Scotus Academicus, Tomus decimus: De Baptismo, De Poenitentia, De Extrema Unctione

NOTANDUM 1. Baptismum dupliciter administrari posse, primo solemniter, et cum omni publico ritu, et ecclesiasticis caeremoniis adhiberi solitis, dum Baptismus ab Ecclesiae Ministris publice confertur: secundo, citra solemnitatem omnem, seu omissis omnibus caeremoniis, et adhibitis dumtaxat, quae essentialia sunt ad validam Sacramenti confectionem. Insuper Baptismus conferri potest, vel in casu urgentis necessitatis, nimirum si instet mortis periculum; vel extra necessitatis casum, dum videlicet baptizandus integra sanitate fruitur. Hinc duplex distingui potest Sacramenti Minister: unus quidem solemnitatis; alter vero necessitatis. Rursus baptismi solemniter administrandi alius esse potest ordinarius Minister, cui ex proprio munere competit baptizare; alter vero extraordinarius, qui hanc facultatem habet ex conditione et delegatione. Quaeritur ergo, quis sit idoneus Minister Baptismi solemniter, et citra casum necessitatis, vel non solemniter, et urgente necessitate conferendi.

NOTANDUM 2. In Sacramentorum administratione, sicut et in plurimis humanis actibus, aliud esse, quod aliquid fiat valide, aliud vero quod fiat licite. Primum enim respicit substantiam rei, quae affirmatur fieri valide, ita ut illa stet integra, et omnibus suis partibus constans, abstrahendo ab eo, quod qui illam exerceat peccatum incurrat, necene; secundum vero spectat ad conscientiam facientis, ita quod qui rem exequitur, non solum illam faciat quatenus fieri debet, ut sit integra, et perfecta secundum se; sed etiam ut fiat modo debito, et ut praescribitur a Superiore eiusmodi rei confectionem ordinante. Ceterum hic de utroque modo conferendi Baptismum movetur quaestio: utrum videlicet omnibus omnino hominibus sive fidelibus, sive infidelibus, non solum valide, sed etiam licite competat urgente necessitate, vel citra necessitatem baptizare.

NOTANDUM 3. Quod etsi conveniant Lutherani cum Catholicis quemlibet privatum fidelem, etiam mulierem, in casu necessitatis non solum valide, sed etiam licite baptizare, ut expresse docet Hunnius, Opusc. De Sacram.. cap. De Baptismo, ubi ait, illud etiam esse articulum confessionis Augustanae: nihilominus refragantur Calvinistae, cum suo haeresiarcha, qui lib. 1. Instit.. cap. 15. licet non ita aperte mentem declaret, utrum loquatur tantum de licito, an etiam de valido, ita agit ut videatur velle, solos Verbi divini Ministros, Ecclesiae Pastores legitime vocatos, posse valide baptizare, et si mens et intentio illius sit inquirenda ex ipso Beza, ita esse constabit; hic enim lib. Qu. et responsionum de Sacramentis, qu. 140. interrogatus de Baptismo administrato a privatis personis, ministerio non fungentibus, respondet, illum non esse pluris faciendum, quam id quod Regis, aut Reipub. nomine privatus quispiam pro libito gereret, aut quam fabula. At satis constat id fore nullum, et non solum illicitum, quod privatus aliquis pro libito faceret nomine ipsius Regis, aut Reipub. ex defectu potestatis ab illa ad hoc faciendum acceptae, similiter et istud quod est fabulosum. Unde etiam idem Beza, quaest. 144. De Sacramentis impudenter ait, se praeferre Baptismum a satana et diabolo sese pro verbo divini ministro gerente collatum, Baptismo per mulierem aut privatum fidelem conferendo.

Conclusio prima. — QUILIBET HOMO VIATOR RATIONIS COMPOS VALIDE SEMPER, ET SI URGEAT NECESSITAS LICITE BAPTIZARE POTEST PRIVATIM, ET SINE SOLEMNITATE. Haec est de fide determinata in Concilio Lateranensi sub Innocentio III, et refertur cap. Firmiter, ubi statuitur, Sacramentum Baptismi... tam parvulis, quam adultis in forma Ecclesiae a quocumque rite collatum, proficit ad salutem.

