Ordinatio

Ad primum argumentum principale dico quod maior sic est intelligenda: 'quaecumque aliqua identitate sunt eadem alicui, tali identitate inter se sic sunt eadem', quia non potest concludi aliqua identitas extremorum inter se nisi secundum illam identitatem sint eadem medio et medium in se sit sic idem; et per hanc propositionem sic intellectam 'tenet omnis forma syllogistica'. Omissa enim altera condicione, vel unitatis medii in se vel extremorum ad medium, non est syllogismus, sed paralogismus accidentis.

Alia responsio, ubi unitas medii est illimitata respectu unitatis extremorum. Exemplum de ubicatis et quandocatis limitatis: quae sunt simul secundum 'ubi' vel 'quando' cum illimitato, sic vel sic, non tamen sunt simul sic inter se. Aliud exemplum, familiarius, de anima intellectiva et de hac parte carnis et illa. Haec responsio evadit quando idem illimitatum est 'cum quo' vel 'in quo', non quando est 'hoc', nisi deficiat medio in se unitas requisita, sicut dicit responsio logica quae hic intra habetur.

Cum accipitur in minori quod 'quidquid est in essentia divina, est idem illi', non est verum de identitate formali, et ideo non potest concludi formalis identitas extremorum inter se; quamdiu autem stat formalis distinctio relationum suppositi, stat distinctio suppositorum.

Et si dicas quod saltem ex reali identitate eorum ad essentiam concluditur identitas eorum inter se, dico quod essentia non habet identitatem talem unicam subsistentiae prout personae vel personalia ut extrema uniuntur in essentia, et ideo non potest concludi identitas subsistentium vel subsistentiae per rationem identitatis eorum in essentia ut in medio.

Per hoc patet ad talia sophismata 'hic Deus est Pater, Filius est hic Deus, ergo Filius est Pater', quod confirmatur, quia medio exsistente 'hoc aliquo', necesse est coniungi extrema. Respondeo. Sicut in creaturis commune se habet ut 'quale quid', singulare ut 'hoc aliquid', ita hic, essentia communis personis habet rationem 'qualis quid ', et persona habet rationem 'huius alicuius'. Medium igitur hic est 'quale quid' et non 'hic aliquis'. Concluditur autem identitas extremorum in conclusione ac si medium esset 'hoc aliquid'; similiter ibi ' videtur esse fallacia accidentis et consequentis, quia 'hic Deus' accipitur in praemissis pro alio et alio supposito, et simiLiter fallacia figurae dictionis, commutando 'quale quid' in 'hoc aliquid'.

Quod si arguas 'deitas est Pater, Filius est deitas, ergo etc.', licet deitas non supponat pro aliquo supposito in maiori et in minori, tamen ibi est figura dictionis, commutando 'quale quid' in 'hunc aliquem'. Nihil enim aliud est sic commutare, quam ex vi illationis interpretari illud habere rationem 'huius alicuius' quod habet rationem 'qualis quid'; ita sic inferens suppositum de supposito, interpretatur medium esse idem secundum rationem exsistentiae vel subsistentiae, quod falsum est.

Quod si saltem arguas 'extrema realiter esse idem inter se quia et in medio', concedo quod potest inferri identitas essentialis, non formalis vel suppositiva. Et ideo non debet inferri 'Filius est Pater', quia ibi denotatur ex vi sermonis identitas formalis vel hypostatica, sed sic debet inferri: 'Filius est idem cum eo quod est Pater' vel 'Filius est illud quod est Pater'.

Quod si adhuc confirmetur illa maior argumenti principalis per hoc quod negando eam videtur destruere primum principium, ponendo scilicet affirmationem et negationem esse veras de eodem, respondeo: de aliquo habente veram identitatem sed non tantum unicam, formalem, necesse est idem ratione unius 'realitatis' formaliter praedicari de illa, et de alia 'realitate formaliter' non praedicari formaliter. Sicut albedo ratione alicuius realitatis quam habet in se convenit cum nigredine et ratione alterius non realiter convenit sed differt, nec affirmatio et negatio de eodem ratione eiusdem, scilicet 'realitatis formaliter' - dicuntur, ita hic, Pater ratione essentiae est idem quiditative et ratione proprietatis non est idem formaliter nec hypostatice, nec est affirmatio et negatio eiusdem identitatis de eodem nec ratione eiusdem; $a et licet diceretur affirmatio et negatio eiusdem identitatis de eodem, non tamen ratione eiusdem, puta si diceretur quod ratione paternitatis Pater non est idem quiditative Filio sed ratione essentiae.

