Scotus Academicus, Tomus decimus: De Baptismo, De Poenitentia, De Extrema Unctione

NOTANDUM 1. Eam fuisse veterum quorumdam Theologorum sententiam, quod Absolutionis forma esse deberet omnino deprecativa, ita ut foret invalida si verbis indicativis proferetur, ut colligitur ex sancti Thomae Opusc. 22. ubi eiusmodi sententiam impugnat. Alensis vero, part. 4. qu. 21. memb. 1. et S. Bonaventura, in 4. dist. 18. part. 1. art. 2. qu. 11. videntur asserere formam absolutionis partim esse indicativam, et partim deprecativam: Nam, inquit S. Bonaventura, Sacerdos se habet ut Dei mediatorem ad hominem, et hominis ad Deum: unde per ipsum peccator ascendit ad Deum; et sic Sacerdos est os peccatoris, sive loquens pro peccatore: et per ipsum descendit Deus ad hominem, et sic Sacerdos est Angelus Dei, imo os, eo quod ipse separet pretiosum a vili. Secundum quod ascendit, habet se per modum inferioris et supplicantis: secundum quod descendit per modum superioris et iudicantis. Secundum primum modum potest gratiam impetrare, et ad hoc est idoneus: iuxta vero secundum modum potest Ecclesiae reconciliare: et ideo in huius significationem in forma Absolutionis praemittitur deprecatio per modum deprecativum: et subiungitur Absolutio per modum iudicativum: et deprecatio gratiam impetrat, sed Absolutio praesupponit tantum; numquam enim Sacerdos absolveret quemquam, de quo non praesumeret, quod esset absolutus a Deo. Si ergo quaeritur utrum potestas clavium se extendat ad delictam culpam, dicendum est, quod bene potest se extendere per modum deprecantis et imperantis Absolutionem, sed per modum imperantis nequaquam. Haec Seraph. Doctor. — Sunt etiam qui contendunt formam Absolutionis verbis deprecativis conceptam fore validam. Ita Mayronius, in 4. dist. 11. qu. 1. et Aureolus, dist. 23. asserentes formas Sacramentorum posse esse deprecativas, vel indicativas, pro diversa Ecclesiae consuetudine. Nec ab eis distat Dominicus Soto, in 4. dist. 3. qu. unica. ubi docet Absolutionem verbis deprecativis valide posse conferri, quamvis non licite; ac subinde valere hanc formam, Absolvit te. vel Absolvat te Christus: nam, inquit, etiam forma Extremae-Uctionis est deprecativa, his verbis concepta: Indulgeat tibi Dominus, etc. Nec ab ea sententia distare videtur Gamachaeus, qui cap. 5. De Confirm. dicit Confirmationis substantiae formam non mutare has formulas, Ego consigno te, vel, Confirmo te, vel, Signet te Deus, Confirma eum, Domine.

NOTANDUM 2. Quod etsi auctores tum veteres, tum recentiores, qui pro forma deprecativa Absolutionis militant, maxime niti videntur auctoritati et praxi Orientalis Ecclesiae, ut apparebit ex eorum fundamentis infra evertendis, nihilominus, ut optime notat Arcudius, lib. 1. cap. 3. nulla unquam fuit controversia de hac re inter Graecos et Latinos: « Ac proinde, inquit, non est verisimile antiquam formam huius Sacramenti ex odio alicuius, vel malitia Graecorum mutatam fuisse aliquando; imo Graecos passim nequidem scire, quid sibi velint huiusmodi termini materia, et forma in Tract. De Sacramentis, si paucos doctores excipias »: ac subinde non est cur aliqui neoterici tantopere suae sententiae patrocinium accersant pro vindicanda forma deprecativa Absolutionis, ex Graecorum Euchologiis, sive Ritualibus, et praxi. Quamquam enim eiusmodi Euchologia et Ritualia praeseferant formam deprecativam, nihilominus, ut apparebit ex dicendis pag. 331. a consueta Ecclesiae Latinae praxi Graeci non dissentiunt.

NOTANDUM 3. Quantum ad secundam partem Quaestionis, nempe De Absolutione sub conditione, eam conditionem distingui posse triplicem: nimirum de praeterito, de praesenti, et de futuro. De praeterito quidem, ut puta si quis diceret: Absolvo te a peccatis confessis, si revera ea admiseris; de praesenti vero: Absolvo te, si verum habeas dolorem de peccatis, et firmum propositum non peccandi de cetero; de futuro autem: Absolvo te si iterum non peccaveris. Porro discrimen est inter huiusmodi conditiones, quod Sacramenta valide ministrentur sub conditione de praesenti vel de praeterito; siquidem conditiones illae intentionem conditionalem efficiunt absolutam, iuxta illud Instit. De Verb., oblig. § 7. Conditiones, quae ad praesens vel praeteritum tempus referuntur, aut statim infirmant obligationem, aut omnino non differunt, veluti si Titius Consul fuit, vel si Maevius vivit, dare spondes. Nam si ea ita non sunt, nihil valet stipulatio; sin autem ita se habent, statim valet: quae enim per rerum naturam sunt certa, non morantur obligationem, licet apud nos incerta sint. Ita Ius Civile, quo etiam utitur Ecclesia, nisi sacris Canonibus contradicat; nam, ut habetur De novi operis denunciatione, quia vero sicut leges non dedignantur sacros Canones imitari, ita et sacrorum statuta Canonum principum constitutionibus adiuvantur. Unde etiam in Iure Canonico, cap. 2. De Bapt., decernitur, de quibus dubium est an baptizati fuerint, ut baptizentur his verbis praemissis: si baptizatus es, non te baptizo; sed si nondum baptizatus es, Ego te baptizo. Unde superest tantum difficultas, utrum Absolutio data sub conditione de futuro sit invalida, donec illa conditio adiudicatur.

Conclusio prima. — ABSOLUTIO SACRAMENTALIS VERBIS DEPRECATIVIS EXPRESSA NON EST VALIDA.

Probatur primo ex Conciliis Florent. et Tridentin., in quibus decernitur ut dictum est in superiori (Quaestione) formam Absolutionis esse his verbis conceptam, Ego te absolvo: Quibus, inquit Concilium Tridentinum, Sess. 14. cap. 3. quamvis de Ecclesiae S. more preces quaedam laudabiliter adiungantur, ipsius tamen formae essentiam nequaquam spectant, neque ad ipsius Sacramenti administrationem sunt necessariae: at si valida foret Absolutio verbis deprecatoriis concepta, verba essentialia illius formae non essent praefata, Absolvo te, et preces adiungi solitae non solum essent necessariae administrationi huius Sacramenti, sed etiam ad illius formae essentiam spectarent: igitur ex sententia Conciliorum forma Absolutionis non debet esse deprecatoria.

