Scotus Academicus, Tomus decimus: De Baptismo, De Poenitentia, De Extrema Unctione

NOTANDUM 1. Ad finem supernaturalem consequendum, aliquod medium dici posse necessarium duobus modis: primo quidem necessitate praecepti, quando videlicet aliquid est faciendum, vel habendum in ordine ad consecutionem alicuius finis, non quod finis ille nequeat haberi sine eiusmodi re praecepta, sed quia res illa praecipitur fieri, ut finis obtineatur: ita quod illius contemptus esset peccatum, ratione cuius finis non posset obtineri. Altera vero est necessitas medii, quando scilicet aliquid ita ordinatur ad consecutionem alicuius finis, ut eo non posito, finis non possit obtineri. Ceterum inter utramque illam necessitatem haec intercedit differentia; quod posterior nullam admittat excusationem; prior vero excusationem patiatur, puta quando praeceptum invincibiliter ignoratur, vel non potest executioni demandari propter aliquam causam legitimam. Quaerimus itaque an hoc utroque modo Baptismus sit necessario habendus ab omnibus omnino hominibus, tam parvulis quam adultis, ut beatitudinem aeternam obtinere possint.

NOTANDUM 2. Quod etsi omnes fateantur Baptismum suppleri posse tam in parvulis quam in adultis per Baptismum sanguinis, seu per martyrium reipsa toleratum; attamen non levis inter Catholicos et Haereticos movetur controversia de necessitate Baptismi respectu parvulorum, ubi non adest occasio subeundi martyrii: quidam enim haeretici negant absolute infantes esse capaces suscipiendi Baptismatis ante usum rationis, et ideirco Anabaptistae solito vocantur. Nonnulli, ut Beza in Quaestionibus de Sacramentis, q. 121. et Hunnius Lutheranus opusculo De Sacramentis, cap. 11. negant infantes Iudaeorum, Mahumetanorum, et Gentilium esse capaces Sacramenti Baptismi, quandiu sunt in infantia. Calvinus autem in suo Commentario ad illa verba capitis terti S. Ioannis: Nisi quis renatus fuerit ex aqua, et Spiritu sancto, etc. negat Baptismum esse omnibus necessarium necessitate medii, tam parvulis quam adultis, maxime vero respective ad parvulos parentum fidelium, quos vult esse iustificatos et adoptatos a Deo antequam etiam nascantur; ait enim lib. 4. Instit., cap. 15. n. 20. Infantes nostros, antequam nascantur, se adoptare in suos pronuntiat Deus, cum se nobis in Deum fore promittit, seminique nostro post nos: hoc verbo continetur eorum salus.... Quantum damni invexerit dogma illud male expositum, Baptisma esse de necessitate salutis, pauci animadverterunt; ideoque minus sibi cavent; nam ubi invaluit opinio, perditos esse omnes, quibus aqua tingi non contigit, nostra conditio deterior est, quam veteris populi, quasi restrictior esset Dei gratia, quam sub Lege: remisse enim Christus censebitur, non ad implendas promissiones, sed abolendas: quando promissio, quae tunc ante octavum diem saluti conferendae per se erat satis efficax, nunc absque signi adminiculo rata non esset.

NOTANDUM 3. Necessitatem Baptismi, maxime respectu infantium, posse intelligi tribus modis: primo quidem de absoluta et extraordinaria Dei potentia, quasi Deus non posset aliter parvulos, quam per Baptismum salvare. De hoc autem sensu nulla est inter Theologos difficultas; omnes enim conveniunt Deum posse eos, vel alio remedio, vel ex mero suae misericordiae beneplacito mundare ab originali, et ad aeternam beatitudinem promovere. Secundus modus intelligitur de lege communi et ordinaria, utrum videlicet parvulis, quibus non potest ministrari Baptismus, non possit altero medio subveniri, videlicet per remedium Legis naturae, respective ad infantes Gentilium, vel Circumvisionis, per ordinem ad infantes Iudaeorum, vel orationis, voti, aut alicuius pii operis parentum fidelium, quibus servari possent eorum parvuli, dum Baptismus aquae non potest eis adhiberi. Tertius denique modus intelligi potest de aliqua Lege speciali, utrum videlicet ex aliquo singulari privilegio Dei, infantes aliqui interdum salventur sine Baptismo aquae realiter suscepto, Deo supplente eius defectum propter orationes et vota parentum, qui non possent Baptismum suis parvulis procurare.

Hic itaque tria maxime occurrunt determinanda: primum, quod omnibus omnino hominibus, tam adultis quam parvulis. Baptismus sit necessarius necessitate medii, in re vel in voto: secundum, quod parvuli tam fidelium quam infidelium sint capaces suscipiendi Baptismum: tertium, quod non possit ipsis parvulis altero medio, et remedio nunc subveniri.

Conclusio prima. — BAPTISMUS EST NECESSARIUS NECESSITATE MEDII OMNIBUS HOMINIBUS, TAM ADULTIS QUAM PARVULIS. Haec est de fide determinata in Conciliis Milevitano et Carthaginensi, ut constat ex S. Augustino, Epist. 90. et 92. et ex Tridentino, Sess. 7. Can. 5. Si quis dixerit, Baptismum liberum esse, hoc est, non necessarium ad salutem, anathema sit.