Quam utique determinationem distinctius innovavit et confirmavit Concilium Florentinum in Decreto Eugenii, ubi de Ministro Baptismatis sic legimus: Minister huius Sacramenti est Sacerdos, cui ex officio competit baptizare: in causa autem necessitatis, non solum Sacerdos, vel Diaconus, sed etiam laicus, et mulier, imo etiam Paganus, et haereticus baptizare potest, dummodo formam servet Ecclesiae, et facere intendat quod facit Ecclesia.

De Sacerdote et Diacono dicemus Conclusione sequenti. De Paganis autem et infidelibus aperte docet Isidorus, ut refertur dist. 1. De Consecratione, cap. 23. his verbis: Romanus Pontifex non hominem iudicat qui baptizat, sed Spiritum Dei subministrare gratiam Baptismi, licet paganus sit qui baptizet. Idem docet Nicolaus I, ad Consulta Bulgarorum, cap. 104. ut refertur ibidem cap. sequenti, ubi legimus: A quodam Iudaeo nescitis, utrum Christiano, an pagano, multos in patria vestra baptizatos asseritis, et quid de iis sit agendum consulitis. Hi profecto si in nomine sanctae Trinitatis, vel tantum in nomine Christi, sicut in Actibus Apostolorum legimus, baptizati sunt.... constat eos non esse denuo baptizandos. Quantum autem ad haereticos, iam sufficienter constat ex dictis in priori Disputatione, ubi probavimus Baptismum ab haereticis collatum esse validum.

Porro Baptismum a quocumque rite collatum in forma Ecclesiae constanter docet S. Hieronymus, in Dialogo Contra Luciferianos, cap. 4. et S. Augustinus, lib. 2. Contra Parmenianum, cap. 13. ubi ait: Et si laicus aliquis pereunti dederit (baptisma) necessitate compulsus, quod cum ipse acciperet, dandum esse addidicit, nec scio an pie quisquam dixerit esse repetendum. Nulla enim cogente necessitate si fiat, alieni muneris usurpatio est; si autem necessitas urget, aut nullum, aut veniale delictum est. Sed etsi nulla necessitate usurpetur, et a quolibet cuilibet detur, quod datum fuerit non potest dici non datum, quamvis rite dici possit illicite datum.

Eos praeiverat Tertullianus, lib. De Baptismo, cap. 17. ubi cum dixisset baptizandi officium ex aequo spectare ad Episcopos, dehinc ad Presbyteros, postmodum ad Diaconos, non vero ad laicos, addit, laicum alloquens: Sufficiat scilicet in necessitatibus, ut utaris, sic ubi aut loci, aut temporis, aut personae conditio compellit: tunc enim constantia succurrentis accipitur, cum urget necessitas periclitantis; quoniam reus erit perditi hominis, si supersederit praestare, quod libere potuit.

OBIICIT 1. Calvinus: Illi soli valide baptizare possunt, quibus Christus Dominus baptizandi facultatem contulit: sed eam dedit solis divini verbi Ministris legitime vocatis; tum quia Matth. ult. Christus Dominus Baptismum conferendum praecipiens, solos Apostolos alloquitur, ac eorum successores; tum quia ibidem coniungit praedicationem Verbi divini cum administratione Baptismi, dicens: Ite, docete omnes Gentes. — Respondeo, concessa maiore, distinguendo minorem: solis Apostolis et divini verbi Ministris Christus Dominus dedit facultatem baptizandi publice et solemniter, concedo: privatim et in casu necessitatis, nego. Ad probationem autem dico, eo loco Christum Dominum non dedisse Apostolis simplicem potestatem baptizandi, quam etiam ante Passionem, cum necdum essent Sacerdotes, aut Episcopi, habebant et exercebant; sed iis iam Episcopis dedit speciale mandatum, et simul contulit ius primarium publice et solemniter praedicandi Evangelium, ac ministrandi Baptismum.

