Scotus Academicus, Tomus decimus: De Baptismo, De Poenitentia, De Extrema Unctione

NOTANDUM 1. Extra controversiam esse apud Catholicos et haereticos, Baptismum esse verum novae Legis Sacramentum; siquidem, qui Sacramenta aliqua Legis Evangelicae fatentur, Baptismum omnium primum deputant; unde Subtilis Doctor censet hanc veritatem potius esse supponendam, quam probandam, scribit enim in 4. dist. 3. quaest. 4. num. 2. Quaestio supponit Baptismum institutum fuisse in Lege nova, quod verum est, et rationabile. Verum, sicut patet ex multis auctoritatibus novi Testamenti, et Christi et Apostolorum, in quibus probatur necessitas Baptismi; quod non esset, nisi esset institutus in Lege illa legitime. Et infra n. 3. Istud etiam suppositum est rationabile; quia Sacramentum principale Legis Evangelicae, per quod scilicet intratur in eius observantiam, debuit esse novum, et proprium illi Legi.... debuit etiam istud Sacramentum esse evidens in significatione; quia ista est lex veritatis evacuans umbram. Et debuit esse copiosum in gratiae collatione; quia haec est lex gratiae. Ioan. 1. Gratia et veritas per Iesum Christum facta est. Debuit etiam esse facile; quia Iugum Christi suave, et onus eius leve. Matth. 11. Item debuit esse commune, quia Deus ad Legem Moysi elegit unum populum tantum, sed ad novam Legem totum mundum. In omnem terram exivit, etc. Haec quatuor inveniuntur in uno, scilicet in ablutione cum verbis: quia hoc evidenter significat mundationem animae, quae est effectus principalis, et dat gratiam copiose, unde in Psal. dicitur aqua refectionis: super aquam refectionis educavit me. Et facilis; quia nullo modo periculosa, sicut fuit Circumcisio: et communis omni sexui, et aetati. Conveniunt pariter Baptismum esse primum omnium Sacramentorum ratione institutionis, ut docet Concilium Florentinum in decreto Eugenii, his verbis: Primum omnium Sacramentorum locum tenet Baptismus. Et ostendens de qua primitate loquatur, addit: Quod vitae spiritualis ianua est, per ipsum enim membra Christi, ac de corpore efficimur Ecclesiae. Et Doctor: Per quod scilicet intratur in eius (Ecclesiae) observantiam. Eodem modo loquitur Rit. Rom. titulo De Sacramento Baptismi, in principio: Sacrum, inquit, Baptisma Christianae Religionis, et aeternae vitae ianuam. quod inter alia novae Legis Sacramenta a Christo instituta primum tenet locum, etc. — Hoc etiam ratio suadet; quia primum in unaquaque re est ipsum esse rei: sed esse fidelem et Christianum datur per Baptismum: est enim Sacramentum regenerationis. Titi 3. et ex S. Dionysio Ecclesiasticae Hierarc. 2. « est ineffabilissima divini nostri status » aut esse fabricatio quaedam et divina nativitas; ut enim existere nos oportet in natura, priusquam operemur, aut recipiamus ea, quae naturalia sunt, motionem, et alia; sic et priusquam ea, quae sunt divina patiamur, aut agamus, oportet nos habere quoddam esse divinum: at hoc fit per Baptismum; ut enim ait inclytus praeceptor Hierothaeus: prima mentis ad divina motio, est dilectio Dei: sacrae dilectionis in sancta divinorum praeceptorum observatione progressus primus est ineffabilissima divini nostri status fabricatio. Haec autem fit per Baptismum; nam, ex paraphrasi Pachymaeri, Baptismus est praeceptum, introductio, via ad Dei familiaritatem et caelestem hereditatem. Unde homo formatur ad meliorem et salutarem habitudinem, et ad verborum, operumque Dei institutionem. Efformat autem naturales nostros habitus, et effectus; inferens vim quamdam formatricem figmento nostro, scilicet appetendi, sed caelestia bona; movendi, sed ad omne bonum; ratiocinandi, seu cogitandi, sed quae oculus non vidit, nec auris audivit; concupiscendi, sed meliora; irascendi, sed adversus nostrae salutis inimicos; nam ea, quae ex semine est nostri fabricatio, etsi ex Conditore Deo sit, est naturalis; at ea, quae fit ex Baptismo, per quam divinum informamus statum, est divina; Ioan. 1. Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt.

NOTANDUM 2. Omnes Catholicos Doctores invicem convenire, quod Christus Dominus suum Baptisma non instituerit, antequam ipsemet a Ioanne baptizaretur in Iordane: quoniam non antea coepit Evangelium praedicare, et promulgare Legem gratiae. Conveniunt pariter eiusmodi institutionem factam fuisse antequam per triumphalem suam Ascensionem in caelum reciperetur: sed invicem discordant quonam tempore intermedio inter baptismationem Christi et illius Ascensionem fuerit institutus. Circa quod triplex est capitalis sententia: prima contendit institutionem Baptismi factam fuisse post Passionem Christi. illo videlicet tempore, quo in caelum ascensurus, dixit suis Discipulis: docete omnes gentes, baptizantes eos, etc. Ita docuisse videntur Alensis noster 1. p. q. 8. memb. 2. ar. 3. et Albertus Magnus in 1. d. 3. quibus adstipulantur plurimi e SS. Patribus, maxime S. Chrysostom., Hom. 28. in Ioan. scribens: Utrumque baptisma Ioannis, et Discipulorum Christi similiter expers Spiritus erat, et unam eamdemque baptizandi causam habebat, ut nempe Christo conciliaret baptizatos, etc. Idem S. Leo. Epist. 4. ad Episcopos Siciliae, c. 3. ubi scribit: Christus postquam resurrexit a mortuis, Discipulis suis, in quibus omnes Ecclesiarum Praesules docebantur, et formam, et potestatem tradidit baptizandi, dicens: Matth. 2.¹ Euntes docete omnes Gentes, etc. de qua utique eos ante Passionem potuisset instruere, nisi proprie voluisset intelligi Resurrectionis gratiam ex sua Resurrectione coepisse. Idem docet Tertull., lib. De Baptismo, c. 11. ubi scribit: Itaque tunc tingebant Discipuli eius (Christi) ut Ministri, ut Ioannes ante praecursor eodem Baptismo Ioannis, ne qui alio putet, quia non extat alius, nisi postea Christi, qui tunc utique a discentibus dari non poterat, utpote nondum adimpleta gloria Domini, nec instructa efficacia lavacri per Passionem et Resurrectionem: quia nec mors nostra dissolvi posset, nisi Domini Passione, nec vita restitui sine resurrectione ipsius. — Secunda sententia eorum est, qui asserunt Christi Baptismum institutum fuisse, quando in Iordane ipse baptizatus est a Ioanne: ita Magister sententiarum d. 3. S. Th. q. 66. ar. 2. et omnes illius Discipuli. Tertia vera sententia est Subtilis Doctoris q. 4. n. 2. ubi reiectis duabus prioribus opinionibus contendit, tempus institutionis Baptismi fuisse ante illud tempus, quo Discipuli Christi baptizabant: licet praecise hora institutionis non legatur in Evangelio.

