Scotus Academicus, Tomus secundus: De Deo Intelligente et Volente

Reprobationis, sicut et Praedestinationis, causa ex duplici capite cogitari potest esse repetenda, nimirum, vel ex parte Dei pro nutu et absoluto suo in creaturas dominio, quas voluerit praedestinantis, aut reprobantis, vel ex parte creatura, quae pro suis meritis, aut demeritis Deum movet ad Praedestinationem, vel Reprobationem.

Notandum 1. Hanc esse pessimam Calvini sententiam, necnon et quorumdam eius sequacium, Deum aeterni sui consilii, seu decreti ratione prius quam praevideret peccatum originale et cuiuscumque hominis meritum, aut demeritum, destinasse aliquos ad vitam, alios autem ad damnationem aeternam. Quoniam autem nonnulli Calvinistae impudenter iactitant hunc errorem falso Calvino suo Patriarchae affingi, opera pretium est illud ipsum ex ipsius verbis demonstrare: scribit namque libro 3. Institutionum cap. 21. n. 5.

Praedestinationem, inquit, vocamus aeternum Dei decretum, quo apud se constitutum habuit, quid de unoquoque homine fieri vellet, non enim pari conditione creantur homines, sed aliis vita aeterna, aliis damnatio aeterna praeordinatur. Itaque prout in alterum finem quisque conditus est, ita vel ad vitam, vel ad mortem praedestinatum dicimus.

Et cap. 22. n. 3.: Ubicumque vero regnat hoc Dei placitum, nullam in considerationem veniunt opera. Et. cap. 23. n. 1.: Fateor sane in hanc, qua nunc illigati sunt, conditionis miseriam, Dei voluntate decidisse universos filios Adam. Atqui idest, quod principio dicebam, redeundum tandem semper esse ad solum divinae voluntatis arbitrium, cuius causa sit in ipso abscondita. Et n. 7. Decretum, inquit, horribile fateor: inficiari tamen nemo poterit, quin praesciverit Deus, quem exitum esset habiturus homo, antequam ipsum conderet: ideoque praesciverit, quia decreto suo sic ordinaverat. Quibus verbis et aliis similibus, satis aperte patet eius sententia.

Notandum 2. Huic impiae et blasphemae sententiae aliam non minus execrandam Calvinum attexere, nempe, quod illud Dei decretum aeternum et immutabile, arbitrii nostri libertatem auferat in negotio Praedestinationis et Reprobationis, imponatque necessitatem inevitabilem Praedestinatis ut salventur, et Reprobis ut damnentur, adeoque, iuxta pessimam ipsius sententiam, Reprobos ad peccandum trahit, impellit et cogit, estque Auctor omnium cupiditatum et criminum, quibus subiciuntur. Sic enim scribit lib. 3. Institutionum cap. 23. num. 8.

Aiunt, catholici Doctores, Deo permittente, non autem volente perire impios: sed cur permittente dicemus nisi, quia ita vult? Quamquam nec ipsum quidem per se probabile est, sola Dei permissione, nulla ordinatione hominum sibi accersisse interitum. Non dubitabo igitur cum Augustino simpliciter fateri voluntatem Dei esse rerum necessitatem, atque illud necessario futurum, quod ille voluerit.

Et lib. 2. cap. 3. n. 10. Ac voluntatem movet (Deus) non qualiter multis saeculis traditum est et creditum, ut nostrae postea sit electionis motioni aut obtemperare aut refragari: sed illam efficaciter afficiendo. Illud ergo toties a Chrysostomo repetitum repudiare necesse est: quem trahit, volentem trahit. Et cap. 2. n. 7. affirmat Deum ex intentione perdendi Reprobos omnem illis viam salutis praecludere. Quosdam, inquit, Deus exitio devovet, quosdam damnationi addicit, iisque incomprehensibili iudicio vitae aditum praecludit. Et cap. 21. n. 12. Quos in vitae contumeliam et mortis exitium creavit, ut irae suae organa forent, eos ut in finem suum perveniant, nunc audiendi verbi sui facultate privat, nunc eius praedicationem magis excaecat et obstupefacit. Et paulo post n. 13. Ecce vocem ad eos dirigit, sed ut magis obsurdescant; lumen accendit, sed ut reddantur caeciores; doctrinam profert, sed qua magis obstupescant; remedium adhibet, sed ne sanentur. Et lib. 1. cap. 18. n. 2. asserit Daemonem impelli a Deo ad male agendum et homines perdendos.