OBIICIT 2. Illud Concilii quarti Carthaginensis, cap. 100. Mulier quamvis docta et sancta viros in conventu docere, vel aliquos baptizare non praesumat. Similiter Tertullianus pluribi docet Baptismum esse mulieribus interdictum, maxime lib. De Velandis Virginibus, cap. 9. et lib. De Praescriptionibus, cap. 42. et lib. De Baptismo, cap. 17. ubi ait: Petulantia autem mulierum, quae usurpavit docere, utique non etiam tingendi ius sibi pariat. — Respondeo, tam Concilium quam Tertullianum proscribere ac damnare quarundam mulierum, maxime Marcionistarum petulantiam et audaciam, quae etiam citra necessitatem baptizandi, non solum privatim, sed et solemniter officium usurpabant: unde loco supra laudato De Velandis Virginibus, ait: Non permittitur mulieri in Ecclesia loqui, sed nec docere, non tingere, nec offerre, nec ullius virilis muneris, nedum Sacerdotalis officii sortem sibi vindicare.

OBIICIT 3. Gregorium II, Epistola ad Bonifacium Episcopum, et refertur De Consecratione, dist. 1. cap. 52. ubi ait: Quos a Paganis baptizatos esse asseruisti, si ita habetur, ut denuo baptizes in nomine Trinitatis, mandamus. Insuper S. Augustinus, lib. 2. Contra Epist. Parmeniani, cap. 13. dubitat, utrum ab iis, qui numquam fuerunt Christiani, possit baptismus dari: respondet autem: nec aliquid temere inde affirmandum est sine auctoritate tanti Concilii, quantum tantae rei sufficit. Denique in Concilio Eliberitano, Can. 38. permittitur solum baptizatis, et prohibetur Bigamus in necessitate baptizare; habet enim: Peregre navigantes, aut si Ecclesia in proximo non fuerit, posse fidelem (qui lavacrum suum integrum habet, nec sit Bigamus) baptizare in necessitate infirmitatis positum Catechumenum. Igitur non omnes possunt etiam in necessitate valide baptizare. —

Nego consequentiam, et ad Gregorium II dico eum loqui de baptizatis ritu Pagano, non autem ritu Ecclesiae, ut observat Glossa ad praefatum cap. 52. dist. 4. quod utique insinuunt etiam Pontifex; ait enim ibidem: quisquis in nomine Patris, et Filii, et Spiritu sancti baptizatus est, rebaptizare eum minime licet. — Ad S. Augustinum dico, eum non revocare in dubium, quin Baptismus a laicis in necessitate collatus sit validus: quamquam enim non audeat aperte affirmare validum esse si conferatur a non baptizato; tamen id absolute non negat; imo diserte assereret si nunc viveret; ait enim, hoc non esse constanter asserendum sine auctoritate Concilii: habemus autem auctoritatem apertam Concilii Florentini id affirmantis; ac subinde eam veritatem nobiscum iam propugnaret S. Augustinus. — Ad Canonem Concilii Eliberitani dico, per eum tantum significari, quod in casu necessitatis non baptizatus et bigamus non debeat ministrare Baptismum in praesentia baptizati non bigami; alioqui Baptismus ille esset illicitus, nec ministraretur sine peccato, non tamen propterea foret invalidus.

Conclusio secunda. — MINISTER ORDINARIUS BAPTISMI SOLEMNITER AUT PRIVATIM CITRA NECESSITATEM CONFERENDI EST SOLUS SACERDOS EPISCOPUS, AUT CURATUS; DELEGATUS AUTEM POTEST ESSE QUILIBET SACERDOS, IMO ETIAM ET DIACONUS. Illam aperte tradit Tertullianus, lib. De Baptismo, cap. 7. ubi ait: Dandi quidem baptismum habet vim summus Sacerdos, qui est Episcopus; dehinc Presbyteri, et Diaconi; non tamen sine Episcopi auctoritate, propter Ecclesiae honorem. Illam etiam veritatem declarat Concilium Florentinum verbis in priori Conclusione laudatis. Et S. Isidorus, lib. 2. De Officiis, c. 24. et refertur¹ de consecratione, dist. 3. c. 9. ubi scribit: Constat Baptisma solis Sacerdotibus esse tractandum: eiusque mysterium nec ipsis Diaconis explere est licitum, absque Episcopo, vel Presbytero, nisi his procul absentibus ultima languoris necessitas cogat.