NOTANDUM 3. Quantum ad tempus quo Baptismus fuerit sub praecepto, et homines ad sui susceptionem et frequentationem obligare coeperit, non levem etiam apud Theologos moveri controversiam: quidam enim, quorum meminit S. Bernar., Epist. 77. asserebant olim, quod Baptismi praeceptum ab eo tempore vim obligandi habuerit, quo Christus Dominus dixit Nicodemo: Nisi quis renatus fuerit ex aqua, et Spiritu sancto. Nonnulli vero existimant obligationem Baptismi viguisse statim post Christi Domini Passionem, et Resurrectionem: quam sententiam prae ceteris tuentur S. Thomas, Suarez, Vasquez, etc. Ceteri vero cum Subtili Doctore censent Baptismum non fuisse sub praecepto usque ad sufficientem, ac solemnem Evangelii promulgationem, qua facta fuit in die Pentecostes: « duplex enim, inquit, Doctor, q. 1. n. 5. distingui potest huius Sacramenti promulgatio: una per modum consilii: alia per modum praecepti. Prior fuit ante mortem Christi Domini: congruum enim fuit primum Baptismum proponi per modum consilii »: primo, quia, inquit Doctor, Lex Evangelica, quae est perfectissima, non debuit praecipitanter imponi, sed mature debuit induci Lex nova, quae est perfectissima. Secundo, quia neque Lex vetus, cum non esset mala, sicut est idololatria, sed optima fuerat pro suo tempore, non debuit etiam cum praecipitatione abrogari, sed sensim, et supposita debita instructione, eius virtute, et observantia. Unde debuit Synagoga cum honore sepeliri, ut ostenderetur fuisse bona pro tempore. Tertiam rationem subiicere possumus: nempe quod non ita facilis erat transitus a Lege Mosaica ad Evangelicam, et a Circumcisione ad Baptismum, maxime quantum ad Iudaeos, qui Patrum traditionibus tenacius inhaerentes nonnisi magna cum difficultate ab eis poterant avelli; unde conveniens fuit, ut Baptismus prius proponeretur sub consilio, ut postea exercitatis imponi posset sub praecepto.

Conclusio prima. — BAPTISMUS RECTE DEFINITUR A DOCTORE d. 3. q. 1. n. 3. alterutro ex his duobus modis: primo: Baptismus est ablutio hominis aliqualiter consentientis facta ab alio in aqua, simul verba certa cum intentione debita proferente, significans efficaciter ex institutione divina ablationem animae a peccato. Secundo modo aliter definiri potest: Baptismus est Sacramentum ablutionis animae a peccato, consistens in ablutione hominis aliqualiter consentientis, facta in aqua ab abluente, et in verbis certis simul ab eodem abluente cum debita intentione prolatis. Advertit autem Doctor ibid. n. 1. utramque hanc definitionem ut legitimam posse propugnari. Nec enim, inquit, est differentia inter istas rationes, quin eadem secundum utramque sint necessario ad Baptismum: sed una ponit in definitione eius solam ablutionem in recto: alia ponit et ablationem, et verba ex aequo ad eam rationem pertinere. Quae differentia consurgit ex diverso opinandi modo de fundamento huius relationis, an sit sola ablutio circumstantiata, an simul ablutio et verba. Ceterum iudicarem posteriorem definitionem convenientiorem esse: tum quia datur per genus, et differentiam: Sacramentum enim habet rationem generis; cetera vero denotant Baptismi distinctionem, tam in materia et forma, quam in effectu. ab aliis Sacramentis: tum quia haec maxime convenit definitioni, quam tradit Cathechismus Romanus titulo De Baptismo: Baptismus est Sacramentum regenerationis per aquam in verbo: hoc est, per ablutionem aquae, et invocationem SS. Trinitatis.

Huius autem definitionis particulae constabunt ex dicendis in praesenti Disputatione, et facile per se patent. Primo namque, dicitur Sacramentum ablutionis: licet enim Baptismus secundum primaevam suam institutionem idem significaret ac ablutio, nihilominus apud Scriptores Ecclesiasticos iam obtinuit, ut aliquid praeter ablutionem denotaret; nempe invocationem SS. Trinitatis. Secundo, dicitur ablutio animae a peccato, ut distinguatur a qualibet ablutione rerum corporearum, et ut denotetur praecipuus illius effectus, nempe emaculatio animae ab omni prorsus peccato. Tertio, dicitur ablutio hominis aliqualiter consentientis, hoc est, vel per actum propriae suae voluntatis, qualiter consentire debet adultus baptizandus; vel per actum voluntatis alienae, quemadmodum parvuli censentur consentire per voluntatem eorum, quorum nutu et auctoritate reguntur, quales sunt parentes, aut principes. Ceterae particulae indicant Ministrum illius Sacramenti, qui debet esse distinctus ab ipso baptizando, verba sacramentalia proferre, ablutionem ministrare cum debita intentione.

Ex his sequitur definitionem Baptismatis, quam profert Apostolus ad Ephes. 5. dum appellat Lavacrum aquae in verbo vitae: necnon et illam, quam tradit Magister sententiar. dist. 3. his verbis: Ablutio corporis exterior facta sub praescripta verborum forma; potius esse descriptionem per partes quasi physicas, nempe lavacrum aquae, et verbum vitae, quam definitionem metaphysicam: non secus ac si quis definiret hominem per partes quae physice constituunt dicendo: Homo est corpus, et anima simul unita.

Sequitur etiam definitionem, quam tradit Hugo Victorinus, lib. 2. De Sacramentis, p. 6. cap. 2. his verbis: Baptismus est aqua diluendis criminibus sanctificata per verbum Dei, non esse pariter accuratam; Sacramentum enim est signum sensibile gratiae sanctificantis, ut sanctificans est; aqua autem, quantumvis sanctificata, non est eiusmodi signum: ac proinde illa definitio ei non congruit, nisi forte sumatur in sensu causali; quatenus videlicet aqua confert ad ablutionem externam, quae est signum ablationis interioris animae.

