Scotus Academicus, Tomus decimus: De Baptismo, De Poenitentia, De Extrema Unctione

NOTANDUM 1. Cum Hugone a S. Victore, lib. De Sacramentis, p. 15. cap. 1. in Ecclesia militante triplex esse sacrum Oleum, et tria Unctionis genera, quibus fideles perungi solent, ac veluti consecrari: primum est, quo Catechumeni et Neophyti unguntur in pectore, et inter scapulas, ad Sacramentum Baptismi percipiendum. Secundum est Chrisma, quo baptizati inunguntur ad recipiendam Spiritus Sancti plenitudinem in Sacramento Confirmationis; unde Hugo appellat illud oleum principalis Chrismatis: Quia, inquit Magister Sententiarum, d. 23. cum Unctione principaliter Paracletus datur: unde et propter abundantiam gratiae duos liquores mixtos habet, oleum scilicet, et balsamum, oleum conscientiae, et balsamum bonae fidei. Chrisma vero graece, dicitur Unctio latine. Nec tamen omne oleum ad Unctionem sanctificatum Chrisma vocatur, sed illud solum quod miscetur cum balsamo: quo capita Regum et Pontificum unguntur: quo etiam baptizatos Sacerdos ungit in vertice, et Pontifex, per impositionem manus confirmandos ungit in fronte. Tertium vero olei genus, illud est quod dicitur oleum infirmorum, de quo dumtaxat hic futurus est sermo. — Fuit praeterea apud fideles usitata alia celebris unctio, quae adhiberi solebat ad curationem corporalem morborum, et daemonum eiectionem, cuius quidem meminit Tertullianus, lib. Ad Scapulam, cap. 4. ubi refert Proculum Christianum, qui Torpacion cognominabatur, per oleum curasse Euhodeae procuratorem, necnon et Antoninum Imperatorem. Moris etiam huius Christianorum, qui morbos oleo curabant, meminit B. Hieronymus in vita B. Hilarionis, quod agricolae a serpentibus et venenatis animalibus percussi, accepto oleo ab illo benedicto vulnera sua ungentes, pristinae sanitati fuerunt restituti. Idem refert Rufinus Hist. Eccl. lib. 2. cap. 4. de Discipulis B. Antonii, et Sulpitius Severus in vita S. Martini, de muta, et paralytica oleo benedicto ab eo curatis, et Palladius de duobus Macariis similia refert. Ut praetermittam plures alios, quorum miracula per oleum recensentur 6. Voluminibus vitarum Sanctorum Surii, quos ex indicibus licebit petere. Sic pariter S. Didacus omnes aegrotos ad se curationis causa accedentes, oleo lampadis Ecclesiae perungebat, et sic eorum languores, et infirmitates curabat.

✳ « Inde est quod christiani veteres ab ethnicis dicerentur ἄλειπθαι, idest unctores. Qua de re locus exstat eximius in Epistola Adriani Imperatoris ad Servianum, in vita S. Saturnini, apud Vopiscum, ubi loquitur de Samaritanis, Iudaeis, et Christianis presbyteris et episcopis, quorum cum ibi mores explorasset, illos hac declamatione complecti velle visus est. Nullus ibi Samarites, nullus Iudaeorum archisynagogus, nullus Christianorum presbyter qui non sit aruspex, mathematicus, aliptes. Samaritani aruspicinam forsan crediti sunt excolere, quia victimarum puritatem maiori forsan prae aliis diligentia explorabant, vel quod eorum nomen, hebraice, quasi diligentes et intentos observatores notaret. Iudaei mathesi et astrologiae erant admodum dediti, et cum fatum agnoscerent, et in hominum voluntatem vim siderum admitterent, hinc est quod inter mathematicos ab imperatore iure potuerint recenseri. Quia vero Christianorum presbyteri unctionibus vacabant, eodem iure imperator illos aliptas esse memoravit, quia revera apud illos unctio erat frequentissima, et miracula quae ad unctionem patrabantur maximam illis apud omnes famam conciliabant.» ✳