Si contra arguas quod affirmatio differt ab affirmatione cuius unius negatio dicitur de alia vel stat cum alia quia neutrum est verum de affirmatione contradicente illi negationi, igitur si deitas stat cum non paternitate (puta in alia persona), ipsa deitas differret a paternitate, quae numquam stat in eodem cum non paternitate, respondeo: maior posset concedi de non identitate formali, vel de non adaequata, quia unum illorum non determinatur ad alterum, ex quo stat cum eius opposito, - vel sub aliis verbis, de non identitate convertibili et praecisa. Sed si maior accipiat distinctionem realem simpliciter, neganda est; patet in albedine: accipiendo propriam realitatem unde sumitur genus, illi ex se non repugnat opposita differentiae nigredinis; tamen realitati unde accipitur differentia specifica albedinis, differentia nigredinis repugnat.

Et ista responsio debet intelligi quantum ad secundam partem maioris, quae dicit quod altera affirmationum 'stat' cum negatione. Sed prima pars maioris, quae accipit negationem 'dici' de affirmatione, posset maior quoad illam partem concedi si intelligatur 'dici' 'necessario et universaliter et per rationem propriam illius de quo dicitur', et hoc quando contradictio illa de qua est sermo est realis sive rei ad non rem, non autem rationis ad non rationem, nam tunc non sequitur nisi distinctio rationis affirmationis ab affirmatione.

Applicando primam partem maioris - ut vera est - ad propositum, sequitur quod Filius realiter distinguitur a Patre, non autem quod Deus vel deitas, quia de Deo non dicitur non Pater necessario et universaliter, nec per rationem subiecti, licet secundum aliquos dicatur particulariter ratione suppositi ipsius subiecti.

Quod si arguas, illud quo Pater distinguitur a Filio sit a, a in quantum a aut est idem essentiae, aut aliud - si aliud, hoc est inconveniens, si in quantum a est idem, igitur in quantum distinguit est idem, et per consequens essentia distinguit - respondeo: dico quod nec verum est a in quantum a esse idem essentiae, nec a in quantum a est aliud ab essentia, et hoc, intelligendo illud quod sequitur reduplicationem accipi secundum rationem suam formalem et cum hoc habet esse rationem formalem inhaerentiae praedicati, sicut distinxi superius de unitate obiecti fruibilis in responsione ad tertium argumentum. Ad hoc est exemplum: homo enim et non homo sunt opposita immediata, et tamen formaliter de aliquo cum reduplicatione neutrum dicitur; sicut album nec in quantum album est homo nec in quantum album est non homo.

Et si dicas, 'idem' et 'aliud' circa ens sunt immediate opposita, dico quod non sequitur ((sunt immediate opposita, ergo alterum praedicatur de quolibet cum 'in quantum')) ita quod ratio subiecti sit formalis ratio inhaerentiae alterius contradictorii, sed sufficit quod alterum contradictoriorum vere insit cuilibet subiecto, licet non per se ratione subiecti. Si autem accipiatur ly 'in quantum' primo modo, ut tantum notet a accipi secundum suam rationem formalem, dico quod a quocumque modo formaliter acceptum est idem essentiae, licet non formaliter idem essentiae: sed tunc non sequitur (('a formaliter' est idem essentiae, 'a formaliter' distinguit, ergo essentia distinguit)), sed est figura dictionis, commutando 'hunc aliquem' in 'quale quid'.

Si adhuc instes quod a in quantum a est ens vel res, quae res, vel quod ens? - si essentia, habetur propositum, si res et non essentia, ergo alia res - respondeo: concedo quod est ens et res, et hoc, utroque modo accipiendo 'in quantum', quia si aliquod praedicatum per se primo modo inest alicui, ergo inerit eodem modo per se sive illud subiectum sit res distincta a quocumque quod est extra rationem eius sive contineatur per identitatem in aliquo quod est extra rationem eius; continentia enim talis non tollit rationem formalem nec ea quae insunt per se primo modo.

Sed cum quaeris, quod ens, - dico quod ens quod est a; sicut si substantia est per se ens, quod ens, descendendo sub ente, est per se substantia, non aliud. Ultra si quaeras, estne per se essentia, dictum est quod non. Si infers 'ergo alia per se res', fallacia consequentis est 'non est per se haec res, et est res, ergo est alia res', quia in antecedente negatur 'per se identitas, in consequente 'identitas', et ita destruitur antecedens.