Multo minus probandae sunt definitiones, quas tradunt haeretici, maxime Melancton in Locis Theologicis. anni 1559. ubi Baptismum definit: Signum, quo Deus nobiscum agit, et nos in gratiam recipit. Haec enim definitio convenit omnibus Sacramentis; imo etiam et verbo Dei, quod non est Sacramentum. Repudianda pariter est illa, quam tradit Calvinus, lib. 4. Institutionum, cap. 15. ubi ait: Baptismus signum est initiationis, quo in Ecclesiae cooptamur societatem, ut Christo insiti, inter filios Dei censeamur. Haec enim definitio tantum datur per effectum secundarium; nempe consignationem inter filios Dei, quae fit dumtaxat per gratiam sanctificantem, quae est primarius et praestantior ipsius Baptismi effectus, quo iustificamur et regeneramur in Christo.

Conclusio secunda. — PROBABILIUS EST BAPTISMUM FUISSE INSTITUTUM ANTE CHRISTI PASSIONEM. Haec est communior apud Doctores, eamque tradit Doctor in 4. dist. 3. q. 4. n. 2. ubi ait: « Quando Baptismus primo fuit institutus, dubium est. Non quidem quando Christus baptizabatur a Ioanne, quia ille non fuit Baptismus Christi, idest, in forma Christi, sed in forma Ioannis. Tamen Christus dedicavit tunc aquam tamquam materiam idoneam suo Baptismo, ex contactu suae mundissimae carnis: quia in Legislatore confirmatus est usus aquae, idest, ut ministerium. Nec etiam in illo verbo Ioan. 3. dicto Nicodemo: Nisi quis, etc. quia non est verisimile tam necessarium Sacramentum in conclavi, et coram persona privata institui, quae non debuit esse praeco institutionis illius. Neque etiam differebatur institui usque ad tempus Ascensionis, Matth. ult. nam Discipuli Christi ante Passionem baptizabant Baptismo Christi; Ioan. 3. dicunt Discipuli Ioan. ad ipsum: Rabbi, cui testimonium perhibuisti, ecce ipse baptizat, et omnes veniunt ad eum. Convincitur ergo tempus institutionis fuisse ante illud tempus, quo Discipuli Christi baptizabant, licet praecise hora institutionis non legatur in Evangelio ». Haec Doctor.

Probatur itaque Conclusio ratione, quam assignat Doctor: Christus Dominus una cum suis Discipulis ante suam Passionem baptizavit: sed non baptizavit Baptismate Ioannis: igitur baptizavit Baptismo a se instituto. Maior constat ex Scriptura sacra; nam Io. 3. legimus: Post haec venit Iesus, et Discipuli eius in terram Iudaeam: et illic demorabatur cum illis, et baptizabat. Et infra, Discipuli Ioannis animadvertentes Christum baptizare una cum suis Discipulis: Venerunt ad Ioannem, et dixerunt ei: Rabbi, qui erat tecum trans Iordanem, cui tu testimonium perhibuisti, ecce hic baptizat, et omnes veniunt ad eum. Et cap. 4. Ut ergo norit Iesus, quia audierunt Pharisaei, quod Iesus plures Discipulos facit, et baptizat, quam Ioannes, quamquam Iesus non baptizaret, sed Discipuli eius, reliquit Iudaeam. Minor vero probatur: primo quidem: si Christus baptizasset Baptismo Ioannis, non aemulati vel conquesti fuissent Ioannis Discipuli, quod Iesus baptizaret; Baptismus enim a Christo Domino collatus eis potius fuisset occasio gaudii et gratulationis, quam aemulationis et invidiae, videntes, quod ipse, quem Ioannes dixerat se maiorem, et cuius non erat dignus, ut solveret corrigiam calceamenti, se tamen inter Ioannis Discipulos veluti consignaret, illius Baptismum et ministerium exequendo. Deinde, Christus ibidem dicitur baptizasse per suos Discipulos: sed si Discipuli Christi baptizassent Baptismo Ioannis, aut alio per Christum non instituto, Christus non diceretur per suos Discipulos baptizare, sed potius Ioannes, aut alius ille auctor Baptismi, quem ipsi ministrassent: igitur, etc. Denique, Baptismus Ioannis non conferebat Spiritum sanctum, nec remissionem peccatorum; sed praescribebat dumtaxat poenitentiam ad illam remissionem obtinendam: Baptismus autem, quo Christus baptizabat, utrumque istud beneficium conferebat, ut docet S. Ioan. Baptista, Ioan. 1. his verbis: Ego baptizo in aqua, medius autem vestrum stetit, quem vos nescitis... hic est, qui baptizat in Spiritu sancto. Ubi non tantum loquitur de futuro Christi Baptismate, sed etiam de praesenti, hoc est, brevi tempore instituendo, et conferendo Baptismate a Christo Domino; unde Lucae 3. respondit Ioannes dicens omnibus: Ego quidem aqua baptizo vos; veniet autem fortior me, cuius non sum dignus solvere corrigiam calceamentorum eius, ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igne. Quam utique rationem confirmat et urget S. August. Tract. 5. in Ioan. Dictum est, inquit, de Domino, antequam pateretur: Baptizabat plures, quam Ioannes, quamvis ipse non baptizaret, sed Discipuli eius. Adhuc erat ibi Iudas inter Discipulos, quos baptizavit Iudas, ii non sunt iterum baptizati; quos baptizavit Ioannes, iterum baptizati sunt: quia datus a Iuda Baptismus Christi erat; datus a Ioanne, Ioannis erat. Et Tract. 15. Baptizabat Iesus plures, quam Ioannes, quamquam Iesus non baptizaret, sed Discipuli eius, an utrumque verum est, quia baptizabat, et non baptizabat? Baptizabat enim, quia ipse mundabat; non baptizabat, quia non ipse tingebat: praebebant Discipuli ministerium corporis, praebebat ille adiutorium maiestatis. Sed hoc adiutorium est gratia sanctificans, quam Ioannis Baptisma non conferebat: igitur, etc. — Probatur secundo: quia iuxta legem a Christo Domino praescriptam, Baptismus praesupponitur aliis Sacramentis: est enim Ecclesiae ianua, necnon aditus ad participationem Sacramentorum, et omnium beneficiorum, quae in Ecclesia conferuntur: sed Apostoli ante Christi Passionem incorporati sunt in Ecclesiae membra, et susceperunt aliqua Sacramenta; Christus enim in ultima cena suis Apostolis Eucharistiam exhibuit, et eos inauguravit Ordine Sacerdotali, ut definitur in Concilio Trid. Sess. 22. cap. 1. igitur, etc. Quam utique rationem approbat S. Augustinus, Epist. 163. Quomodo, inquit, poterant Eucharistiam accipere Apostoli nondum baptizati? Quomodo Petro nolenti, ut totum se lavaret Christus respondit: Qui lotus est semel, non oportet eum iterum lavari, sed est mundus totus? At perfecta mundatio non erat in Ioannis Baptismo, sed in Baptismo Christi Domini: igitur, etc.

