Scotus Academicus, Tomus decimus: De Baptismo, De Poenitentia, De Extrema Unctione

NOTANDUM 1. Certum esse, et sufficienter constare ex iam pluries dictis, in hominis peccatoris iustificatione, revera peccatum dilui quoad reatum culpae, et non solum tegi, seu non imputari; nam praeter quam quod Scriptura sacra constanter asserit, peccata dimitti, deleri, tolli, hominemque ab iis mundari, et super nivem dealbari, unde homines, quibus peccatum dimittitur, appellantur filii et amici Dei, sancti et immaculati: quae omnia vere et proprie dici non possunt, si peccati macula remaneat, quae Dei oculis cuncta cognoscentis tegi non potest; ac subinde homo propter ipsam necessario odio haberetur a Deo: siquidem Sapientiae 14. Odio sunt Deo impius, et impietas eius. Unde Concil. Trid., Sess. 5. in decreto De peccato originali, Can. 5. definit: Si quis per Iesu Christi Domini Nostri gratiam, quae in Baptismate confertur, reatum originalis peccati remitti negat, aut etiam asserit non tolli totum id, quod veram et propriam peccati rationem habet, sed illud dicit tantum radi, aut non imputari, anathema sit. Simili modo dicere potuisset: si quis per Iesu Christi Domini Nostri gratiam, quae in sacramento Poenitentiae confertur, reatum actualis peccati remitti negat, aut etiam asserit non tolli totum id quod veram et propriam peccati rationem habet, sed illud dicit tantum radi, aut non imputari, anathema sit. Certum est igitur per sacramentum Poenitentiae revera peccatum dimitti, quoad reatum culpae. Quomodo autem id fiat, controvertitur apud Theologos.

NOTANDUM 2. Varia fuisse, maxime apud veteres Theologos, circa virtutem Absolutionis placita. Primo namque aliqui cum Hugone Victorino, lib. 1. De Sacram., par. 14. c. 8. et Richardo item Victorino, 1. p. lib. De potestate ligandi, atque solvendi, c. 12. docuerunt, Sacerdotem absolvere a poena aeterna debita peccato, postquam Deus solus ante Sacerdotis Absolutionem reatum culpae remiserat. Secundo, nonnulli, cum Ioanne Medina, tr. 2. De Poenit., q. 38. dixerunt, per Contritionem absolvi homines a culpa et a poena aeterna, non tamen ab exilio patriae caelestis; quam utique patriam, quia Sacerdos absolvendo aperit, ideo dicitur habere claves regni caelorum. Tertio, docuerunt aliqui, maxime Nominales cum Ochamo relato a Gabriele, dist. 18. q. 1. homines absolvi a culpa et a poena per Absolutionem Sacerdotis, non reipsa susceptam, sed in voto: unde quando postmodum conceditur Absolutio, homo solvitur ab obligatione confitendi, ac subiiciendi peccata dimissa clavibus Ecclesiae. Quarto, Alexander Alensis et Seraph. Doctor docere videntur, potestatem Sacerdotis non valere circa remissionem culpae aut poenae aeternae, sed dumtaxat circa remissionem poenae temporalis; quae aliquando dicitur Absolutio a peccato, iuxta illud 2. Machab., c. 12. Sancta ergo, et salubris est cogitatio pro defunctis exorare, ut a peccatis solvantur, hoc est a poena peccatis debita. Quinto denique, nonnulli docuerunt cum Magistro sentent. in 4. dist. 18. Sacerdotem, cum profert illa verba: Ego te absolvo, solum significare quod declaret hominem absolutum a peccatis per praeviam contritionem. Contra quas omnes sententias militandum erit in Conclusione prima.

NOTANDUM 3. Ex Doctore Subtili, dist. 19. n. 4. auctoritatem absolvendi a peccatis, (quam Christus nomine clavis regni caelorum expressit) esse triplicem: « Auctoritas, inquit, iudiciaria sententiandi caelum huic aperiendum, vel apertum esse, potest tripliciter intelligi: uno modo, auctoritas simpliciter principalis: secundo modo, non principalis, sed praecellens: tertio modo, non principalis, nec praecellens, sed particularis. Prima soli Deo convenit propter duo: primo, quia ipse solus ex se est iustus, imo ipsa iustitia: primum autem iudicium non potest competere, nisi primo iusto; quia iudicium non est perfectum, nisi sit et iustum, iuxta illud Psal. 118. Feci iudicium et iustitiam, siquidem iudicare est ius, vel iustum dictare: primum autem iustum oportet esse perfectissimum, et ita iustissimum: igitur primi iusti. Secundo, quia iudicare est Praesidentis, iuxta illud Apostoli ad Rom. 15. Tu quis es, qui iudicas alienum servum? Primus autem Praesidens non potest esse, nisi Deus solus. Unde sicut non potest alii communicare Divinitatem, sic nec primam potestatem iudicandi, nec per consequens clavem simpliciter principalem aperiendi caelum. Secunda clavis, scilicet non principalis, tamen praecellens, potest intelligi quantum ad duplicem praeeminentiam: unam quidem in universalitate causarum iudicandarum: aliam in firmitate sententiae definitivae. Et utroque modo praeeminentia potest convenire illi, qui omnia merita et demerita novit, quae sunt causae propter quas Caelum est aperiendum, vel claudendum; et cum hoc habet voluntatem inseparabiliter conformem iustitiae divinae. Propter primum potest in omnibus causis sententiare, quia omnes novit: propter secundum potest eius sententia simpliciter esse firma et irrevocabilis; quia semper iusta. Haec clavis, cum utraque praeeminentia, proprie est Christi, qui novit omnia merita et demerita iudicandorum, et semper iustitiae divinae conformiter iudicat. Nec ista potest esse in Ecclesia militante, saltem congrue, quia nullus in Ecclesia novit omnes causas iudiciarias, nec habet voluntatem immutabiliter iustam. Tertia clavis, scilicet particularis, quantum ad causas cognoscendas, et infirma, quantum ad sententiam ferendam, puta quod sit aliquando revocabilis, potest conferri alicui in Ecclesia militante, qui potest in illa causa non nosse, et in illa secundum legem divinam recte iudicare; et si quandoque praeter illam, sententia eius non erit firma, sed secundum illam erit firma ».

Duo itaque maxime hic occurrunt determinanda: primum, utrum Sacerdotes novae Legis revera habeant facultatem absolvendi a reatu culpae, aut tantum declarandi culpam esse remissam: secundum, utrum per Absolutionem Sacramentalem relaxetur tota poena peccatis debita, aut saltem aliqua ex parte illa minuatur.

Conclusio prima. — SACERDOTES NOVAE LEGIS HABENT POTESTATEM VERE ET PROPRIE REMITTENDI PECCATA SIBI SUBIECTA QUANTUM AD REATUM CULPAE, PER ABSOLUTIONEM SACRAMENTALEM.