Probatur insuper ratione, quam Concilium Tridentinum ibidem cap. 6. insinuat, dum ait, quod Absolutio Sacerdotis est ad instar actus iudicialis, quo ab ipso velut a Iudice sententia pronuntiatur: sed sententia Iudicis indicativo vel imperativo modo, non autem optativo seu deprecativo fertur, ut constat ex omnibus humanis iudiciis civilibus et Ecclesiasticis; sententia enim est actus Superioris auctoritatem exerentis; deprecatio vero est actus inferioris potestatem non habentis; enimvero, qui supplicat, ostendit se non habere potestatem eius efficiendi, quod postulat ab alio sibi fieri; si enim posset id assequi per se, non oraret ut ab alio sibi fieret: igitur Absolutio Sacerdotalis non debet fieri verbis deprecativis. Deinde, eo modo fieri debet Absolutio, qui magis quadrat institutioni ac promissioni Sacramenti Poenitentiae: sed modus indicativus magis ipsi convenit, quam deprecativus; enimvero Scriptura referens promissionem et institutionem Sacramenti Poenitentiae, nullibi meminit orationis aut deprecationis; siquidem Christus non dixit, peccata pro quorum remissione oraveritis, dimittentur: sed, Quorum remiseritis peccata, etc. neque dixit: quaecumque petieritis solvenda, sed: et quaecumque solveritis, etc. Igitur, ut verificetur Sacramenti Poenitentiae institutio, Sacerdos non debet orare, sed remittere; alioquin non poneret id cui peccatorum remissio et ablatio promissa est. Patebit evidentius, ac confirmabitur efficacius nostrae assertionis veritas ex solutione eorum omnium, quae obtrudere solent quidam Novatores.

OBIICIUNT ITAQUE PRIMO: Non aliter Sacerdotes novae Legis benedicere debent fidelibus, et eos a Deo aversos ipsi reconciliare, quam Sacerdotes Aaronici benedicabant Israelitis, eosque propter peccatum Deo infensos reconciliabant: sed id dumtaxat exequebantur deprecative; sic enim Deus praescribit Moysi, num. 6. Loquere Aaron, et filiis eius: Sic benedicetis filiis Israel, et dicetis eis: Benedicat tibi Dominus, et custodiat te; ostendat Dominus faciem suam tibi, et misereatur tui: convertat Dominus vultum suum ad te, et det tibi pacem: invocabuntque nomen meum super filios Israel, et ego benedicam eis. Igitur Sacerdotes novae Legis convenientius populo Christiano benedicent, et reos absolvent verbis deprecativis, puta Absolvat te Deus, quam indicativis: Ego te absolvo. — NEGO maiorem: neque enim Sacerdotibus Aaronicis Christus Dominus dederat potestatem absolvendi a peccatis, nec eis dixerat: Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quaecumque solveritis super terram, erunt soluta, et in caelo. Adde quod illa benedictio, qua Sacerdotes Levitici benedicabant Israelitas, non erat Sacramentalis, sed impetratoria tantum, et caeremonialis, similis ei, quam Episcopi imperti solent fidelibus, dum aiunt: Benedicat vos omnipotens Deus Pater, etc. necnon et illi, qua Sacerdotes in fine sacrificii Missae benedicunt populo, dicentes: Benedictio Dei omnipotentis descendat super vos, et maneat vobiscum, in nomine Patris, etc. Secus est autem de benedictione Sacramentali, dum enim illius Scriptura meminit, eam attribuit Sacerdoti: sic enim Sanct. Paulus 1. ad Corinth. 10. ait: Calix, cui benedicimus, etc. Idest, inquit glossa, Cum nos Sacerdotes quotidie benedicimus: porro Absolutio Sacerdotis in Poenitentiae tribunali Sacramentalis est.

URGEBIS: Idcirco colligitur Absolutio indicativa, quia, ut mox dictum est, Christus Dominus dixit Apostolis: Quorum remiseritis, etc. quibus verbis eis potestatem concedit remittendi peccata: sed inde non sequitur, quod Apostolis licuerit peccata remittere verbis indicativis. Probatur: non aliter Christus Dominus, Ioan. 20. concedit potestatem remittendi peccata, quam Lucae 9. et Matth. 10. dat eis potestatem infirmos sanandi, et eiiciendi daemones: at Apostoli infirmos sanando, et eiiciendo daemones, non utebantur verbis indicativis, sed solum deprecativis, sicut S. Petrus ait. Enneae Paralytico: Sanet te Dominus Iesus Christus: igitur nec Sacerdotes uti debent his verbis indicativis. Absolvo te, sed his deprecativis, Absolvat te Christus Dominus.

NEGO minorem: et ad eius probationem dico, primo certum esse, quod Apostoli infirmos curando, et mortuos suscitando, nedum verbis optativis et deprecativis usi fuerint, sed etiam indicativis et imperativis, ut apparet ex laudato capite Actorum: siquidem ibi non dicit, sanet te Dominus, sed sanat, unde statim addit: Surge, et sterne tibi. Similiter ibidem Tabitham resuscitando dixit: Tabitha surge. Similiter Actor. 3. idem Petrus claudo dixerat: Quod habeo, hoc tibi do, in nomine Iesu Christi Nazareni surge, et ambula. Adde quod reponere possim, aliam esse, et aliter traditam Apostolis potestatem absolvendi a peccatis, ab ea quam habebant ad sanandum aegrotos: quippe haec potestas non oriebatur ex virtute et charactere in iis residente, sicut potestas absolvendi, quae fundatur in charactere Sacerdotali et ministeriali potestate, qua nempe Sacerdotes applicant Sacramentum, tamquam signum sacrum, ad cuius positionem, necessario et infallibiliter confertur gratia sanctificans peccati expunctiva et remissiva.