NOTANDUM 2. Extremam Unctionem, quae infirmis periclitantibus in Ecclesia solet adhiberi, verum esse novae Legis Sacramentum, varios haereticos negasse. Primo namque illud aperte negarunt Waldenses, et Albigenses, necnon et cum eis Wicleffus, lib. 4. Trialogi, cap. 25. ubi contendit huiusmodi caeremoniam non fuisse a Christo, vel ab Apostolis institutam. Ei subscribit Lutherus, lib. De Captivitate Babylonica, ubi sic in Catholicos Doctores loquitur: Si unquam in Extrema Unctione, nunc praecipue deliratum est, figmentum est, ex hac Apostoli sententia: Si quis infirmatur in vobis, etc. a nobis oportere hominem iungi, cum non Sacramentum, sed figmentum sit. Adstipulatur Calvinus, lib. 4. Institut., n. 18. et sequentibus, ubi contendit, Unctionem a S. Iacobo memoratam, ad solam gratiam curationum pertinuisse, quae dumtaxat viguit tempore Apostolorum. « Quae, inquit, unctio ab Apostolis usurpabatur in infirmorum sanatione, non ut esset curationis organum, sed symbolum dumtaxat, quo imperitorum ruditas admoneretur unde tanta virtus prodiret, ne scilicet eius laudem Apostolis tribuerent. Oleo autem significari Spiritum Sanctum, eiusque dona, vulgare, ac tritum est: ceterum evanuit gratia illa curationum, quemadmodum, et reliqua miracula, quae ad tempus voluit Dominus, ut novam Evangelii praedicationem in aeternum admirabilem redderet ». Idem sentiunt omnes horum Haeresiarcharum sectatores, qui duo dumtaxat cum eis Sacramenta agnoscunt, Baptismum videlicet, et Eucharistiam, contra quorum errorem pugnandum erit in praesenti Quaestione.

NOTANDUM 3. Quod etsi plures Theologi asseruerint Extremam Unctionem esse revera Sacramentum, censuerunt tamen, illud non fuisse a Christo Domino institutum, sed tantum ab Apostolis. Ita prae ceteris Hugo Victorinus, lib. 2. De Sacramentis, cap. supra laudato, necnon et Magister Sententiarum, in 4. dist. 23. et Seraphicus Doctor, ibidem part. 1. q. 2. ubi cum improbasset sententiam eorum, qui dicunt omnia Sacramenta a Christo fuisse instituta, subdit: « Et ideo probabilius alii dicunt, et Magister videtur hoc sentire, imo aperte dicit, quod Spiritus sanctus per Apostolos hoc Sacramentum instituit, sicut supra dictum est de Sacramento Confirmationis. Et quod potuerit esse, manifestum est, cum ipse sit Doctor praecipuus, sicut et Christus. Et exemplo patet: quia Apostoli, Spiritu Sancto dictante, formam Baptismi a Christo institutam et confirmatam, ad tempus mutaverunt, quanto magis quod Christus insinuavit instituere potuerunt? Et quod ita fuerit congruum, manifestum est, si attendatur diversitas Sacramentorum. Quaedam enim sunt Sacramenta communia Legi veteri et novae, quaedam propriissima Legi novae, quaedam medio modo. Communia sunt illa, quae sunt quodammodo ex dictamine naturae, quod quia semper idem manet, illa Sacramenta ab initio cucurrerunt, ut Matrimonium, et Poenitentia, secundum quod Deo reconciliat, et haec quidem Dominus Iesus consummavit, et confirmavit in Lege nova, et non evacuavit. Quaedam sunt propriissima Legi novae, et haec sunt, quae signant gratiam in tali statu, quae proprie competit Legi novae: haec autem duo sunt. Confirmatio, et Unctio, ubi signatur gratia Spiritus sancti secundum quam inungitur quis in pugilem, ut pro Christo audeat mori, et in Regem, ut in regnum caelorum possit introire, tamquam in suum. Hoc est novae Legis proprium, ideo in veteri Testamento, non habuerunt certam figuram haec duo Sacramenta. Et quia signant Spiritus sancti gratiam in aliqua abundantia, et Spiritus sanctus abundanter non fuit datus, quousque Iesus non glorificatus, sicut dicitur Ioan. 7. ideo haec duo Sacramenta a Christo fuerunt insinuata, sed post a Spiritu sancto fuerunt instituta. Quaedam sunt Sacramenta media, quae in veteri Lege non fuerunt in veritate; fuerunt tamen in figura, et significatione, sicut Baptisma, Eucharistia, et Ordo. Et quia Christus legem implevit, et figuras evacuavit, haec tria Sacramenta per seipsum instituit. Sic patet quomodo congruentissime statuta et instituta sunt Ecclesiastica Sacramenta, ut nihil sit gestum per oblivionem, sed secundum inenarrabilem Dei dispensationem* ». Duo itaque hic sunt statuenda: primum, quod Extrema Unctio sit Sacramentum: secundum, quod a Christo Domino fuerit instituta.