Fateor, inquit, interposita Satanae opera saepe Deum agere in Reprobis, sed ut eius impulsu Satan ipse suas partes agat et proficiat, quatenus datum est, dicitur etiam idem Satan excaecare fidelium mentes, sed unde hoc, nisi quod a Deo ipso manat efficacia erroris, ut mendaciis credant, qui renuunt parere veritati? Secundum priorem rationem dicitur: si Propheta quispiam locutus fuerit mendaciter, ego Deus illum decepi. Secundum alteram vero dicitur ipse dare omnes homines in Reprobum sensum et proicere in foedas cupiditates. Quia iustae suae vindictae praecipuus est auctor, Satan vero tantum minister, etc.

Quot et quam horrendae, ac execrandae impiissimi Nebulonis blasphemiae!

Notandum 3. Circa praesentem Quaestionem tres esse Catholicorum Doctorum sententias, quarum Prima diserte contendit utramque Reprobationem, tam positivam, quam negativam ab ipsis propugnatam, supponere praescientiam peccatorum, et ab ea tamquam causa motiva et demeritoria dependere. Secunda vero distinguit inter Reprobationem positivam et negativam, necnon et inter voluntatem infligendi poenam et excludendi a gloria, ut a beneficio indebito. Unde affirmant primam voluntatem supponere praescientiam demeritorum et in illa fundari; secundam vero docent ex puro divinae voluntatis beneficio originem ducere; in quo partim conveniunt cum Calvino, partim ab eo discrepant. Conveniunt, inquam, in eo, quod asserunt Deum aliquos excludere a regno, ut beneficio indebito ante praevisa demerita; discrepant autem in eo, quod asserunt sic exclusos ad ignem aeternum non destinari nisi post praevisa demerita. Ita docent plures Thomistae, quibus viam praeivere Bannes, Zumel et Alvarez disp. 110. De auxiliis n. 8. ubi ait: Reprobatio, qua Deus statuit non dare aliquibus vitam aeternam et permittere peccata eorum, non est conditionata, sed absoluta, nec praesupponit in Deo praescientiam, vel praevisionem demeritorum ipsius Reprobi, aut perseverantiam in peccato usque ad ultimum vitae. Et disput. 109. num. 6. conclusione 3. prius dixerat: Actus positivus, quo Deus ab aeterno voluit non admittere quosdam in suum regnum, non fuit conditionatus, sed absolutus, antecedens in signo rationis praescientiam mali usus liberi arbitrii. Tertia denique sententia, quae est Granadi tract. 6. disput. 2., fatetur quidem Reprobationem positivam esse posteriorem peccatis conditionate praevisis, sed unico tamen et eodem actu decerni a Deo peccati permissionem et damnationem Reprobi, adeo ut simul et in eodem signo permittatur peccatum fieri, praevideatur futurum et propter illud decernatur hominis damnatio. Quae autem ex iis sententiis Catholicae veritati et fidei magis congruat, sit

Conclusio prima. — Deus neminem decernit damnare ad poenam aeternam ante praevisa demerita. Haec est de fide.

Probatur primo. ex Concilio Valentino cap. 3. ubi dicitur: Fidenter fatemur praedestinationem Electorum ad vitam et Praedestinationem Impiorum ad mortem: in Electione tamen salvandorum, misericordiam Dei praecedere meritum bonum, in damnatione vero periturorum, meritum malum praecedere iustum iudicium Dei. Quibus verbis Concilium hoc statuit discrimen inter Praedestinationem et Reprobationem, quod Reprobatio sit opus iustitiae vindicativae, quae supponit demerita ex parte Reprobandi. Praedestinatio vero eatenus sit opus misericordiae, quatenus supponit Dei gratiam praevenientem et cooperantem, quibus adiuvantibus fiunt opera meritoria, quae Deum movent ad formandum Praedestinationis decretum. Et consequenter censet Concilium, Deum neminem reprobare, nisi ex praevisis illius demeritis.

Dices. Concilium esse intelligendum de Reprobatione secundum executionem, quae revera supponit demerita et peccatum finale, non vero secundum intentionem, quae pro Dei nutu et arbitrio decernitur.

