii qui illic profunduntur; hinc apparent fluviorum excursus in nostrum continentem inundantes: Non enim ex supernis de Coelis effunduntur, ac eliduntur: nam neque sustinere potuisset terra ut tantam aquae molem aceruatim ex alto delabentem susciperet: neque Adam e Coelis deiectus est, sed e Paradiso plantato in Edem iuxta Orientem.—

Favet etiam sexta Synodus generalis Constantinopolitana, Actione 13. approbans Epistolam Sophronii recitatam Actione 11, in qua ipse Patriarcha Hierosolimitanus inter alios Origenistarum errores hunc etiam condemnabat, quod extra paternam et Apostolicam traditionem Paradisi plantationem proiecerit.

Non diffiteor tamen hanc a Moyse de Paradiso factam narrationem, mysticum in sensum posse exponi, nam ut observat S. August. lib. 13. De Civit. Dei, cap. 21. Nonnulli totum illum Paradisum, ubi primi homines fuisse dicuntur, ad intelligibilia referunt: arboresque illas, et ligna fructifera, in virtutes vitae, moresque convertunt: tamquam visibilia et corporalia illa non fuerint, sed intelligibilium significandorum causa, eo modo dicta, vel scripta sint. Quasi propterea non potuerit esse Paradisus corporalis, quia potest etiam spiritualis intelligi: tamquam ideo non fuerint duae mulieres Agar, et Sara, et ex illis duo filii Abrahae, unus de Ancilla, alius de Libera, quia duo Testamenta in eis figurata dicit Apostolus. Nemo itaque prohibet intelligi

Paradisum, vitam Beatorum: quatuor eius flumina, quatuor virtutes, Prudentiam, Fortitudinem, Temperantiam, atque Iustitiam; et ligna eius, omnes utiles disciplinas: et fluviorum fructus, mores piorum; et lignum vitae, ipsam bonorum omnium sapientiam: et lignum scientiae boni, et mali, transgressi mandati experimentum. — Possunt haec etiam de Ecclesia intelligi, ut ea melius accipiamus, tamquam prophetica indicia praecedentia futurorum: Paradisum scilicet ipsam Ecclesiam, sicut de illa legitur in Cantico Canticorum: quatuor autem Paradisi flumina, quatuor Evangelia; ligna fructifera, Sanctos; fructus autem eorum, opera eorum: lignum vitae, Sanctum Sanctorum, utique Christum; lignum scientiae boni, et mali, proprium voluntatis arbitrium.

Inde concludit haec: Et si quae alia commodius dici possunt de intelligendo spiritualiter Paradiso, nemine prohibente dicantur: dum tamen et illius historiae veritas fidelissima rerum gestarum narratione credatur.

Dices 1. Illa Moysis narratio plura complectitur, quae non nisi tropologice, et per metaphoram possunt accipi; puta ambulatio Dei in Paradiso post meridiem: ergo pari ratione, quae refert de Paradiso ipso, etiam metaphorice sunt intelligenda.

Respondeo, concedente antecedente, negando consequentiam. Aperte namque constat, deambulationem illam secundum sensum litteralem non posse accipi; cum enim Deus corporis sit expers, etiam corporeae deambulationis est incapax; ideoque illa deambulatio litteraliter non posset usurpari, absque evidenti et manifesto absurdo: at tale absurdum non sequitur ex eo quod Paradisus dicatur aliquis locus corporeus et sensibilis, totaque de eo Mosaica narratio ad litteram usurpetur.

Dices 2. Paradisus terrestris, ille est in quem anima Christi Domini sese recepit in triduo mortis, et de quo Latroni paenitenti Lucae 23. dixit, Hodie mecum eris in Paradiso: sed locus ille, in quem anima Christi sese recepit, non fuit corporeus et sensibilis, talis enim locus animam pure spiritualem dedecet: ergo Paradisus ille non est locus aliquis corporeus.

Nego maiorem; nam, ut dictum est in 2. Notabili, triplex in Scriptura sacra Paradisus distinguitur; nempe Coelestis, Mysticus, et Terrenus: Primus est caelestis Patria, in qua beatae mentes aeterna Dei visione, et felicitate perfruuntur: Secundus est ipsa clara Dei visio, et summa quies ab omnibus laboribus et pressuris, ubicumque fiat, sive in Coelo, sive in terra, sive etiam in Limbo, in quem Christus ipse descendit, in triduo mortis: Tertius denique est amoenissimus ille locus, in quem Adamus innocens ab ipso suae conditionis exordio a Deo deportatus fuit, et a quo per peccatum exulavit. De Paradiso mystico loquebatur Christus Lucae, 23. non autem de terreno: adeoque vera certaque est nostra propositio, nempe Paradisum terrestrem, locum quemdam esse visibilem et corporeum. An autem sit locus specialis, aperiet Conclusio secunda.