Conclusio prima. — EXTREMA UNCTIO, QUAE SOLET ADHIBERI FIDELIBUS INFIRMIS, EST VERUM ET PROPRIE DICTUM NOVAE LEGIS SACRAMENTUM. Haec est de fide declarata in Concilio Cabilonensi celebrato temporibus Caroli Magni sub Leone III circa annum 818. c. 48, ubi decernitur: Secundum B. Iacobi Apostoli documentum, cui etiam Decreta Patrum consonant, infirmi oleo, quod ab Episcopis benedicitur, a Presbyteris ungi debent. Et allegatis S. Iacobi verbis subdit: Non est itaque parvipendenda huiusmodi medicina, quae animae, corporisque medetur languoribus. Idem statuitur in Concilio Florentino, in Decreto Eugenii, ubi inter septem novae Legis Sacramenta numeratur haec Extrema Unctio. Idipsum pariter traditur in Concilio Moguntino celebrato anno Domini 1549. ubi cap. 34. sic de Extrema Unctione decernit: Sacram. Unctionem docent Pastores nostri, esse infirmorum, et eorum, qui ad vitae exitum vergunt praesidium, et per Dominum traditam esse, quam eius iussu primi Apostoli exerceverunt. Quae dum per orationem fidei infirmis adhibetur, per divinae virtutis operationem contra corporis infirmitates, et terrores conscientiae, alleviationem, et caritatem rite sumentibus praebet, leviora peccata tollit, et graviorum restantes reliquias expurgat, iuxta Apostoli testimonium, et receptam consentientis Ecclesiae doctrinam. His accedit Synodus Constantiensis, nam Sess. 15. Martinus V decernit, ab eo qui de haeresi suspectus est, quaerendum an credat, quod Christianus contemnens susceptionem Sacramentorum Confirmationis, vel Extremae Unctionis, peccet mortaliter. — Verum omnium luculentissime et apertissime hanc veritatem tradit Concilium Tridentinum, Sess. 14. cap. 1. De Extrema Unctione, ubi ait: Instituta est autem sacra haec Unctio infirmorum tamquam vere et proprie Sacramentum novi Testamenti a Christo Domino nostro apud Marcum quidem insinuatum, per Iacobum autem Apostolum, ac Domini fratrem fidelibus commendatum ac promulgatum. Et Can. 1. Si quis dixerit, Extremam Unctionem non esse vere et proprie Sacramentum a Christo Domino institutum, et a B. Iacobo promulgatum, sed ritum tantum acceptum a Patribus, aut figmentum humanum, anathema sit.

Probatur autem Conclusio; primo quidem: illud est verum ac proprie dictum Sacramentum, quod est signum, visibile divinitus ac permanenter institutum, cui annexa est promissio gratiae per illud conferendae: sed Extrema Unctio tres illos habet characteres: igitur est verum et proprie dictum Sacramentum.

Maior constat ex his, quae diximus de Sacramentis in genere. Minor vero probatur auctoritate S. Iacobi, cap. 5. suae Epistolae, ubi ait: Infirmatur quis in vobis? inducat Presbyteros Ecclesiae, et orent super eum, ungentes eum oleo in nomine Domini, et oratio fidei salvabit infirmum, et alleviabit eum Dominus, et si in peccatis sit, remittentur ei. Quibus Apostoli verbis, tres declarantur conditiones ad Sacramentum desiderandae. Primo namque est signum externum et sensibile, tum ratione materiae, tum ratione formae, cum dicitur: Ungentes oleo in nomine Domini: non secus ac cum de Baptismo dicitur: baptizantes eos in nomine Domini, ut utrobique significetur signum certum effectum suum consequens, ex virtute Dei. Secundo, apparet constitutio constans et permanens ex his verbis: Infirmatur quis in vobis: quae verba absolute, et sine ulla temporis limitatione prolata diriguntur, non solum ad eos, ad quos suam Epistolam dirigebat S. Apostolus, sed etiam ad omnes omnino fideles futuros, utpote cum illa Epistola sit Catholica, hoc est, universalis, et omnibus Christi fidelibus inscripta. Tertio, habetur promissio gratiae mediante illo ritu conferendae his verbis: Oratio fidei salvabit infirmum, et alleviabit eum Dominus, et si in peccatis sit, remittentur ei. Vbi duplex declaratur effectus Sacramenti: primarius quidem remissio peccati, ac subinde gratiae infusio: non enim remittitur peccatum de via ordinaria sine infusione gratiae: igitur Extrema illa Unctio habet omnes veri Sacramenti characteres.