Colligitur autem huius Conclusionis veritas ex illis verbis Christi Domini, Ioan. 3. Nisi quis renatus fuerit ex aqua, etc. Quibus verbis Christus Dominus significat, post promulgatam Legem neminem posse salutem aeternam consequi, nisi fuerit aqua Baptismi renatus. Quam utique veritatem aperte docuit Tertullianus, lib. De Baptismo, c. 12. ubi ait: Praescribitur, nemini sine Baptismo competere salutem, ex illa maxime pronuntiatione Domini, qui ait: nisi natus ex aqua quis erit, non habet vitam. Unde cap. sequenti loquens de iis, qui asserebant fidem sufficere ad salutem, Hic ergo, inquit, scelestissimi illi provocant quaestiones, adeo dicunt: Baptismus non est necessarius, quibus fides satis est; nam et Abraham nullius aquae, nisi fidei Sacramento Deo placuit. Respondet: Fuerit salus retro per fidem nudam ante Domini Passionem, et Resurrectionem: at ubi fides aucta est credendi in Nativitatem, Passionem, Resurrectionemque eius, addita est amplatio Sacramento, obsignatio Baptismi, vestimentum quodammodo fidei, quae retro erat nuda. Quibus verbis Tertullianus non obscure convellit impiam illam Calvinistarum assertionem, qua contendunt hominem per fidem posse iustificari, etiam sine Baptismo.

Eamdem veritatem ex eodem Christi Domini oraculo elicit S. Ambrosius, lib 2. De Abraham, c. 11. ubi proferens praefata verba S. Ioannis: Nisi quis renatus, etc. ait: Utique nullum excipit, non infantem, non aliqua praeventum necessitate. Ipsi subscribunt ceteri SS. Patres. S. Hieronymus, Dialogo contra Pelagianos: Gregor. Nazianz., Orat. in sanctum Baptisma: Basilius, Exhortatione ad Baptismum: sed maxime Epist. 28. ad S. Hieronymum, ubi scribit: Quisquis dixerit, quod in Christo vivificabuntur etiam parvuli, qui sine Sacramenti eius participatione de vita exeunt, hic profecto, et contra Apostolicam praedicationem venit, et totam condemnat Ecclesiam: ubi propterea cum baptizandis parvulis festinatur, et curritur, sine dubio creditur aliter eos in Christo vivificari non posse. Et lib. 3. De Origine Animae, c. 9. Noli credere, noli dicere, noli docere, infantes, antequam baptizentur, morte praeventos pervenire posse ad originalium indulgentiam delictorum, si vis esse Catholicus.

Hanc autem veritatem ita apertam agnoverunt Pelagiani, ut licet negarent Baptismum necessarium ad delendum originale peccatum, quod utique non admittebant, illius tamen summam necessitatem ad consecutionem regni caelestis constanter propugnarent, ut pluribi testatur S. August. maxime lib. 1. Operis imperfecti contra Iulianum, c. 53. ubi refert verba Iuliani ita scribentis: Nos igitur in tantum gratiam Baptismatis omnibus utilem confitemur, ut cunctos, qui illam non necessariam etiam parvulis putant, aeterno feriamus anathemate. Unde idem S. August. Ser. 14. De Verbis Apostoli, cum dixisset c. 7. Pelagianum alloquens: Quia parvulus non baptizatus non intrat in regnum caelorum, et tu dicis, et ego. Illi igitur communi adversario, qui dicit non Baptizatum parvulum intratum in regnum caelorum, resistamus ambo, et adversus eius insidiosissima iacula scutum fidei proferamus. Subdit cap. sequenti: Ecce simul dicamus huic homini, Christianus es? Christianus, inquit, Audi Evangelium, qui vis, non baptizatos parvulos mittere in regnum caelorum. audi Evangelium: nisi quis renatus fuerit ex aqua, et Spiritu sancto, non intrabit in regnum Dei; Domini sententia est: huic non resistit, nisi non Christianus.