Haec est ita nunc certa et communis apud Theologos, ut Suarez, disp. 18. sect. 2. memb. 3. non dubitet dicere contrarias et oppositas sententias esse erroneas; utpote cum opponantur doctrinae Conc. Tridentini docentis ac dicentis Sess. 14. c. 6. Quamvis Absolutio Sacerdotis alicui beneficii sit dispensatio (nempe ipsius Dei), tamen non est solum nudum ministerium, vel annuntiandi Evangelium, vel declarandi remissa esse peccata: sed ad instar actus iudicialis, quo ab ipso velut a iudice sententia pronuntiatur, etc. Unde Can. 9. Si quis dixerit Absolutionem Sacramentalem Sacerdotis non esse actum iudicialem, sed nudum ministerium pronuntiandi, et declarandi remissa esse peccata confitenti: modo tantum credat se esse absolutum, aut Sacerdos non serio, sed ioco absolvat.... anathema sit. Quibus verbis Concilium aperte docet, Absolutionem Sacerdotis non esse dumtaxat declarativam remissionis peccati, sed verum actum iudicialem, quo huiusmodi peccata remittuntur. Quamquam enim praecipuum Concilii intentum fuerit, ibidem definire contra haereticos solam fidem absque Poenitentia seu Contritione non sufficere ad veram iustificationem; nihilominus nostram etiam assertionem satis aperte insinuat. Quod ulterius probatur ex eodem Concilio ibidem, cap. 1. cum praemisisset haec verba Christi Domini: Quorum remiseritis peccata, etc. subdit: Quo tam insigni facto, et verbis tam perspicuis, potestatem remittendi, et retinendi peccata, ad reconciliandos fideles post Baptismum lapsos, et Apostolis, et eorum legitimis successoribus fuisse communicatam, universorum Patrum consensus semper intellexit. — Quare merito proscripta fuit a summis Pontificibus Pio V. Gregorio XIII et Urbano VIII haec Baii propositio: Peccator poenitens non vivificatur ministerio Sacerdotis absolventis, sed a solo Deo, qui Poenitentium suggerens et inspirans vivificat eum, et resuscitat: ministerio autem Sacerdotis solus reatus tollitur.

Probatur secundo haec nostra assertio auctoritate SS. Patrum, qui Sacerdotibus novae Legis veram ac perfectam potestatem absolvendi a peccatis agnoverunt. Ita prae ceteris S. Ambr., lib. 1. De Poenitent., c. 2. exponens haec verba: Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt: ait: Ius hoc permissum solis Sacerdotibus est: recte igitur hoc Ecclesia vindicat, quae veros Sacerdotes habet: haeresis vindicare non potest, quae veros Sacerdotes non habet. Et lib. 2. c. 2. ait: Impossibile videbatur per Poenitentiam peccata dimitti: concessit hoc Christus Apostolis suis, quod ab Apostolis ad Sacerdotum officia transmissum est: factum est igitur possibile, quod impossibile videbatur. At nuda potestas declarandi peccata esse remissa a Deo non videbatur aliquid impossibile; siquidem Nathan Propheta declaravit Davidi peccatum a Deo fuisse remissum: igitur mens Ambrosii non est, quod Sacerdotis Absolutio sit dumtaxat ipsius remissionis declaratio. Idem docet S. Chrysostomus, Hom. 5. in verba Isaiae, et lib. 3. De Sacerdotio. c. 1. ubi clare dicit: Nostris Sacerdotibus non corporis lepram, verum animae naevos, non dico purgatos prohibere, sed purgare prorsus concessum est. Idem S. Augustinus pluribi, maxime lib. De Catechizandis rudibus, c. 17. et S. Hieronymus Epist. 1. ad Heliodorum, et alii plurimi Patres, quos laudat Canisius 2. p. Cathechismi, c. 1.

Probat tertio hanc veritatem Subtilis Doctor hac ratione: Sacramenta novae Legis revera efficiunt quod significant, sunt enim signa practica: sed Absolutio Sacramentalis significat remissionem peccati quoad culpam et condonationem aeternam: igitur, etc. Ait autem Doctor: « Si Sacramentum Poenitentiae revera non remitteret culpam, aperte sequeretur, quod non esset Sacramentum novae Legis, nec aliqua causalitas vel dispositio causalis ad primam gratiam, quia numquam digne susciperetur, nisi ab habente iam primam gratiam; nullus enim attenditur digne solutus a Deo, nisi prius sit solutus. Item, susceptio istius Sacramenti est instrumentum ad gratiam, hoc est, dispositio efficax necessaria ex statuto divino ad gratiae successionem: instrumentum autem, vel dispositio praevia, non est signum commemorativum, sive ostensivum alicuius, ut iam praeteriti, sed futuri: ergo collatio Sacramenti Poenitentiae, ad hoc ut fiat digne, non oportet, ut sit signum Absolutionis divinae praecedentis. » Haec ille. Ideoque concedit, quod Sacramentum Poenitentiae potest digne recipi ab attrito, et hoc tanta Attritione, quae non sufficeret per modum meriti ad iustificationem suscipienda in termino Attritionis; et quod si non ficte recipiatur in termino, recipiatur gratia prima, quia a Deo confertur: et Absolutio Sacramentalis est signum efficax illius Absolutionis sequentis in ultimo instanti ipsius, sicut prolatio verborum est signum confectionis Corporis Christi. Unde colligit Doctor: « Secundum hoc patet, quomodo Sacramentum, hoc est instrumentum ad gratiam primam, sit dispositio praevia, eo modo quo alteratio potest dici instrumentum respectu generationis substantiae, quia est dispositio praevia. Alioquin, ut ait dist. 11. q. 1. n. 7., non appareret quomodo Sacramentum Poenitentiae esset secunda tabula, si numquam per ipsum, ut Sacramentum est, posset recuperari secunda gratia amissa, sed tantum per Attritionem, tamquam per praeviam dispositionem, et per Contritionem tamquam per dispositionem completivam ». Haec Doctor, quibus aperte significat Sacramentum Poenitentiae non fore distinguendum a Sacramentis veteris Legis, nec esset secundam post naufragium tabulam, si revera Sacerdotes per Absolutionem Sacramentalem non remitterent peccata; siquidem Sacramentum hoc numquam liberaret naufragum a periculo submersionis, utpote qui iam periculum evasisset per Contritionem ante eiusmodi Sacramenti susceptionem.

Confirmatur haec assertio ex refutatione aliarum sententiarum: primo namque falsum est Sacerdotem dumtaxat absolvere a poena aeterna debita peccato, postquam solus Deus reatum culpae remisit: tum quia iuxta Concilium Tridentinum, Sess. 6. c. 14. Poena aeterna una cum culpa remittitur: igitur, si ante Sacramenti susceptionem remissa erat culpa, etiam remitti debuit poena aeterna: tum quia culpa mortalis non potest deleri, nisi per infusionem gratiae; gratia autem sanctificans de via ordinaria stare non potest cum reatu et obligatione ad poenam aeternam; alioqui sequeretur, quod aliquis posset esse simul filius gloriae et gehennae, et destinatus ad felicitatem et ad damnationem; gratia enim est semen gloriae; reatus autem poenae obligatio ad damnationem et poenam aeternam.