OBIICIUNT 2. SS. Patres, qui quoties meminerunt formae Absolutionis, toties eam orationem et preces Sacerdotis appellant, docentque Sacerdotes non aliter, quam per orationem peccata dimittere. Sic S. Dionysius, lib. De Hierarch. Eccles., c. 7. Absolutionem Sacerdotis, deprecationem appellat, et c. 6. agens de Ordinatione Episcopi, ait: Sanctissimis invocationibus, seu precationibus perficitur. Sic pariter S. Pacianus parenesi ad Poenitentiam: Qui fratribus suis peccata non tollit, Ecclesiae lacrimis adiutus, Christi precibus absolvitur. Christi preces appellat preces Ecclesiae. Ut enim ait ibid., In uno, et altero Ecclesia est, et in Ecclesia Christus. Ex S. Ambrosio, lib. 3. De Spiritu Sancto, c. 19. Videmus utrum peccata donet Spiritus. Sed hic dubitari non potest, cum ipse Dominus dixerit: Accipite Spiritum sanctum, quorum remiseritis peccata, remissa sunt. Ecce quia per Spiritum sanctum peccata donantur: homines autem in remissionem peccatorum ministerium suum exhibent, non ius divinus potestatis exercent: neque enim in suo, sed in Patris, et Filii, et Spiritus sancti nomine peccata donant. Isti regant, Divinitas donat: humanum enim obsequium, sed manifeste superne est potestatis. Et August. 3. c. 16. Quid est impositio manuum, nisi oratio super hominem? Et ex lib. Quinquaginta homiliarum, Homil. 19. Si praeter uxores vestras cum aliqua concubuitis, ut pro vobis Ecclesia oret, agite Poenitentiam: nemo sibi dicat: occulte ago, apud Deum ago: ergo sine causa dictum est, quae solveritis in terra, etc. Ex S. Hieron. ad illud Psal. 28. Vox Domini intercedentis flammam, ait: Quotidie in unoquoque nostrum flammam libidinis per Confessionem, et gratiam Spir. S. intercidit: idest per orationes Sacerdotum facit cessare. Et S. Chrysost., lib. De Sacerdotio, ubi dixit Sacerdotes conferre ad animarum salutem, subdit: Nec vero hoc docendo, aut monendo faciunt: sed etiam orationibus adiuvando; nec solum quando nos regenerant, sed etiam deinceps potestatem habent indulgendi peccata. Et S. Leo, Epist. 91. Ut indulgentia Dei, nisi supplicationibus Sacerdotum nequeat obtineri.... si quis eorum, pro quibus Domino supplicarimus, a munere indulgentiae praesentis occiderit.... necessarium est, ut peccatorum reatus Sacerdotali supplicatione solvatur. Sed orandi, rogandi, supplicandi verba significant Poenitentiae formam esse deprecativam. — Respondeo, SS. Patres idcirco appellasse formam Absolutionis orationem, primo, inquit Arcudius, propter consequentes et concomitantes preces, quae cum ipsa forma antecedenter et consequenter proferuntur; eo fere modo, quo quidquid dicitur in Officio divino, appellatur oratio, quamquam in illo legantur historiae et vitae Sanctorum, quae non sunt orationes formaliter, sed potius narrationes. Secundo, Absolutio dicitur oratio, quia implicite et virtualiter continet orationem, qua ex Christi institutione Sacerdos ipsius Christi Domini nomine petit efficaciter remissionem peccatorum; Sacerdos enim Sacramentum conferens optat exaudiri a Deo: et statim adest divina Maiestas verbis sui ministri operans remissionem peccatorum. Et hac ratione etiam Sacramentorum omnium formae passim a SS. Patribus vocantur preces et orationes. Unde sanctus Augustinus, lib. 3. De Baptismate. c. 18. Deus exaudit homicidam super aquam baptismi, vel super oleum, vel super Eucharistiam, vel super caput eorum, quibus manus imponitur deprecantem. Tertio, quia inferioris ad superiorem sermo est quaedam orationis species: fieri enim debet cum humilitate, reverentia, et animi demissione, quae precum et orationum sunt appendices. His adde, quod SS. Patres saepius loquantur de Absolutione caeremoniali solita concedi publice poenitentibus post exactos Poenitentiae labores; illa siquidem concedebatur a Sacerdotibus iis qui poenitentialibus operibus defungebantur intuitu supplicationum et precum totius Ecclesiae, praecipue vero Sacerdotum, necnon et Martyrum, ac eorum, qui Christi fidem et nomen coram infidelibus constanter professi fuerant, propter eiusmodi Confessionem varia tormenta perpessi: de quibus utique precibus ait sanctus Ambrosius, lib. 2. De Poenit. cap. 10. Fleat pro te mater Ecclesia, et culpam tuam lacrimis lavet: videat te Christus maerentem: amet, ut pro uno multi rogent: motus viduae lacrimis, quia plurimi pro eo flebant filiam eius resuscitavit. Similiter sanctus Pacianus, Christi preces, inquit, sunt suffragia fidelium. Hinc Tertullianus, lib. De Poenit. cap. 10. Cum te ad fratrum genua contendis, Christum contrectas. Christum exores, cum illi super te lacrimas agunt, Christus patitur, Christum Patrem deprecatur.