Contra. Concilium opponit Reprobationem Praedestinationi, in hoc quod illa sit opus iustitiae, haec vero opus misericordiae: sed sic non opponuntur secundum executionem, utraque enim sic est ex iustitia; illa quidem ex iustitia vindicativa; haec ex iustitia remunerante: ergo illa oppositio intelligi debet secundum ordinem intentionis, in quo Reprobatio est purum opus iustitiae, quia supponit hominum demerita; Praedestinatio vero dicitur opus misericordiae, quia supponit merita, quae, a gratia ortum habent. — Confirmatur. ex Conc. Arausicano 2. circa finem ubi ait: Aliquos ad malum divina potestate Praedestinatos esse non solum non credimus, sed etiam si sunt qui tantum malum credere velint, cum omni detestatione illis anathema dicimus. Et ex Conc. Trid. Sess. 6. Can. 17.: Si quis Iustificationis gratiam nonnisi praedestinatis ad vitam contingere dixerit, reliquos vero omnes, qui vocantur, vocari quidem, sed gratiam non accipere, utpote divina potestate praedestinatos ad malum, anathema sit.

Dices. Concilia esse intelligenda de malo culpae, non de malo poenae damni.

Contra. poena damni est praecipuus terminus et primum obiectum Reprobationis: ergo de ipso Conciliorum sententiae sunt intelligendae. Adde. quod Concilia loquantur de poena aeterna a Reprobis subeunda, adeoque de solo malo culpae non sunt intelligenda.

Probatur secundo Conclusio. ex SS. Patribus, maxime vero ex Augustino, quem sibi suffragantem falso et impudenter Calvinus iactitat. Itaque S. Augustinus pluribus edocet Deum neminem damnare, nisi ex praevisis ipsius demeritis: sed maxime Epist. 106., ubi cum dixisset: Quamvis nemo ab illo iustificetur meritis praecedentibus, neminem tamen obdurari, nisi merito, noverit: subdit: Pie namque et veraciter creditur Deus nocentes, atque impios iustificando a poenis debitis liberari; quemquam vero immeritum et nulli obnoxium peccato, si Deus damnare creditur, alienus ab iniquitate non creditur. Hinc lib. contra Iulianum cap. 18. ut probet necessitatem Circumcisionis et Baptismi ad delendum peccatum originale et praecavendam aeternam damnationem, ait: Bonus est Deus, iustus est Deus: potest aliquos sine bonis meritis liberare, quia bonus est; non potest quemquam sine meritis damnare, quia iustus est. Cui concinit Tertullianus lib. 2. contra Marcionem cap. 11.:

Deus ex seipso bonus est, ex nobis iustus. Ita prior bonitas Dei secundum naturam; severitas posterior secundum causam: illa ingenita, haec accidens; illa propria, haec accommodata: illa edita, haec adhibita; nec naturae enim inoperatam debuit continuisse bonitatem, nec causa dissimulatam evasisse severitatem: alteram sibi, alteram reis Deus praestitit.

Item S. Aug. lib. 2. contra eumdem Iulianum cap. 10. ut probet veritatem peccati originalis ait: Deus autem iustus, si tanta parvulis mala, quanta nunc dicere non sufficio, nihil peccati trahentibus irrogaret, magis appareret iniustus. Quanto magis iniustus si eos in aeternum, absque peccato, damnaret? Unde lib. 4. contra eumdem cap. 8. diserte pronuntiat: Certum et immobile teneamus, inquit, non esse iniquitatem apud Deum, qua quemquam sine malis meritis damnet. Denique lib. De Unitate Trinitatis contra Manichaeos cap. 7.: Non enim iniustitia est apud Deum, ut damnet eos qui omnino nihil peccaverunt. Quibus aperte constat, quantum impia Calvini sententia a sancti Augustini doctrina longe exorbitet. Haec omnia confirmantur ex iis, quae diximus de mente sancti Augustini, circa praedestinationem ex praevisis meritis.