REPONIT DANIELUS CALVINISTA ad c. 4. Bellarmini de Baptismo, ex hoc S. Ioannis oraculo non colligi Baptismum aquae esse absolute necessarium; quia, inquit, haec particula (et) debet sumi pro disiunctivis (aut, vel) quasi sensus Christi Domini sit ille: nisi quis renatus fuerit ex aqua, vel Spiritu sancto, salvus non erit; ita quod duplex sit medium salutis: unum regenerationis per aquam Baptismi, alterum regenerationis per gratiam Spiritus sancti. — Contra primo, omnes SS. Patres accipiunt particulam et non disiunctive, sed copulative, ut videre est apud S. Cyprian. Epist. 72. et 73. S. Ambrosium, lib. De Spiritu sancto, c. 11. S. Augustinum, Tract. 11. In Ioannem: ita ut aqua, et Spiritus sanctus requirantur ad regenerationem spiritualem. Secundo, si vera esset haec Calvinistarum responsio, sequeretur quod posset fieri regeneratio spiritualis per solam applicationem aquae elementaris, cum exclusione Spiritus sancti; nam ubi duo praecipiuntur, et dicuntur necessaria solummodo sub disiunctione, sufficit quod alterutrum adhibeatur ad consecutionem illius, ad quod ordinatur et praecipitur: neque est necesse simul utrumque collective facere; haec enim est natura et conditio praecepti disiunctive facti, ut alterutra ex rebus praeceptis adhibita, fiat satis eiusmodi praecepto, ut patet per inductionem in omni lege disiunctiva: igitur si in verbis Christi particula et disiunctive sit accipienda, consequens erit, quod quemadmodum iuxta Calvinistas, spiritualis regeneratio ibi assignata per hunc terminum, Spiritu sancto, est sufficiens, seclusa ablatione exteriori, etiam in voto et affectu: pari ratione sola exterior ablutio, excluso etiam Spiritu sancto, erit sufficiens ad regenerationem spiritualem, et consecutionem beatitudinis, quo nihil absurdius excogitari potest. Tertio denique, si Baptismus non sit absolute necessarius parvulis ad consequendam aeternam salutem, maxime quia, ut supra diximus ex Calvino in tertio Notabili, fidelium parvuli inseruntur in Christo virtute suae propagationis a parentibus fidelibus: at hoc aperte falsum esse constat, non solum auctoritate SS. Patrum, qui, ut mox diximus, absolute pronuntiant, Baptismum omnibus parvulis esse necessarium ad salutem, sed etiam ratione. Vel enim illa spiritualis generatio fit immediate a Deo sine ullo Sacramenti adminiculo intuitu fidei parentum; vel intuitu foederis, quod Deus pepigerat cum Abrahamo, eiusque posteritate, his verbis Genes. 17. Statuam pactum meum inter me, et te, et inter semen tuum post te in generationibus suis, foedere sempiterno. Cui utique pacto succedunt fideles in nova Lege, ut indicat Apostolus ad Rom. 4. ad Galat. 3. dicens: Eos, qui ex fide sunt, esse filios Abrahae, et eos tantum esse benedicendos cum fideli Abraham. Sed neutrum dici potest: Non quidem primum, quia ipsimet Calvinistae cum Beza, quaest. 126. de Sacramentis, id aperte negant; docet enim Beza, regenerationem illam fieri dumtaxat interveniente fide piorum parentum, virtute cuius pietatis fit, ut nati vel nascituri infantes censeantur in foedere. Non etiam secundum, quia iuxta Calvinistas falsum est, eos omnes, qui sunt prognati ex parentibus fidelibus etiam sanctissimis, pertinere ad istud foedus, ut expresse tradit Beza, ibidem quaest. 123. Quod utique confirmat exemplo Esau, necnon et quotidiana experientia. Ergo fateantur, necesse est, falsum esse, eo ipso quo infantes nascuntur ex parentibus fidelibus, illos esse sanctos, nec indigere Baptismo aquae, ut regenerentur in Christo. — Confirmatur, quia si ratio formalis illius sanctificationis infantium esset petenda ex eo, quod sint prognati ex fidelibus parentibus, consequens esset, quod talis insitio in foedus Christi Domini, et sanctitas ei correspondens, deberet reperiri in omnibus infantibus, qui nascuntur ex parentibus fidelibus; quod cum Calvinistae non admittant, nec etiam debent aliud admittere. — Neque eis quidpiam suffragatur praefatus textus Genesis: quantumvis enim intelligatur de semine spirituali Abrahae, non esset inde consequens, parvulos fidelium sanctificari posse absque Baptismo: imo contrarium potius inde sequitur; quemadmodum enim in Mosaica Lege nemo censebatur spirituale semen Abrahae absque Circumcisione, aut alio remedio, quo elueretur originale peccatum; sic in Lege Evangelica nullus reputari debet de semine Abrahae, quin mundatus fuerit ab eodem peccato per Baptismum: Insuper sicut non obstante propagatione a parentibus fidelibus, necessario parvuli Iudaeorum erant circumcidendi, et nunc sunt necessario baptizandi.

OBIICIUNT 1. Illud Christi Domini Matth. 19. Sinite parvulos venire ad me, talium enim est regnum caelorum: ergo, inquiunt, sine Baptismo pueri possunt salvari. — Nego consequentiam: siquidem Christus Dominus ibi loquebatur de parvulis Iudaeorum, ac aliorum fidelium, qui iustificati erant per Sacramentum Circumcisionis, aut remedium Legis naturae. Deinde, haec Christus Dominus protulit, ut significaret parvulos illos ratione aetatis nihil habere malitiae actualis, quod eos excludat a regno caelorum, sicut habent adulti, quibus parvulos illos opponit. Vel dico cum S. Augustino, lib. 1. De Peccatorum meritis, cap. 19. quod parvulorum vitam laudaverit Dominus, dicens talium esse regnum caelorum, cum verax sit ille intellectus, quod humilitatis similitudinem in parva aetate posuerit.