Conclusio secunda. — Nomine Paradisi terrestris non intelligitur totus hic terrarum orbis quem incolimus, sed locus aliquis particularis in certa quadam huius orbis regione constitutus. Haec est contra plurimos Recentiores, maxime Pinedam lib. 1. Monarchiae Ecclesiasticae, cap. 6. Abrahamum Ortelium in tabula sacrae Geographiae, et alios non interioris nominis, qui volunt

Paradisum voluptatis a Moyse descriptum, esse totum hunc terrarum orbem, sua conditionis initio omni pulchritudine, fertilitate, amanitate, ac deliciis exuberantem: Fontem vero qui Paradisum alluebat, esse Oceanum, quem Homerus, et plerique Philosophorum, Fluviorum amnium parentem, fontemque omnium maximum appellaverunt.

Patet huiusce conclusionis veritas ex ipsamet Mosaica narratione, qua constat Primo, Paradisum in Oriente fuisse plantatum: sed tota terra nedum ad Orientem, sed et ad Occasum, Aquilonem, et Meridiem, longe lateque diffusa spatiatur: ergo haec non est Paradisus. — Deinde ex codem constat, Deum e loco, in quo Adamum formaverat, ipsum in Paradisum deportasse, et postmodum in poenam peccati a Paradiso eiecisse, constituissetque Cherubinum ipsius Paradisi custodem, ut ipsum Adamum, ipsiusque posteros, ab eo arceret: at non est verisimile Deum creasse Adamum extra hunc terrarum orbem, ut postmodum ipsum in illum deportaret: nec pariter credibile est eum eiicisse extra hunc mundum; quippe illum in hac nostra terra habitasse, et in ea sepultum fuisse ex infra dicendis apertissime constabit. Nec denique ullatenus probabile fit Cherubinum constituisse circa totum hunc terrarum orbem, ne Adamus, aut eius posteri in illum irrumperent: ergo constat hanc Mosaicam de Paradiso historiam, nonnisi illusoriis, et tenuiculis allegoriis ad universam terram posse deduci.

Dices 1. Fluvius ille, qui egrediebatur de loco voluptatis ad irrigandum Paradisum, et qui inde dividitur in quatuor capita, non alius est quam Oceanus, ut affirmat sanctus Damascenus lib. 2. De Fide orthodoxa, cap. 9. iis verbis: Est et Oceanus ut fluvius quidam circumdans totum terram: de quo dixisse mihi videtur divina Scriptura, quod fluvius procedit de Paradiso, etc.

Nego maiorem; Fluvius enim ille Paradisinus egrediebatur de loco voluptatis ad irrigandum Paradisum; at Oceanus non egreditur de universo hoc terrarum orbe. Deinde, dividebatur tantum in quatuor flumina: Oceanus autem non solum in omnia flumina effunditur; sed etiam in varios gurgites, et marium tractus exoneratur, et effluit; adeoque pro illo Paradisino fonte non potest accipi.

Dices 2. Paradisus fuit locus destinatus habitationi generis humani, omniumque Adami posterorum, si ille innocentiam conservasset; unde Philoxenus Mobuga Episcopus, Oratione de contemplatione ligni vitae, sic scribit: Paradisus prima fuit generis nostri habitatio: nam ut Angelorum sedes est Coelum, daemonum vero post ipsorum casum est aer, medio nimirum positus loco: Insuper animantium brutorum, et hominum, post violatam legem, haec terra in qua versamur: denique piscium, et natatilium omnium aquae: Sic quoque destinatus fuerat Paradisus, ut esset hominum, priusquam peccassent, domicilium. Spreto autem Dei mandato, Adamus per ignominiam deiectus est in hanc terram peccato obnoxiam, ut in ea cum brutis pecudibus versaretur. — Confirmat Moses Barcepha lib. De Paradiso, cap. 22. Tria, inquit, loca condiderat Deus pro Adamo, Coelum, Paradisum, et hanc quae extra Paradisum est, terram. Morigero quidem praemium culti praecepti daretur regnum coeleste, in quod e Paradiso subolleretur: Rebellis vero, atque praevareicator e Paradiso in hanc maledictam terram detruderetur: sed si Paradisus esset aliquis locus specialis in hoc terrarum orbe, non foret capax continendae totius hominum multitudinis, qui in statu innocentiae fuissent propagati: ergo necessum est, ut Paradisi nomine totus hic terrarum orbis intelligatur.