OBIICIUNT 3. Si Sacerdotes tempore S. Augustini usi fuissent hac forma: Ego te absolvo, ipse non arguisset eiusmodi loquendi formulam in haereticis: Ego tibi peccata remitto, cum a peccatis absolvere sit ea remittere: sed ipse lib. 50. Homiliarum, Homil. 23. cap. 8. expendens Magdalenae conversionem, et haec verba: Quis est hic, qui etiam peccata dimittit? ubi dixit, Christum peccata dimittere non quatenus hominem, sed quatenus Deum, statim arguit eos, qui dicebant: Dimitto tibi peccata: Medicus bonus, inquit, aegros non solum praesentes sanabat, sed et futuros etiam praevidebat, futuri enim erant homines, qui dicerent: Ego peccata dimitto, ego iustifico, ego sanctifico, ego sano quemcumque baptizo. Et circa finem capitis: Audet sibi hoc homo usurpare? Quid contra haereticus? Ego dimitto, ego mundo, ego sanctifico. Quae sane non protulisset, si illa forma indicativa, Ego te absolvo, tunc temporis in Ecclesia fuisset in praxi. — Respondeo, sanctum Augustinum non arguere eos, qui nomine et auctoritate Christi, tamquam eius Vicarii, dicunt: Ego peccata dimitto: nam cap. seq. fatetur Apostolos a Christo accepisse potestatem remittendi peccata; sed quod eam sanctificandi vim, ac peccata dimittendi suae propriae sanctitati, suisque meritis adscriberent, arbitrati se sanctissimos esse, quod improborum consortio non inficerentur, et alios ex sua societate iustificare possent. Unde eis attribuit illud Isaiae 32. Recede a me, quoniam mundus sum. Hinc, ut subdit S. Augustinus, In collatione nostra cum eis a Cognitore confessus esset oblatus, ut sederent nobiscum, responderunt: Scriptum est, nos cum talibus non sedere. Psalm. 25. Non sedi cum concilio vanitatis, ne scilicet per contactum subsellium ad illos veluti nostra contagio perveniret. Unde sic eos urget sanctus Augustinus: Quare nobiscum ingressi in Ecclesiam, cum scriptum sit consequenter, et cum iniqua agentibus non introibo?.... ideo melior Iudaeis, quam haeretici apparuit intellectus. Iudaei quippe dixerunt: Quis est hic qui peccata dimittit? audet sibi homo hoc usurpare? quid contra haereticus? ego dimitto, ego mundo, ego sanctifico, etc. Cum igitur illi haeretici, videlicet Montanistae, et ex eis originem ducentes Donatistae, qui se catharos, hoc est, mundos, alios vero immundos existimabant, et idcirco sibi arrogabant facultatem alios sanctificandi ex sua societate, et propriis meritis) in fundamentum sui erroris proferrent illud Matth. 18. Quaecumque solveritis. etc. non negat sanctus Augustinus Christum dedisse hanc potestatem Apostolis; sed ait, Deum esse principem causam, homines vero tantum ministros. Nescitis, inquit cap. 9. quare hoc dictum sit, quomodo dictum sit? daturus erat Dominus hominibus Spiritum sanctum, et ab ipso Spiritu sancto fidelibus suis dimitti peccata, non meritis hominum volebat intelligi dimitti peccata. Nam quid est homo, nisi aeger sanandus? Vis mihi esse Medicus? mecum quaere Medicum: nam, ut hoc evidenter ostenderet Dominus, a Spiritu sancto, quem donavit fidelibus suis, dimitti peccata, non meritis hominum, quodam loco nempe Ioan. 20. sic ait resurgens a mortuis: Accipite Spiritum sanctum: et continuo subiecit: Si cui dimiseritis peccata, dimittuntur ei, hoc est, Spiritus Domini dimittit, non vos. Deus autem Spiritus est: Deus ergo dimittit, non vos. Sed audi Spiritum? Quid estis vos, nescitis, quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Unde concludit: Deus ergo habitat in templo suo, hoc est, in sanctis suis fidelibus: in Ecclesia sua per eos dimittit peccata, quia viva templa sunt: sed qui dimittit per hominem, potest dimittere et praeter hominem: neque enim minus est idoneus per se dare, qui potest per alium dare. Non igitur negat sanctus Augustinus verba formae Absolutionis, sed superbiam eorum, qui suis meritis remissionem peccatorum tribuebant, improbat.

OBIICIUNT 4. S. Cyprianum, lib. De Lapsis, ubi ait: Nemo se fallat, nemo se decipiat: solus Dominus misereri potest: veniam peccatis, quae in ipsum commissa sunt, solus potest ille largiri, qui pro nobis doluit, quem Deus tradidit pro peccatis nostris: homo Deo esse non potest maior: nec remittere, aut donare indulgentia sua servus potest, quod in Dominum delicto graviori commissum est: igitur censet S. Cyprianus Sacerdotem absolvere non posse actu iuridico a peccatis, sed id soli Deo esse tribuendum. — Nego consequentiam: non enim ea mens est S. Cypriani: sed ibi arguit eos, qui nondum bene dispositis per debitam satisfactionem, et salutaris Poenitentiae labores, beneficium Absolutionis Christi negatoribus et lapsis a fide impendebant. Unde antea dixerat: Oportet Dei sacerdotem non obsequiis decipientibus fallere, sed remediis salutaribus providere. Imperitus est Medicus, qui tumentes vulnerum sinus, manu parente contrectat, et in altis recessibus viscerum virus inclusum, dum servat, exaggerat. Aperiendum vulnus est, et secundum, et putaminibus amputatis medela fortiore curandum. Vociferetur, et clamet licet, et conqueratur aeger impatiens per dolorem, gratias aget postmodum, cum senserit sanitatem. Unde statim subdit causam, cur haec fuerit peroratus: Emersit enim. Fratres dilectissimi, novum genus cladis, et quasi parum persecutionis procella saevierit, accessit ad cumulum, sub misericordiae titulo malum fallens, et blanda perniciae. Contra Evangelii vigorem, contra Domini ac Dei legem, temeritate quorumdam laxatur incautis communicatio irrita et falsa pax, periculosa dentibus, et nihil accipientibus profutura: non quaerunt sanitatis patientiam, nec veram de satisfactione medicinam, Poenitentia de pectoribus excussa est, gravissimi, extremique delicti memoria sublata est. Operiuntur morientium vulnera, et plaga lethalis altis et profundis visceribus infixa, dissimulato dolore contigitur, a diaboli aris revertentes ad sanctum Domini sordidis et infectis nidore manibus accedunt: mortiferos idolorum cibos adhuc pene ructantes, exhalantibus etiam nunc scelus suum faucibus, et contagia funesta redolentibus Domini corpus invadunt. His igitur verbis significat sanctus Cyprianus, se dumtaxat insectari eos Sacerdotes, non qui ambirent concedere veniam et remissionem, cuius conferendae non haberent facultatem, sed quod crudeli misericordia et nimia facilitate ac indulgentia eam lapsis nondum debite dispositis largirentur. Adde quod S. Cyprianus ibi non loquatur de Absolutione a peccatis, sed tantum ab excommunicatione, et aliis Ecclesiae censuris, quibus in idololatriam lapsi innodabantur, donec peracta sufficiente pro delicto Poenitentia, ab eis solverentur. Unde subdit: Ante expiata delicta, ante Exomologesim factum criminis, ante purgatam conscientiam sacrificio et manu Sacerdotis: ante offensam placatam indignantis Domini, et minantis, pacem putant esse, quam quidam verbis fallacibus vendicant. Non est pax illa, sed bellum, nec Ecclesiae iungitur, qui ab Evangelio separatur. Quid iniuriam beneficium vocant? Quid impietatem vocabulo pietatis appellant? Quid eis, qui flere iugiter et rogare Dominum suum debent, intercepta Poenitentiae lamentatione communicare se simulant?... Non concedit pacem facilitas illa, sed tollit, nec communicationem tribuit, sed impedit ad salutem.