Secunda pariter sententia subsistere non potest, nempe quod Absolutio sit tantum aperitio, aditus, et via ad patriam caelestem: tum quia sola peccata possunt nobis eiusmodi viam praecludere: igitur ubi semel remissa sunt, talis via et aditus non possunt occludi: tum quia, ut mox dictum est, per Contritionem remittitur poena aeterna, quantum ad poenam sensus: ergo multo magis quantum ad poenam damni, quae est ipsa eliminatio et remotio a patria caelesti: tum denique, quia nullum est fundamentum, quo maxime nituntur illius sententiae assertores, nempe quod aliquis carere possit culpa, et reatu poenae, et tamen exulare a caelo, sicut Ioannes Baptista, et alii exulabant in Limbo: non est enim idem ferendum iudicium de fidelibus iustis post Christi Resurrectionem et Ascensionem, ac de Patribus ante eiusmodi Resurrectionem; hi enim ibi detinebantur, non quod haberent reatum poenae luendae; sed eo quod non erat solutum pretium sanguinis Christi, nec conveniebat ipsos prius intrare gloriam, quam Christum: sicut nec modo carentia gloriae corporis est aliquis reatus poenae luendae, sed dilatio gloriae debitae ob iustam congruentiam.

Tertia pariter sententia. nempe quod per Absolutionem homo liberetur ab obligatione confitendi peccata, refellitur: primo, quia inde sequeretur, quod falsa esset formula Absolutionis a peccatis; siquidem absolvere a peccatis, et obligatio confitendi peccata, duo sunt omnino distincta: secundo, Absolutio, quae datur solum de venialibus peccatis, nil prorsus efficeret, siquidem non est necessaria obligatio eiusmodi peccata confitendi: tertio, sequeretur claves Ecclesiae et potestatem non fuisse collatam in ordine ad mundandam animam, sed tantum ad coeremoniam extrinsecam adhibendam.

Denique, quarta sententia omnino aliena est ab efficacitate huius Sacramenti, totamque illius efficaciam evertit; nam ad evacuandum reatum poenae temporalis plurima alia suppetunt faciliora remedia, ut constat in indulgentiis, et sacrificio Missae; ac subinde non opus fuisset instituere peculiare Sacramentum ad ipsius poenae temporalis remissionem.

OBIICIES 1. Solus Deus remittere potest peccatum: igitur Sacerdotes revera peccatum non remittunt. Probatur antecedens ex illo Isaiae 13.¹ ubi Deus ait: Ego sum qui deleo iniquitates tuas. Et Matth. 9. Quis potest dimittere peccata, nisi solus Deus? Unde S. Augustinus, lib. 50. Homiliarum, Homil. 23. Nemo tollit peccata, nisi solus Deus, qui est Agnus tollens peccatum mundi; tollit autem et dimittendo quae facta sunt, et adiuvando ne fiant, et perducendo ad vitam, ubi omnino fieri non possunt. Et super Psalm. 31. exponens haec verba: Remissisti impietatem peccati mei, aperte docet, remissionem peccati ad solum Deum spectare. Idem docent alii SS. Patres infra laudandi. — Distinguit antecedens Doctor, n. 24. Solus Deus dimittere potest peccata, potestate propria et principali, concedit: delegata et ex commissione, negat. Nec enim particula solus excludit remissionem fieri posse ab alio, quam a Deo; nam similiter dicitur Psalm. 71. Deus facit mirabilia magna solus, quod intelligitur dumtaxat de virtute propria et principali; nam Ecclesiastici 31. de homine dicitur, quod fecit mirabilia in vita sua: igitur Sacerdos revera remittit peccatum quantum ad reatum culpae et poenae aeternae; sed instrumentaliter tantum, ut Doctor n. 24. optime explicat dicens: Facit, sed non facit nisi instrumentaliter, non quidem attingendo eum effectum, nec virtute propria, nec ulterius, sed attingendo aliquid prius, quod est dispositio necessitans ad illum effectum: necessitans, inquam, ex divina pactione; et tale agens causans dispositionem necessariam ad terminum dicitur agens instrumentale, ut est de alterante et generante, proprium autem est Deo principaliter mundare, et remittere illud debitum, etiam attingendo illum effectum (physice); horum autem neutrum convenit Sacerdoti, utpote qui solum moraliter attingit illum effectum, idque ex commissione et delegatione Dei, sicut procurator ex facultate Domini sui remittere potest debitoribus quod suo Domino solvere tenentur. Quam utique explicationem etiam approbat S. Gregorius. Homil. 26. in Evangelia, ubi expendens illud Ioannis, Quorum remiseritis peccata, etc. ait: Apostoli principatum superni iudicii sortiuntur, ut vice Dei quibusdam peccata retineant, quibusdam relaxent. Nota principatus superni iudicii, et vice Dei eos peccata relaxare; ita ut quas culpas Deus suo superno iudicio solvit, easdem Apostoli solvant; alioqui enim non superni principatus, sed inferioris iudicii sententiam ferrent, si solam poenam, non culpam relaxarent..... Horum profecto nunc in Ecclesia Episcopi locum tenent. Ligandi atque solvendi auctoritatem suscipiunt, qui gradum regiminis sortiuntur. Nec aliud certe voluerunt SS. Patres, maxime S. Augustinus; siquidem praeterquam quod docet, ut diximus, Sacerdotes novae Legis habere in se veram auctoritatem absolvendi a peccatis, dum ait, solum Deum poenitenti dimittere peccata, id dumtaxat intelligit de auctoritate principali; siquidem eodem modo docet verum Ministrum Baptismi ita baptizare, ut tamen solus Christus sanctificare dicatur. Sic lib. 2. Contra Cresconium, cap. 21. Tingere, inquit, possunt et boni et mali: ablueri autem conscientiam nonnisi ille, qui semper bonus est. Et de Sacramentis in universum ait, lib. 3. cap. 5. Sive a fideli, sive a perfido dispensatore Sacramentum quisque percipiat, non sanctificat, nisi Deus. Unde Doctor, dist. 14. quaest. 4. n. 11. Concedo, inquit, quod Sacerdos ita dimittit peccatum in Poenitentia, sicut in Baptismo, et ita absolvit sicut baptizat: quia utrobique simpliciter verum est, quod ministrat Sacramentum; effectum autem Sacramenti ministerialiter, quia aliquid causat, ad quod, secundum dispositionem seu actionem Dei, regulariter sequitur effectus Sacramentum.