REPONUNT HAERETICI: primo quidem Unctionem, de qua loquitur S. Iacobus, fuisse tantum ad curationem corporum ordinatam per donum miraculorum, quod tunc vigebat in Ecclesia, ac subinde non fuisse verum Sacramentum. Probant antecedens: nam S. Iacobus non aliam praescribit faciendam Unctionem, quam eam, de qua loquitur S. Marcus, cap. 6. quando de Apostolis ad praedicandum missis refert quod ungebant oleo multos aegrotos, et sanabant: sed haec Unctio tantum erat curativa, non autem Sacramentalis: ergo non alia est Unctio, de qua S. Iacobus loquitur. — Verum contra, Apostolus expresse asserit, per illam Unctionem revera fieri remissionem peccatorum: Si in peccatis sit, inquit, remittuntur ei: igitur non solum loquitur de curatione corporis per donum miraculorum, sed etiam de sanatione mentis per gratiae infusionem, et remissionem peccatorum. Ad probationem autem nego maiorem: siquidem Unctio, quam commendat S. Iacobus, longe diversa erat ab ea, cuius meminit S. Marcus ut colligitur tum ex parte ministri, tum ex parte suscipientis, tum ex parte effectus. Ex parte quidem Ministri; nam Unctio, de qua loquitur S. Iacobus, fieri debet per Sacerdotes. illa vero, cuius meminit S. Marcus, fiebat per Apostolos, qui nondum erant Sacerdotes, quippe cum dumtaxat initiati fuerint, et constituti Sacerdotes Evangelii in nocte Cenae pridie quam Christus pateretur. Apparet etiam distinctio inter utramque Unctionem ex parte subiecti: siquidem Unctio, de qua loquitur S. Marcus, conferebatur indiscriminatim tam fidelibus baptizatis, quam infidelibus; imo praecipue instituta videtur propter infideles, ut nempe visis miraculis, quae per illam Unctionem fiebant, facilius ad fidem pellerentur; Signa enim, inquit S. Paulus. 1. Cor. 14, sunt non fidelibus, sed infidelibus. Unctio vero de qua loquitur S. Iacobus, nonnisi fidelibus baptizatis debet adhiberi; siquidem solos fideles alloquitur Apostolus, cum ait: Infirmatur quis in vobis? unde etiam subdit: Inducat Presbyteros Ecclesiae, etc. Tertio denique discrimen inter utramque Unctionem apparet ex parte effectus: nam Unctio illa, cuius meminit S. Marcus, tantum ordinabatur ad curationem corporum, maxime vero ad fugandos daemones ab energumenis, illa vero, cuius meminit S. Iacobus, ordinatur ad sanitatem animarum.

REPONUNT 2. S. Iacobum illis verbis, Si in peccatis fuerit, remittentur ei, non significare quod peccatorum remissio fiat ex divina promissione effectus illius Unctionis, sed solum quod Apostoli, sive Presbyteri utentes hac Unctione ad curationem morborum corporalium, infirmos prius admonebant, ut poenitentiam agerent, monerentque eos, peccata plerumque esse causam infirmitatis, ac subinde illa esse per Poenitentiam removenda ut radicitus aegritudo evelleretur. — Sed contra, gratis concesso quod haec ita sint, nullum inde sui erroris patrocinium habent haeretici, nec possunt exinde inferre, Extremam Unctionem non esse verum Sacramentum, quippe cum doceant, gratiam in Baptismate et Eucharistia non causari ex opere operato, sed tantum per fidem et poenitentiam suscipientis, excitatam per vocem et praedicationem Ministri conferentis Sacramentum. Adde quod haec interpretatio omnino fictitia sit, utpote cum S. Iacobus ibi nec verbum quidem faciat de illa Ministrorum admonitione, quae fidem et poenitentiam excitare debeat in infirmo.