OBIICIES 1. Sacramentorum novae Legis institutio et efficacia petitur ex ordinatione et mandato Christi: sed Christus tantum mandavit et iussit Apostolis, ut ministrarent Baptismum post suam Resurrectionem, quando videlicet Matth. 28. dixit: Euntes, docete omnes gentes, etc.: igitur, etc. — Nego minorem: praeceptum enim illud non continet primam Baptismi institutionem, sed eius extensionem ad Gentes; ita quod Apostoli, qui antea solum facultatem habebant conferendi Baptismum Christi Iudaeis, tunc deberent illum ministrare omnibus omnino nationibus, quibus erant Evangelium praedicaturi.

OBIICIES 2. Per Baptismum Christi confertur Spiritus Sanctus at hic non fuit datus ante Christi Ascensionem, ut patet his verbis Ioan 7. Nondum Spiritus erat datus, quia Iesus nondum erat glorificatus. Et Act. 1. Christus Dominus post suam Resurrectionem dixit Discipulis: Vos autem baptizabimini Spiritu sancto, non post multos hos dies. — Distinguo minorem: Spiritus sanctus non erat datus absolute, et modo invisibili, nego. Certum enim est ante Christi Passionem Apostolos, et eos omnes, quibus Christus dixit, eis esse remissa peccata, fuisse iustificatos, et consequenter accepisse Spiritum sanctum, idest, gratiam sanctificantem. Nondum erat datus modo visibili, ut factum est in die Pentecostes, concedo: illo enim die rursus baptizati sunt Discipuli Baptismo flaminis, repleti utique omnium charismatum donis; nam, ut ait S. Cyrillus Ierosolymitanus: Ut is, qui aqua mergitur, et baptizatur, undique ab aqua circumdatur, sic illi a Spiritu sancto sunt perfecti: nam, ut ait S. Gregor. Hom. 30. in Evangelia: Spiritus sanctus repentino sonitu super Discipulos venit, mentesque carnalium in sui amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia; quia dum Deum in ignis visione susceperunt, per amorem suaviter arserunt.

OBIICIES 3. Si Christus suum instituisset Baptisma ante Passionem, praecepisset Apostolis, ut illud ministrarent, maxime quando Lucae 9. dedit illis virtutem et potestatem super omnia daemonia, ut languores curarent, et misit illos praedicare regnum Dei, et curare infirmos: at ibi nulla fit mentio de conferendo Baptismate: igitur signum est illud tunc non fuisse institutum. — Respondeo ad minorem, mirum non debere videri, quod ibi mentionem de Baptismate conferendo non fecerit Christus, cum ea facultas Apostolis non esset nova, sed ipsam antea exercuissent.

OBIICIES 4. SS. Patres in secundo Notabili laudatos, maxime vero S. Leonem, qui docere videtur, Sacramentum Baptismatis non fuisse a Christo institutum, nisi post eius Resurrectionem. — Respondeo, illos SS. Patres solum id obiter, et dum aliud agerent, dixisse, ac subinde non mirum, si in re levioris momenti non probetur eorum sententia; maxime quando occurrunt alii SS. Patres contrariam sententiam tuentes; sicuti plures nostrae assertioni adstipulantur cum S. August. Ad S. Leonem dico, ipsum in ea Epistola nihil definiisse, sed tantum doctrinaliter agere cum Episcopis Siciliae, quibus intendit probare Baptismum non esse conferendum in die Epiphaniae, sed differendum usque ad Resurrectionem et Pentecostem.

OBIICIES 5. Causa praecedit effectum: sed Christi Passio est causa Sacramentorum omnium novae Legis; operatur enim in his, et in Baptismo praecipue, quia Rom. 6. Quicumque baptizati sumus in Christo Iesu, in morte ipsius baptizati sumus: igitur illa debuit praecedere Baptismum. — Distinguo minorem: Christi Domini Passio, ut peracta, tantum, nego: ut praevisa, et a Deo ad id acceptata, concedo. Unde neganda est consequentia: Baptismus enim etiam ante Chr. Passionem habebat efficaciam a Christi Passione, quia praefigurabat eam, aliter quam Sacramenta Mosaica; nam haec erant tantum figurae inefficaces; Baptismus erat efficax, quia iustificandi vim habebat a Christo, per cuius virtutem ipsa quoque Passio de facto salutifera fuit. Qualiter autem meritum Passionis Christi potuit vim suam refundere in eos, qui eiusmodi Passionem praecesserunt, explicat Doctor in 3. dist. 19. q. 1. n. 10. ubi scribit, quod meritum Christi providebatur ab aeterno, et ut sic praevisum acceptum fuit, ut aliquid boni conferetur electis, ratione illius antequam exhiberetur, ut scilicet eis, qui praecesserunt exhibitionem Passionis eius, dimitteretur originale, et conferetur gratia. Probat exemplo ex S. Anselmo, lib. 2. Cur Deus homo, c. 16. « Esto, inquit, quod multi offenderunt unum Regem, et pro offensa exulant. Venit unus innocens de sanguine illorum, et promittit facere unum opus pro Rege placitum ei certo die statuto, ut Rex remittat eis offensam, et reconcilietur eis. Rex acceptando servitium promissum remittit offensam, et si aliquis eorum deliquerit, si satisfacere et poenitere voluerit, promittit ei iterum offensam illam dimittere; protestando tamen, quod nullus eorum, qui fuerunt inimici, intrabunt Palatium suum, quousque servitium innocentis impleatur. Sic hic, Passio Christi hominis innocentis ab aeterno praevisa, ut exhibenda in certo tempore, fuit multum accepta Trinitati, et pro ista omnibus credentibus illam exhibendam in tempore remisit offensam, quam contraxerant ex Adam, et quam postea commiserant, si poenitere voluerunt; non tamen acceptavit eam tantum, ut aliquis ingrederetur Palatium suum aeternum, antequam Passio exhiberetur in effectu. Isto modo remisit Patribus offensam in Circumcisione, sicut nobis in Baptismo: sed nullus est ingressus Palatium ante Passionem exhibitam ».