OBIICIUNT 5. Non est verisimile Ecclesiam Orientalem, maxime apud Graecos, nusquam habuisse legitimam ac validam formam Absolutionis: sed illi solum absolvunt verbis deprecatoriis: igitur haec forma non est illicita, nec invalida. — NEGO minorem: cuius contrarium apparet ex Graecorum Euchologio; nam in eo praemittuntur quidem haec verba precatoria: Dominus noster Iesus Christus, et Deus, qui mandatum ligandi et solvendi peccata Discipulis tradidit, praetereat omnia peccata tua. Sed orationem haec consequuntur verba: Ego vero indignus eius servus absolvo te a peccatis tuis. Item: Dominus iustus, qui propter nos carnem assumpsit, et universi orbis peccatum tollit, delicta tua deleat: Ego vero condono tibi omnia peccata tua. Et Arcudius ipse ritum Ecclesiae Graecae peritissimus, utpote natione Graecus, et eruditione singulari rerum Ecclesiasticarum instructissimus, agens lib. 1. De Forma Poenitentiae, diserte ostendit, quod etsi imperitiores Graeci interdum utantur forma deprecatoria, tamen peritiores nonnisi imperative vel indicative absolvunt; nam inter varias Absolutionis formulas, quas ibi refert, nulla est, quae praeter preces adiunctas, non praeseferat auctoritatem sententiae iudicialis: solent enim Sacerdotes dicere poenitenti: Habeo te venia donatum: aut habeo te absolutum, vel quid simile, quod utique, inquit, phrasi Graeca aequivalet istis: Veniam do, ignosco, condono, indulgeo, seu, remitto tibi peccata: Praesules autem honoris, dignitatis, aut humilitatis gratia dicunt: Mea mediocritas, seu mea humilitas te absolutum habet. Id ut ostendat Arcudius, refert diploma Pacomii Patriarchae Constantinopolitani latum adversus Arsenium quemdam virum Catholicum et Latinis coniunctum: in quo continetur excommunicatio Arsenii his verbis: Nostra mediocritas habet te excommunicatum, seu separatum ab individua Trinitate in hoc, et futuro saeculo: tum etiam eiusmodi Arsenii Monembasiae Episcopi depositio his verbis: Te habeo depositum, seu, Mea mediocritas habet te depositum, et exutum omni Sacerdotio, idest, deponit et exuit.

Quia vero quosdam Catholicis-Latinis adversantes excommunicaverat Arsenius, eos absolvens ab excommunicatione Pacomius: Cunctos vero orthodoxos habemus absolutos et benedictos, idest, absolvimus et benedicimus. Idem etiam Latine dicitur alicui seipsum excusanti. Habeo te excusatum, idest, te excuso.

Refertur etiam ab Arcudio quaedam Absolutio Michaelis Antiocheni Patriarchae super confitentem ita concepta: Gratia, dono, potestate Sancti spiritus quae a Christo dato Apostolis ligandi et solvendi peccata hominum, cum ait: Accipite. etc. Quaecumque alligaveritis, etc. et ad nos continua successione transiit, mediocritas nostra habet venia donatum, spiritualem filium suum Theodosium, in quibuscumque ipse ut homo deliquit, et in Deum verbo, opere, cogitatione, omnibusque suis sensibus peccavit, etsi excommunicatione vel imprecatione Pontificis, seu Sacerdotis, aut Patris, aut Matris suae, obnoxius fuit, vel sibi ipsi malum imprecatus, seu iusiurandum violavit: vel etiam aliis quibusdam erratis confixus est: et haec quidem spiritualibus Patribus confessus est, ab eisque impositam sibi Poenitentiam diligenter perfecit, a reatu, nexu. et ligamine horum omnium omnipotenti potestate, gratiaque sancti, et adorandi Spiritus, eum solvimus, et habemus liberum, et venia donatum.

Hanc absolvendi formam Leopoli, quae Russiae Metropolis est, Petro cuidam Archidiacono concessam a Ioachimo Patriarcha Antiocheno, qui regiones illas peragraverat, se vidisse testatur Arcudius; unde colligitur ab Antiochenis Antistitibus usurpatam antea fuisse formam Absolutionis indicativam et absolutam, qua dicitur, Solvimus, etc. Idem ait ab Hypatio Metropolita Chioviensi librum ostensum sibi fuisse Russorum idiomate manuscriptum, in quo ad calcem absolutoriae deprecationis haec habetur forma: Ego Pater tuus spiritualis, potestate mihi a Deo et a Superioribus meis concessa, absolvo te ab omnibus peccatis tuis. Gabriel Philadelphensis in libello de Sacramentis hanc refert Poenitentiae formam: Gratia sanctissimi Spiritus per meam humilitatem habet te venia donatum, et absolutum. Igitur Graeci ab Ecclesiae Latinae praxi in huius Sacramenti forma secundum formam indicativam non dissentiunt.

URGEBIS: Participia illa praeteriti temporis, absolutum, condonatum, et eis similia non ostendunt aliquid, quod actu fiat in praesenti tempore, sed quod antea factum fuerit: igitur Graecorum forma, quae per eiusmodi participia declaratur, non est indicativa, nec idem significat, ac absolvo seu condono. — Negat antecedens Arcudius: nam, inquit, apud Graecos Ecclesiasticos Auctores participia ista usurpantur ad significandam rem praesentem; nam in Conc. Ephesino, p. 2. actione 1. refertur sententia depositionis Nestorii, qua actu destituitur his verbis concepta: Blasphematus ab eo Dominus noster Iesus Christus decrevit per praesentem Synodum sacrosanctam eumdem Nestorium ab Episcopali dignitate, omnique coetu sacerdotali alienum esse. Et in Chalcedonensi, act. 1. S. Flavianus Patriarcha Constantinopolit. una cum Synodo, Eutychem haeresiarcham sic deponit: Decrevimus per Dominum nostrum Iesum Christum ab eo blasphematum, alienum eum esse ab omni officio Sacerdotali, et a nostra communione, atque a munere praesidendi Monasterio. Igitur participia illa, condonatum et absolutum, idem significant, ac absolvo, seu condono.

INSTABIS: Forma indicativa, habeo te absolutum, vel ego tibi condono, non est in Euchologio Graecorum, ut ipsemet Arcudius fatetur; sed eius loco habetur haec deprecativa, Domine Iesu Christe, qui dedisti nobis potestatem, absolve hunc a peccatis suis: igitur Graeci non utuntur forma indicativa, sed deprecativa. — Nego consequentiam: nam ut observat idem Arcudius, maior pars equidem Graecorum ea forma utitur propter ignorantiam, quia videlicet illi nesciunt omnem Absolutionis vim eis paucis verbis includi: Habeo te condonatum: unde doctiores apud eos utuntur hac forma indicativa, quae etiam habetur in Euchologio, quod Leo Allatius inter recentiores Graecos eruditissimus suppeditavit: in eo namque Germanus Amatuthensis Episcopus ita loquitur: Humilitas nostra per gratiam et potestatem sanctissimi Spiritus, datam a Servatore nostro Iesu Christo Discipulis eius, ad peccata hominum liganda et solvenda, cum dixit eis: accipite Spiritum sanctum, etc. ex ipsis autem ea divina gratia continua successione pertransivit ad nos, condonatum habet filiam suam in omnibus, in quibus ut homo peccavit, verbo, opere, mente, et omnibus suis sensibus.

