Ordinatio

Ad argumenta pro opinione. Ad primum dico quod illud simile concluderet multa falsa, quia concluderet quod sicut assentimus conclusionibus propter principia necessario, sic necessario assentiremus illis quae sunt ad finem propter finem, quod est falsum. Ideo dico quod simile est quoad duo, videlicet quoad ordinem istorum et illorum comparando inter se, et quoad ordinem illorum comparando ad potentias ordinate tendentes in illa: intelligo sic, quod sicut est ordo inter illa vera in se, sic et inter ista bona, et sicut illa vera ordinate sunt sic cognita, sic et ista bona essent sic ordinate volenda. Sed non est simile quantum ad ordinem necessitatis in uno et in alio, comparando ad potentias absolute. Non enim oportet quod voluntas servet illum ordinem in actibus suis qualem volibilia nata sunt habere ex natura sua; neque est assensus similis hinc inde, quia necessitas est in intellectu propter evidentiam obiecti necessario causantis assensum in intellectu: non autem bonitas aliqua obiecti causat necessario assensum voluntatis, sed voluntas libere assentit cuilibet bono, et ita libere assentit maiori bono sicut minori.

Ad secundum, cum arguitur de participatione, dico quod maior est falsa, quia voluntas nihil necessario vult; et ideo non oportet quod necessario velit illud ratione cuius omnia alia vult, si aliquid esset tale. Minor est falsa etiam, quod virtute et participatione ultimi finis vult quidquid vult, quia participatione vel virtute alicuius voluntatem velle aliqua potest intelligi dupliciter: vel virtute eius sive participatione ut efficientis sive ut continentis virtualiter, vel virtute eius ut primi obiecti, propter quod volitum vult alia. Si primo modo intelligatur, non est ad propositum minor assumpta cum maiore, quia illud virtute cuius ut efficientis est aliquid volitum, non oportet esse volitum, sicut illud quod est efficiens alicuius visi non oportet esse visum; non enim oportet quod primo videam Deum oculo corporali si videam colorem, qui est quaedam participatio Dei ut causae efficientis. Si intelligatur secundo modo, scilicet de participatione eius ut primi obiecti voliti, tunc minor est falsa; non enim virtute Dei voliti volo quodcumque volitum, quia tunc omnis actus voluntatis esset actualis usus, referendo illud ad obiectum primum volitum.

Ad tertium dicitur uno modo quod licet non sit ibi defectus alicuius boni nec aliqua malitia et ideo forte non posset voluntas illud nolle, quia obiectum actus nolendi est malum vel defectivum, potest tamen illud bonum perfectum non velle, quia in potestate voluntatis est non tantum sic et sic velle, sed etiam velle et non velle, quia libertas eius est ad agendum vel non agendum. Si enim potest alias potentias imperando movere ad agendum, non tantum sic et sic sed ad determinate agendum et non agendum, non videtur quod minus sit libertas sui respectu sui quantum ad actus determinationem. Et istud videtur posse ostendi per Augustinum I Retractationum cap. 9 et 22 f, g, ubi vult quod ((nihil est tam in potestate voluntatis quam ipsa voluntas)), quod non intelligitur nisi quantum ad actum elicitum.

Posset tamen dici quod ipsa voluntas per aliquod velle elicitum imperat actionem potentiae inferioris vel prohibet. Non autem potest sic suspendere omne velle, quia tunc simul nihil vellet et aliquid vellet. Sed quidquid sit de suspensione omnis velle, saltem potest suspendere omnem actum circa istud obiectum per aliquod velle elicitum, et hoc modo nolo nunc aliquid elicere circa istud obiectum quousque distinctius ostendatur mihi. Et istud nolle est quidam actus elicitus, quasi reflexus super velle obiecti, non quod inest vel infuit, sed quod posset inesse; quod etsi in se non ostendatur, ostenditur tamen in sua causa, scilicet in obiecto ostenso, quod natum est esse principium actus in aliquo genere principii.

Aliter dicitur ad tertiam rationem praecedentem quod non est probatum quin voluntas possit bonum illud nolle in quo nulla invenitur ratio mali vel defectus boni, sicut non est probatum quin possit velle illud in quo non reperitur aliqua ratio boni, et hoc vel prius in re vel in apprehensione quam illud terminet actum volendi. De hoc forte alias erit sermo.

Ad auctoritatem Augustini XIII De Trinitate cap. 3, omnes volunt esse beati, ergo necessario volunt ultimum finem, in quo est beatitudo, dico quod non intelligit de volitione actuali. Vult enim quod mimus ille, de quo loquitur, verum dixisset quid omnes concurrentes voluerunt si dixisset omnibus: ((Omnes vultis beati esse)). Non autem omnes tunc concurrentes ad illud spectaculum habuerunt tunc actualiter appetitum beatitudinis, quia nec actualem cogitationem de hoc. Loquitur ergo de volitione habituali vel aptitudinali, qua videlicet ipsa voluntas prompta est ut statim inclinetur ad actum volendi beatitudinem si actualiter sibi offeratur ab intellectu.

Similiter, auctoritas non est ad propositum. Quia si certum est omnes velle beatitudinem, hoc non est actu amicitiae, volendo bono beatifico sibi bene esse, sed actu concupiscentiae, volendo illud bonum sibi ut sufficiens bonum, quia non est certum voluntates inordinatas habere delectationem ordinatam primi boni in se, sed omnes voluntates, sive ordinatae sive inordinatae, habent concupiscentiam volendi seu voluntatem concupiscendi sibi bonum. Actus autem concupiscentiae non potest esse actus fruitionis, quia omnis concupiscens concupiscit alii quod amat amore amicitiae, et ita actus concupiscentiae non est actus fruitionis, sed solus actus amicitiae. Etsi ergo Augustinus loquitur de actu volendi beatitudinem, non tamen de actu amicitiae, sed de actu concupiscentiae, et ita non de fruitione, et sic non est ad propositum.

Ad argumentum pro quarto articulo eorum, cum arguunt de agere et esse, dico quod ille actus non esset supernaturalis sed naturalis, quia actum aliquem potest voluntas naturaliter elicere circa obiectum qualitercumque ab intellectu ostensum; et quia ille actus non excedit facultatem potentiae, ideo nec obiectum ut terminat actum illius potentiae.

Cum dicitur secundo quod tunc voluntas talis posset esse beata, dico quod non, secundum Augustinum XIII De Trinitate cap. 5 g: ((Beatus habet quidquid vult et nihil mali vult)). Ita intelligenda est haec definitio, quod beatus est qui habet quidquid ordinate potest velle, non tantum quidquid nunc actu vult; tunc enim aliquis viator posset esse beatus pro tunc quando de uno tantum ordinate habito cogitat. Potest autem voluntas ordinate velle habere caritatem, quia potest velle non tantum habere substantiam actus fruendi, sed potest velle habere fruitionem acceptam Deo; si ergo non habet illud, non habet quidquid ordinate potest velle. Qualiter etiam caritas requiratur, non tantum propter gratificationem actus sed propter aliquem gradum perfectionis intrinsecum actui, de hoc inferius distinctione 17.