Conclusio tertia. — BAPTISMUS NON FUIT INSTITUTUS DUM CHRISTUS BAPTIZATUS EST IN IORDANE; NEQUE IN COLLOQUIO, QUOD HABUIT CUM NICODEMO IO. 3. SED PAULO POST ELECTIONEM APOSTOLORUM. Ita Doctor, ut constat ex priori Conclusione; cui subscribunt Gabriel, dist. 3. q. unica ar. 3. et Richardus, art. 5. q. 1. dicentes, Christum insinuasse materiam Baptismi, dum baptizatus est in Iordane. et designasse formam in colloquio cum Nicodemo: sed tantum instituisse post electionem, et nominationem Apostolorum.

Quod autem revera Baptismum suum non instituerit dum ipse baptizatus est, patet: quia institutio Sacramentorum est actus Legislatoris: Christus autem dum baptizatus est non gerebat personam Legislatoris, sed potius poenitentis; unde Ecclesia in festo Epiphaniae canit: Hodie in Iordane a Ioanne Christus baptizari voluit, ut salvet nos: hoc est, ut impleret munus poenitentis et satisfacientis pro nobis: quia nempe causam naturae humanae gerens ac sustinens, Baptismum poenitentiae suscipere voluit. Tum quia Sacramentorum novae Legis institutio fieri non debuit ante ipsam novam Legem initiatam: at ipsa potissimum initium duxit per Evangelii praedicationem: prius enim lex promulgari debuit, quam obligaret, et vim aliquam obtineret: igitur cum Christus Dominus dum baptizatus est nondum promulgasset Evangelium, nec consequenter novam Legem fuisset auspicatus, non debet etiam censeri instituisse Baptismum. Tum denique quia eo modo Christus Dominus censendus est instituisse suum Baptisma, quomodo voluit illud applicari et ministrari: sed praecepit Apostolis, ut priusquam Baptismum ministrarent baptizando, instruerent et docerent fidei mysteria: igitur pari ratione prius ipse docuisse videtur, quam Baptismum institueret et ministraret.

Secunda et tertia pars etiam est evidens, nempe quod non instituerit Baptismum in colloquio Nicodemi; quia, ut optime docet Doctor, non est verisimile tam necessarium Sacramentum, et ordinatum pro omnibus omnino hominibus, institutum fuisse ac praeceptum in conclavi, et cum homine privato. Convenientius enim erat, ut illa institutio fieret publice, maxime coram eis, qui eiusmodi Sacramenti propagatores ac ministri esse deberent; institutio Sacramenti debet publica, et respectiva ad Ecclesiam: igitur probabilius apparet, Sacramentum istud dumtaxat institutum fuisse paulo post susceptum Baptismum a Ioanne, et Apostolorum vocationem.

DICES: Plurimi e SS. Patribus constanter asserunt, aquas Baptismi accepisse virtutem sanctificandi, quando Christus baptizatus est a Ioanne in Iordane: ita maxime S. Ambrosius, lib. 2. in Lucam: Baptizatus est Dominus, inquit, non mundari volens, sed mundare aquas, ut ablutae per carnem Christi, quae peccatum non cognovit, Baptismatis ius haberent. Nazianzenus, Oratione 59. Baptizat Ioannes, Iesus accedit, fortasse ut ipsum quoque, a quo baptizatur, sanctitate afficiat. proculdubio autem, ut totum veterem Adam in aqua sepeliat. Hilarius, in Matth. Can. 2. Christus exempli sui auctoritate, salutis humanae Sacramenta consummat, hominem et assumptione sanctificans, et lavacro. Hieronymus, Dialogo contra Luciferianos: Iesus non tam mundatus est in lavacro, quam lavacro suo universas aquas mundavit. August., Serm. 36. qui primus est de Baptismo Christi, ubi dixit Deum ita res Christi disposuisse, ut in eodem anni tempore esset quasi continuata festivitas, subdit: Ut quemadmodum tunc eum miremur incorrupta Matre progenitum, ita et nunc suscipiamus eum pura unda submersum, et gloriemur in utroque facto, quia Filium genuit Mater, et casta est: et quia Christum unda lavit, et sancta est. Non sicut post partum glorificata est Mariae castificatio, ita post Baptismum aquae est purificatio comprobata: nisi quod pene maiori munere quam Maria unda ditata est: illa enim sibi tantum meruit castitatem: ista nobis contulit sanctificationem: illa meruit, ne peccaret: ista ut peccata purgaret: illa propria delicta a se repudiat: ista in se per Dei gratiam aliena condonat: illi est collata virginitas: isti donata fecunditas: illa unum procreavit, et pura est: ista generavit plures, et virgo est: illa praeter Christum nescit alium filium: ista cum Christo mater est populorum. Et postea: Ex quo Salvator in aqua se mersit, ex eo omnium gurgitum tractatus cunctorumque fontium venas ministerio Baptismi consecravit. Et Serm. 37. De Tempore, qui creditur esse B. Maximi, non Augustini: Quod fluentis Iordanis baptizatur Iesus, atque nostro Baptismati consecrantur. Et postea: Baptizatur Iesus, non sibi, sed nobis: Baptizatur, non ut purificetur aquis, sed ut aquas ipse sanctificet: Baptizatur nunc homo, ut novi baptismatis Sacramentum instituat. — Respondeo SS. Patres his omnibus solum significare, non quod Christus Dominus in suscipiendo Baptismate aliquam sanctificativam virtutem indiderit aquis Iordanis, qua fierent capaces producendae gratiae et remissionis peccatorum, ut fit per Baptismum: alioquin in sola Iordanis aqua Baptismus esset conferendus: quippe cum illae dumtaxat ipsam virtutem sanctificandi retinuisset: sed solum significant tunc temporis aquam in Christi Domini Baptismate designatam esse, ut inserviret hominibus sanctificandis per Baptismum. Communis enim loquendi modus SS. Patrum est. aquam destinatam per benedictionem Sacerdotis ad Baptismi Sacramentum sanctificari, et vim sanctificandi combibere: ita enim loquitur S. Clemens. lib. 2. Constitutionum Apostolicarum, cap. 24. et Tertull., lib. De Baptismo, cap. 1. ubi ait: Omnes aquae de pristina originis praerogativa Sacramentum sanctificationis consequuntur invocato Deo: supervenit enim statim Spiritus de caelis, et aquis superest, sanctificans eas de semetipso, et ita sanctificatae vim sanctificandi combibunt, etc. Cyprianus. Epist. 70. Oportet ergo mundari et sanctificari aquam prius a Sacerdote, ut possit Baptismo suo peccata hominis, qui baptizatur, abluere. Haec tamen non sic veniunt accipienda, quasi aqua sic benedicta per suum contactum habeat vim sanctificandi, sed quod ordinetur ac destinetur ut materia apta ad Sacramenti confectionem. Idem, proportione servata, dicendum est de aqua Iordanis. — Figuratum ergo fuit mystice Sacramentum Baptismi in Baptismo Christi Domini a Ioanne in Iordane suscepto, tam quoad formam, quam quoad materiam; utraque designata fuit de facto. Forma quidem ex manifestatione trium divinarum personarum; Pater enim seipsum manifestavit voce: Spiritus sanctus in figura columbae: Filius autem in assumpta humanitate. Materia similiter, quia ex contactu carnis Christi aqua sanctificata est et designata, ut fieret materia Sacramenti. Haec autem sanctificatio aquae recte dicitur dedisse ius mundandi a peccatis; non quod tunc fieret institutio Sacramenti, sed quod fuerit illius delineatio et designatio.