Porro huius assertionis rationem congruam profert Doctor, dist. 6. q. 1. n. 3. ubi cum dixisset: Congruum est inter viatores solum Sacerdotem baptizare, et soli Sacerdoti congruit ex officio, subdit: Cuius ratio est, quia per Baptismum recipitur baptizatus in collegium Ecclesiae militantis: receptio autem alicuius in collegium pertinet ad Praesidentem et habentem auctoritatem in collegio; ideo quanto aliquis haberet maiorem auctoritatem in Ecclesia, tanto magis pertineret ad eum recipere et introducere in Ecclesiam, et per consequens baptizare. Unde magis competet Episcopo, quam simplici Sacerdoti, si sufficere possent Episcopi; sed propter paucitatem Episcoporum, et pluralitatem baptizandorum, regulariter conceditur omnibus Sacerdotibus.. Haec autem Doctoris sententia, quae asserit ex officio omnibus Sacerdotibus convenire facultatem baptizandi, intelligenda est, ut optime observat Hyquaeus in Commentario ad hunc locum n. 19, quantum ad capacitatem, et in casu necessitatis, quantum ad effectum, seu officium: vel illa distributio intelligenda est pro generibus singulorum, quoad eos, quibus ex cura, vel ex concessione Parochorum in proprio districtu, aut Episcopi auctoritatem habent; quia nempe ex usu iam solis Presbyteris ministerium hoc tribuitur: nam rarus est Episcopus, qui illud exhibet, nisi in praerogativam personae alicuius, ut Principum, aut Magnatum.

QUAERES: Quisnam sit servandus ordo inter Ministros Sacramenti Baptismatis?

RESPONDEO cum Catechismo Concilii Tridentini, p. 2. tit. De Baptismi Ministro, triplicem esse eorum ordinem; « ac in primo quidem Episcopos et Sacerdotes collocandos esse: quibus datum est, ut iure suo, non extraordinaria aliqua potestate, hoc munus exerceant. Id enim Apostolis praeceptum est a Domino: Euntes baptizate. Quamvis Episcopi, ne graviorem illam docendi populi curam deserere cogerentur, Baptismi ministerium Sacerdotibus relinquere soliti essent. Quod vero Sacerdotes iure suo hanc functionem exerceant, ita ut praesente etiam Episcopo ministrare Baptismum possint, ex doctrina Patrum, et usu Ecclesiae constat. Nam cum ad Eucharistiam consecrandam instituti sint, quae est pacis et unitatis Sacramentum, consentaneum fuit, potestatem iis dari omnia illa administrandi, per quae necessario huius pacis et unitatis quilibet particeps fieri posset. Quod si aliquando Patres Sacerdotibus, sine Episcopi venia, baptizandi ius permissum non esse dixerunt, id de eo Baptismo, qui certis anni diebus solemni caeremonia administrari consueverat, intelligendum videtur. Secundum Ministrorum locum obtinent Diaconi, quibus sine Episcopi, aut Sacerdotis concessu, non licere hoc Sacramentum administrare, plurima SS. Patrum decreta testantur. Extremus ordo illorum est, qui, cogente necessitate, sine solemnibus caeremoniis baptizare possunt, quo in numero sunt omnes, etiam de populo, sive mares, sive feminae quaecumque illi sectam profiteantur. Nam et Iudaeis quoque, et infidelibus, et haereticis, cum necessitas cogit, hoc munus permissum est; si tamen id efficere propositum eis fuerit, quod Ecclesia Catholica in eo administrationis genere efficit.... Neque vero hoc munus ita omnibus promiscue permissum esse fideles arbitrentur, quin ordinem aliquem Ministrorum statuere maxime debeat. Mulier enim, si mares adsint, laicus item praesente Clerico, tum Clericus coram Sacerdote, Baptismi administrationem sibi assumere non debent. Quamquam obstetrices, quae baptizare consueverunt, improbandae non sunt, si interdum, praesente aliquo viro, qui huius Sacramenti conficiendi minime peritus sit, quod alias viri magis proprium officium videretur, ipsae exequantur. » Idem statuitur in Rituali Romano, tit. De Baptismo. § De Ministro Baptismi, ubi cum determinasset: Quoties infans, aut adultus versatur in vitae periculo, potest sine solemnitate a quocumque baptizari in qualibet lingua, sive Clerico, sive laico, etiam excommunicato, sive fideli, sive infideli, sive Catholico, sive haeretico, sive viro, sive femina, servata tamen forma, et intentione Ecclesiae: statim subdit: Sed si adsit Sacerdos, Diacono praeferatur, Diaconus Subdiacono, Clericus laico, et vir feminae, nisi pudoris gratia decepta feminam potius quam virum baptizare infantem non omnino editum, vel si melius femina sciret formam et modum baptizandi.