OBIICIUNT 2. Illud S. Pauli 1. ad Cor. 7. ubi parvulos a fidelibus genitos vocat sanctos, dicens: Sanctificatus est vir infidelis per mulierem fidelem, et sanctificata est mulier infidelis per virum fidelem, alioquin filii vestri immundi essent, nunc autem sancti sunt: igitur parvulis ex fidelibus natis Baptismus non est necessarius. — Nego consequentiam; primo, quia Apostolus non dicit eos filios esse ex utero. Vel ab utero matris sanctos, quod tamen haeretici praetendunt. Contrarium enim apparet ex eodem Apostolo, dicit enim ad Romanos 9. de Iacob et Esau, licet oriundis ex parentibus fidelibus et sanctis: Cum nondum nati fuissent, aut aliquid boni personalis egissent, aut mali ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei: Quia maior serviet minori, sicut scriptum est: Iacob dilexi, Esau autem odio habui. Quaerit autem S. Augustinus, Epist. 105. Quid oderat in Esau antequam fecisset aliquid mali, nisi originale peccatum? Et lib. 1. ad Simplicianum, qu. 2. Non odit Deus Esau hominem, sed odit Deus Esau peccatorem. — Insuper idem Apostolus ad Ephes. 2. de seipso testatur: Eramus et nos natura filii irae, sicut et ceteri: revera tamen ipse natus erat ex parentibus fidelibus, ut ipse significat ad Galat. 1. his verbis: Proficiebam in Iudaismo supra multos coetaneos meos in genere meo, abundantius emulator existens paternarum mearum traditionum. — Denique qua ratione Apostolus dicit filios fidelium esse sanctos, eadem dicit sanctificari virum infidelem per mulierem sanctam, et vice versa: sed, inquit S. Augustinus, lib. 2. De Peccatorum meritis, cap. 26. expendens eandem Apostoli sententiam: Non, opinor, quisquam tam infideliter intelligit, quod libet in his verbis intelligat, ut hoc existimet etiam maritum non Christianum, quia Christiana fuerit uxor eius, neque iam baptizari oportere, et ad peccatorum remissionem iam pervenisse, et in regnum caelorum esse intratum: quia sanctificatus dictus est in uxore. Unde concludit, lib. 3. cap. 12. Illud sine dubitatione tenendum est, quaecumque illa sanctificatio sit, non valere ad Christianos faciendos, atque ad dimittenda peccata, nisi Christiana, et Ecclesiastica institutione, et Sacramentis efficiantur fideles. Nam nec coniuges infideles, quantumlibet sanctis et iustis coniugibus haerent, ab iniquitate mundantur, quae a regno Dei separatos in damnatione Dei venire compellit; nec parvulis de quibuslibet sanctis, iustisque procreati, originalis peccati reatu absolvuntur, nisi in Christo fuerint baptizati, pro quibus tanto impensius loqui debemus, quanto pro seipsis minus possunt. — Censeo itaque dicendum cum S. Augustino, lib. 2. De Peccatorum meritis, cap. 26. Apostolum loqui de sanctificatione aliqua externa: quemadmodum idem Apostolus dicit 1. ad Timoth. 4. cibos, quibus ad necessitatem sustentandae huius vitae alimur, sanctificari per verbum Dei et orationem, qua oramus, nostra corporcula refecturi: sicut etiam omnia alia, quae iunguntur rebus sacris, aliquo modo sanctitatem mutuantur, seu sancta reputantur, iuxta illud Rom. 11. Quod si delibatio sancta est, et massa: et si radix sancta, et rami. Quod utique optime explicat Subtilis Doctor, dist. 1. q. 3. n. 4. ubi scribit: Quod fructus, inquantum est aliquid arboris, sequitur conditionem arboris, tamen inquantum est aliquid in se, potest habere conditiones oppositas arbori in se: potest enim fructus esse mollis, et arbor dura. Sic in proposito, quia iustitia et iniustitia respicit personam in se, non ut coniunctam vel divisam localiter, respectu alterius personae: et ideo iustitia potest competere proli, licet non matri, et e converso.

OBIICIUNT 3. Si parvuli debeant necessario baptizari, ut salutem consequantur; maxime quia Christus Dominus dixit: Nisi quis renatus fuerit: per quam sententiam videtur obstringere omnes omnino homines ad suscipiendum Baptisma: sed ita non est: tum quia in novo Testamento plures sine Baptismo aquae salvi facti sunt, ut constat de Zacharia, Elisabeth, Anna, et Simeone: tum quia non minus universaliter Christus Dominus dixit Ioan. 6. Nisi manducaveritis carnem Filii hominis... non habebitis vitam in vobis. Et tamen in hac generali sententia parvulos non comprehendimus; igitur nec comprehendi debent in sententia priori. — Nego minorem; et ad primam eius probationem dico, omnes illos sanctos vixisse et mortuos fuisse ante consummationem Novi Testamenti per mortem Christi Domini, et consequenter priusquam Baptismus aquae fuerit necessarius hominibus necessitate medii ad salutem consequendam. Nec refert, quod illa verba, nisi quis renatus fuerit, protulerit Christus Dominus ante suam mortem; non enim illa dixit pro illo tempore, quo tunc loquebatur cum Nicodemo, sed tantum pro eo tempore, quo sufficienter promulgata esset Lex Evangelica. Ad secundum autem dico, non esse paritatem inter utrumque Christi Domini oraculum, quantum ad universalitatem obligationis: siquidem pueri sunt capaces regenerationis spiritualis, ad quam ordinatur Sacramentum Baptismi: non vero nutritionis spiritualis, ad quam ordinata est Eucharistia; nutritio enim spiritualis est instituta ad restaurandum id omne, quod per quotidiana peccata deperditur de viribus spiritualibus; quae utique deperditio cum locum non habeat in parvulis, etiam nec in ipsis locum habere debet spiritualis nutritio.

Conclusio secunda. — PARVULI SIVE FIDELIUM SIVE INFIDELIUM SUNT CAPACES BAPTISMI SUSCIPIENDI. Haec est de fide determinata in Conciliis Carthaginensi quinto, Milevitano secundo. Can. 2. Gerundensi. Can. 5. secundo Bracharensi. Can. 7. Viennensi, ac Lateranensi sub Innocentio III. ut refertur cap. Firmiter, de summa Trinitate, his verbis: Sacramentum vero Baptismi... tam parvulis, quam adultis in forma Ecclesiae a quocumque rite collatum proficit ad salutem: et novissime Tridentino, Sess. 7. Can. 13. his verbis: Si quis dixerit parvulos, eo quod actum credendi non habent, suscepto Baptismo, inter fideles computandos non esse: ac propterea cum ad annos discretionis pervenerint, esse rebaptizandos: aut praestare omitti eorum Baptisma, quam eos non actu proprio credentes baptizari in sola fide Ecclesiae, anathema sit.