Probatur secundo Conclusio auctoritate et traditione veterum Patrum, qui huiusmodi sacrae Unctionis meminere. Inprimis namque eam insinuare videtur S. Dionysius Areopagita, cap. De Ecclesiastica Hierarchia, circa finem, ubi loquitur de unctione vivorum, quae post Communionem fiebat, et hominem sanctificabat. Similiter Origenes, Homil. 2. in Leviticum, colligit ex praefatis S. Iacobi verbis, Sacerdotes novae Legis habere facultatem remittendi peccata. Idipsum docet Tertullianus, lib. 1. Contra Marcionem, ubi mentionem facit Baptismi, Extremae Unctionis, et Eucharistiae, cum ait: Christus nec aquam reprobabit, qua suos abluit, nec oleum quo suos unxit, nec mellis, et lactis societatem, qua suos infantat, nec panem, quo ipsum suum Corpus repraesentat. Habetur etiam apud Burchardum, lib. 18. cap. 11. Canon. Eusebii Papae et Martyris, quo iubetur Sacerdos circa aegrotum officio linguae privatum, si Poenitentiae eius testes adsint, et signa perficere ea omnia, quae circa alios fieri solent, idest, orationes dicere, et ungere eum sancto oleo, et Eucharistiam ei donare. — His consentit S. Chrysostomus, lib. 3. De Sacerdotio, cap. 6. ubi hoc Sacramentum quoad effectum comparat cum Baptismo, dum inter alia Sacerdotum dignitatem commendans, ait: Neque enim solum cum nos regenerant, sed postmodum etiam condonandorum nobis peccatorum facultatem obtinent. Quod utique confirmat ex praedictis Iacobi verbis. Sanctus etiam Augustinus, lib. 5. De Baptismo, cap. 20. quatuor agnoscit Sacramenta novae Legis, nempe Baptismum, Extremam Unctionem, Eucharistiam, et Poenitentiam, ait enim: Si ad hoc valet quod dictum est in Evangelio, ut per peccatorem Sacramenta non celebrentur: quomodo excusabit homicidam deprecantem, vel super aquam Baptismi, vel super oleum, vel super Eucharistiam, vel super capita eorum, quibus manus imponuntur? Nimirum per reconciliationem. Et Serm. 215. De Tempore, ante medium, Extremae Unctionis usum et effectum Sacramentalem commendat, his verbis: Quoties infirmitas aliqua supervenerit, Corpus et Sanguinem Christi ille, qui aegrotat, accipiat, et inde (seu deinde) corpusculum suum ungat, ut illud quod scriptum est, impleatur in eo: Infirmatur quis ex vobis, etc. Et expressius Auctor Tractatus De rectitudine Catholicae fidei, inter eius opera Tom. 9. Qui aegrotat, in sola Dei misericordia confidat. Eucharistiam cum fide et devotione accipiat, oleumque benedictum ab Ecclesia petat, unde corpus suum unguatur, et secundum Apostolum, oratio fidei salvabit infirmum. Item Innocentius primus Augustini contemporaneus, et ab eodem, necnon a Chrysostomo et Hieronymo mirifice commendatus, interrogatus a Decentio Eugubino Episcopo, utrum Extrema Unctio danda esset poenitentibus, quibus cetera Sacramenta negabantur, sic respondet in Epistola ad ipsum scripta, cap. 8. Poenitentibus istud infundi non potest (oleum scilicet Extremae Unctionis) quia genus est Sacramenti: nam quibus reliqua Sacramenta negantur, quomodo unum genus putatur posse concedi? Petrus Damianus, Serm. 1. in dedicatione Ecclesiae: tertium, inquit, Sacramentum est Unctio infirmorum. Demum S. Bernardus in Vita Sancti Malachii, circa finem, refert illum, in fine vitae hoc Sacramentum postulasse. His adde consensum Ecclesiae Graecae cum Latina, quae Extremam Unctionem inter novae Legis Sacramenta numerat: unde Nicolaus Cabasilas in Expositione Liturgiae, cap. 29. Extremam Unctionem verum esse Sacramentum agnoscit, scribit enim: peccatorum remissionem, et ultimum olei Sacramentum perficit Sacerdotum oratio, quod utique Apostolicam traditionem habere ait, idque probat ex supra dictis S. Iacobi verbis.

Denique hanc veritatem ratione probat Doctor, dist. 23. n. 2. Primo quidem, quia possibilis fuit Deo instituere signum efficax, quo homini in extremis iacenti remitterentur peccata venialia: secundo, quod haec institutio fuerit congrua: tertio, quod sit peracta. Primum sic probat: « Possibile est, inquit, Deum finaliter remittere venialia: ergo possibile est sibi institui signum efficax istius remissionis. Consequentia patet, quia possibile est, hominem instituere signum efficax practicum cuiuscumque operis sui: ergo multo fortius est Deo possibile: et ita potest quodcumque signum sensibile, cuius institutio non includit contradictionem, instituere tamquam signum practicum efficax istius effectus. Hoc etiam congruum est, recessurum scilicet ab hac vita, finaliter a venialibus absolvi, quia ista non remissa essent impedimentum gloriae consequendae, et non remissa possent esse usque ad exitum, quia peccator quasi continue peccat talibus peccatis. Hoc etiam factum est. Probatur ex illo verbo Iacobi 5. Si in peccatis est, remittentur ei; non intelligit de mortalibus, quia haec non remittuntur, nisi in Baptismo, vel Poenitentia: ergo de venialibus ». — Aliam rationem huius institutionis profert Concilium Tridentinum initio doctrinae de Sacramento Extremae Unctionis, quam utique repetit ex imminente periculo ac impendente hominibus in extrema vitae periodo constitutis: tum ex timore divini Iudicii, tum ex daemonum tentationibus dirius ac durius tunc temporis instantium. Ait autem: Clementissimus Redemptor noster, qui servis suis quovis tempore voluit de salutaribus remediis adversus omnia omnium hostium tela esse prospectum, quemadmodum auxilia maxima in Sacramentis aliis praeparavit, quibus Christiani conservare se integros, dum viverent ab omni graviori spiritus incommodo possint, ita Extremae Unctionis Sacramento finem vitae tamquam firmissimo quodam praesidio munivit: nam etsi adversarius noster occasiones per omnem vitam quaerat et captet, ut devorare animas nostras quoquo modo possit, nullum tamen tempus est, quo vehementius ille omnes versutiae suae nervos intendat ad perdendos nos penitus, et a fiducia etiam si possit misericordiae divinae deturbandos, quam cum impendere nobis exitum vitae perspicit.