Conclusio tertia. — ITA NECESSARIO BAPTIZANS DISTINGUI DEBET PERSONALITER A BAPTIZATO, UT NULLUS SEIPSUM BAPTIZARE POSSIT. Est communis apud omnes eamque, decrevit Innoc. III, Epist. ad Episcopum Metensem, ut refertur cap. Debitum de Baptismo, et eius effectu, ubi scribit: Sane intimasti, quod quidam Iudaeus in mortis articulo constitutus, cum inter Iudaeos tantum existeret, in aquam seipsum immersit dicendo: Ego me baptizo in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Amen. Et infra: « Respondemus, quod cum inter baptizantem et baptizatum debet esse discretio, sicut ex verbis Domini colligitur, dicentis Apostolis: Ite baptizate omnes Gentes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, memoratus Iudaeus est denuo ab alio baptizandus: ut ostendatur, quod alius est qui baptizatur, et alius qui baptizat. Ad quod etiam designandum ipse Christus non a seipso, sed a Ioanne voluit baptizari. Quamvis si talis continuo decessisset, ad patriam protinus evolasset, propter Sacramenti fidem, etsi non propter fidei Sacramentum. In Baptismo quippe illa spiritualis generatio celebratur, de qua Veritas ait: Oportet vos nasci denuo: quia nisi quis renatus fuerit ex aqua, et Spiritu, non intrabit in regnum caelorum. Sicut ergo in carnali generatione, qua proles ex viro et femina nascitur, alius est qui carnaliter gignit, et alius qui carnaliter gignitur: sic in sacramentali generatione, qua soboles ex aqua et Spiritu sancto renascitur, alius debet esse qui spiritualiter generet, et alius qui spiritualiter generetur. Sane cum corpus exterius, sive cum cor interius baptizatur, oportet, ut utrobique paternitas, et filiatio valeat inveniri, quibus baptizans et baptizatus ad invicem referantur. » Ita S. Pontifex.

Quam utique determinationem sic expendit Doctor, dist. 6. q. 1. n. 2. dicens quod « ab Innocentio summo Pontifice ad huius rei confirmationem profertur simul figura, auctoritas, et ratio congrua. Figura quidem quia Christus, inquit, ad hoc signandum, non a se, sed a Ioanne baptizari voluit. Auctoritas colligitur ex verbis Domini dicentis Apostolis, Matth. ult. Ite, baptizate omnes Gentes in nomine Patris, etc. ubi Discipulos exprimit in secunda persona, et baptizatos in tertia. Ratio quae innuitur ibi, est ista, quia in Baptismo celebratur illa spiritualis generatio, de qua Veritas ait Ioan. 3. Oportet vos nasci denuo. Sicut ergo in carnali generatione alius est qui gignit, et alius qui gignitur, ita et in sacramentali generatione, alius debet esse qui spiritualiter generat, et alius qui spiritualiter generatur ».

DICES: Sacerdos sibi ipsi in Missa ministrat Eucharistiae Sacramentum: igitur potiori iure posset aliquis in extremis constitutus sibi ministrare Sacramentum Baptismi. — Negat consequentiam Doctor ibidem n. 13. et rationem disparitatis profert; quod, inquit, susceptio Eucharistiae non est Sacramentum, sed est Sacramentalis comestio, seu perceptio; Baptismus autem est Sacramentum.