OBIICIES 2. Historiam Lazari, quem Christus Dominus solus ad vitam revocavit: postmodum vero Discipulis iussit, ut eum solverent, et sinerent abire: sic enim legimus Ioann. 11. Vere magna clamavit Iesus: Lazare veni foras: et statim prodit qui fuerat mortuus, ligatus pedes et manus institis, et facies illius sudario erat ligata. Dixit eis Discipulis: Solvite, et sinite abire. Quem utique locum expendentes SS. Patres, inde colligunt, prius peccatorem debere vivificari per Christum, quam Sacerdotum ministerio solvatur. Hoc praecipue docet S. Gregorius, Homil. 26. in Evangelia, ubi agens de potestate ligandi, atque solvendi tradita a Christo Apostolis, ait: Causae ergo pensandae sunt, et cum ligandi, atque solvendi potestas est exercenda, videndum est, quae culpae, aut quae sit poenitentiae secuta post culpam, ut quos omnipotens Deus per compunctionis gratiam visitat, illos Pastoris sententia absolvet. Tunc enim vera est Absolutio Praesidantis, cum aeterni arbitrium sequitur: Iudicis: quod bene quatriduani mortui resuscitatio illa significat, quae videlicet demonstrat, quia prius mortuum Dominus revocavit, et vivificavit, dicens: Lazare veni foras: et postmodum is qui vivens egressus fuerat, a Discipulis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset, qui fuerat ligatus institis, tunc dixit Discipulis: solvite eum, et sinite abire. Ecce illum Discipuli iam viventem solvunt, quem Magister resuscitaverat mortuum: si enim Discipuli Lazarum mortuum solverent, factorem magis ostenderent, quam virtutem. Ex qua consideratione intuemendum est, quod illos nos debemus per Pastoralem auctoritatem solvere, quos Auctorem nostrum cognoscimus per suscitantem gratiam vivificare. Ubi duo dicit S. Gregorius: primum, quod sententia Sacerdotis absolventis non antecedat, nec comitetur, sed tantum sequatur sententiam Dei hominem vivificantis; ac subinde Sacerdos nullum peccatorem, nisi iam per gratiam viventem potest solvere: et consequenter revera Sacerdotes non remittunt peccata. Secundum vero, quod non aliter Sacerdotes solvant hominem mortuum peccato, quam Discipuli solverunt Lazarum: igitur quemadmodum hi solverunt iam viventem, ita et illi. Idem docet S. Augustinus, tract. 6. in Ioann. ubi ex illo miraculo colligit Christum sibi retinuisse potestatem remittendi peccata: servis autem ministerium dedisse, ne servus in servo speraret. Et in caput Matth. 16. Christus, inquit, per se intus vivificet, Ministris potestatem solvendi post vitam tribuit, qui nullum solvere possunt, nisi vivat. Et exponens illud Psalm. 87. Numquid medici suscitabunt eum, etc. Viventes, inquit, curare ministerio suo possunt Sacerdotes: non autem mortuos suscitare. Et in Psalm. 101. Concione 2. Merito per Ecclesiam dari solutio peccatorum potest: suscitari autem mortuos nonnisi intus clamante Domino potest: hoc enim Deus interius agit. Loquimur ad aures vestras; unde scimus quid agatur in quolibet vestrum. Quid autem intus agitur, non a nobis, sed ab illo agitur. Ergo, ex mente illorum sanctorum Patrum, remissio peccatorum, quae est hominis a morte peccati suscitatio, fit a solo Deo, non autem a Sacerdote. — Distinguo consequens: fit a solo Deo, tamquam causa principali, concedo: a solo Deo, tamquam excludente consortium causae ministerialis, nego. Secundo S. Gregorium similiter. distinguo: Sacerdotis Absolutio sequitur arbitrium aeterni Iudicis in discernenda dispositione poenitentis, concedo: in impertienda remissione peccati, nego. Nihil enim aliud intendit S. Gregorius; siquidem agit ibi de discretione, quam adhibere debent Sacerdotes, antequam poenitentes absolvant, ut si debite dispositos inveniant, eos absolvant; nam antea dixerat: Ecce qui districtum Dei iudicium metuunt, animarum iudices fiunt, et alios damnant, vel liberant, qui semetipsos damnari metuunt: horum profecto locum in Ecclesia tenent Episcopi; grandis honor, sed grave pondus! durum est enim, ut qui proprie moderamina vitae nescit, iudex fiat alienae: et plerumque contigit, ut hic iudicii locum teneat, cui ad locum vitae minime concordat: ac prouide saepe agitur, ut vel damnet imperitos, vel alios ipse ligatus solvat. Et paulo post subdit, verba in obiectione posita, causae pensandae sunt, etc. — Respondeo tertio, S. Gregorium nihil aliud intendere, quam quod non sit absolvendus, nisi quem Deus iam vivificare incepit per impulsum Spiritus, non quidem adhuc inhabitantis, sed tantum moventis, ut loquitur Concilium Tridentinum. Triplex enim est in impiis iustificationis gratia: prima praeviens et excitans; secunda cooperans et adiuvans; tertia habitualis formaliter sanctificans. Quaelibet autem ex iis aliqua proportione dici potest vita, suscitatio, et absolutio peccatoris: prima quidem, quia per gratiam excitantem peccator, velut Lazarus in peccati sepulcro mortuus iacens, per eam, quasi divina Christi voce vocatur foras, et iam dat quaedam signa vitae: non quidem adhuc perfectae, quia non potest peccator moveri ad Sacramentum Poenitentiae debite suscipiendum sine dispositionibus, videlicet fide, spe, et caritate, ac Attritione supernaturali; cum itaque has dispositiones non possit obtinere, nisi per gratiam, quae est a solo Deo, idcirco merito dicetur peccator non prius posse per Sacerdotem absolvi, quam vitam a Deo receperit; non quidem adhuc perfectam, sed imperfectam. Unde merito dixit S. Gregorius: tunc vera est Absolutio praesidentis, cum aeterni arbitrium sequitur Iudicis, hoc est, ille rite absolvitur a Sacerdote, quem Christus compunctionis testimonio, et Poenitentiae desiderio absolvendum significat. Nec obstat, quod utatur exemplo Lazari, qui prius perfectam vitam naturalem obtinuit, quam solveretur ab Apostolis; inde namque colligere non licet, quod etiam prius peccator vivere debeat vita supernaturali perfecta, quam solvatur a Sacerdote: cum enim sensus illius exempli sit allegoricus, non debet rei veritati in omnibus quadrare: sed satis est, quod sicut ab Apostolis Lazarus vere solutus fuit, sic a Sacerdote poenitens vere solvatur a vinculis, quibus tenetur. Et insuper sicut Lazarus non fuit solutus, nisi iam vivens, ita peccator prius vivere debet vita gratiae, non quidem habitualis, sed actualis, qua dolet de peccatis, et movet se motu vitali, et exit foras per Confessionem, quam vitam perfectam obtineat per Sacerdotis Absolutionem. Hoc utique significat S. Gregorius, cum post praefata verba in obiectione posita, statim subiicit: Quae nimirum vivificatio ante operationem rectitudinis, in ipsa iam cognoscitur confessione peccati. Unde et huic ipsi mortuo Lazaro nequaquam dicitur: Revivisce, sed: Veni foras. Omnis quippe peccator dum culpam suam intra conscientiam abscondit, introrsum latet, in suis pectoralibus occultatum. Sed mortuus venit foras, cum peccator nequitias suas sponte confitetur. Lazaro ergo dicitur: Veni foras, ac si aperte cuilibet mortuo in culpa diceretur: Cur reatum tuum intra conscientiam abscondis? foras iam per confessionem egredere, qui apud te interius per negationem lates. Venientem vero foras solvant Discipuli, ut pastores Ecclesiae ei poenam debeant amovere quam meruit, qui non erubuit confiteri quod fecit. Ita S. Gregorius, quem licet interpretari de Absolutione Sacramentali, quam negat dandam, nisi ei quem Christus vivificavit; at quam vivificationem intelligat, manifestissime explicat cum ait eam prodere se in confessione peccati, quae est effectus et signum compunctionis internae. — Simili modo intelligendus est S. Augustinus; nam, ut inquit tract. 49. in Ioann. ad illa verba, Lazare veni foras: Quomodo processit ligatis pedibus, miraris, et non miraris, quia surrexit quatriduanus? In utroque potentia Domini erat, non vires mortui. Processit, et adhuc ligatus, et adhuc involutus, tamen iam foras processit. Quid significat? Quando contemnis, mortuus iaces, et si tanta quanta dixi contemnis, sepultus iaces: quando confiteris, procedis. Quid est enim procedere, nisi ab occultis velut exuendo te manifestare? Sed ut confitearis, Deus facit magna voce clamando, idest, magna gratia vocando: ideo cum processisset mortuus adhuc ligatus, confitens et adhuc reus, ut solverentur peccata eius, ministris hoc dixit Dominus: solvite illum, et sinite abire. Quid est, solvite, et sinite abire? Quae solveritis in terra, soluta erunt in caelo. Similiter scribit Serm. 8. De verbis Domini, ubi: Quisquis malae consuetudinis, malae vitae, terrenarum scilicet cupiditatum mole praemittitur; ita quod in illo iam factum sit, quod in quodam Psalmo miserabiliter dicitur: Dixit stultus in corde suo, non est Deus, fit talis de tali dictum est: A mortuo, velut qui non sit, perit confessio. Quis eum resuscitabit, nisi qui remoto lapide clamavit, dicens: Lazare veni foras? Quid est autem foras prodire, nisi quod occultum erat foras prodere? Qui confitetur, foras prodit, foras prodire non posset, nisi viret: (inchoative per gratiam praevenientem et adiuvantem ad eliciendum verum dolorem supernaturalem) vivere non posset, nisi resuscitatus esset. Ergo in Confessione sui accusatio, Dei laudatio est.