Colligitur haec veritas e Scriptura sacra, illis videlicet locis, quibus dicuntur familiae integrae baptizatae. Sic Act. 16. v. 5. de Lydia dicitur: Cum autem baptizata esset, et domus eius. Et ibidem versu 33. de custode carceris, in quo reclusus fuerat S. Paulus dicitur: Baptizatus est ipse, et omnis domus eius continuo. Et 1. ad Corinth. 1. Baptizari Stephanae domum. Quis autem prudenter dubitet in istis familiis universim baptizatis, fuisse aliquos parvulos ab Apostolis Baptismo initiatos? Igitur parvuli revera sunt capaces Baptismi.

Eamdem veritatem definierat Innocentius III, cap. Maiores, ubi ait: Cum ergo Circumcisio tam adultis, quam parvulis ex praecepto Domini conferretur: ne Baptismus, qui successit loco ipsius, et generalior tamen existit, cum tam viri, quam feminae baptizentur, minoris videatur effectus, tam adultis, quam parvulis est conferendus.

Idem docent SS. Patres, Dionysius, lib. De Ecclesiastico Hierarchia, cap. ult. Irenaeus, lib. 2. cap. 36. ubi signanter ait: Salvari omnes, qui renascuntur in Christo, infantes, pueros, iuvenes, etc. Origenes in cap. 6. Ecclesia, inquit, ab Apostolis traditionem accepit etiam parvulis dare Baptismum. Idem docet S. Augustinus (ut ceteros omitam) lib. 4. De Baptismo, cap. 23. ubi scribit: Quod traditum tenet universitas Ecclesiae, cum parvuli infantes baptizantur, qui certe non possunt credere ad iustitiam, et ore confiteri ad salutem, quod latro potuit: quin etiam flendo, et vagiendo, cum in eis mysterium celebratur, ipsis mysticis vocibus obstrepunt: et tamen nullus Christianorum dixerit eos inaniter baptizari.

Suffragatur etiam ratio: tum quia parvuli salvari possunt, ut constat ex illo Matth. 19. Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum caelorum: tum quia Innocentes occisos, ut SS. et Martyres colit Ecclesia: tum denique quia possunt esse participes peccati Adami: ergo etiam et gratiae Christi: sed, ut dictum est in priori Conclusione, nullus post sufficienter promulgatam Legem Evangelicam salvari potest sine Baptismo: igitur Baptismus ipsis parvulis revera potest prodesse.

DICES 1.: Christus Dominus suos Apostolos delegans ad praedicandum Evangelium, ait Matth. 19.¹ Euntes, docete omnes Gentes, baptizantes eos, etc. Unde sic argumentari licet: illi soli sunt capaces suscipiendi Baptismatis, qui sunt capaces suscipiendae doctrinae; prius enim docere debent Ministri, quam baptizare: ac subinde baptizandus, prius doceri debet, quam baptizari: sed parvuli ante usum rationis non sunt capaces doctrinae: igitur nec Baptismi. Confirmatur, prius quis credere debet mysteria fidei, quam baptizetur: ait enim Christus Dominus. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit: ubi fidem vult praemitti, quasi necessariam Baptismo: unde S. Hieronymus in praefatum textum Matth. ait: Non potest fieri, ut corpus Baptismi recipiat Sacramentum, nisi antea anima fidei susceperit veritatem: sed pueri non possunt credere: ergo nec baptizari. — Respondeo, hoc utrumque Christi Domini oraculum intelligendum esse de adultis, in quibus baptizandis hunc ordinem servari voluit, ut prius instruerentur de rebus fidei quam Baptismum susciperent: nam Marci 16. ante dixerat: praedicate Evangelium omni creaturae, utique adultis, ad quos instruendos et baptizandos eos delegat, quatenus videlicet susceptae instructione parati sint ad credenda fidei mysteria priusquam baptizentur. Quamquam nec in adultis requiratur actus fidei ad valorem Baptismi, ut patebit infra, sed sufficiat, quod suscipiant fidei divinitus infusae habitum, cuius etiam parvuli sunt capaces; ac proinde credunt saltem habitualiter, et fidem profitentur, si non per actum fidei, saltem per susceptum fidei Sacramentum. Ita praefatum textum explicat Innocentius III, ut refertur cap. Maiores, ubi cum dixisset auctoritatem illam 1. Petri 4. Caritas operit multitudinem peccatorum, intelligendam esse tantum de adultis, qui habent multitudinem peccatorum, non de parvulis qui peccato tantum originali tenentur, statim subdit: similiter et illa auctoritas est solvenda: Qui crediderit, et baptizatus fuerit, etc. cum non possint credere parvuli, sed adulti; ne ad alios prima, et ad alios secunda clausula referatur. Quamvis nonnulli concedant, quod parvuli credunt non per usum, sed per habitum fidei, quem suscipiunt in Baptismo: sicut et alia multa verba, secundum communem usum loquendi non ad actum, sed ad aptitudinem referuntur. — Hunc utrumque intellectum exprimit Doctor Subtilis supra respondens ad hoc argumentum Marci ultim. Qui non crediderit, condemnabitur: parvulus non potest credere: ergo per Baptismum non potest salvari: ergo frustra baptizatur. Ad aliud, inquit, patet quod debet intelligi de adultis per illud, quod praecedit: Qui crediderit, et baptizatus fuerit. Vel potest dici, quod qui non crediderit, nec actu, nec habitu, condemnabitur: quia secundum Apostolum Hebraeor. 11. Sine fide impossibile est placere Deo, etc. Parvuli autem, etsi non possint habere actum, possunt tamen habere habitum. — Vel aliter responderi potest cum S. Aug., lib. 1. operis imperf. Cont. Iulianum, cap. 6. quod sicut parvuli sunt rei per alienam voluntatem, nempe Adami, sic etiam sunt fideles per alienam fidem, dum videlicet credunt per patrinos pro ipsis respondentes, et stipulantes. Quoniam, inquit, verum est, quod per alios credunt (propter hoc enim et fideles per totam Ecclesiam nuncupantur), profecto non pertinent ad illud, quod ait Dominus: Qui autem non crediderit condemnabitur. Condemnabuntur ergo si per alios non credunt, cum per seipsos non valeant credere. Vel, ut clarius hanc veritatem explicat Serm. 14. De Verbis Apostoli, cap. 11. Ad verba aliena sanatur, qui ad factum alienum vulneratur. Credit in Iesum Christum, fit interrogatio: respondetur, credit. Pro non loquente, pro silente, et flendo quodam modo, ut subveniatur orante, respondetur, et valet. Absit a cordibus qualicumque Christianorum: ergo respondetur, et valet. Conspiratione quadam communicat Spiritus, credit in altero, quia peccavit in altero.