Si obicis: 'est per se res, et non per se essentia, ergo per se alia res', et ultra, 'ergo alia res'.

Probatur prima consequentia, nam circa ens 'idem' et 'aliud' sunt immediate opposita; ergo si est per se res, est per se res eadem essentiae (et ita per se essentia) vel per se alia res. Secunda consequentia probatur, quia 'per se' non est determinatio distrahens,patet.

Praeterea, probatur prima consequentia, et est ad principale: si est per se res, aut res quae est essentia, aut res quae non est essentia. Si per se res quae est essentia, ergo est per se essentia; si est per se res quae non est essentia, ergo est res alia ab essentia.

Praeterea, tertio: essentia est per se res, et proprietas per se est res, et non sunt per se eadem res; ergo sunt per se duae res, et ita utrumque est per se res alia ab altero.

Ad primum. Licet posset conclusio primi argumenti distingui quod ibi esset alietas perseitatis vel perseitas alietatis, et primo modo negaretur ly 'per se' per negationem inclusam in alietate, secundo modo affirmaretur, quia praecederet vim negationis, et per consequens primo modo consequens primae consequentiae concederetur - sed tunc consequentia secunda peccaret secundum consequens a destructione antecedentis, secundo modo prima consequentia peccaret secundum consequens - tamen quia non videtur bene logice dictum quod negatio, si qua includatur in alietate, possit aliquid attingere praeter terminum respectus et formam in qua vel secundum quam notatur esse alietas, nec videtur bene logice dictum quod ly 'per se', quod dicit modum inhaerentiae et per consequens determinat compositionem, possit negari per negationem aliquam in praedicato, ideo aliter potest dici, quod in consequente primae consequentiae tantum potest haberi de vi sermonis unus sensus, videlicet quod hoc praedicatum, esse rem aliam ab essentia, 'per se' insit proprietati; et iste sensus est falsus, quia sic bene sequitur falsum illud quod infertur in secunda consequentia. Ideo simpliciter nego primam consequentiam, cum duae propositiones in antecedente sint verae et consequens falsum.

Ad probationem consequentiae dico quod 'idem' et 'diversum' non sunt immediata circa quodcumque praedicatum ut per se dictum de subiecto, immo nec contradictoria sic sunt immediata: nec enim homo per se est albus nec per se est non albus. Tamen inter contradictoria absolute sumpta vel absolute dicta de quocumque, non est medium; ita si proprietas est res, est 'eadem' vel 'alia' verum est, sed cum 'per se' non valet, quod sit 'per se eadem' vel 'per se alia'.

Ad secundum. Antecedens potest distingui secundum compositionem et divisionem. In sensu compositionis neutrum dandum est; sicut enim non est dandum quod sit per se essentia vel per se non essentia, ita nec alterum membrum illius disiunctivae, cum 'quae est', in sensu compositionis. Nec ex hoc negantur ambo contradictoria, quia si dicas de incomplexis, habetur quod neutrum illorum dicitur per se de subiecto; hoc concedo. Si vis habere contradictoria complexa, dico quod erunt ista. 'aut proprietas est per se res quae est essentia, aut non est per se res quae est essentia'; et haec negativa est vera, sed non infert 'ergo est per se res quae non est essentia', sicut non sequitur 'homo non est per se albus', 'ergo est per se non albus'.- In sensu divisionis est danda pars affirmativa disiunctivae; sed non sequitur ultra 'ergo est per se essentia', quia ex identitate reali infertur formalis, nam antecedens in sensu divisionis tantum notat identitatem realem per ly 'quae est'.

Aliter posset distingui antecedens praedictum, ut per implicationem illam 'quae est' intelligatur inhaerentia formalis vel tantum identica. Primo modo neutra pars est danda, quia neutrum oppositorum per se inest illi rei quae per se dicitur de proprietate. Secundo modo est danda pars affirmativa, sed non sequitur ulterius propositum propter positionem consequentis.

Haec secunda distinctio non habetur ex vi sermonis, quia illa compositio implicata non determinatur per aliquid quod notet eam dicere inhaerentiam formalem, sed tantum identicam; prima distinctio habetur ex vi sermonis, et licet ibi 'quae est' non notet in sensu compositionis formalem inhaerentiam, tamen ex unitate extremi, ut est quasi specificativa et determinativa constructio, habet essentia denominari 'per se inesse' subiecto.

