Ordinatio
John Duns Scotus (1266–1308)
John Duns Scotus's Ordinatio (also called the Opus Oxoniense) is his revised, authorially prepared commentary on Peter Lombard's Sentences. Scotus began arranging it for publication around 1300 after lecturing at Oxford and continued revising material associated with Paris until his death in 1308; the work therefore remains unfinished and textually layered. Its disputations on God, creation, individuation, freedom, grace, and the Incarnation helped establish Scotism as a major alternative within late-medieval scholastic theology. Schola uses the Vatican critical-edition tradition for the Latin and a separately sourced English translation.
✦ This work is being completed — add a section.
Prologus I: Prologus Totius Operis
Pars I: Pars 1 - On the Necessity of Revealed Doctrine
Quaestio I: Single Question: On the Necessity of Revealed Doctrine - Whether it be necessary for man in this present state for some doctrine to be supernaturally inspired
Articulus I: 1. Controversy between Philosophers and Theologians
Section I: A. Opinion of the Philosophers
Section II: B. Rejection of the Opinion of the Philosophers
Articulus II: II. Solution of the Question
Articulus III: III. About the Three Principal Reasons against the Philosophers
Articulus IV: IV. To the Arguments of the Philosophers
Articulus V: V. To the Principal Arguments
Pars II: Pars 2 - On the Sufficiency of Revealed Doctrine
Quaestio I: Single Question: On the Sufficiency of Revealed Doctrine Whether the supernatural knowledge necessary for the wayfarer is sufficiently handed on in Sacred Scripture.
Articulus I: I. On the Truth of Sacred Scripture
Articulus II: II. Principal Response to the Question
Articulus III: III. To the Principal Arguments
Pars III: Pars 3 - On the Object of Theology
Quaestio I: Question 1: Whether theology is about God as about its first object.
Quaestio II: Question 2: Whether Theology is about God under some Special Idea
Quaestio III: Question 3: Whether Theology is about All Things from the Attribution of them to its First Subject
Articulus I: I. Preliminary Remarks
Articulus II: II. About Necessary Theology
Section I: A. To the First Question, speaking of Theology in itself
Section II: B. To the Second Question, speaking of Theology in itself
Section III: C. To the First Question, speaking of Our Theology
Articulus III: III. On Contingent Theology
Articulus IV: IV. On Christ as First Object
Articulus V: V. To the Principal Arguments of the First Question
Articulus VI: VI. To the principal Arguments of the Second Question
Articulus VII: VI. To the Third Question
Section I: A. Opinion of Others
Section II: B. Scotus’ own Response
Articulus VIII: VII. To the principal Arguments of the Third Question
Pars IV: Pars 4 - On Theology as a Science
Quaestio I: Questions 1 and 2 - Whether theology in itself is a science, and whether it is subalterning or subalternate
Articulus I: I. To the First Question
Articulus II: II. To the Second Question
Pars V: Pars 5 - On Theology insofar as it is a Practical Science
Quaestio I: Question 1 - Whether theology is a practical or a speculative science
Quaestio II: Question 2 - Whether a science is called practical per se from order to action as to its end
Articulus I: I. What Action [Praxis] is
Articulus II: II. How Practical Knowledge is Extended to Action
Articulus III: III. From what Source Knowledge has Extension to Action
Articulus IV: IV. To the Second Question
Articulus V: V. To the First Question
Section I: A. The Opinion of Others
Section II: B. Scotus’ own Opinion
Articulus VI: VI. To the Principal Arguments of the First Question.
Articulus VII: VII. To the Principal Arguments of the Second Question
-
Ad argumenta secundae quaestionis. Ad auctoritatem Philosophi III De anima dico quod loquitur ibi de fine ut cognito; nam intellectus propter aliquid ratiocinans ratiocinatur propter finem cognitum et ut est principium demonstrationis.
-
Ad secundam auctoritatem de I Metaphysicae dico quod practica non est gratia usus ut per se finis; tamen aliquam habitudinem habet ad usum, sic quod usus est per se obiectum eius, vel aliquid virtualiter includens usum, quale non posuit Philosophus esse aliquod ens nisi ens ad finem; et omne tale obiectum est ignobilius obiecto speculabili; et ideo talis ordo ad praxim concludit ignobilitatem practicae respectu speculativae.
-
Ad tertium de II Metaphysicae dico quod speculativa et practica habent diversos fines loquendo de per se finibus intra genus cognitionis, sed illi fines non primo distinguunt, sed prior distinctio est ab obiectis, sicut prius dictum est.
359.Ad rationes pro positione opposita cum arguitur contra distinctionem per obiecta: Ad primam dico quod non potest esse circa idem obiectum habitus speculativus et habitus practicus. - Cum autem probatur oppositum per illud Philosophi in De anima ((intellectus extensione fit practicus)), dico quod Philosophus hoc non dicit, scilicet quod intellectus speculativus extensione fit practicus; sed Aristoteles ponens tres gradus intellectus, quorum primus est considerare speculabilia tantum, secundus considerare agibilia, non dictando prosequi vel fugere, dicit quod ((amplius extendendo se vult prosequi vel fugere)), ita quod ista extensio est intellectus imperfecte practici ad considerationem perfecte practicam, puta ab apprehensione terribilium ad dictamen completum de eis, praecipiendo fugam vel prosecutionem. Concesso tamen quod intellectus speculativus fiat practicus, non est ad propositum, quia 'speculativum' et 'practicum' sunt differentiae accidentales intellectus, licet sint essentiales habituum et actuum, et ideo habitus et actus non extenduntur.
