Scotus Academicus, Tomus secundus: De Deo Intelligente et Volente

Quaeres 1. An sit admittendus.

Affirmo id siquidem Scriptura sacra pluribus in locis diserte indicat: primo quidem Exod. 32. ubi Moyses Deum alloquens, ait: Aut dimitte eis hanc noxam, aut si non facis, dele me de libro tuo quem scripsisti; et ibidem: Qui peccaverit mihi, delebo eum de libro meo. Psalm. 68. Deleantur de libro viventium et cum iustis non scribantur. Psal. 138. In libro tuo omnes scribentur: qui contextus, quamquam a nonnullis explicentur de Scriptura sacra, seu libro in quo scribebantur insignia facta iustorum, qui tempore veteris legis claruerunt, qui liber idcirco appellatur Liber iustorum Iosue 10. et 2. Regum 1. cap., ita ut ex illo libro Moyses potius optaverit deleri, quam Deum populo manere offensum: nihilominus convenientius et rectius intelliguntur de illo libro metaphorico, seu de scientia, quam Deus habet de numero salvandorum, vel reprobandorum; ut clarius innotescit ex aliis sequentibus Scripturae textibus Daniel 11. In tempore illo, inquit, salvabitur populus tuus omnis, qui fuerit inventus scriptus in libro: et multi de his, qui dormiunt in terrae pulvere, evigilabunt, alii in vitam aeternam, alii in opprobrium, ut videant semper. Qui contextus intelligi nequit de salvandis salute temporali, ut quidam perperam interpretantur; siquidem loquitur Propheta de salute consequenda post resurrectionem mortuorum. Nec pariter explicari potest de scientia ipsorum salvandorum; siquidem illi, ante sententiae extremae prolationem, nesciunt, qui salvandi sint, quive damnandi: restat ergo quod intelligatur de scientia, quam Deus habet de his qui certo salvabuntur, aut damnabuntur. Quod confirmatur sequentibus Scripturae textibus. Apocal. 3. Qui vicerit, sic vestietur vestimentis albis et non delebo nomen eius de libro vitae: et cap. 13. Adoraverunt bestiam omnes, qui inhabitant terram, quorum non sunt scripta nomina in libro vitae Agni, qui occisus est ab origine mundi: et c. 17. Mirabuntur inhabitantes terram, quorum non sunt scripta nomina in libro vitae a constitutione mundi: et cap. 21. Non intrabit in eam aliquid coinquinatum, aut abominationem faciens et mendacium, nisi qui scripti sunt in libro vitae Agni. Quae verba clariora sunt, quam, ut de alio, praeter librum scientiae Dei commode possint intelligi.

Quaeres 2. Quid sit Liber Vitae.

Respondet. S. Augustinus lib. 20. De Civit. Dei, cap. 14. quod Liber vitae est quaedam vis divina, qua fit, ut unicuique opera sua, vel bona, vel mala, cuncta in memoriam revocentur, et mentis intuitu mira celeritate cernantur, ut accuset scientia conscientiam, atque omnes et singuli ita iudicentur: quae nimirum vis divina libri nomen accepit, in ea quippe quodammodo legitur, quidquid ea faciente recolitur. Verum haec definitio quadrare non potest cum laudatis Scripturae textibus; Augustinus enim per Librum Vitae intelligit iudicandorum conscientias, necnon et ipsos Sanctos et Electos, qui dicuntur aperiendi, quatenus omnia ipsorum opera singulis patebunt, ut notificetur etiam Reprobis possibilem fuisse observantiam mandatorum Dei: at hoc sane conciliari nequit cum praefatis Scripturae textibus: tum quia in exemplo, seu vita Sanctorum, non apparent Reproborum opera; adeoque in illis apparere nequit scriptum iudicium Reproborum, secundum opera ipsorum: tum quia simili ratione Reprobi vocari possent libri, quatenus suo exemplo ostendunt Electis possibilem fuisse observantiam mandatorum; ideoque ipsos propter liberam eorum observantiam merito coronari. — Unde rectius videtur definiri liber vitae certa et perspicacissima Dei cognitio, qua numerum salvandorum, tum in specie, tum in individuo, intuitive conspicit. Haec autem cognitio, idcirco metaphorice dicitur Liber Vitae, quia sicut Scriptura libri est signum eorum, quae facienda sunt; ita Dei notitia et memoria, qua firmiter novit se aliquos praedestinasse, est signum apud ipsum, eorum qui sunt perducendi ad vitam aeternam, iuxta illud 2. ad Timotheum 2.: Firmum fundamentum Dei stat, habens signaculum hoc: cognovit Dominus, qui sunt eius. Hinc sequitur primo, Librum vitae esse veluti cognitionem consequentem decretum Praedestinationis et ab eo formaliter distingui; siquidem illud supponit, et decretum Praedestinans, sine hac sequenti cognitione, adaequate et formaliter potest concipi. Sequitur secundo, librum istum proprie spectare vitam gloriae et finem supernaturalem; ita ut sit conscriptio quaedam, sive notitia electorum ad vitam gloriae aeternae, quia illud ad quod eligitur aliquis et conscribitur habet rationem finis: sicut miles non eligitur, aut conscribitur, ut armetur, sed ut pugnet. Tertio denique sequitur, quod cum liber vitae sit conscriptio ordinatorum in vitam aeternam, et aliquis ad illam ordinetur ex duobus, videlicet ex praedestinatione divina et ex gratia sanctificante; quicumque enim habet Praedestinationem divinam, ex hoc ipso dignus est vita, quia illa numquam deficit; secus vero secundum posteriorem, quia multi deficiunt a gratia per peccatum mortale, de quibus intelligi potest illud Ps. 68. Deleantur de libro viventium et cum iustis non scribantur: priores dicuntur simpliciter in libro vitae: posteriores vero dicuntur scribi tantum secundum quid; ut explicat Alensis noster 1. p. q. 23. memb. 3. art. 4. Dicitur, inquit, aliquid scribi in libro vitae dupliciter, simpliciter et secundum quid; simpliciter ibi scribuntur illi, qui habent perseverantiam finalem in gratia: secundum quid vero dicuntur ibi scribi reprobi, cum habent praesentem iustitiam.