Respondeo 1. Verisimilius esse quod etiamsi originalis iustitia humano generi constitisset, nihilominus homines innocentes terram quoque extra Paradisum incoluissent; tum quia cum diu vixissent homines, etiam innumera prole fuissent donati, ideoque ipsis omnibus locandis Paradisinus hortus, quamvis spaciosissimus, non fuisset sufficiens: tum quia Genesis 1. versu 28. cum hominem masculum, et feminam creasset Deus, Benedixit illis, et ait: Crescite et multiplicamini, et replete terram, et subiicite eam: et dominamini piscibus maris, et volatilibus Coeli, et universis animantibus, quae moventur super terram. Dixitque Deus: Ecce dedi vobis omnem herbam afferentem semen super terram. Quibus maxime tria Deus hominibus indicit: Primo quidem ut replerent terram, et eam subiicerent: Secundo, ut dominentur omnibus animantibus quae moventur super terram: Tertio, ut in escam assumerent fructus omnium arborum, omnemque herbam, quae per universum orbem germinabat. Quibus liquet, homines a Deo creatos ut essent accolae, non unius dumtaxat Paradisi, sed etiam totius terrarum orbis, etiamsi innocentia stetisset.—

Ad praefatas auctoritates dico, ex iis quidem inferri homines innocentes in Paradiso victuros: verum nihil evincitur contra Conclusionem nostram, nempe, quod Paradisus sit aliquis locus particularis, non autem totus hic terrarum orbis; id enim Auctor uterque conceptis verbis exprimit.

Conclusio tertia. — Paradisus terrestris non fuit extra hunc totum terrarum orbem constitutus. Haec aperte sequitur ex dictis in praecedentibus, et colligitur Primo ex ipsamet Scriptura sacra, quae sufficienter indicat Adamum in hoc nostro terrarum orbe conditum, et a Paradiso pulsum, in eo vixisse ac sepultum fuisse: non est autem verisimile ipsum fuisse deportatum in alterum orbem, ut innocens ibi maneret, et a quo perduellis pulsus, in nostrum orbem denuo deportaretur.

Deinde, nota sunt in nostro orbe ingentia illa duo flumina Tygris, et Euphrates, quae ex Paradisino fonte emanare Moyses affirmat: non est autem credibile fluvios illos sub mare terrae, atque in hac demum, quam nos habitamus, terra prodire: clarum est igitur Paradisum in hoc nostro terrarum orbe fuisse conditum.

Denique, nullus est e sanctis Patribus, et Antiquioribus scriptoribus, qui adversae sententiae subscribat, adeoque si quis eam propugnare contenderet, ut novi testamenti commentator esset ablegandus.

Dices: Moses Bar-Cepha lib. De Paradiso, cap. 9. affirmat, terram in qua Paradisus constitutus fuit, non solum altiorem esse ea quam nos colimus, sed etiam ab ea prorsus distinctam, et disiunctam per ingens illud mare, quod terram nostram cingit, et alluit. Quam sententiam refert ex sancto Ephrem dicente, Paradisum universam ambire terram, atque ultra Oceanum ita positum esse, ut totum terrarum orbem ab omni circumdet regione, non aliter atque Luna orbis ipsam Lunam cingit; subditque Moses cap. 14. quod qui censent Paradisum ultra Oceanum esse positum, etiam affirmant primos homines ex illa

Paradisi affini terra in hanc nostram per vadosum mare pedibus commearunt, cum essent staturae procerissimae, etc. Ergo haec sententia ab Auctoribus non ignoti nominis propugnatur.

Respondeo. Mosem Bar-Cepham in praetato illo libro omnes quotquot vulgabantur tam serias quam ludicras de Paradiso opiniones collegisse, nec tamen eas omnes probasse; ideoque exinde sententiae illi, qua Conclusionis nostrae veritati opponitur, nihil patrocinii accedit. Ad id autem, quod refert sanctus Ephrem, Respondeo illud in eius operibus quae Vossius e Graeco in Latinum vertit, et edidit, non reperiri. Quod si ita censuerit sanctus Ephrem, dico cum per terram ultra decennam, forte novum orbem Americae designasse: certum enim est aliam Africam, et Europam paene omni ex parte Oceano allui: et ultra Oceanum iacere immensam illam novi orbis continentem terram nondum satis ab omni latere apertam, et perlustratam. Minus enim paradoxum erit censuisse sanctum Ephrem Paradisum in America plantatum, quam in alia terra ultra Oceanum, et Americam, seu novum orbem.