INSTABIS ITERUM: Non solum imperiti, sed etiam doctiores Graeci, tam veteres quam moderni, utuntur forma deprecativa: igitur nulla responsio. Probatur antecedens: primo quidem ex Dialogo Simeonis Thessalonicensis, ubi poenitens dicitur, non confiteri Sacerdoti, sed Deo; ac subinde censet Sacerdotem solum Deum deprecari, ut absolvat. Insuper in lib. Poenitentiali, manuscripto Bibliothecae Barberinae, quem ab annis fere centum quidam Graecus Diaconus nomine Basiliscus exscripsit e vetusto codice, Sacerdos ita poenitentes absolvendo alloquitur: Deus parcat tibi per me peccatorem, et in hoc saeculo, et in futuro. Tertio Nicolaus Cabasilas Thessalonicensium Episcopus, lib. Expositionis divinae liturgiae, cap. 29. ait: Peccatorum remissio poenitentibus datur per orationes Sacerdotum. Idem habet Ieremias Constantinopolitanus Patriarcha 1. responsione ad Lutheranos, ubi ait: Precationes Sacerdotum ad Deum convertunt, et veniam impetrant: igitur, etc. — Nego antecedens: et ad primam eius probationem dico, merito Simeonem dixisse peccatorem non confiteri Sacerdoti, sed Deo; quia Sacerdos sedens pro Tribunali vices Dei agit: unde sicut Confessionem excipit nomine Dei, sic absolvit. Ad secundum dico, potius contrarium ex illa evinci: nam Deus tibi per me parcat, idem est, ac ego tibi nomine Dei parco. Ad Cabasilam dico, eum varios in errores impingere, quos refellit Bessarion, maxime in eo quod dicat Eucharistiam oratione Sacerdotum effici, quasi orationes fieri solitae in Canone Missae efficiant praesentiam corporis Christi, non autem haec verba, Hoc est Corpus meum, etc. Ad Ieremiam dico, eum dumtaxat velle, quod Sacerdotum orationes sint necessariae: tum Sacerdotibus, tum aliis fidelibus ad Domini mensam accedentibus: non negat autem Absolutionem fieri per auctoritatem Sacerdotis; scribit enim ipsemet, cap. 12. Remissionem peccatorum iniuncta mulcta damus, etc.

OBIICIUNT 6. Absolvendi seu poenitentes Deo reconciliandi forma talis esse debet in Sacramento Poenitentiae, qualis habetur in Ecclesiae Latinae antiquioribus Poenitentialibus, Sacramentariis, et Ritualibus: at in eis ante annum Christi 1200. eiusmodi Absolutionis formula praescripta non est indicativa, sed dumtaxat deprecativa: igitur talis etiam nunc est habenda. Maior constat: cum enim isti libri sint practici, singulos explicant Ritus, et singulas actiones ac caeremonias in administratione Sacramentorum observari solitas: Sacramentorum autem formae praecipuum inter eiusmodi ritus locum obtinere debent, ut scilicet Sacerdotes propter incuriam, aut ignorantiam deficiant in sacramentis conferendis, inanem et invalidam formam proferendo. Minor vero probatur: primo quidem ex Ordine Romano, quem antiquissimum esse nemo diffiteri potest, utpote qui citetur ab Amalario, et Alcuino Caroli Magni Praeceptore; in eo autem refertur forma Absolutionis concedi solitae poenitentibus feria 4. in Cena Domini: Archidiaconus enim poenitentem e privato loco, ubi Poenitentiam egit, in atrium Ecclesiae deducens, ac prae foribus eiusdem Ecclesiae eum sistens Antistiti, sic Pontificem alloquitur: Redintegra in eo, Apostolice Pontifex, quidquid diabolo suadente corruptum est, et orationum tuarum patrocinantibus meritis per divinae Reconciliationis gratiam fac hominem proximum Deo. Quibus verbis, Archidiaconus postulans Absolutionem poenitentis, non rogat Iudicis sententiam, sed deprecationem Pontificis.

Signum igitur est quod tunc temporis Absolutionis formula tantum erat deprecatoria. Quod utique confirmatur ex his quae sequuntur: nam praemissis plurimis orationibus et precibus, quas Episcopus super poenitentem recitat, tandem hac oratione Absolutionem concludit: Adesto Domine supplicationibus nostris, et me, qui etiam misericordia tua primus indigeo, clementer exaudi, et quem non electione meriti, sed dono gratiae tuae constituisti huius operis Ministrum, da fiduciam tui muneris exequendi, et ipse in nostro ministerio, quod tuae pietatis est, operare. Plures alias idem Ordo preces isti similes addit, ad unius poenitentis, aut plurium Absolutionem, et reconciliationem. Eamdem pene Absolutionis formulam referunt liber Sacramentorum S. Gregorii, Alcuinus, lib. De divinis officiis, cap. De Cena Domini, et Burcardus, lib. 19. Decretorum. Idem quoque habent plurimi Pontificales Rituales, Sacramentarii, ac Poenitentiales libri manuscripti plurium Ecclesiarum Cathedralium, in quibus non alia habetur forma Absolutionis super poenitentem publicum aut privatum, quam deprecativa, seu preces et orationes, quibus Sacerdotes Deum exorant, ut poenitenti commissa peccata indulgeat. — RESPONDEO 1. Negari posse maiorem: siquidem praecipuus Sacramentorum librorum scopus est, Missarum orationes et praefationes, et similia quae variantur in celebratione tremendorum mysteriorum describere, ut videlicet Sacerdotes per totum anni curriculum habeant modum rite ac debite singulis diebus celebrandi, non autem eorum intentum est, referre formas Sacramentorum, nisi obiter. Quantum autem ad Ritualia et Poenitentialia spectat, dico in eis non accurate fuisse expressas Sacramentorum formas, ne forte eiusmodi libri incidentes in manus infidelium, Sacramenta exponerentur ludibrio: hinc Innocentius I. Epist. 1. cap. 3. apertius ritum et modum tradendae Confirmationis, designat quidem materiam, non vero formam: scribit enim: frontem oleo signare solis debetur Episcopis, cum tradunt Spiritum paracletum; verba autem dicere non possum, ne magis videar prodere, quam ad consultationem respondere. Quapropter consuetum erat Episcopis, et Sacerdotibus eiusmodi Sacramentorum formas viva voce, vel scriptis particularibus et occultioribus tradere: ac subinde ex eiusmodi libris nil quidquam contra nostram assertionem potest colligi.