OBIICIUNT HAERETICI, primo quidem, ritum illum ungendi desumptum fuisse partim ab haereticis Valentinianis, partim ab ethnicis, ut docet S. Irenaeus, lib. 1. cap. 18. igitur non videtur usurpandus a fidelibus. — Respondeo primo negando antecedens; Valentiniani namque, ut observat S. Epiphanius haeresi 37. ungebant oleo, et aqua permixta, non quidem moribundos, sed mortuos, ut talis unctio eis pro Baptismo prodesset, ad idque adhibebant quaedam verba hebraica, et inaudita, quibus terrorem, aut stuporem audientibus ingererent; ethnici pariter non ungebant morientes, sed iam vita functos: ac subinde sacer Extremae Unctionis ritus nihil commune prorsus habet cum illis profanis unctionibus. Adde quod non abiicienda videri debeat sacra Unctio, quia illam ethnici usurparunt, alioquin respuendus etiam esset Baptismus, quippe cum ethnici mortuorum corpora baptizare, sicut et ungere solerent.

OBIICIUNT 2. Sacramenti virtus et efficacia, ut diximus, nullatenus pendet a fide Ministri: sed virtus Extremae Unctionis petitur ab ipsa Ministri virtute, et fide; ait enim sanctus Iacobus: Oratio fidei salvabit infirmum, quibus denotat salutem et sanitatem per hanc unctionem consequendam, oriri ab efficacitate orationis et fidei Ministri. — Negando minorem; nec id significat Apostolus: siquidem ibi non est sermo de fide Ministri, sed Ecclesiae, in cuius fide Sacramenta administrantur. Per orationem fidei in praefatis verbis non debet intelligi fides Ministri subiectiva, sed obiectiva, quia nimirum oratio adhibita a Ministro ad hoc Sacramentum conficiendum. Verbum Dei contineri, et mysterium fidei, quod saltem obiective debet Minister in mente praehabere, dum infirmo hoc ministrat Sacramentum, quo sensu etiam fidem habere debet in aliorum administratione, hoc est intentionem faciendi quod Ecclesia intendit.

OBIICIUNT 3. Sacramenta novae Legis instituta sunt, vel ad remissionem peccati, vel ad collationem gratiae sanctificantis: sed ad neutrum iuvat Unctio Extrema: igitur non est novae Legis Sacramentum. Maior patet ex dictis de Sacramentis in communi. Minor vero probatur: Extrema Unctio non ordinatur ad remissionem peccati originalis, quia iam supponitur remissum per Baptismum; neque actualis mortalis, quod deletur per Poenitentiam; neque venialis, quod nedum per Poenitentiam, sed etiam per plura alia remedia et media potest expiari; nec etiam ordinatur ad collationem gratiae, quia prima gratia confertur, vel per Baptismum, vel reparatur per Poenitentiam; secunda autem tribuitur per susceptionem Eucharistiae, ac subinde ad id inutilis est Extrema Unctio. — Nego minorem, et ad eius probationem dico, Extremam Unctionem ordinari tum ad remissionem finalem venialium, tum pariter ad augmentum gratiae finalis, quem utique effectum cetera Sacramenta non praestant eodem modo, ut dicemus q. 3.

OBIICIUNT DENIQUE; Si aliquod esset huius rationis fundamentum, peteretur maxime ex Epistola S. Iacobi: sed haec auctoritas nullius est momenti; quippe cum Epistola illa sit dubiae fidei, nec certo constet, eam a S. Iacobo fuisse scriptam: igitur, etc. — Nego minorem: illam enim Epistolam inter Canonicas Scripturas reponunt nedum Concilia Laodicense. can. 59. Milevitanum, can. 7. Carthaginense quartum, cui subscribit S. Augustinus, can. 47. et Florentinum, ac Tridentinum, sed etiam SS. Patres, maxime S. Athanasius in Synopsi, Hieronymus. Epist. ad Paulinum. Augustinus, lib. 2. De Doctrina Christiana, et plures alii, quos laudat Hiquaeus noster in Commentario ad distinct. 23. n. 6.

Conclusio secunda. — SACRAMENTUM EXTREMAE UNCTIONIS FUIT IMMEDIATE A CHRISTO DOMINO INSTITUTUM, IDQUE POST SUAM RESURRECTIONEM. Haec Conclusio duabus partibus constat, quarum

Primam tradit Doctor, dist. 23. n. 7., ubi ait: Dicitur hoc Sacramentum fuisse institutum a Christo.... Iacobus autem non erat nisi promulgator, sive praeco huius Sacramenti a Christo instituti. Idipsum aperte docet Concil. Trident. Sess. 7. De Sacramentis in genere, Can. 1. ubi ait: Si quis dixerit, Sacramenta novae Legis non fuisse omnia a Christo Domino nostro instituta, anathema sit. Et Sess. 14. Can. 1. De Extrema Unctione: Si quis dixerit Extremam Unctionem non esse vere et proprie Sacramentum a Christo Domino nostro institutum, a B. Iacobo promulgatum.... anathema sit.