Probatur eadem veritas ratione. Et quidem a Doctore Subtili in 1. distinctione 41. num. 11. his verbis: *Damnatio non videtur bona, nisi quia iusta, nam secundum Augustinum lib. 11. super Genesim cap. 21. non prius est Deus ultor, quam aliquis sit peccator: videtur enim esse crudelitatis punire aliquem non praeexistente in eo culpa; igitur a simili, non vult Deus prius aliquem punire, quam videat aliquem esse peccatorem. Non igitur primus actus voluntatis divinae circa Iudam est velle damnare Iudam, prout Iudas offertur in puris naturalibus, quia hunc videretur velle damnare sine culpa; sed videtur, quod oportet Iudam offerri voluntati divinae sub ratione peccatoris, antequam velit ipsum damnari: ergo cum reprobare sit velle damnare, Reprobatio habebit, ex parte obiecti, rationem aliquam, scilicet peccatum finale praevisum. — Deinde, poena ut poena videtur esse quoddam bonum ex occasione: sed bonum occasionatum, cum non ametur nisi occasione mali praesuppositi, necessum est, ut qui decernit infligendam poenam prius supponat peccati futuritionem: et consequenter voluntas puniendi et infligendi poenam supponit in Deo praevisionem culpae, et ab ea dependet: unde sanctus Fulgentius lib. 1. Ad Monimum expendens illa verba Pauli ad Rom. 9. Esau odio habui, ait: Quaeso, Monime charissime, ut hunc locum Apostoli diligenter attendas: notum namque est iram Dei dici non posse, nisi ubi creditur hominis iniquitas praecessisse: et infra: Quia Deus peccata hominum praescientia vidit, sententiam Praedestinationis dictavit. Concinit sanctus Damascenus lib. 2. De Fide cap. 26. Deus, inquit, ex seipso movetur ad miserendum: ad puniendum nonnisi ex nostra praesupposita culpa. — Denique, aliquem ad poenam destinare est ipsum odio habere, et quidem positive: sed odium Dei positivum necessario supponit culpam, iuxta illud Sapientiae 14. Odio sunt Deo impius et impietas eius: ergo voluntas, qua Deus homines destinat ad poenam, necessario supponit peccati praevisionem. Quae hanc adversus veritatem ab haereticis solent obiici, rectius dissolvet.

Conclusio secunda. — Deus ante praevisa peccata neminem positive decernit excludere a gloria aeterna, ut beneficio indebito. Haec est contra duas posteriores sententias; et Probatur primo illis omnibus Scripturae textibus, quibus indicatur Deum voluntate antecedente velle omnes homines salvos fieri; necnon et iis, quibus Deus testatur non esse voluntatis suae mortem impii, et perditionem Israel esse ex illa ipsa.

Probatur etiam. auctoritate sanctorum Patrum, quibus supra demonstravimus eos aperte sentire Deum neminem praedestinare, nisi ex praevisis meritis; adeoque nec aliquem reprobare, nisi ex demeritis suppositis.

Confirmatur. insuper ex sancto Augustino Epistola 106. ubi ait:

Cum per liberum arbitrium primi hominis in condemnationem universa massa defluxerit, procul dubio quod ex ea fiunt vasa in honorem, non ipsius iustitiae, quam gratia nulla praecessit, sed Dei misericordiae; quod vero in contumeliam, non iniquitati Dei, quo absit ut sit apud Deum, sed iudicio deputandum est.

Atqui qui positive reprobantur fiunt vasa in contumeliam: ergo sicut qui praedestinantur fiunt vasa in honorem ex misericordia, quae supponit merita ex gratia per misericordiam Dei largienda; ita qui reprobantur et excluduntur a Regno fiunt vasa in contumeliam ex divina iustitia vindicativa, quae supponit culpam. Ipsi concinit S. Prosper Responsione 7. ad obiectiones Gallorum, ubi de Reprobis ait: Gratia Dei non prius eos deseruit, quam ab eis desereretur, et quia hoc ipsos voluntaria facturos defectione praevidit, ideo in Praedestinationis electione illos non habuit.