Respondeo secundo, negando minorem: nam apparet ex verbis praefatae orationis depromptae ex Ordine Romano, Episcopum per eam non ministrare sacramentum Poenitentiae, sed tantum petere a Deo fiduciam, divinum sibi commissum ministerium debite exequendi: ea scilicet, qua pollet, auctoritate in poenitentes: unde in eodem Ordine, post varias recitatas orationes habentur hae Absolutionis formulae: prima quidem pro plurimis absolvendis: Nos etiam secundum auctoritatem nobis indignis a Deo concessam absolvimus vos ab omni vinculo delictorum vestrorum, ut mereamini habere vitam aeternam per eum, qui vivit, etc. Singularis autem Absolutionis formula haec est: Frater N. Dominus Iesus, qui dixit Apostolis: Quaecumque ligaveritis, etc. Ipse te absolvat per ministerium nostrum ab omnibus peccatis tuis, quaecumque cogitatione, locutione, et operatione negligenter egisti. Porro his verbis Sacerdos idem significat ac si diceret: Absolvo te ut Minister Christi, etc. — Quantum ad librum Sacramentorum Sancti Gregorii, et quaedam Ritualia et Poenitentialia, dico, non mirum, quod in eis dumtaxat scribantur orationes supra poenitentem dicendae: quoniam Sacerdotibus, ut mox dictum est, satis nota erat forma indicativa, utpote cum eam memoria traditam haberent, ne scilicet exteris proderetur. Sunt tamen plurimi Pontificales et Poenitentiales libri manuscripti, in quibus habetur Absolutio indicativa precibus adiuncta. Nam in Gregoriano Sacramentario, quod manuscriptum habetur in Bibliotheca Victoriana Parisiensi, haec legitur formula: Absolvimus te vice B. Petri Apostolorum Principis, cui Dominus potestatem ligandi, et solvendi dedit, ut quantum ad te pertinet accusatio, et ad nos remissio, sit Dominus omnipotens, tibi vitae salus, et omnibus tuis peccatis indultor. Similiter in antiquo manuscripto sancti Rhemigii Ecclesiae Rhemensis, cuius meminit Menardus, inter varias benedictiones Episcopales, hanc ait contineri: Auctoritate B. Petri, cui traditae sunt claves regni caelorum, et potestas ligandi, et solvendi animas, cui licet merito longe simus dissimiles, quoniam potestate a Deo concessa exstitimus consimiles. Ego divinitus vos absolvo a vinculis peccatorum vestrorum. Et ad finem antiquissimi Ecclesiae Turonen. Sacramentarii charactere antiquo 600. annorum habetur haec Absolutio indicativa: Absolvimus vos, fratres, ab omnibus criminibus vestris. In Ecclesiae Rothomagensis Bibliotheca Pontificale quoddam est antiquius annis 450. ubi haec habetur Absolutionis formula: Ipse Deus vos absolvat, et quantum nostrae fragilitatis permittitur, sitis absoluti ante Tribunal Domini Nostri Iesu Christi. Ex quibus apparet formam indicativam non esse recenter in Ecclesiam invectam; siquidem eius formulae correspondent ei quae nunc est in praxi.

URGEBIS: Auctor ille Anonymus, quem opusc. 22. impugnat S. Thomas, aiebat, formam indicativam incepisse tunc temporis a 30. annis; quod utique non negavit S. Thomas, nec ostendit formam indicativam longe esse antiquiorem. Insuper Magister Sententiarum, qui veterum Patrum et Theologorum sententias collegit circa doctrinam de Sacramentis, non meminit formae Absolutionis indicativae, nec recenset aliquem, qui ea fuerit usus. Denique Guillelmus Parisiensis, ait: Confessarius non dicit more Iudicum forensium: Absolvimus te: sed magis orationem facit super eum, ut Deus Absolutionem, remissionem et gratiam sanctificationis tribuat: igitur tunc temporis forma Absolutionis indicativa non erat in usu. — Nego consequentiam: et ad primum nego antecedens, nam S. Thomas cum hominem temeritatis arguens, ait: Quomodo de omnibus potest testimonium perhibere, qui omnes non vidit? Sed certum est, addit S. Doctor, quod iam sunt anni 1200. et amplius, quod dictum est Petro: Quodcumque solveris. Merito vero eum arguit, cum ex antiquissimis codicibus allatis apertum sit dudum ante illud tempus Absolutionis indicativas formulas in usu fuisse, nec eam absolvendi formam deprecatoriam retro actis temporibus ante ann. 30. fuisse communem apud omnes. Ad secundum respondet S. Thomas, cap. 2. Nec Magister formam posuit, nec legitur de alia forma, quod aliquis Sanctorum sit usus; nec etiam legitur, quod aliquis istam formam negaverit: legitur autem, quod Institutor Sacramenti dixit: Quodcumque solveritis, etc. quod est maius omni auctore. Ad tertium, cum Anonymus ille obiiceret famosos et antiquos Magistrum Guillelmum Parisiensem Episcopum, Guillelmum Altisiodorensem, et Hugonem Cardinalem sensisse pro forma deprecativa; respondet opusculo praedicto: primo non constare, quod ita senserint: secundo, si ita senserint eorum opinionem praeiudicare non posse communi sententiae Magistrorum Parisiis Regentium, qui contrarium sentiunt, decernentes absque his verbis, Ego te absolvo, Absolutionem non esse per solam orationem deprecativam. Et ait merito non constare, quod ita senserint: Guillelmus enim Parisiensis vult tantum Sacerdotem non absolvere propria virtute, sed divina; nam ibi quaerit quando certis in casibus poenitens uni tantum Sacerdoti non potest confiteri, cogiturque Confessionem apud duos Sacerdotes edere, seu partiri, quis ex illis gratia sanctificationis infundat: et ait, utrumque concurrere ad gratiam illam infundendam: quia Confessarius non absolvit more forinsecorum Iudicem, sed magis orationem facit super poenitentem, ut Deus Absolutionem et gratiam sanctificationis tribuat. Ac si diceret, eam gratiam a Deo produci, quam ideo sua Sacerdos oratione rogat. Attamen officium sanctificationis per Absolutionem et Benedictionem Sacerdoti tribuit: quo quidem officio vincula peccatorum disrumpuntur, in cordibus poenitentium maculae asperguntur, gratiae infunduntur, sed per divini nominis invocationem, ut ait, cap. 21. Quod autem non negaverit, Sacerdotes habere facultatem remittendi peccata, ex delegata sibi iudiciaria auctoritate, ipsemet docet, cap. 4. ubi ait: « Idcirco datas esse Sacerdotibus claves Ecclesiae, ut essent, inquit, qui aperirent pulsantibus, et introducerent intrare volentes, et tamquam officiales misericordiae ipsius, fugientes ad ipsam tota aggratulatione et applausu reciperent reos, absolverent peccata. remitterent omnibus bonis gratiae, et gloriae, spoliatos a latronibus internalibus restituerent, vulneratos spiritualiter, et morbidos caelesti medicina, ac virtute divina sacramentorum medicamentis sanarent ».