DICES: Inquit S. August. Quid prodest Ecclesiae si iam peccator voce Dominica resuscitatus prodit? Quid prodest Ecclesiae confitenti, cui Dominus ait: quae solveris in terra soluta erunt et in caelo? — Respondet: ipsum Lazarum attende, cum vinculis prodit, iam vivebat confitendo, sed nondum liber ambulabat vinculis irretitus. Quid ergo facit Ecclesia, cui dictum est: quae solveris, soluta erunt, nisi quod ait Dominus continuo ad discipulos, Solvite eum, et sinite abire? Ecce nomine vitae, intelligit solam Confessionem, quam ante Absolutionem Sacerdotis poenitens habet a solo Deo, et quae nisi praecesserit, nulla est potestas Sacerdotibus absolvendi, ut recte alio loco dixit S. Augustinus: Christus per se intus vivificat, Ministris solvendi post vitam potestatem tribuit, qui nullum solvere possunt, nisi vivat, idest, nisi recte fuerit confessus.

OBIICIES 3. S. Hieronymum, qui explicans illud Matthaei, Quodcumque ligaveris, ait: Istum locum Episcopi, et Presbyteri non intelligentes, aliquid sibi de Pharisaeorum assumunt supercilio, ut vel damnent innocentes, vel solvere se noxios arbitrentur, cum apud Deum non sententia Sacerdotum, sed reorum vita quaeratur. Legimus in Levitico de leprosis, ubi iubentur ut ostendant se Sacerdotibus, et si lepram habuerint, tunc a Sacerdote immundi fiant; non quod Sacerdotes leprosos faciant, et immundos: sed quod habeant notitiam leprosi, et non leprosi, et quod possint discernere, qui mundus, quive immundus. Quomodo ergo ibi leprosum Sacerdos mundum, vel immundum facit, sic et hic alligat vel solvit Episcopus et Presbyter; non eos, qui insontes sunt, vel noxii, sed pro officio suo, cum peccatorum audierit varietates scit quis ligandus sit, quive solvendus: igitur ex mente S. Hieronymi eatenus tantum Sacerdos peccata solvit, aut remittit, quatenus soluta seu remissa declarat. — Nego consequentiam, et ad S. Hieronymum dico, eum illis verbis arguere ac reprimere quosdam Episcopos, qui nimiam licentiam sibi arrogabant pro libito, et non explorata dispositione poenitentium eos admittendi, vel reiiciendi ab Absolutione, contra quos docet, eorum potestatem non esse absolutam, sed certis legibus ligatam, quas utique servare debent, ut eorum sententia sit valida, absolvendo videlicet dumtaxat eos, quos Deus Absolutione dignos iudicat. Quod ut ostendat, utitur exemplo Sacerdotum Leviticorum, qui priusquam dimitterent leprosos, prius iudicabant de eorum munditia, aut immunditia legali. Quare non eos comparat penes potestatem, sed penes potestatis usum. Addit enim: Cum pro officio peccatorum varietates audierit (idest peccatorum species, et circumstantias notaverit), scit quis ligandus sit, quive solvendus: non autem ait, quis solutus sit, aut ligatus; quod certe asseruisset, si Sacerdos tantum declararet peccata remissa, seu retenta; non autem remitteret, aut retineret.