DICES 2.: Sunt incapaces illius ad observantiam Legis Evangelicae: sed infantes sunt incapaces eiusmodi obligationis et observantiae: igitur et Baptismatis. — Distinguo minorem: sunt incapaces illius obligationis, pro tempore, quo baptizantur, et antequam adoleverint, concedo: ubi pervenerunt ad adultam aetatem, nego. Unde Concilium Tridentinum, Sess. 7. Can. 14. Si quis dixerit, eiusmodi parvulos baptizatos, cum adoleverint, interrogandos esse an ratum habere velint, quod patrini eorum nomine, dum baptizarentur polliciti sunt, et ubi se nolle responderint, suo esse arbitrio relinquendos, nec alia interim poena ad Christianam vitam cogendos, nisi ut ab Eucharistiae, aliorumque Sacramentorum perceptione arceantur, donec resipiscant, anathema sit.

Conclusio tertia. — POST SUFFICIENTEM EVANGELICAE LEGIS PROMULGATIONEM NULLUM EST (SI MARTYRIUM EXCIPIAS) ALIUD REMEDIUM, ORIGINALI PECCATI ELUENDI, NEC MEDIUM CONSEQUENDAE SALUTIS DE VIA ORDINARIA, QUOD PRODESSE POSSET PARVULIS SIVE FIDELIUM SIVE INFIDELIUM ETIAM IN NECESSITATE CONSTITUTIS, PRAETER BAPTISMUM. Haec est communis Catholicorum doctrina contra non solum Calvinistas, sed etiam contra Caietanum, qui in Commentario ad q. 68. art. 2. docet, deficiente opportunitate baptizandi parvulos, votum Baptismi a parentibus, aut ab aliis conceptum eis sufficienter prodesse ad salutem; quod ibidem sic explicat, dicens: Debet autem in tali casu parens signo crucis infantem cum invocatione Trinitatis munire, sicque Deo offerre morientem in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Et super art. 11. addit. Parvulos in maternis uteris periclitantes posse salvari per Sacramentum Baptismi: non in re, sed in voto Parentum susceptum cum aliqua benedictione prolis, seu oblatione ipsius ad Deum cum invocatione Trinitatis. Quod utique Commentarium iussu S. Pii V summi Pontificis expunctum fuit ex scriptis ipsius Caietani.

Patet huius Conclusionis veritas ex dictis in prima Conclusione, ubi ostendimus necessitatem Baptismi generalem esse; et ad omnes omnino homines, cuiuscumque aetatis et sortis sint, pertinere. Probatur insuper ex illo 1. Petri, cap. 3. ubi comparat necessitatem Baptismi aquae cum area Noë; In qua, inquit, pauci, idest octo animae salvae factae sunt per aquam, quod et vos nunc similis formae, salvos facit Baptisma. Quo loco duae particulae sunt observandae, nunc facit: nam S. Petrus confert tempus ab Evangelio Christi Domini promulgato, seu tempus Legis Christianae cum tempore Noë, et Baptismum aquae cum area Noë per aquam elevata; ita ut sicut tempore Noë illi soli salvi facti sunt a diluvio aquarum, qui in eiusmodi area recludebantur, ceteri vero perierunt; sic ab Evangelii promulgatione solemni, quae iam facta erat, dum haec scriberet S. Petrus, nullus salvari potest nisi martyrium excipias: nisi Baptismum in re, vel in voto susceperit. Sic enim hunc S. Petri textum intellexerunt S. August., lib. 12. Contra Faustum, cap. 14. ubi scribit: « Noë cum suis per aquam, et lignum liberatur, sicut familia Christi per Baptismum crucis passione significatum ». Et S. Hieronymus, Epist. 57. quae est ad Damasum summum Pontificem, ubi loquens de Ecclesia Catholica et Romana, ait: Quicumque extra hanc domum aquam comederit, profanus erit: Si quis in arca Noë non fuerit, peribit regnante diluvio.