Probatur item ratione. Si voluntas excludendi a Regno non pendeat ex praevisione peccati futuri, sequitur Reprobum de facto non excludi a Regno, propter peccatum commissum: sed consequens est haereticum: ergo, etc. Probatur sequela maioris: homo non potest censeri damnandus propter peccatum commissum, quando damnatio ipsa revera futura est, etiamsi nullum esset peccatum: sed esset futura damnatio Reprobi, quamvis nullum esset eius peccatum; posito enim Dei decreto absoluto de excludendo Iuda v.g. a gloria, ante praevisam ipsius malitiam, implicat ut haec exclusio non sequatur, quamvis nullum sit futurum ipsius Iudae peccatum; decretum enim Dei absolutum omnino irrefragabile et invariabile est. — Deinde, posita illa exclusione positiva a Regno ante praevisa demerita, sequitur Deum non velle sincere, voluntate antecedente, salvare omnes homines: sed consequens aperte militat in Scripturam sacram, ut pluries insinuavimus: ergo, etc. Probatur sequela maioris: si Deus sincere velit, voluntate antecedente, salvare Iudam, tenetur ratione huius voluntatis reddere Iudae salutem possibilem: sed supposito illo decreto antecedente de excludendo Iuda a Regno aeterno, ut beneficio indebito, salus non est amplius ullo modo Iudae possibilis, quia haec divina voluntas effectu suo frustrari non potest: ergo, etc. — Denique, si decretum excludendi Reprobos a regno non supponat eorum praevisa peccata futura, sequitur Reprobos, sive bene, sive male agant, invariabiliter esse damnandos: at haec divinae bonitati et iustitiae repugnant: ergo, etc. Probatur sequela maioris: illud est invariabiliter futurum, quod non potest non evenire: sed ita est impraesentiarum, quia cum decreto absoluto de damnatione coniungi nullo modo potest negatio damnationis; cum enim decretum damnationis sit absolutum, etiam est invariabile, ante praevisum peccatum Reprobi: ergo, sive ille bene agat, sive male, semper damnabitur.

Dices 1. Sanctus Paulus ad Rom. 9. expresse loquitur de Reprobatione positiva: sed ibidem affirmat illam fieri independenter a praevisione demeritorum, et a sola Dei voluntate pendere: ergo revera ita fit. Maior patet: Primo, quia Reprobationem vocat odium; loquens enim de Esau in persona caeterorum Reproborum, dicit Deum odio illum habuisse; odium autem est positiva detestatio rei, et aliquid amplius significat et importat, quam non dilectio. Secundo, idipsum demonstrat exemplo figuli facientis vas in honorem et aliud in contumeliam; figulus autem positive contemnit illam massae terreae partem, ex qua facit vas in contumeliam. Tertio, finem a Deo reprobante intentum, docet ibidem S. Paulus, esse ostensionem irae, seu iustitiae divinae: iustitia autem actum positivum indicat. Quarto, voluntas, cui opponitur resistentia, est positiva: sed talem voluntatem significat Paulus esse Reprobationem; dicit enim: Voluntati eius quis resistit? Ergo revera ibidem agit de Reprobatione positiva. Probatur itaque minor, nempe quod Apostolus ibidem affirmat illam positivam Reprobationem a sola Dei voluntate, non autem a meritis pendere: Primo quia Esau cum nondum aliquid mali egisset dictum est, Esau odio habui; quod probat subiiciendo: Igitur non est volentis, neque currentis, sed miserentis Dei: idipsum confirmat exemplo Pharaonis, quia in hoc ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra: unde concludit Apostolus: Ergo cuius vult miseretur, et quem vult indurat; et mox sibi obiiciens: Dicis itaque mihi, quid adhuc quaeritur? Voluntati eius quis resistit? Non aliud respondet quam: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Quasi diceret, a sola Dei voluntate Reprobationem pendere. Quod confirmat rursus exemplo figuli: Numquid dicit figmentum ei, qui finxit se, quid me fecisti sic? An non habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam? Quasi diceret: quemadmodum figulus pro voluntate et arbitrio ex eadem massa terrea aliud effingit vas in honorem, aliud in contumeliam, ita Deus, pro sua libertate et voluntate, aliquos selegit ad gloriam, alios in contumeliam destinat et in opprobrium sempiternum.