DEINDE SIBI OBIICIENS, Sacerdos saltem ministrat sibi Sacramentum Eucharistiae: ergo pari ratione posset sibi ministrare Sacramentum Baptismi. — Negat similiter consequentiam; quia, inquit, ministratio Sacramenti Eucharistiae non est Sacramentum; siquidem Sacramentum istud non consistit in usu; ministratio vero Sacramenti Baptismi est ipsum Baptismi Sacramentum. Hanc autem rationem diversitatis profert: Quia Sacramentum Baptismi consistit in usu essentialiter, et non in aqua. Eucharistia autem est quoddam permanens distinctum ab usu Sacramenti. Quamvis ergo aliquis posset esse in usu Sacramenti permanentis Minister et suscipiens illum usum; non tamen potest hoc in Sacramento, quod essentialiter consistit in usu.

Conclusio quarta. — AB UNO LICITE ET VALIDE PLURES SIMUL BAPTIZARI POSSUNT. Ita Doctor, dist. 6. q. 2. n. 7. ubi ait: « De tertio membro divisionis conceditur, quod iste plures simul aspergens, vel infundens, et simul proferens formam in plurali dicendo: Ego baptizo vos, baptizat simul omnes; tamen peccat mortaliter, quia non servat formam impositam sibi ab Ecclesia, nisi forte esset tanta necessitas, quod immineret mors omnium; et si quando singulos baptizaret singillatim, aliquis eorum moreretur antequam ceteros baptizasset ». Subdit infra: « an autem casus necessitatis, qui positus est de pluribus statim morituris excusaret Ministrum utentem illa forma, Baptizo vos, a peccato mortali, dubium est. Videtur tamen hoc rationabile: quia ex quo in potestate Ecclesiae fuit determinare istam formam ad illa verba, Baptizo te, non videtur, quod ipsa voluerit aliquem ita praecise ad illam formam arctare, ut per hoc alicui praeccluderetur via salutis. In casu autem praedicto alicui illorum praeccluderetur salus, si quis sine peccato mortali non posset uti ista forma, Baptizo vos: nam si in eo casu esset peccatum mortale, nullus deberet eos sic baptizare; nullus enim debet salutem alterius procurare peccando in se mortaliter ». Ita Doctor Subtilis, cui consentiunt Alensis, S. Bonaventura, et S. Thomas q. 67. art. 6. ad 2. ubi ait: in casu necessitatis unus posset plures simul baptizare sub hac forma, Ego vos baptizo, puta si immineret ruina, aut gladius, aut aliquid huiusmodi, quod omnino moram non pateretur, ut singillatim omnes baptizarentur. Nec per hoc diversificaretur forma Ecclesiae, quia plurale non est nisi singulare geminatum; praesertim cum pluraliter dicatur Matth. ultim. Baptizantes eos, etc.

Ratio igitur huius assertionis est, quia eo in casu nihil deficit requisitum ad valorem Sacramenti, nec ex parte materiae, nec ex parte formae, quia illa variatio formae de singulari in plurale, quoad particulam vos, requiritur dumtaxat ex parte subiectorum; ac proinde haec variatio non irritum facit Sacramentum. Confirmari potest etiam ex facto Apostolorum, qui, ut legimus Actor. 2. una die plura hominum millia baptizarunt; non enim poterant singillatim singulos baptizare.

PETES: Utrum eo in casu plura essent Baptismata? RESPONDET DOCTOR ibidem: « Videtur, quod sic; quia plures sunt baptizati, et per consequens plures baptismationes passivae, et ita plures actiones; et plures Baptismi ». Deinde obiicit Doctor, quia non est nisi unica forma; nam verba tantum sunt semel prolata. Respondet « Posset tamen magis concedi, quod sunt plures Baptismi. Et tunc ad argumentum dicendum, quod non oportet ad pluralizationem alicuius, omnia quae sunt in illo plurificari; sed sufficit aliquod eorum plurificari, ad hoc quod totum plurificetur. Et illa etiam forma non est simpliciter una, quia ly vos includit in se singulare, quod pluries geminat ».

QUAERES: Utrum etiam plures simul eumdem baptizare possint?

