Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

In titulo, constat quod quaeritur de inesse formali: an scilicet aliqua accidentia sint formaliter in Deo. Et est sermo de accidentibus realibus: et non de accidentibus, idest accidentalibus praedicatis, ut accidens est nomen secundae intentionis, et ponitur quintum Praedicabile.

II. In corpore una conclusio, responsiva quaestioni negative: In Deo non potest esse accidens. – Probatur tripliciter. Primo. Deus est actus purus: ergo. Secundo. Deus est ipsum esse: ergo. Tertio. Quia aut esset accidens per accidens, aut per se: non primum, quia Deus est primum ens; nec secundum, quia Deus est prima causa.

III. Circa secundam rationem, adverte quod, sicut inter abstractum et concretum secundum intellectum, haec est differentia, quod abstractum ut sic nihil compatitur secum secundum intellectum, concretum autem multis permittitur misceri (album namque non inconvenit intelligere esse dulce, etc.; sed albedo ut sic, omne aliud a se excludit: nihil enim aliud est quo aliquid est album, quam albedo; sed quod est album, est etiam aliud quandoque quam album, puta pomum dulce, etc.): ita inter abstractum secundum rem et compositum secundum rem, haec est differentia, quod res secundum rem abstracta, est ipsa tantum; res vero composita aliquid compatitur secum quod non est ipsa. Et propterea haec perfectio quam significat ly esse, si ponatur abstracta secundum rem ab omni eo in quo esse est receptibile, idest ab omni natura generica, est durum esse: et nihil praeter se compatitur in se: et consequenter nullum accidens habere potest. Compositum autem ex esse et natura, quod vocatur quod est, aliquid praeter se in seipso permittitur habere. Et hoc est quod in littera dicitur, quod ipsum esse, quia est abstractum et quo, nihil habet adiunctum, sicut calor: id autem quod est, quia concretum et quod, potest habere aliquid extraneum, ut calidum est etiam album.

IV. Circa tertiam rationem, adverte quod utrumque membrum procedit ex propriis. Radix enim primi est, quia accidens per accidens naturaliter praesupponit accidens per se: quoniam universaliter, secundum quemcumque rerum ordinem, per se prius est eo quod est per accidens, ut in II et VIII Physic.¹ dicitur. – Radix autem secundi est, quia universaliter primum alterans est omnino inalterabile: et primum movens localiter, est omnino immobile localiter: et consequenter prima causa omnino incausata. Non esset autem omnino incausata, si aliquid causatum in se haberet, ut patet, etc.

V. In responsione ad primum, habes optimam glossam illius, « quod vere est, nulli accidit »: – univoce sumptum; analogice autem sumptum, aliquid in uno est substantia et in alio accidens, ut patet de sapientia.