OBIICIUNT DENIQUE: Poenitens ipse dum a Sacerdote absolutionem postulat in Confessione generali, quam partim praemittit accusationi distinctae peccatorum, tantum precatur Sacerdotem orare pro se ad Dominum Deum nostrum: igitur Ecclesiae mens est, Sacerdotem non posse absolvere verbis indicativis, sed dumtaxat deprecativis. — Nego consequentiam: primo namque ea Confessio generalis non habet rationem partis sacramentalis, sed tantum est praeparatio ex parte poenitentis ad accusationem faciendam, et Absolutionem percipiendam; cuius signum est, quod etiam in ea Confessione generali poenitens non solum sua vota dirigit ad Sacerdotem, sed etiam ad B. Virginem, B. Michaëlem, B. Petrum et Paulum, et omnes Sanctos orare pro se ad Dominum Deum. Certum est autem, nec B. Virginem, nec alios Sanctos posse ei opitulari per applicationem Sacramenti, sed dumtaxat per modum suffragii: igitur nec etiam orationem dirigit ad Sacerdotem eo fine, ut sibi per Absolutionem deprecativam sacramentum Poenitentiae largiatur. Quod maxime confirmatur ex eo, quod Sacerdos ipse eiusmodi supplicationem publice recitet in introitu Missae, et exoret astantes ut pro se precentur, sicut et ipsimet astantes a Sacerdote petunt mutuo; nec tamen Sacramentalem Absolutionem ab astantibus petit Sacerdos, nec astantes vicissim a Sacerdote; ac subinde oratio, quam poenitens confitendo generatim recitat, est tantum intercessio, qua Sacerdotem exorat, ut impetret a Deo gratiarum auxilia, quibus debite ad Absolutionem sacramentalem disponatur. Quod etiam praestat Sacerdos, cum statim subiiciat: Misereatur tui, etc. necnon et, Indulgentiam, et Absolutionem, etc.

Conclusio secunda. — ABSOLUTIO DATA SUB CONDITIONE DE PRAESENTI ET PRAETERITO POSSET ESSE VALIDA; SUB CONDITIONE AUTEM DE FUTURO ESSET INVALIDA.

Prima pars constat; nam, ut diximus agendo de Baptismo, legitime confertur Baptismus sub conditione de praeterito et praesenti, puta sub hac forma: Si non es baptizatus, ego te baptizo. Cum igitur Sacerdos dubitans, an formam Absolutionis legitime protulerit, possit eam repetere sub hac conditione: Si non es absolutus, Ego te absolvo: Similiter si dubitet rationabili ex causa de legitima dispositione poenitentis, poterit hanc adiicere conditionem: Si es recte dispositus, Ego te absolvo. Cuius utique ratio est, quod eiusmodi conditiones non suspendant effectum praesentem Absolutionis sacramentalis, et illae transeunt in absolutas propositiones, dum revera adest conditio praesens. — Illac tamen absolvendi formula vix utendum est: siquidem indicium esset, quod Sacerdos sub dubio traderet Absolutionem, quae debet esse non dubia: quamvis enim maximae curae debeat esse Sacerdoti cognoscere dispositionem poenitentis, dolorem scilicet et propositum: ipsi tamen facta diligenti excussione credendum est, et ita impendenda Absolutio, nec reputanda materia dubia, quae revera non debet dubia existimari.

Secunda pars est communior apud Theologos, qui varias in eius confirmationem rationes proferunt: at alia melior, et efficacior ratio non occurrit, quam Christi Domini voluntas, qui noluit iudicium sacramentale, et remissionem peccatorum, quae fit per Absolutionem sacramentalem, pro voluntate Ministri posse suspendi de futuro, dum adest legitima ac sufficiens materia: quae utique voluntas constat ex communi sensu Ecclesiae, quae noluit admittere Absolutionem sacramentalem sub conditione suspensiva ipsius valoris, ut constat ex continua praxi, et omnibus Ritualibus, in quibus nusquam reperitur huiusmodi formula Absolutionis conditionalis de futuro.

Unde discrimen est inter Matrimonium et alia Sacramenta, quod contractus matrimonialis admittat conditiones de futuro, puta cum contrahitur per procuratorem cui delegans suas committit vices, et per eum talem coniugem ducit, si ipse procurator postmodum consentiat, sicut fieri solet in aliis contractibus: ita ut non sit absolutus, sed tantum initiatus contractus, nisi impleta conditione; eius ratio est, quia Christus non mutavit naturam contractus in Matrimonio, sed solum illum evexit ad Sacramenti dignitatem. Ablutio autem Baptismalis, v. g. aquae fit perfecta et completa, sive addatur conditio futura, sive non: et similiter pronuntiatio formae, Ego te baptizo, cum sit actio externa, ubi posita est, quantumvis deficiat conditio, similiter fieri non potest, ut ea posita non fuerit. Idem dicendum est de materia et forma sacramenti Poenitentiae; nam eis semel positis, necessario ponitur effectus, idest, remissio peccatorum: alioquin non esset signum certum et efficax eiusdem remissionis.

Non obstat, quod leges civiles admittant sententiam publicam conditionatam ut suspensivam doloris, uti etiam particulares remissiones conditionales debitorum; et similiter quod leges Canonicae admittant Absolutionem a censuris sub conditione de futuro: non enim eadem est ratio de iudicio sacramentali; quippe enim Christus Dominus voluerit Sacramentum Poenitentiae subsistere ac fieri per verba, quae significarent actualem remissionem peccatorum, ut colligitur ex usu et praxi Ecclesiae, uti iam diximus.

DICES: Sacerdos per illa verba, Absolvo te, non solum absolvit a culpa, sed etiam a poena temporali, saltem partialiter, iuxta proportionem satisfactionis, quam imponit: et tamen ab ea parte poenae non absolvit absolute, sed tantum sub conditione satisfactionis postea implendae de futuro; et consequenter suspendit effectum Absolutionis quoad eam partem: igitur pari ratione eum suspendere potest quoad remissionem culpae. — RESPONDEO, revera suspendi effectum partialem Absolutionis, donec ponatur eiusmodi satisfactio; quia videlicet remissio poenae non est primarius eius Absolutionis effectus, sed veluti secundarius; unde non mirum, si hic suspendi possit, donec satisfactio impleatur. Secus autem est de remissione culpae, quia cum sit primarius effectus, non potest suspendi quin irritum sit Sacramentum.