OBIICIES 4. S. Chrysostomum, Homil. 17. in Matthaeum: Liberare, inquit, a putredine peccatorum Christi virtutis est; ut autem ad illa iterum non revertantur, Apostolorum curae est ac laboris. — Respondeo, S. Chrysostomum ibi non instituere sermonem de Apostolis, ut Sacerdotibus, sive Iudicibus secundariis, qui ex commissione cognoscunt in causa, et sententiam ferunt, vel Absolutionis vel retentionis in reum confitentem; sic enim Apostolis et eorum successoribus competit liberare a putredine peccatorum; nam, inquit S. Augustinus, lib. 1. De serm. Domini in Monte, cap. 6. condiendis et extinguendis putoribus peccatorum Apostolicum salem Dominus misit in mundum; sed loquitur S. Chrysostomus de Apostolis, ut Praedicatoribus et Magistris orbis terrarum, qui ut tales non aliter habent facultatem sanandi a peccatis, quam movendo peccatores suis praedicationibus ad agendam Poenitentiam. Unde subiicit ibidem: Non pro vestra tantummodo salute, sed pro universo orbe vobis certamen erit: non ad duas quippe urbes, aut decem, aut viginti, neque ad unam Gentem vos mitto, sicut mittebam Prophetas, sed ad omnem terram prorsus, ac mare, totumque mundum, et hunc variis criminibus oppressum. Mittebat autem Prophetas, non ut Iudices, sed ut Praedicatores, et Magistros: igitur sanctus Chrysostomus ibi loquitur de Apostolorum missione ad praedicandum, non vero de ipsorum legatione ad absolvendum.

OBIICIES 5. Vel poenitens accedens ad tribunal sacramentale est contritus, et sic iam liber est a peccato; vel solum est attritus, et in statu peccati, et sic indignus Absolutione: igitur Sacerdos in eo vere non potest peccatum absolvere. — Respondeo, utrumque interdum contingere, nempe quod aliquando poenitens sit contritus, aliquando autem dumtaxat attritus; dum autem accedit contritus, habet quidem iam peccata remissa: at non independenter ab Absolutione sacramentali; contritio quippe, qua peccatorum remissionem obtinuit, actu seu virtute continet votum emittendae Confessionis, et obtinendae Absolutionis. Unde illa peccati remissio recte tribuitur Absolutioni; quia nimirum in ordine ad ipsam conceditur, et si ipsa data opportunitate negligeretur, haec negligentia in causa foret, cur nulla esset praefata peccati remissio. Quemadmodum originalis peccati remissio, quae fieret per Contritionem ac amorem Dei, includentem votum Baptismi, non prodesset ad salutem, si data opportunitate suscipiendi Baptismum, quis ipsum negligeret. Similiter qui cum sola Attritione accedit ad Sacramentum Poenitentiae, non est quidem dignus gratia immediate, sed solum mediate, quatenus idoneus est, ut per Absolutionem gratiam consequatur.

OBIICIES 6. Sacramentum Poenitentiae est medicina: at medicina prodesse non potest mortuis, sed dumtaxat vivis: igitur sacramentum Poenitentiae supponit vitam in suscipientibus. — Respondeo ad minorem, esse quidem medicinam contra lethalia vulnera peccati, quae licet nondum intulerint mortem damnationis aeternae, respectu cuius homo peccator dici possit vivus, et curabilis, tamen intulerunt mortem gratiae, et hoc sensu sacramentum Poenitentiae dicitur vivificare.

OBIICIES 7. Ex S. Ambrosio, libri Ad virginem lapsam, cap. 7. ubi sic eam alloquitur: Inhaere poenitentiae usque ad extremum vitae, nec tibi praesumas ab humano die posse veniam dari, quia decipit te, qui hoc tibi polliceri voluerit. Quae enim proprie in Dominum peccasti, ab illo solo convenit te in die iudicii expectare remedium. In Dominum peccasse dicit virginem illam S. Ambrosius, quia fidem Christo datam de virginitate perpetuo servanda violaverat; eius autem peccatum a solo Deo remitti posse, non ab Ecclesia asserit. — Respondeo, S. Ambrosium contendere dumtaxat virginem praefatam securam esse non debere de sui remissione peccati, pro quo poenitentiam agere debet ad finem usque vitae: nam peccata gravissima stupri et interempti fetus perpetua Poenitentia expianda erant: sed non negat S. Ambrosius quin veniam obtinere possit, nedum a Deo, sed etiam ab Ecclesia, cum poenitentiam peregerit, ad quam his verbis adhortatur: Cum fide conceperis praevicatricem animam gehennae ignibus irendi, nec alia remedium constitutum esse post Baptismum, quam poenitentiae solatium, quantumvis afflictionem, quantumvis laborem subire esto contenta, dummodo ab aeternis poenis libereris. Ergo haec mecum cogitans et mente retractans, proprii facti tu ipsa iudex esto crudelior. In primis omnis cura vitae huius interimenda tibi est, et quasi mortuam te existimans, sicut es, quomodo possis reviviscere, cogita, etc. talis vita, talis actio poenitentiae, si fuerit perseverans, audibit sperare, etsi non gloriam, certe poenae evacuationem. Atqui frustra S. Ambrosius virginem lapsam ad Poenitentiam adhortatus fuisset, si absolutionem ac veniam consequi illam non posse ab Ecclesia existimasset. Nemo enim potest bene agere Poenitentiam, nisi qui speraverit indulgentiam, ut ipse ait lib. 1. ubi et duritiem Novatianorum redarguit, qui Poenitentiam dicebant quam non relaxarent, cum veniam negando, incentivum auferrent Poenitentiae. Igitur S. Ambrosius virginis lapsae crimen ab Ecclesia remitti posse non negavit. Verum quid in exponendo Ambrosio immorari opus est, cum in lib. De Poenitentia, adversus Novatianos probet, nullum esse peccatum quod remitti poenitentibus non possit ab Ecclesia? Notanda sunt haec verba capitis primi: Sed negant his oportere reddi communionem, qui praevaricatione lapsi sunt, si unum tantum crimen exceperunt sacrilegii, cui veniam negaverunt: dure quidem sed divinis tantum relargui ridentur sententiis, assertionibus tamen suis convenirent. Dominus enim crimen nullum excepit, qui peccata donavit omnia.

OBIICIES DENIQUE: Non aliter Sacerdotes habent potestatem solvendi, quam ligandi: sed ligandi potestas est tantum ad declarandum aliquem esse iam ligatum: igitur etiam absolvendi potestas erit tantum ad ostendendum aliquem esse absolutum. — Respondeo distinguendo maiorem: non habent aliter quantum ad concessionem et auctoritatem, concedo: quantum ad exercitium, nego. Potestas enim ligandi dupliciter potest exerceri: primo quidem quatenus Sacerdos negare potest Absolutionem, et sic retinere peccata; secundo positive, quatenus potest obligare poenitentem ad satisfactionem sacramentalem. Unde distincta minore, neganda est consequentia: siquidem Sacerdos hoc utroque modo non solum declarat hominem esse ligatum, sed etiam cum revera ligat, et obligat, tum ad habendas meliores dispositiones, ut debite Absolutionem percipere valeat, tum ad implendam satisfactionem sibi praescriptam.