Conclusio quarta. — BAPTISMUS FUIT UTILIS ET SUFFICIENS PRO EXPIANDO PECCATO ORIGINALI ANTE CHRISTI DOMINI PASSIONEM. Haec est Doct. contra S. Thom. qui. 3. p. quaest. 66. art. 2. distinguit duo tempora Baptismi: primum, quo fuit dumtaxat sub consilio, nempe ab eius institutione usque ad mortem Christi: secundum, vero tempus, in quo Baptismus fuit sub praecepto, videlicet statim a morte Christi. Tria pariter tempora statuit Circumcisionis: primum, usque ad mortem Christi, quando videlicet Circumcisione fuit non solum sub consilio, sed etiam sub praecepto; quia nondum abrogata fuerat Lex Mosaica: secundum tempus fuit a Christi morte usque ad solemnem promulgationem Legis Evangelicae, quae facta est in die Pentecostes, quo tempore intermedio dicit licitam fuisse Circumcisionem, sed inutilem; quia omnis eius virtus, sicut et aliorum Sacramentorum Legis veteris, vigere desierat in Christi Domini morte: tertium denique tempus statuit ab ipsa solemni Evangelii praedicatione, postquam Circumcisio non solum inutilis, sed etiam prorsus erat illicita et mortifera.

Docet itaque Doctor primo, Baptismum statim ab eius institutione fuisse sufficiens remedium ad salutem pro parvulis: Si enim, inquit, unum praeceptum impositum totaliter revocat aliud, consilium, seu monitio de uno, facit aliud non necessarium: quia cuius actus praeceptum est alterius prohibitio, eius actus consilium est licentia de non observando reliquum: ergo si praeceptum de Baptismo erat prohibitio Circumcisionis, quantum ad fructum, etiam consilium de Baptismo reddebat Circumcisionem non necessariam. Hoc est, praeceptum impositum de suscipiendo Baptismate evacuat Circumcisionem quantum ad fructum et obligationem: igitur consilium de Baptismo etiam removet obligationem Circumcisionis. Antecedens admittitur ab omnibus. Consequentiam vero probat Doctor ratione morali petita ex natura legis, et praecepti; quia quoties una lex abrogat aliam legem de aliquo, etiam consilium de altero faciendo, quam quod lex praecipit, tollit illius legis obligationem; ac subinde consilium de suscipiendo Baptismate, quod vim obtinuit ab illius institutione, evacuavit obligationem Legis Circumcisionis; unde optime colligit Doctor n. 8. quod si ante passionem aliquis Iudaeus, ad praedicationem Christi, vel Petri parvulum suum baptizasset, et non circumcidisset, si parvulus fuisset mortuus, salvatus fuisset; quia recepisset gratiam in Baptismo: a prima enim institutione Baptismus contulit gratiam.

REPONUNT ADVERSARII, rationem Doctoris tantum vigere, quando duo actus (quorum unus fieri debet ex praecepto, ratione legis id ordinantis; alter vero fieri potest ex consilio ratione Principis id suadentis) sunt talis naturae, ut non possint simul subsistere: quemadmodum consilium de servanda virginitate tollit praeceptum de Matrimonio ineundo; quia Virginitas et Matrimonium consummatum simul stare non possunt. Secus autem est de Circumcisione et Baptismo; quia utrumque simul subsistere potest; nam ante mortem Christi fatetur Doctor tam Circumcisionem, quam Baptismum fuisse proficuum: igitur eorum actus non repugnabant, et consequenter consilium de suscipiendo Baptismate non removebat obligationem Circumcisionis. — Contra: non magis praeceptum de suscipiendo Baptismate inducit repugnantiam inter actus, quam consilium de eodem: sed fatentur omnes praeceptum de suscipiendo Baptismo sustulisse omnem obligationem Circumcisionis, quae vigere desiit ab eo tempore quo Baptismus fuit praeceptus: ergo idem dicendum de consilio. Probatur maior: quia praeceptum de Baptismo suscipiendo per se non infert repugnantiam ullam cum praecepto Circumcisionis: neque enim in se formaliter aut virtualiter continet illius revocationem; potuit enim utrumque praeceptum simul vigere, si nempe Deus statuisset, ut Christiani adhuc post susceptum Baptismum tenerentur ex praecepto ad suscipiendam Circumcisionem: igitur Baptismi praeceptum non aliunde habet vim removendi obligationem Circumcisionis, quam ex Christi Domini Legislatoris voluntate, qua nempe decrevit Baptismum succedere circumcisioni, quatenus Baptismus est professio Legis novae, et ianua Ecclesiae, in qua veritate illucescente, evanescere debebant umbrae figurarum Legis veteris; sed id pariter sequitur ex voluntate Christi Baptismum instituentis, ac ministrantis, ac eius susceptionem consulentis, tamquam aditum et transitum ad Legem novam inchoandam: igitur qua ratione praeceptum Baptismi removet obligationem Circumcisionis, eadem consilium de suscipiendo Baptismo pariter obligationem illam revocabat.

Confirmatur: qui vovit ingressum alicuius Religionis laxioris, voto ac obligationi tacit satis, ingrediendo Religionem aliquam strictiorem et perfectiorem: ergo a simili Iudaei, qui tenebantur ad servandam Legem divinam ex praecepto, ipsi satisfaciebant profitendo fidem Evangelii, ac recipiendo media ordinata a Christo ad salutem. Consequentia patet: tum quia Lex Evangelica continet explicite et perfecte quidquid adumbratum erat in veteri, eaque est longe perfectior: tum quia Iudaei tenebantur recipere Christum promissum, et eius doctrinam, ac legem sectari: nam, ut ait Ioan. 15. Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, etc. igitur peccatum habuerunt, non recipiendo Christum, et doctrinam eius sectando: tum denique, quia quae Christus Dominus docuit et instituit erant Legis veteris complementum: ac proinde Baptismus erat adimpletio Circumcisionis: quemadmodum igitur, qui finem obtinet, non indiget amplius mediis conducentibus ab ipsius assecutionem, et consequenter qui receperat Baptismum non egebat amplius Circumcisione.