Confirmatur auctoritate SS. Patrum, maxime S. Ambrosii, lib. De Vocatione Gentium, cap. 8. Non est fas credere, inquit, parvulos, qui regeneratione non sunt adepti Sacramentum, ad ultimum pertinere beatorum consortium, cum Dominus dixerit, Ioan. 13.² Nisi quis renatus fuerit, etc. Similia docet S. Augustinus variis in locis, maxime lib. 1. De peccatorum meritis, cap. 23. ubi ait: Nullo ex arbitrio nostro salus aeterna praeter Baptismum Christi promittatur infantibus, quam non promittit Scriptura divina humanis omnibus ingeniis praeferenda. Similiter S. Fulgentius, lib. De fide ad Petrum, cap. 26. Firmissime tene, et nullatenus dubites, non solum homines iam ratione utentes, verum etiam parvulos, qui sive in uteris matrum vivere incipiunt, et ibi moriuntur: sive cum de matribus nati, sine Sacramento S. Baptismatis, quod datur in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, de hoc loco transeunt, ignis aeterni sempiterno supplicio puniendos. Idem docet S. Bernardus, Epist. 77. ubi expresse ait eo ipso tempore, quo haec scribat, nullam posse proferri rationem, quin Baptismus esset necessarius etiam infantibus: Nunc vero, inquit, cum in omnem terram exierit sonus praedicationis, et in fines orbis terrae verba eorum: quia dissimulare non valet auditus, profecto inexcusabilis est et contemptus. Nec obstat, quod loquens de tempore subsequente promulgationem Evangelii per Apostolos, videatur relinquere iudicio Dei, utrum tunc Baptismus fuerit absolute parvulis necessarius, an vero ultra, penes Deum est, non meum definire. Hoc, inquam, non obstat: paulo enim intra scribit de infantibus natis post praedictam promulgationem Evangelii ab Apostolis factam: Sane infantes, qui hac prohibente aetate non possunt habere fidem, hoc est cordis ad Deum conversionem, consequenter nec salutem, si absque Baptismi perceptione moriantur.

OBIICIT 1. Calvinus, lib. 4. Institutionum, cap. 15. n. 20. Non est deterior conditio Christianorum, quam veteris populi: nec restrictior Dei gratia sub Evangelio, quam sub lege; alioquin Christus venisse censebitur, non ad implendas promissiones, sed abolendas, nec ad salvandos homines, sed damnandos: sed non obstante praecepto Circumcisionis in Lege veteri, dum necessitas urgebat ante octavum diem nativitatis pueri, sufficiebat illi ad salutem applicatio remedii Legis naturae, nempe fides parentum testata per aliquod signum sensibile: ergo pari ratione, imo iure potiori in Lege gratiae, non obstante praecepto Baptismi, sufficit parvulo, qui non potest baptizari, applicatio eiusdem fidei, cum signo et invocatione sanctissimae Trinitatis. — Nego paritatem, et ratio discriminis est, quod cum in Lege veteri expresse prohibuisset Deus parvulum circumcidendi ante octavum diem, conveniens erat, ut periclitantibus ante diem illum relinquere applicandum remedium Legis naturae; secus est autem de Lege gratiae: cum enim Deus voluerit Baptismum ita institui, ut parvulis applicari posset statim ac in lucem eduntur, mirum videri non debet, si nullum aliud remedium ipsis applicandum relinquerit. Nec inde sequitur deteriorem esse conditionem parvulorum sub Lege Evangelica, quam sub Mosaica, aut naturae; siquidem Baptismi remedium, non solum efficacius est, ac longe uberiores et digniorem gratiam sanctificantem confert; sed etiam generalius est, quippe cum in universa Ecclesia toto orbe propagata administretur; necnon et facilius; siquidem aqua, quae est materia Baptismi valde communis, et longe facilius est ablueri, ac paucula formae Baptismalis verba proferre, quam adhibere signum sensibile, et actum fidei supernaturalis, qui requirebatur ad remedium Legis naturae. Adde quod tunc temporis non poterat a tot hominibus subveniri parvulis, ac modo; siquidem remedium Legis naturae poterat dumtaxat ministrari et applicari per fideles; Baptismus vero non solum per fideles, sed etiam haereticos, Iudaeos, et Paganos potest administrari. — Nec etiam inde sequitur, quod Christus venerit potius ad damnandos, quam ad salvandos homines; si nempe populi, et nationes omnes, quibus nondum praedicatum est Evangelium, nec innotuit necessitas suscipiendi Baptismi, priventur omni alio remedio pro obtinenda remissione peccati originalis. Hoc, inquam, non sequitur: nam Americani v. g. et alii populi, quibus nondum annuntiatum est Evangelium, sive infantes, sive adulti, non ideo damnantur, quia Christus venit ad eorum damnationem: nec similiter propter fidem Christi non habitam, neque ob non excepta eius Sacramenta: sed propter peccata tam originale, quam actuale, cum quibus ex hac temporali vita discedunt; ut a simili docet S. August.. lib. De Natura, et Gratia, cap. 2. ubi simile tractans argumentum, et expendens illa Apostoli verba ad Rom. 10. Quomodo credent in quem non audierunt? aut quomodo audient sine praedicante? fides enim ex auditu, auditus autem per verbum Christi. Sed dico, nunquid non audierunt? In omnem terram exiit sonus eorum, etc. Subdit S. Augustinus: « Sed antequam hoc inciperet fieri, antequam denique usque ad fines totius orbis terrae praedicatio, ipsa perveniret; quoniam non desunt adhuc ultimae gentes, licet, ut perhibetur, paucissimae, quibus hoc nondum fuerit praedicatum; quid faciet humana natura, vel quid fecit quae vel ante non audierat hoc futurum, vel adhuc non competit factum, nisi credendo in Deum, qui fecit caelum, et terram, a quo, et se factam naturaliter sentit, et recte vivendo eius impleat voluntatem, nulla fide Passionis Christi, et Resurrectionis imbuta? Quod si fieri potuit, aut potest, hoc et ego dico, quod de lege dixit Apostolus: Ergo Christus gratis mortuus est? Si enim hoc ille dixit de Lege, quam accepit gens una Iudaeorum; quanto iustius dicitur de Lege naturae, quam accepit universum genus humanum? Si per naturam iustitia, ergo Christus gratis mortuus est. Si autem non gratis Christus mortuus est: ergo omnis natura humana iustificari et redimi ab ira Dei iustissima, hoc est vindicta, nullo modo potest, nisi per fidem, et Sacramentum sanguinis Christi ». Et cap. 4: « Unde hi qui non per illam liberantur, sive quia audire nondum potuerunt, sive quia obedire noluerunt, sive etiam cum per aetatem audire non possint, lavacrum regenerationis, quod accipere possent, per quod salvi fierent, non acceperunt, iuste utique damnantur: quia sine peccato non sunt, vel quod originaliter traxerunt, vel quod malis moribus addiderunt: Omnes enim peccaverunt, sive in Adam, sive in semetipsis, et egent gloria Dei ». Et cap. sequenti: « Universa igitur massa poenas debet, et si omnibus debitum damnationis supplicium redderetur, non iniuste procul dubio redderetur... quis igitur usque adeo dementissime insaniat, ut non agat ineffabiles gratias misericordiae quos voluit liberantis; qui recte nullo modo posset culpare iustitiam universos omnino damnantis? » Haec S. August.