Conclusio secunda. — Per Sacramentum Poenitentiae dimittitur pars aliqua poenae temporalis, eaque maior vel minor secundum dispositionem poenitentis. Haec colligitur ex Concilio Tridentino, Sess. 6. cap. 14. ubi sermonem faciens de satisfactione per ieiunia, eleemosynas, orationes, et alia pia vitae spiritualis exercitia poenitentibus praescribenda, subdit: Non quidem pro poena aeterna, quae vel Sacramento, vel Sacramenti voto una cum culpa remittitur, sed pro poena temporali: quae, ut sacrae litterae docent, non tota semper, ut in Baptismo fit, dimittitur illis, qui gratiae Dei ingrati Spiritum sanctum contristaverunt, et templum Dei violare non sunt veriti. Quibus verbis satis aperte significat Concilium, quod si non tota semper dimittatur poena peccatis debita, una cum remissione culpae, saltem aliqua illius pars relaxatur per Absolutionem sacerdotalem; alioqui frustra haec scripsisset vocabula, non tota semper. Addo quod ea sit universalis Ecclesiae, et Confessorum praxis, ut minores satisfactiones inungant, ac praescribant iis poenitentibus, qui accedunt ad tribunal cum maiori Contritione, vel Attritione; quod utique signum est, Ecclesiam supponere aliquam partem poenae temporalis, maiorem vel minorem, relaxari per sacramentum Poenitentiae, iuxta propriam cuiusque dispositionem, praeter eam, quae remittitur per impletionem satisfactionis praescriptae a Sacerdote. Nec certe deest ratio idem insinuans: cur enim potius infusio gratiae maior aut minor fieret, iuxta perfectiorem vel minus perfectam poenitentis dispositionem, quam quod remittatur pars poenae temporalis, maxime cum sacramentum Poenitentiae institutum sit ad remissionem peccatorum, ac subinde ad solutionem cuiusque vinculi et obligationis qua peccator constringebatur? Igitur nedum ad solutionem reatus culpae, sed etiam ad solutionem reatus poenae.

Quam utique veritatem luculenter explicat Seraphicus Doctor, in 4. dist. 18. p. 1. art. 2. q. 2. n. 24. ubi inquirens, utrum Sacerdos remittat aliquam partem poenae peccatis debitae, triplicem hac de re sententiam ac responsionem subiicit: primam quidem, quod Sacerdos absolvat non a poena peccatis debita, sed a vinculo confessionis, obligando poenitentem ad poenam satisfactionis; quae utique opinio videtur elici ex Hugone Victorino in lib. De potestate ligandi, ubi distinguuntur septem vincula, scilicet obdurationis, servitutis, captivitatis, aeternae damnationis, sive punitionis, perpetuae detestationis, Confessionis, et poenalis expiationis: a tribus primis absolvit Deus per gratiam praeparantem, quae emollit cor ad poenitentiam, et est gratia gratis data; a vinculo servitutis per gratiam praevenientem, quae est gratum faciens, et liberat a servitute peccati: a vinculo captivitatis per gratiam cooperantem, quae expedit hominem, et solvit, seu excitat ad bona opera: a vinculo aeternae damnationis solvit, ligando, ad quintum scilicet ad vinculum perpetuae detestationis: a sexto vero solvit per Ministrum ligando ad septimum: Sacerdos enim solvit confitentem peccatorem, ut non teneatur confiteri; sed ligat ad vinculum satisfactionis. Verum, inquit Seraphicus Doctor, iste dicendi modus est improbandus; Sacerdos enim absolvendo non dicit: Absolvo te a Confessione, sed a peccatis. Unde subiicit secundam sententiam, nempe quod Sacerdos absolvat, non tantum a vinculo culpae, sed etiam a poena Purgatorii, obligando ad poenam satisfactoriam: ac subinde non solvit aliquam partem poenae relaxando, sed solum commutando, hocque sub conditione, si videlicet expleat satisfactionem iniunctam. Unde si illa satisfactio sit condigna, Sacerdos dicitur absolvere a tota; si non sit condigna, absolvit dumtaxat a tanta: unde si peccator moriatur ante condignam satisfactionem, punietur in Purgatorio. Verum, ait Seraphicus Doctor, hic dicendi modus etiam improbatur; si enim Sacerdos dumtaxat commutet poenas, frustra dicit poenitenti: Absolvo te ab omnibus peccatis: quippe cum nullum emolumentum, saltem quantum ad relaxationem poenae, ex huiusmodi Absolutione reportet poenitens. Adde quod peccator accedens ad tribunal poenitentiae, tantam habere poterit contritionem, quod Deus omnem ipsi culpam, et poenam remittat; ac subinde non opus erit illam poenam commutare in aliam poenam. Hinc tertiam sententiam subiicit Seraphicus Doctor, quam approbat et declarat his verbis: « Et ideo est tertius modus dicendi magis consonus rationi, fidei, et pietati, quod Sacerdos aliquam partem poenae absolvendo dimittit ex vi Clavium. Et hoc possumus intelligere sic: quod universae viae Domini misericordia, et veritas, ideo in iustificatione, quae est opus misericordiae, misericordia sic remittit culpam, ut iustitiae regulam non praetereat. Propterea adhuc detinet obligatum ad poenam. Illa autem poena ob rigorem divinae iustitiae est viribus nostris improportionabilis, et nostrae cogitationis ignota, et pro illa oportet quod satisfaciat Deo. Providit ergo adhuc nobis viam misericordia divina, et constituit arbitrum Sacerdotem, et illi dedit potestatem arbitrandi, et laxandi poenam, et manifestandi nobis, et partem poenae remittendi ex virtute Passionis Christi, ut divina iustitia pro illa parte solutionem ab isto exigat, sed ex Passionis Christi poena sit contenta. Quanta sit illa pars, nostrum non est determinare, sed Dei. Et tunc Sacramentum Poenitentiae non tantum erit onerosum, sed etiam fructuosum. Hanc ergo opinionem sustinendo, concedendum est, quod Sacerdos remittit aliquam partem poenae, sicut ostendunt rationes, non aeternae, sicut ostendunt aliae, non purgatoriae, sed communiter illius poenae, qua Deus obligat peccatorem post Absolutionem a culpa, et pro illa numquam punitur in Purgatorio, nec alibi; sed pro illa parte, a qua non absolvitur, vel punietur hic sufficienter, vel Dominus exigit in Purgatorio ». Quod repetit in responsione ad 2. 3. 4. obiectionem: Ab aeterna poena, inquit, nullo modo solvit Sacerdos, a Purgatorio absolvit, non per se, sed per accidens, quia cum in poenitente virtute clavium minuitur debitum poenae temporalis, non ita acriter punitur in Purgatorio, sicut si non esset absolutus. Dum ergo in corpore Quaestionis dicit, Sacerdotem non remittere aliquam partem poenae purgatoriae, intelligendus venit de remissione per se. Si autem obiicias, quod haec remissio praeiudicat divinae iustitiae; respondet: Sicut in Baptismo per Passionis Christi meritum et solutionem solvitur peccator a tota poena, ita in Poenitentia per eiusdem Passionis Christi virtutem solvitur a parte poenae: ita quod in nullo praeiudicatur iustitiae, imo verificatur illud Psalmistae: Misericordia et veritas obviaverunt sibi: Misericordia autem supererogando pretium iustitiae satisfacit.