-
Ad aliud de medicina dicit quidam quod habitus universalis est speculativus, sed quando ex ea acquiritur habitus particularis, tunc fit practicus. - Contra: tunc ex principiis speculativis sequeretur conclusio practica, quod est inconveniens.
-
Ideo aliter dicendum est quod quando sunt aliqua extrema opposita, quanto aliquid recedit ab uno oppositorum, tanto magis accedit ad aliud; actualissimam rationem practici habet consideratio, quae nata est immediate esse conformis formaliter praxi eliciendae; ergo quanto aliquid magis recedit ab isto, tanto magis accedit ad specuiativum: habitus ergo universalis, qui non est natus esse immediate conformis praxi, potest dici aliquo modo speculativus respectu alicuius habitus qui immediate natus est esse conformis praxi eliciendae. Ita posset ars poni habitus speculativus respectu habitus experti, quia ars, tamquam universalior habitus, non ita immediate est directiva, sicut apparet in I Metaphysicae, ((artifex frequenter errabit, expertus non errabit)). Ita potest distingui medicina in speculativam, quae scilicet est de universalibus causis et curis, quae cognitio est remotior a praxi elicienda, et in practicam, quae est de particularibus et propinquioribus praxi et immediatius conformibus praxi eliciendae. Tamen secundum veritatem illa cognitio universalior, quae comparative dicitur speculativa, est simpliciter et verissime practica, quia virtualiter includit illam particularem formaliter conformem praxi.
-
Ad aliud de bonitate et malitia dico quod non omnis actus bonus est primo bonus a circumstantia finis ut finis, immo est aliquis actus bonus a circumstantia obiecti, puta ubi finis est obiectum, et ibi circumstantia finis ut obiecti primo tribuit rectitudinem actui; ille enim actus est ex obiecto solo simpliciter bonus, ut 'amare Deum' sine aliis circumstantiis est simpliciter bonum. Falsum est ergo quod a fine ut finis distinguitur contra obiectum accipitur prima bonitas actus moralis, immo secundo illud est falsum, quia actus circa ens ad finem licet habeat pro prima circumstantia finem, tamen ab obiecto est aliqua bonitas prior, a qua dicitur actus bonus ex genere; tertia responsio est, directe ad propositum, quia etsi circumstantia formaliter circumstet praxim ut sit bona, non tamen formaliter circumstat intellectionem practicam: non enim intellectus moderate sive medio modo dictat actum, ita quod dictare circumstantionetur hac circumstantia mediocriter, sed intellectus dictat secundum ultimum potentiae suae; est autem illud 'dictare' rectum, a principio, et principium sumitur a primo obiecto.
-
Contra illud, quod non sit distinctio per obiecta. Probatio, quia omne formaliter tale, est tale per aliquid sibi intrinsecum, igitur si habitus sit formaliter practicus, hoc est per aliquid sibi intrinsecum; sed hoc non est obiectum; ergo etc. Exemplum: sol non est formaliter calidus, licet sit calidus virtualiter.
-
Praeterea, obiectum non est distinctivum habitus nisi ut causa efficiens; causae efficientes non distinguunt effectum specie, quia a causis diversis specie potest esse idem effectus specie, sicut calidum idem specie generatur aequivoce et univoce ab igne et a sole.
-
Ad primum dico quod esse practicum dicit intrinsecum notitiae sicut respectus aptitudinalis dicit intrinsecum fundamento, et quod notitia aliqua sit apta nata referri, hoc est per naturam intrinsecam notitiae, quam naturam habet ab obiecto ut a causa extrinseca. Dico tunc quod habitus est practicus per intrinsecum ut per causam formalem, sed per obiectum, quod est extrinsecum, ut per causam efficientem.
-
Ad secundum dico quod licet a causis essentialiter ordinatis quarum una est univoca, altera aequivoca, possit ab utraque causante esse effectus unius rationis, sicut exemplificatur de calore, quando tamen causae efficientes proximae eiusdem ordinis ad effectus causant aliqua in quantum ipsae causae sunt distinctae, maxime si utraque sit univoca effectui sive univocatione completa sive univocatione diminuta, non potest a causis talibus distinctis esse effectus unius rationis. Univocationem completam dico quando est similitudo in forma et modo essendi formae; diminutam dico quando est similitudo in forma licet habeat alium modum essendi, quo modo domus extra est a domo in mente artificis (unde generationem istam vocat Philosophus 'aliqualiter' univocam, VII Metaphysicae). Quia ergo obiectum est causa proxima respectu notitiae et univoca, licet diminute, sequitur quod distinctio formalis obiectorum, cum causent notitias in quantum ipsa sunt distincta, necessario concludat distinctionem formalem notitiarum.