OBIICIES 2. Tamdiu viget lex, aut privilegium, quamdiu illius revocatio non pervenit ad aures utentium: sed remedium Legis naturae est aliquod privilegium, seu quaedam indulgentia, cuius revocatio nondum innotuit eis populis, quibus non est adhuc sufficienter praedicatum Evangelium: igitur apud eos adhuc vigere potest remedium Legis naturae. — Respondeo ad maiorem, privilegia esse in duplici differentia: alia enim sunt quae conceduntur absque ulla limitatione temporis; alia vero quae tantum conceduntur ad tempus praefixum, et determinatum. Quae sunt prioris generis postulant quidem pro sua abrogatione, ut haec abrogatio vel revocatio sufficienter innotescat iis, quibus privilegia illa fuerant concessa: secus vero est de privilegiis posterioris generis: quia eo ipso, quod tempus illis praefixum effluxit, statim nulla significatione, seu promulgatione facta, cessant vigere. Huius autem generis erant privilegia, seu remedia tam Legis naturae, quam Mosaicae: Lex enim et Prophetae usque ad Ioannem, qui scilicet fuit ultimus Prophetarum veteris Legis, et velut crepusculum et aurora Legis Evangelicae. Unde Apostolus ad Galat. 3. Lex propter transgressiones posita est, donec veniret semen, idest Christus. Quapropter ubi Christus advenit, et Legem Evangelicam promulgavit, ac alia Sacramenta et media ad salutem necessaria instituit, eo ipso cessavit obligatio veteris Legis, sicut et virtus omnium illius Sacramentorum. Unde Apostolus ad Hebr. 7. Translato Sacerdotio, necesse est, ut legis translatio fiat.

URGEBIS: Ex pluries dictis lex non obligat ante promulgationem vel receptionem: igitur Lex Baptismi non eos obstringit, quibus nondum est sufficienter promulgata. — Distinguo antecedens: non obligat per modum praecepti et mandati, cuius omissio sit speciale peccatum, et imputetur ad culpam et poenam, concedo: non obligat per modum medii, seu remedii necessarii ad finem consequendum, nego. Eo enim ipso, quod a superiore aliquid ordinatur ut necessarium ad finem obtinendum, ita ut eo omisso finis non possit obtineri, statim alia media fiunt inutilia. Unde praeceptum de Baptismo suscipiendo non obstringit quidem eos, quibus nondum innotuit Lex Evangelica, ita quod illius omissio inducat novum aliquem reatum; sed necessarium est necessitate medii ad beatitudinem consequendam, ita ut illo medio omisso non possit salus obtineri.

OBIICIES 3. Ea voluntas, quae ex parte sui liberi arbitrii sufficit ad peccandum, etiam sufficit ad iustificandum: sed voluntas primi hominis est sufficiens infantibus, ut censeantur cum illo peccavisse: igitur etiam voluntas parentum sufficiens erit, ut per eorum vota et eorum affectus iustificationem possint assequi. — Distinguo maiorem: si voluntas illa eodem modo se habeat in esse moris, et liberi arbitrii, tam respectu boni promerendi alicui, quam respectu mali eidem demerendi, quemadmodum erat voluntas primi hominis, qui in quantum erat caput totius naturae humanae, omnes nostras voluntates continebat moraliter respectu iustitiae originalis nobis promerendae, vel deperdendae, concedo: si voluntas ita se non habeat, nego. Contrarium enim apparet in ipsomet primo parente, cuius voluntas, et libertas, quamvis eadem esset in genere physico, dum peccavit, et dum poenituit; quia tamen non erat eadem in genere moris, eo quod quando poenituit, non habebat rationem capitis generis humani, ideirco eius voluntas, quae sufficiens fuit, ut omnes eius posteri ipsius peccato inficerentur, non fuit ita sufficiens, ut per eius poenitentiam ab omni peccato mundarentur.