Corollarium. — Ex his aperte satis et abunde confutata manet haeretica sententia Antonii de Dominis Archiepiscopi Spalatensis, qui lib. 5. De Repub. Ecclesiastica, fatetur quidem Sacerdotes novae Legis habere potestatem revera solvendi ac ligandi peccatores apud Deum; at non respectu omnium peccatorum, sed dumtaxat quorumdam. Duplicis quippe generis peccata distinguit, quorum quaedam ita occulta sunt et latentia, ut nulla ratione exterius pateant, nec ullum afferant Ecclesiae scandalum, qualis esset, verb. grat. deliberata animi interna voluntas adulterandi, nullo exteriori signo manifestata. Quaedam vero ita notoria sunt et publica, ut Ecclesiae scandalum afferant, eiusque sanctitatem inficiant, ut homicidium, adulterium publicum, etc. Docet autem occulta peccata non inducere vinculum, nec ligare, nisi apud Deum, a quo solo possunt dissolvi directe et immediate; quare si peccator occultus coram Deo perfecte contritus, eiusmodi peccati veniam exoret, eam consequitur; nec tenetur peccatum illud Sacerdotibus per Confessionem exponere. Si vero ita exponat, ut a Sacerdote absolvatur, haec Absolutio prorsus erit inutilis et otiosa: tum quia, inquit, peccatum istud remissum est antequam peccator accedat ad Ecclesiam: tum quia Ecclesia non potest solvere, quod ipsa non ligavit. Quatenus vero peccata sunt publica, remittuntur a Deo directe et immediate, ut sunt offensiva Dei, et ab Ecclesia quatenus sunt offensiva Ecclesiae; idque dumtaxat post peractas satisfactiones, et perpessos labores poenitentiales. Ex quibus colligit quod etsi Absolutio Ecclesiae poenitentibus non prosit, quantum ad remissionem occultorum peccatorum, nihilominus, inquit, SS. Patres hortati sunt poenitentes, ut ab Ecclesia postularent ligationem et solutionem pro criminibus occultis, eo quod impositi Poenitentiae labores eis prodessent, ut fructus et effectus interioris Poenitentiae: exercitia quippe durioris Poenitentiae a Sacerdotibus iniuncta argumenta erant contriti ac humiliati cordis. — Verum hoc haereticum dogma efficaciter proscribitur ex dictis, siquidem constat Sacerdotes novae Legis a Christo accipere potestatem remittendi quaecumque peccata simpliciter, et absque ulla exceptione: Christus enim Dominus indiscriminatim et universim ait, Matth. 16. Quodcumque solveritis, etc. Et Matth. 18. Quaecumque solveritis, etc. Et Ioan. 20. Quorum remiseritis peccata, etc. Quibus significatur, Apostolos et eorum Successores habere tam patentem et generalem potestatem remittendi quaelibet peccata in Ecclesia militante, quam pateat et sese extendat solutio, seu remissio per Deum et Christum in caelis impertienda: ita enim haec Evangeliorum oracula interpretantur SS. Patres, maxime S. Chrysostomus, lib. 3. De Sacerdotio, cap. 5. ubi ait: Omnem rerum caelestium potestatem a Deo Sacerdotibus esse traditam, et tamen ad remittenda peccata, quantum Deus Pater dedit Filio: sed Pater aeternus Filio suo dedit omnimodam potestatem remittendi peccata, tam publica, quam occulta: igitur, etc. Similiter S. Hilarius, Can. 16. in Matth. ita S. Petrum alloquitur: O felix Ecclesiae fundamentum, dignaque aedificationis illius Petre, quae infernas leges, et tartari portas, et omnia mortis claustra dissolvent? O beatus caeli ianitor! cuius arbitrio claves aeterni editus traduntur: cuius terrestre iudicium praeiudicata sit auctoritas in Caelo, ut quae in terris aut ligata sunt, aut soluta, soluti eiusdem conditionem obtineant et in caelo! At peccata occulta, sicut et publica, quoad culpam et poenam sunt inferni leges, tartari portae, et claustra mortis; siquidem occidunt, et impediunt aditum Caeli: igitur non solum publica, sed etiam occulta peccata solvere possunt Sacerdotes. — Idipsum apertissime clamat S. Leo, Serm. 3. in anniversario suae assumptionis ad Pontificatum, ubi cum declarasset summam a Christo auctoritatem Petro traditam, ait: Manet ergo Petri privilegium ubicumque ex eius aequitate fertur iudicium, nec nimia est severitas, vel remissio, ubi nihil erit ligatum, nihil solutum, nisi quod B. Petrus solverit, aut ligaverit. In hoc autem turpissime hallucinatur Spalatensis, quod confundat potestatem clavium quoad forum exterius et contentiosum, cum potestate clavium quoad forum interius: ait enim, cap. 7. num. 25. ligamen seu vinculum, quo peccatores Ecclesia ligat, in aliqua semper excommunicatione consistere, dum videlicet Ecclesia vel peccatorem publicum prorsus separat e numero fidelium, si sit contumax et incorrigibilis, vel dumtaxat ad tempus, donec scandalum debita satisfactione publica expiaverit. Sicque vult solum alligari vel retineri peccata per Ecclesiae claves, cum ita in peccatorem publicum animadvertit; solvi autem et remitti, cum tollit eiusmodi excommunicationis vinculum. Sicque externum forum Ecclesiae cum interno perperam confundit: siquidem potest aliquis ab excommunicatione solvi, qui nihilominus remanebit peccato obstrictus: sicut et alius absolvi potest a peccato per Contritionem perfectam, qui tamen remanebit excommunicatione ligatus: igitur diversa est potestas absolvendi ab excommunicatione, et ab illa, qua quis absolvitur a peccatis in foro interiori et secreto Sacramenti Poenitentiae.

Dices 1: Solus Deus potest remittere offensam sibi irrogatam: igitur Ecclesia in eiusmodi remissione partem non habet. Antecedens constat: eius enim est offensam remittere, qui laesus fuit. — *Distinguo antecedens: auctoritate propria et principali, concedo: ex delegatione et commissione Dei, nego. Sicut enim privatus Iudex non potest condemnare offensam irrogatam Principi propria auctoritate, sed solum ex Principis delegatione; ita Sacerdos non ex propria, sed ex Dei concessione remittit offensam Deo irrogatam.

Dices 2: Ecclesia solum potest solvere quae ligare potest: sed ligare non potest occulta peccata, quia non iudicat de internis et occultis; iudicium enim eius totum externum est: igitur etc. — Distinguo minorem: quamdiu occulta sunt et omnino interna, concedo: quando manifestantur, et nota fiunt per Confessionem, nego: tunc enim Ecclesia per suos Ministros eiusmodi occulta peccata retinere potest, si debitas dispositiones in poenitente non requirat, ea vero absolvere, si idoneas dispositiones inveniat.