RESPONDET DOCTOR n. 2. quod plures baptizare possit intelligi duobus modis, ita ut baptizent vel eumdem suscipientem, vel plures suscipientes. Et utrumque adhuc subdistinguitur, quia si eumdem, vel uterque totum facit, vel unus abluit, et verba alius profert, puta si unus est mutus, et tantum abluit; alter manceus, qui verba profert. Secundum etiam membrum subdistinguitur, quia si baptizat plures, vel manifeste distinctos, vel non ita manifeste, ut in monstro, de quo dubitatur si sit una persona, vel duae. His ita praemissis, respondet Doctor, quod quando plures simul baptizant, ita ut unus verba proferat, alter abluat, Baptismus est nullus. Dico, inquit n. 5., quod utroque seorsim aliquid faciente, et neutro totum simul sic abluente et proferente verba, nihil fit. Nec est alia ratio, nisi institutio Dei, qui sicut voluit esse unum principale agens, ita voluit habere unum Ministrum in collatione integra Sacramenti. Eamdem fere rationem profert S. Th., q. 67. art. 6. ubi ait: Ex tali forma nos te baptizamus, exprimitur talis intentio, quod plures conveniant ad Baptismum conferendum, quod videtur esse contra rationem ministerii: homo enim non baptizat nisi ut Minister Christi, et vicem eius gerens: unde sicut unus est Christus, ita oportet esse unum Ministrum, qui Christum repraesentet. Propter quod signanter Apostolus dicit Ephesiorum 4. Unus Dominus, una Fides, unum Baptisma; et ideo contraria intentio videtur excludere Baptismi Sacramentum. — Si vero uterque simul abluat et verba proferat, validus esset Baptismus, quia, inquit Doctor n. 2., non est verisimile, quod unus faciens annullet factum alterius: sed si tantum unus eorum faceret, quod facit, factum esset: ergo pariter quod facit, factum est, alio similiter faciente. Signanter dixit similiter, hoc est, dum uterque in eodem instanti physico simul absolvit materiam, et formam: si quis enim prius quam alter materiam et formam ministraret, solus ipse valide baptizaret, et actio alterius esset vera rebaptizatio. Quod etiam docet S. Th. loco mox laud. ubi scribit: Si uterque diceret: Ego te baptizo, in nomine Patris, etc. tunc manifestum est, quod ille, qui prius verba proferret daret Baptismi Sacramentum. Si autem omnino simul verba proferant, et hominem immergerent, vel aspergerent, uterque, quantum in se est, baptizaret; nec traderent aliud, et aliud Sacramentum, sed Christus, qui est unus interius baptizans, unum Sacramentum per utrumque conferret.

DICES 1: Unus et idem effectus procedere nequit a duabus causis totalibus non subordinatis: sed si duo possent simul baptizare, Baptismus ille procederet a duabus causis totalibus adaequatis, nec invicem subordinatis: igitur, etc. — Respondet Doctor, n. 3. distinguendo maiorem: non potest procedere effectus a duabus causis totalibus inducentibus formam effective, concedit: producentibus effectum dumtaxat ministerialiter, negat. Baptismi autem effectus a duobus illis Ministris producitur tantum ministerialiter: nam solus Deus gratiam sacramentalem effective producit.

URGEBIS: Saltem uterque Minister inducit formam Baptismi, et ut sic sunt duae causae, et utraque totalis. — Respondet Doctor ibid. « quod si uterque abluat, neuter in abluendo est causa totalis, et hoc sive ablutio fiat immergendo tunc enim movent corpus immersi uno motu causato a virtute motiva amborum: et licet alter posset illum motum causare, tamen quando simul movent, neuter utitur tota sua virtute motiva, qua posset uti, sicut apparet, quando duo portant unum pondus², quod alter solus posset portare, sive fiat perfundendo, vel aspergendo, licet uterque defaciat aqua a se infusa³ vel aspersa, neuter tamen defaciat tota illa defactione, quae est per aspersionem amborum ».

INSTAT IBIDEM DOCTOR: Uterque est causa totalis respectu prolationis verborum: et sic quantum ad unam partem effectus exterioris, qui est Sacramentum, erunt duae causae totales, et hoc est impossibile ita de parte effectus, sicut de toto. — Respondet, id vix contingere; « quia, inquit, difficile est, quin alterius verba superfluant, ita quod non sint per se pars unius Sacramenti: quia ponere duo eiusdem rationis esse partes unius, quod simpliciter esset perfectum, habendo alterum eorum pro parte, videtur superfluum. Quae autem superfluant, et cuius proferentis, difficile est assignare: quia qua ratione illa, et ista, et ita utraque, vel neutra, quia uterque aeque complete, et consimili intentione profert ».

