Ordinatio

Ad argumenta. Ad illud primae quaestionis dico sicut dictum est quaestione prima huius distinctionis articulo quarto, quod ratio finis non est propria ratio fruibilis, sed ratio illius boni absoluti, cui competit ratio finis. Licet igitur Deus non sit finis sui, tamen respectu suae voluntatis est obiectum illud absolutum, cui nata est competere ratio finis, quia est summum bonum; non tamen potest sibi competere ratio finis respectu sui (sicut nec respectu sui est finis), sed respectu omnium fruibilium, qualia sunt omnia bona ordinabilia ad aliud. Si obiciatur, quomodo igitur Deus dicitur agere propter finem, et etiam quod superioris agentis est superior finis, respondeo: respectu nullius est causa finalis aliqua nisi respectu eius sit causa efficiens, quia causalitas causae finalis est movere efficiens ad agendum; Dei igitur ineffectibilis nihil est causa finalis. Sed illud primum dictum vulgariter debet intelligi, quod agit propter finem effectus; non autem propter finem sui, quia non est agens sui. Similiter secundum dictum debet intelligi de fine effectus, quia agens superius ordinat non se sed effectum suum ad finem universaliorem; et ita ille finis superior est agentis, non ut finis eius, sed ad quem ordinat illud quod agit.

Ad argumentum secundae quaestionis dico quod praeter actum desiderii qui est respectu non habiti, quo viator iustus appetit Deum sibi actu concupiscentiae, habet iustus alium actum amicitiae, volendo Deo in se bene esse, et hic actus amicitiae est fruitio, non autem ille qui est desiderii; et iste secundus proprie est caritatis, non autem primus, qui est actus desiderandi, sicut dicetur in tertio libro distinctione 26. Maior igitur est falsa.

Ad primum argumentum tertiae quaestionis potest exponi maior, quia inhaerens mobili non quiescit simpliciter, licet quantum est ex parte sui se quietet in illo, et ita concedenda est conclusio, quia peccans mortaliter non simpliciter quietatur, licet quantum est ex parte sui, actu suo quietare ultimate, se quietet in mobili. Si addatur quod nihil fruitur aliquo nisi simpliciter quietetur in illo, negandum est, sed oportet addi: 'nisi quietetur quantum est ex parte actus ipsius', quo scilicet inhaeret obiecto; et etiam: 'quantum est ex parte obiecti', in fruitione ordinata. Neque debet hic intelligi quietatio summa, quia omni quietatione viae sequitur maior patriae, sed propter actum irreferibilem acceptantem obiectum.

Ad secundum potest maior negari, quia licet amore ordinato nullus fruatur aliquo nisi quo non vult aliquem uti sed frui, tamen amore inordinato potest bene aliquis frui quo non vult alium frui sed tantum uti, vel illud nullo modo amare, sicut apparet de zelotypia inordinata.- Ad probationem maioris potest dici quod licet fruens appretietur fruibile sicut summum bonum, non tamen vult illud ab omnibus sic appretiari quando inordinate fruitur; non ergo sequitur: 'vult illud esse summum bonum vel amat illud quasi summum bonum, ergo vult alios sic amare illud'. Aliter potest responderi negando minorem. - Ad probationem, cum dicitur 'vult fruibile esse, ergo vult illud esse a Deo', non sequitur. Nec etiam sequitur: 'vult illud esse a Deo, ergo vult Deum uti actu illo'. Et causa defectus utriusque consequentiae est, quia non oportet volentem antecedens velle consequens quando consequens non includitur per se in antecedente sed tantum sequitur per locum extrinsecum. Ita est in proposito.

Ad auctoritatem Augustini pro quarta quaestione patet quod exponenda est eius auctoritas de fruitione abusiva, sive extendendo nomen fruitionis, quia appetitus sensitivus non refert intelligendo negative, non contrarie, quia non inhaeret obiecto tamquam irreferibili, quia, licet irreferibili a se, hoc est impotentiae naturalis in ipso, non bonitatis obiective vel in acceptatione potentiae. De differentia istorum, scilicet non referri negative, contrarie et privative, dicetur libro secundo distinctione 41.

Ad argumentum quaestionis ultimae patet quod licet appetitus naturalis alicui inhaereat propter se negative, non tamen contrarie ut in pluribus, et si quandoque contrarie, non tamen amore inhaeret; nec etiam proprie inhaeret, sed ab ipso dante naturam quasi infigitur ipsi obiecto, non quidem per actum elicitum alium a natura, sicut est in appetitu etiam sensitivo, sed per inclinationem habitualem naturae. Unde sicut dictum est, minus sibi convenit frui quam appetitui sensitivo, qui per actum elicitum quasi obiecto iam cognito inhaeret, sed non libere; appetitus autem naturalis sine omni cognitione perpetuo inclinatur. Ex dictis de frui, et specialiter in quaestione tertia huius distinctionis (scilicet 'utrum frui sit actus elicitus a voluntate, vel passio recepta in voluntate, puta delectatio'), patere potest de uti, qui est actus voluntatis imperfectior, ad frui sicut ad actum perfectiorem eiusdem potentiae ordinatus.