Cui utique veritati etiam ratio Theologica suffragatur, tum quia Apostolicam et omnem creatam auctoritatem excedit facultas instituendi Sacramenta, quia solius Dei est adhibere signum efficax, ad cuius positionem et applicationem infallibiliter gratia conferatur: tum quia cum Christus fuerit immediatus fundator Ecclesiae, ita conveniens fuit, ut esset immediatus auctor et institutor omnium Sacramentorum: quare sicut in potestate Petri aut Iacobi non fuit condere novum articulum fidei, ita ad eorum potestatem non pertinuit novi Sacramenti institutio, sed eorum tantum, quae instituta sunt, dispensatio, iuxta illud Apostoli 1. ad Cor. 1. Sic nos existimet homo ut Ministros Christi, et dispensatores mysteriorum Dei. Tum denique, quia non est potior ratio, cur Sacramentum istud non fuerit immediate a Christo institutum, aeque ac cetera Sacramenta, maxime cum hoc ordinetur ad remissionem peccati, solius autem Dei proprium est peccata dimittere. Adde quod si Christus conferre debuisset alicui Apostolorum virtutem instituendi hoc Sacramentum, nulla apparet ratio cur eam facultatem fecisset potius Iacobo, quam vel Petro Ecclesiae visibili Capiti, vel toti Collegio Apostolico. Nec obstat quod solus S. Iacobus ex Apostolis de tali Sacramentali Unctione sermonem faciat; non enim de ea loquitur tamquam institutor et auctor, sed dumtaxat ut illius promulgator et praeco, qui primus Sacramentum istud scripto promulgaverit, quod prius viva voce ab aliis dumtaxat fuerat promulgatum. — Quod igitur post Hugonem a S. Victore Magister Sententiarum asserit, ab Apostolis institutum esse hoc Sacramentum, id non accipiendum est, inquit Estius, dist. 23. § 3. de prima illa institutione, qua lex aliqua, seu quodcumque decretum Legislatoris, seu Principis auctoritate ac potestate conditur: sed de legis seu decreti promulgatione, non quomodocumque, sed quasi primus hominum scripto tradens et commendans hoc Sacramentum posteritati; quo sensu dici potest aliquo modo huius Sacramenti institutor. Sic enim legimus a Romanis Pontificibus instituta quaedam fuisse, velut a Lino, ne qua mulier, nisi velato capite in Ecclesiam introiret. ab Alexandro, ut tantummodo panis et vinum aqua mixtum in Missa offerretur, a Victore, ut sacrum Pascha die Dominico celebraretur, et ab aliis alia, quae tamen partim divinae, partim Apostolicae sunt institutionis. Sed quia ab his Pontificibus lege scripta promulgata sunt, aut cum neglecta essent, in usum, revocata, ab iis instituta dicuntur. Certe non magis dici potest, Iacobum hoc Sacramentum proprie instituisse, eo quod eius quasi legem in Epistola sua scripserit, quam dicendum sit Petrum instituisse Baptismi Sacramentum, quando in prima sua concione, quasi praecipiens dixit ad populum, Actor. 2: Baptizetur unusquisque vestrum, etc. Sed sicut hic nuda promulgatio fuit cum adhortatione et commendatione Sacramenti, sic et ibi. Ita Estius.

Probatur etiam secunda pars, nempe quod Sacramentum Extremae Unctionis dumtaxat fuerit institutum post Christi Domini Resurrectionem: tum quia hoc Sacramentum supponit in Ministris potestatem remittendi peccata, necnon et auctoritatem Episcopalem, per quam benedicatur oleum, ut sit materia debita et apta huius Sacramenti: at Christus Dominus potestatem plenariam ad remittenda peccata tantum contulit Apostolis post suam Resurrectionem, cum nempe iis dixit: Accipite Spiritum Sanctum, quorum remiseritis peccata, remittuntur eis: tum quia Sacramentum Extremae Unctionis est completivum et consummativum Sacramenti Poenitentiae, eiusque effectum supponit quantum ad remissionem peccati mortalis, ac subinde conveniens fuit, quod eius institutio supponeret institutionem Sacramenti Poenitentiae, quae tantum facta est post Resurrectionem: tum denique quia cum hoc Sacramentum sit proxima dispositio ad gloriam consequendam, nulla apparet necessitas illud instituendi, quam eo tempore, quo ad aeternam felicitatem hominibus patere debebat aditus per triumphalem Christi Ascensionem.