Ita Doctor. Quibus significat eo in casu, quod duo simul in eodem instanti abluerent, et verba proferrent, esset duplex Sacramentum Baptismi, quia esset duplex signum sacramentale completum et perfectum, intrinsece et essentialiter. Unde statim subdit: responsionem quaere, idest, quaerat responsionem praefatae obiectioni, cui placet sententia asserens, quod in tali casu non sunt plura Baptismata.

URGEBIS: Non potest una et eadem persona duobus distinctis numero Baptismatibus baptizari: igitur eo in casu non essent duo Baptismata. — Distinguo antecedens: passive, concedo: active, nego: hoc est, eadem persona non potest revera suscipere duplicem effectum ablutionis baptismalis: ubi enim semel remissum est originale peccatum, non iterum remitti potest: quamquam duo concurrerent ad ministrandum Sacramentum, per quod fit talis remissio. Unde ibidem Doctor n. 4. colligit, Quod Sacramentum Baptismi magis est baptizatio passiva, quam activa, quia plurificatio baptismatis active, non plurificatur passiva, nec Baptismus, quia passiva est una. Istud eadem illatione videtur probabile, quia baptizatus proprie suscipit Sacramentum: suscipit autem proprie ablationem passivam, et non activam, nisi dicatur idem realiter. — De tertio et quarto membro distinctionis praedictae, hic non est sermo; quippe plures a pluribus, imo etiam et ab unico valide baptizari possunt, ut mox diximus. Qualiter autem agendum sit circa monstrum ibidem diserte n. 7. aperit Doct. ubi scribit: « Dico, inquit, quod si tempus haberi potest ad discernendum, an monstrum sit simpliciter una persona, vel duae, de hoc haberi debet diligens inquisitio antequam baptizetur. Sed unde? Vel ex partibus, inquit, corporis, puta si sint duo capita, vel duae spinae dorsi, vel principale indicium de cordibus; sed illud non potest esse faciliter evidens, dum vivit. Sed nec signum de duobus capitibus esset omnino certum; quia possibile esset aliquam cellulam in matrice esse performatam per totum, praeterquam in parte superiori, et tunc concurrerent partes seminis cadentes in diversis incastraturis matricis, pro tota parte inferiori, et tunc distinguerentur in parte suprema, et ibi formarentur duo capita, cum tamen reliqua materia non sufficeret, nisi pro formatione unius personae. Breviter, evidentissimum signum distinguendi est per intellectus et voluntates; si enim sunt duae animae, non est necessarium unam scire quidquid scit alia, et velle quidquid vult alia. Tamen raro, vel numquam accidit, quod sint duae animae, quin sint duo capita, vel duae partes principales capitis, licet non e converso. Et si quomodo possit deprehendi diversitas intellectuum in intelligendo, puta quod per aliquod signum deprehenderetur idem sciri, et nesciri; vel possit deprehendi diversitas voluntatum, puta quod esset ibi velle, et nolle de eodem; absque dubitatione tenendum esset, quod essent ibi duae animae. Sed istud non potest iudicari, nisi de monstro adulto, quale ponitur fuisse in Francia habens duo capita, quorum unum expressit nolle de eo, de quo aliud expressit velle. Unum enim voluit continere, et sobrie vivere; et aliud lascivire, et epulari; et cum unum per os suum excederet, reliquum clamabat, se gravari ». Illis praemissis de signis unitatis, vel duplicis personae in monstro, hanc statuit Doctor resolutionem: « De tali monstro dico, quod si certitudo potest haberi, et sint partes, de quibus patet, quod pertinent ad distinctas personas, separatim perfundi deberet ista pars, et illa, cum iteratione formae in singulari super utrumque. Si autem certitudo haberi non possit, baptizandus est saltem in illis partibus, quae principaliter pertinent ad unum, cum forma in singulari; et secundo abluendae sunt aliae partes, quae non videntur principaliter pertinere ad illum primum, et hoc cum forma, quae servanda est in illis, de quibus est dubium, quae ponitur Extrav. de Baptismo. et de eius effectu, capite de quibus ». Sed de monstro satis.