Ad secundum dico quod accidentale aut accipitur pro extraneo, aut accipitur proprie, pro eo quod quasi perficit aliquid accidentaliter quod praeexsistit in se perfectum. Si secundo modo, dico quod non omne ens omni enti in quo est est essentiale vel accidentale; est enim medium inter accidentale et essentiale, ut contrahens, sicut differentia contrahit genus, quia tale non est substantiale nec accidentale, accipiendo hoc modo. Et sic in divinis nihil est accidentale, sed praeter essentiam aliquid est non essentiale. - Si autem accipiatur accidentale primo modo, quidquid non est de ratione eius formali sed extraneum, licet non proprie sic dicatur accidentale, sic differentia esset accidentalis respectu generis; et hoc modo accipit Philosophus accidentale pro extraneo in fallacia accidentis. Sic potest dici accidentale alicui quidquid est ei extraneum ut illud comparatur ad aliquod tertium praedicatum.

Ad tertium dico quod si in maiore per illud 'si' intelligatur condicio possibilis, maior est vera et minor falsa; nulla enim positione possibili posita potest deesse secunda persona in divinis quin summum bonum et summa perfectio deesset. Et si probes, si illa deesset, summa perfectio esset in Patre, dico quod si illa deesset, summa perfectio deesset; et si illa deesset et Pater non deesset, summa perfectio adesset: et ita ipsam deesse et Patrem esse includit contradictionem. - Si autem in maiore per ly 'si' ponatur positio incompossibilis, dico quod maior est falsa; illud enim ponendum est in summo bono quod non potest poni non esse sine positione incompossibilium.

Ad ultimum dico quod illa ratio de 'necesse esse' debet sic intelligi: quidquid est ex se necesse esse, habet ex se esse actualissimum, ita quod per nihil - qualitercumque aliud a se - exspectat aliquam actualitatem essendi. Et ideo ex se est indivisibile, quia si posset dividi, tunc ab illis per quae divideretur exspectaret aliquam actualitatem essendi quam haberet in illis divisis; et oporteret tunc illa distinguentia illa necesse esse quod essent formaliter necessitates essendi, quia essent ultimae actualitates necessitatis in illis diversis necesse esse, sine quibus non haberent actualissimam entitatem, quia divisibile non habet entitatem actualissimam sive exsistentiam actualissimam. Per hoc igitur tenet ratio illa superius posita in quaestione de unitate Dei, ex ratione 'necesse esse', quae etiam tacta fuit quaestione prima secundae distinctionis, quod necesse esse non dividitur in plura. Quia a et b si non essent formaliter necessitates essendi, antequam etiam intelligerentur in aliquo illorum in quibus necesse esse dividitur, cum sint ultimae actualitates sine quibus actualitas illa communis non esset, illa actualitas communis non esset necesse esse, quia requireret aliquo modo aliquid aliud a se per quod esset. Sed hoc non concludit de diversis personis in eadem entitate necessaria; nam illa entitas ex se necessaria non exspectat aliquam actualitatem ab ipsis distinguentibus personas, quia non dividitur per illa distinguentia personas, et illa distinguentia personas non sunt quasi ultimae actualitates quibus talia entia exsistunt.

Cum ergo arguitur 'a et b (intelligendo hic per ipsa duas proprietates personales) aut sunt formaliter necessitates essendi, aut non', concedi potest quod non sunt formaliter necessitates essendi; nec sequitur 'ergo sunt possibilitates', quia per identitatem sunt una illa necessitas essendi. Sed si a et b essent in diversis, oporteret dicere quod essent formaliter necessitates vel entitates possibiles, quia non possent esse eaedem alicui entitati ex se necessariae; illa enim entitas communis cui essent eaedem esset quasi potentialis ad exsistendum ut praeintelligitur ante illam rationem contrahentem vel dividentem.

Contra hoc ipsi a in quantum a aut repugnat posse deficere, aut non. Si sic, a inquantum a est necessarium, et ita cui est forma, est ratio necessario essendi. Si non, ergo per nihil aliud potest ipsi a praecise in quantum a repugnare, ergo per nihil tollitur quin ipsi a praecise in quantum a sit compossibile 'deficere'; ergo semper, praecise sumptum, est 'possibile deficere'; ergo repugnat 'necessario ex se'. - Ad istud.