Quaeres 3. An revera sit etiam Liber Mortis, in quo describi dicantur Reprobi.

Affirmo. sicut enim praedestinationi respondet liber vitae, ita dici potest reprobationi respondere metaphorice librum mortis, idest notitiam et memoriam Dei, qua firmiter novit et retinet se aliquos propter peccatum finalem morti aeternae addixisse; certum enim est habere Deum praescientiam indelebilem eorum omnium qui pereunt, aeque ac habet eorum omnium qui salvantur; adeoque sicut illa notitia vocatur Liber vitae, sic ista vere potest appellari Liber mortis. Quem loquendi modum probare videtur Ecclesia, siquidem in officio Defunctorum sic canit: Liber scriptus proferetur, in quo totum continetur, unde mundus iudicetur. Colligitur etiam ex Apocalypsi 20. Libri aperti sunt, et alius liber apertus est, qui est vitae, et iudicati sunt mortui ex his, quae scripta erant in libris, secundum opera ipsorum, et qui non inventus est scriptus in libro vitae, missus est in stagnum ignis: unde S. Basilius in c. 4. Isaiae exponens illud Ier. 17. Recedentes a te in terra scribentur, ait: Duae intelligi debent descriptiones: una quidem est eorum qui ad vitam: altera autem eorum est qui scribuntur ad perditionem. — Nihilominus memoria praedestinatorum convenientius dicitur Liber vitae, quam memoria reproborum appellatur Liber mortis: tum quia, inquit Alensis laudatus, Deus habet proprium quod ipsum est, scilicet salvare et praemiare, ex ipso vero proprie, sive secundum ipsum non est punire, sed ex nobis ipsis; tum quia liber scribitur, ut ante oculos scribentis versetur et ad perpetuam rei memoriam: at Deus potius obliviscitur quodammodo reproborum, qui aeterna memoria indigni sunt, iuxta illud Oseae 1. Oblivione obliviscar eorum: contra vero In memoria aeterna erit iustus, Psal. 111. Item quia sicut in Scriptura dicitur Deus magis specialiter scire ea quae approbat, et nescire quae reprobat, Matth. 25., Lucae 13. et Corinth. 14., sic liber dicitur magis specialiter ille, qui continet nomina Electorum, de quibus dicitur 2. Timoth. 2. Novit Dominus, qui sunt eius; iuxta probabilem multorum interpretationem. Quo sensu Euthym. in Psalm. 68. sic ait: Liber Dei est summa eius scientia: Scriptura vero perpetua memoria. In libro igitur divinae scientiae omnes scribuntur, tam iusti, quam peccatores; verum hic divinae scientiae liber magis est universalis, est etenim alius liber scientiae Dei magis privatus, (idest magis proprius) in quo soli iusti scribuntur, ex ratione quod eos tantum cognoscere, hoc est approbare dicitur, iuxta id quod scriptum est: novit Dominus vias iustorum.

Imprimatur:

Fr. Albertus Lepidi O. P. S. P. Ap. Magister.

Ioseph Ceppetelli, Archiepiscopus Myrensis, Vicesgerens.