DICES: Lex Mosaica viguit saltem usque ad Christi Domini Passionem, ut constat ex variis Scripturae locis: nam Christus Dominus dum viveret, dixit Matth. 5. Non veni legem solvere, sed adimplere: unde Matth. 23. dicebat: Super Cathedram Moysis sederunt Scribe, et Pharisaei..... quaecumque dixerint vobis, facite. Unde Apostolus ad Heb. 8. et 9. dicit vetus Testamentum consummatum fuisse in morte Christi: igitur omnia Legis veteris praecepta, ac proinde etiam praeceptum Circumcisionis viguit usque ad Christi Passionem, et consequenter Baptismus tunc temporis non erat medium sufficiens ad salutem. Deinde Doctor Subtilis in Reportatis dist. 3. q. 1. 5. n. 2. ait: Dupliciter fuit promulgatio facta Baptismi; uno modo per modum consilii, Christo veniente in carne, sed non per modum praecepti; alio modo per modum praecepti. Primo modo non fuit necessarium recipere Baptismum: quia tunc imponebatur necessario Iudaeis Circumcisio usque ad Passionem Christi, et observatio Legis Mosaicae, quod probant aliqui, quia Christus ante Passionem suam comedit Agnum Paschalem, quod non fecisset, nisi necesse fuisset Iudaeos adhuc servare Legem Mosaicam. Patet igitur, quod ita est. — Distinguo antecedens: Lex Mosaica viguit usque ad Christi Passionem in eis, quorum oppositum non consulebatur, concedo: secus, nego. Non enim necesse est, quod lex maneat quoad omnia et singula eius praecepta, ad hoc ut ipsa vigere et perseverare dicatur: potest enim fieri derogatio in aliquibus eius praeceptis, quando contrarium suadetur a Principe, quemadmodum Christus suasit receptionem Baptismi ante suam Passionem. Unde Lex vetus non omnimode consummata fuit in morte Christi: tamdiu namque viguit, donec promulgata fuit publice Lex nova, ut statim dicemus: ac proinde tantum desiisse dicenda est in morte Christi, quantum ad vaticinia Prophetarum, quae eiusmodi Passionem praenuntiabant; necnon et quantum ad sacrificia et Sacramenta, quorum omnis virtus evacuata est per Christi mortem. — Ad Doctorem dico, ipsum illis verbis tantum significare quod Circumcisio-necessaria fuerit Iudaeis usque ad Passionem Christi necessitate praecepti, quia adhuc vigebat praeceptum de illa-suscipienda respectu Iudaeorum, qui Baptismum non susceperant; non autem censet eam fuisse necessariam necessitate medii, ita ut qui baptizatus fuerat, teneretur adhuc circumcidi, quia, ut dixit supra, Baptismus tunc erat medium sufficiens ad salutem. Non est igitur contradictio, quod Circumcisio ut medium necessarium evacuata fuerit a tempore institutionis Baptismi, et quod simul perseveraverit esse necessaria necessitate praecepti adultis et parvulis in signum professionis Legis Mosaicae, quae nondum omnino vigere desierat. — Quod autem nil aliud voluerit Doctor, apparet ex his quae subiicit n. 1. in 1. d. 3. ubi post verba a nobis supra laudata n. 7. statim sibi obiiciens, quod equidem dici posset quod Baptismus fuisset quidem sufficiens parvulo, sed pater peccasset eum non circumcidendo: sic respondet: Contra, quia ante octavum diem potuit baptizare parvulum, et ex quo ille habuit iam remedium contra originale, et hoc credidit pater (nam credidit Baptismum efficacem ad hoc), tunc videtur, quod non tenebatur necessario providere parvulo de alio remedio, scilicet contra originale. Ubi non excusat patrem a peccato, si octavo die non adhibuit Circumcisionem praeceptam a Lege in signum foederis, sed vel ab omni delicto, si infans mortuus fuerit intra octavum diem: vel a solo peccato contra pietatem, quae patrem obligat ad providendum filiis de remedio contra peccatum originale, quodcumque illud sit. Quod eisdem fere verbis explicat et inculcat in Reportatis loco iam cit. n. 7. Si Iudaeus, inquit, fuisset baptizatus, et postea baptizasset filium suum postea genitum, et ille puer fuisset mortuus ante Passionem Christi, certum est, quod fuisset salvatus, quia eiusdem efficaciae fuit Baptismus tunc, sicuti nunc: igitur non fuit necesse istum puerum circumcidere. supple ut salvaretur, et eximeretur a transgressione Legis, quae praecipiebat octava die circumcidere.

Conclusio ultima. — BAPTISMUS NON FUIT NECESSARIUS NECESSITATE PRAECEPTI STATIM POST CHRISTI DOMINI MORTEM, SED TANTUM POST SUFFICIENTEM EVANGELII PRAEDICATIONEM, RESPECTIVE TUM AD IUDAEOS, TUM AD GENTILES. Ita Doctor loco supra laud. n. 11. ubi ait: « Dico quod in Baptismo non est distinguere, nisi duo tempora, scilicet tempus quo erat sub consilio, et tempus quo erat sub praecepto. Et primum duravit a principio, ex quo praedicabatur Evangelium, vel Baptismus per Christum, vel per Apostolos, usque ad praedicationem solemnem et authenticam eiusdem post Ascensionem Christi: ita quod primum tempus nullam habet differentiam per mortem Christi, nec post eam, ex hoc solo, quod aliter cucurrit Baptismus post, quam ante. Secundum autem tempus, ut credo, incipit in die Pentecostes, in Ierusalem, quia usque ad illum diem Apostoli non praedicaverant publice, iuxta illud verbum Christi, Lucae 24. Vos autem sedete in civitate, donec induamini virtute ex alto. Sed in die Pentecostes misso Spiritu sancto solemniter praedicaverunt, et apposita sunt illo die circiter tria millia, et baptizati sunt. Actor. 2. Inde autem ad alias civitates, secundum ordinem, cuilibet loco vel Genti erat tempus secundum, quando ibi publice et solemniter praedicabatur Lex Evangelica; ita quod tempus non incepit simul apud quoscumque: Sed de Sion exibat lex, et verbum Domini de Ierusalem, iuxta Prophetiam Isaiae, et quibusdam incepit tempus ad mensem post Pentecostem, et aliquibus ad annum, aliquibus ad decem annos, et sic deinceps, sicut eis praedicabatur.»