DICES: Concilium Tridentinum, cap. 1. De Extrema Unctione, dicit hoc Sacramentum fuisse insinuatum Marci 6. ubi de Discipulis a Christo ad concionandum missis legimus, quod ungebant oleo multos aegros, et sanabant: sed haec designatio fuit vera institutio; siquidem ibi designatur huius Sacramenti materia, nempe oleum, et subiectum, nempe aegrotus, et effectus, videlicet restituta sanitas: igitur, etc. Confirmatur auctoritate Doctoris, qui in 4. dist. 23. q. 1. n. 5. loquens de Extrema Unctione, ait: « Dicitur quod Iacobi 5. Infirmatur quis in vobis? etc. instituta sit, sed licet ibi promulgaverit illud Sacramentum, est melius dicere, quod fuerit institutum a Christo: legimus enim Marci 6. quod Apostoli ungebant oleo multos infirmos, et sanabantur: constat autem, quod hoc non fecerunt, nisi in virtute Christi, qui instituerat illam Unctionem virtuosam ». Quibus verbis Doctor significat, hoc Sacramentum tunc temporis fuisse institutum. — Nego minorem; unctio enim illa, quae utebantur Apostoli Marci 6. non tam ordinabatur ad salutem animae, quam ad sanitatem corporis, ac subinde non erat proprie Sacramentalis. Insuper fiebat ab Apostolis antequam essent Sacerdotes. Denique indiscriminatim omnibus tam fidelibus et baptizatis, quam infidelibus et non baptizatis conferebatur. Unde quando Concilium Tridentinum ait, hoc Sacramentum fuisse insinuatum apud Marcum, solum vult tunc illud fuisse adumbratum et figuratum; eo videlicet modo, quo Christi Domini Baptismus fuit adumbratus in Baptismo Ioannis, quia hic fuit illius umbra et figura. Ad confirmationem dico. Doctorem eo loco dumtaxat loqui in communiori tunc temporis Auctorum sententia, qui contendebant, Extremam Unctionem non a S. Iacobo, sed a Christo Domino fuisse institutam, utpote cum eam Christus Dominus designaverit Marci 6. sive interim eam ibi Christus instituerit. sive dumtaxat postea, de quibus ibi non agit Doctor. Quod autem haec nostra assertio ipsius doctrinae consonet, patet ex dist. 24. ubi n. 2. ait: Quod Sacerdoti competit duplex potestas spiritualis, scilicet conficiendi Eucharistiam, et absolvendi Poenitentem, quae non sunt una potestas, quia una videtur prior fuisse altera: cum in Cena contulit Deus primam, secundam autem non nisi post Resurrectionem. Ioan. 20. Cum igitur sentiat Doctor, Christum Dominum non contulisse Apostolis in nocte Cenae integrum et totale Sacerdotium, sed partiale tantum, nimirum potestatem supra suum Corpus verum et reale consecrandum, non autem potestatem supra corpus mysticum, quantum ad remittenda peccata, quam utique potestatem Apostoli dumtaxat receperunt, Ioan. 20. et post Christi Resurrectionem, inde fit consequens, eum pariter docere, quod Extrema Unctio dumtaxat post Resurrectionem fuerit instituta, quippe cum illa ordinetur ad remissionem peccati. Nec obstat, quod Evangelistae non meminierint distincte et expresse illius institutionis, sicut et aliorum Sacramentorum; idcirco enim aliquorum Sacramentorum institutionem commendant ac recensent, quoniam illa spectant vel ad salutem, vel ad salutis necessitatem, vel ad Ecclesiae dispositionem et statum, illiusque ab aliis distinctionem: Sacramentum autem Extremae Unctionis non est ad salutem absolute necessarium, nec ad Ecclesiae statum et dispositionem. Idcirco mirum videri non debet, quod expressam illius institutionis mentionem non fecerint Apostoli; iudicarunt quippe ad id sufficere Traditionem, sive scriptis, seu viva voce promulgatam. Constat enim, Christum Dominum oretenus Ecclesiae suae per Apostolos plura praescripsisse, ut colligitur ex primo capite Actorum, ubi dicitur Christum per quadraginta dies Discipulis apparuisse, et cum eis convescentem de regno caelorum locutum fuisse, instruentem et erudientem eos de omnibus ad Ecclesiae gubernationem pertinentibus. Adde quod, multa etiam sunt a Christo praescripta, et ab Apostolis praedicata, quae scripta non sunt: nam Andreas, Thomas, Bartholomaeus plura praedicaverunt, et non scripserunt: Extrema autem Unctio non tantum fuit ab Apostolis praedicata, sed etiam a Iacobo scripto consignata et promulgata, quae scriptio praesupponit hanc Sacramentalem Unctionem fuisse a Christo oretenus institutam, et ab Apostolis praedicatam.