Sed quantum ad Circumcisionem, distinguo quatuor tempora: pro primo, erat necessaria: pro secundo utilis, non necessaria: pro tertio nec utilis, nec necessaria, tamen licita: pro quarto omnino illicita et mortifera. — Primum tempus Circumcisionis praecessit utrumque tempus Baptismi. — Secundum tempus Circumcisionis comitabatur primum tempus Baptismi, nam, sicut argutum fuit prius, ex quo primo consulebatur Baptismus, non fuit Circumcisio necessaria volenti baptizari; sed tunc cucurrit utrumque sub disiunctione, ut Iudaeus eligeret quodcumque vellet. Licuit enim, et profuit sibi circumcidi si voluit (nec enim fuit tunc revocata, quantum ad utile, nec quantum ad licitum): licuit etiam sibi, imo laudabile fuit baptizari. Et hoc etiam congruum fuit, quod in tempore intermedio, inter duas leges, quando non subito prima tollitur, nec secunda imponitur; illo, inquam, tempore simul currant ambae sub disiunctione. — Tertium autem tempus Circumcisionis cucurrit cum secundo tempore Baptismi, et hoc quantum ad Iudaeos, usque ad illud tempus Pauli, de quo argutum est prius; imo verisimile est, quod bene ultra, quia tempore purificationis Pauli videbantur Fratres in Ierosolymis approbare observantiam legis, et de ea consulere Paulo.

Sed quantum ad Gentiles conversos ad fidem, secundum tempus Baptismi, et quartum Circumcisionis simul concurrerunt, saltem post quatuordecim annos a Passione Christi, vel circiter; quando scilicet Paulus ascendit Ierosolymam ad Seniores, super illa quaestione consulens, de qua habetur Actuum cap. 15. ubi primo allegat Petrus factum Concilii, de quo habetur Actuum 10. Et deinde Iacobus tamquam Episcopus in Ierosolymis profert sententiam, secundum Magistrum sententiarum, dicens: Ego iudico non inquietari eos, qui ex Gentibus convertuntur ad Deum; sed scribere ad eos, ut abstineant se a contaminationibus, etc. et de illis quatuor, duo, scilicet abstinere ab idolothyis, et fornicatione, sunt necessaria. Ita Doctor. Ubi adverte haec posteriora verba scripsisse solum iuxta mentem historici; nam ipsi Concilio praefuit S. Petrus; quod sentit etiam Doctor; siquidem infra num. 15. dicit nuntios a Iacobo missos fuisse Petro subditos.

REPONUNT ADVERSARII 1. Legem divinam non exigere promulgationem sui, ut habeat vim obligandi. — Verum, contrarium aperte docuimus in Tract. De Legibus, et validissimis rationibus probavimus omnem legem, etiam divinam, necessario promulgari debere: quia lex divina non potest obligare ad impossibile; obligaret autem, si inferret necessitatem observandi ea, quae sunt incognita, nec sufficienter manifestata: igitur, etc.

REPONUNT 2. Legem veterem expirasse in morte Christi, ut etiam nos docuimus in Tract. De Legibus, agendo de Lege Mosaica: igitur Lex nova debuit inferre obligationem, maxime respectu Baptismi, qui est aditus ad Legem Evangelii. — Verum, respondeo negando consequentiam: quia nullus aliter tenetur ad Legem servandam nunc, quam antea, nisi quia Lex est aliter promulgata: sed Baptismus non fuit aliter promulgatus sub praecepto post mortem Christi usque ad diem Pentecostes, quam fuerat ante Passionem: igitur tunc erat dumtaxat sub consilio, quemadmodum et ante Christi mortem. Confirmatur, quia non prius vigere debuit obligatio Baptismi suscipiendi, et amplectendae novae Legis, maxime respective ad Iudaeos, antequam eis constaret revocatam fuisse Legem Mosaicam, ad quam servandam tenebantur: sed illa revocatio dumtaxat facta est per solemnem illam novae Legis promulgationem in die Pentecostes: igitur ante illud tempus non vigebat adhuc obligatio novae Legis. Minor constat, quia sicut promulgatio Legis se habet ad communitatem, ita et revocatio Legis prioris per subsequentem Legem: igitur, sicut promulgatio Legis Mosaicae fuit publica, ita debuit esse solemnis et publica illius revocatio. Maiorem vero probat Doctor n. 9. quia Iudaei tenebantur servare Legem Circumcisionis, donec eis innotesceret eam esse prorsus inutilem et vanam, nec amplius necessariam sibi ad salutem: hoc autem constare debuit per publicam revocationem illius obligationis, qua constaret Iudaeis Legem Circumcisionis non amplius vigere: igitur, etc.

DICES: Christus Dominus moriendo dixit: Consummatum est. Ioan. 19. quibus significare voluit, consummatam esse et prorsus abrogatam omnem Legem veterem. Quod utique confirmatur per Apostolum, ad Rom. 7. ubi ait: Haec, Fratres mei, et vos mortificati estis legi per corpus Christi: ubi intelligendus est de corpore Christi crucifixo. — Respondet Doctor ad primum n. 18. illis verbis, Christum Dominum dumtaxat significare voluisse, vel quod consummata essent, quae praenuntiata erant de sua passione, sicut consummanda praedixit, Lucae 18. dicens: Ecce ascendimus Ierosolymam, et consummabuntur omnia, quae scripta sunt per Prophetas de Filio hominis: vel, inquit Doctor, si illud referatur ad antiquam Legem, sic debet intelligi, quod Lex Mosaica consummata fuerit et abrogata in sua causa: nam mors Christi Domini causa erat confirmationis Legis Evangelicae: sed illa non fuit confirmata tamquam necessaria ad observandum ante praedicationem eius publicam, quae non incepit in Passione, sed in Pentecoste; tempore enim intermedio Discipuli sederunt in Cenaculo, nemini solemniter vel publice praedicantes. Ad Apostolum dico, cum sic esse intelligendum, quod nempe mortificati sumus Legi per corpus Christi; quia Lex extincta est in sua causa per Christi Domini crucifixionem: siquidem mors Christi Domini fuit confirmatio Legis Evangelicae, et consequenter extinctionis et revocationis Legis Mosaicae. Nec obstat, quod ibidem Apostolus utatur exemplo mulieris, quae per mortem viri sui solvitur ab eius Lege: quia Apostolus ibi non comparat mortem Christi cum morte viri, et ideo non dixit: mortificati estis Legi in morte, aut corpore Christi, sed per corpus Christi: hoc est, per mortem et crucifixionem, quae causa fuit, cur Mosaica Lex obligare desineret.