Respondeo 1. Nos huic obiectioni iam aperte fecisse satis in Quaestione de Praedestinatione post praevisa merita: ad hoc solum addo negandam esse minorem; et ad eius probationes dico, Esau odio haberi antequam agat aliquid boni, vel mali, quia minus diligitur et reprobatur a gratia efficaci, quam gratis et ex pura Dei misericordia Iacob accipit: neque similis est ratio amoris Iacob et odii Esau, quia Iacob amatur propter bona opera, quae proveniunt ex gratia, quam Deus ex pura misericordia largitur, et idcirco, Non est volentis, neque currentis ad hanc gratiam, sed solius Dei miserentis: Esau vero non habetur odio, nisi propter peccatum, quod ab ipso Deo non intenditur, nec perficitur, sed prohibetur et punitur. Similiter, cum dicitur Pharao excitatus, ut Deus in ipso ostendat virtutem suam, illa Excitatio potius eventum significat, quam causam finalem. Insuper comparatur Deus Figulo facienti aliud vas in honorem, aliud in contumeliam, ut significetur eum aliquos equidem destinare ad gloriam, alios autem ad opprobrium aeternum, sed post praevisa ipsorum opera, nec enim necesse est ut comparatio in omnibus quadret, sed sufficit, quod in aliquo significationem obtineat. Adde quod ibidem Apostolus solum loquatur de electione ad gratiam et fidem Christianam, quae ex mera Dei misericordia pendet, quamque nulla promereri possunt bona opera naturalia Gentilium, nec legalia Iudaeorum; ut constat ibidem a versu 21. usque in finem capitis: signanter enim dicit: Quid ergo dicemus, quod Gentes, qui non sectabantur iustitiam, apprehenderunt iustitiam, iustitiam autem, quae ex fide est: Israel vero sectando legem iustitiae, in legem iustitiae non pervenit?

Dices 2. Sanctus Augustinus pluribus asserit non posse proferri ullam rationem Praedestinationis, vel Reprobationis: ait enim tract. 26. in Ioannem: Quare illum trahat et illum non trahat, noli diiudicare, si non vis errare; et lib. De Bono Perseverantiae cap. 11. Cur autem potius illis, quam illis detur, quis cognovit sensum Domini? etc. Et cap. 12. idem repetens ait: Cur hunc potius liberet, quam illum, iterum atque iterum dicimus: o homo, tu quis es, ut respondeas Deo? Sed si peccatum esset causa Reprobationis positivae, revera quis, absque periculo erroris, de hoc iudicium ferret, Dominique sensum cognosceret: ergo revera non ita fit.

Respondeo 1. Recte in Adversarios potest retorqueri argumentum; si enim illa Reprobatio ex sola Dei voluntate penderet, haud dubie illius causa non esset ignota, sed quisque affirmare posset, idcirco Iudam esse damnatum, quia Deus, quos vult pro libertate seligens ad gloriam, aut destinans ad poenam, Iudam inter Reprobos computaverat.

Respondeo 2. cum Doctore in 1. dist. 41. n. 15.:

quod Apostolus dicens iudicia Dei esse inscrutabilia redarguit praesumptuosos inquirentes illa, quorum non sunt capaces: non autem propter inopiam reddendae rationis, saltem in communi, licet in particulari nesciatur, quod malum praevideat Deus in isto, propter quod reprobet eum, et in istis specialibus peccatis praevisis est altitudo divitiarum et sunt iudicia incomprehensibilia... Nescit enim homo, nec potest scire in quod peccatum Deus vult permittere istum cadere, respectu cuius sit non volitio conferendi gratiam; ut sic auferatur tamquam finaliter peccator in illo peccato, et sic propter illud peccatum praevisum reprobetur.

Conclusio tertia. — Non solum peccatum originale, sed quodlibet peccatum finale praevisum est causa positiva Reprobationis. Haec est Doctoris loco laudato.

Probatur prima pars. Id quod non est causa damnationis, non est causa positivae Reprobationis: sed peccatum originale in multis reprobis non est causa eorum damnationis: ergo nec positivae Reprobationis. Maior constat: siquidem unicus, aut saltem praecipuus positivae Reprobationis effectus, est damnatio, ut patebit infra. Minor probatur: peccatum semel remissum non potest esse motivum et causa damnationis: sed peccatum originale in multis Reprobis est remissum, multi namque remedium peccati originalis recipiunt, et interdum iuste et sancte vivunt: ergo illud non est causa eorum Reprobationis.

Confirmatur. ex Concilio Tridentino Sess. 5. Canone 5. ubi ait:

Si quis per Iesu Christi Domini nostri gratiam, quae in baptismate confertur, reatum originalis peccati remitti negat, aut etiam asserit non tolli totum id quod veram et propriam peccati rationem habet; sed illud dicit tantummodo radi, aut non imputari, anathema sit: in renatis enim nihil odit Deus, quia nihil est damnationis iis, qui vere consepulti sunt cum Christo per baptisma in mortem, etc.

Si autem Deus damnaret Reprobos, qui baptizati fuerunt, propter aliquando contractum originale peccatum, certe odisset illos propter aliquid perseverans post baptismum: ergo revera censet Concilium illos non reprobari praecise propter illud peccatum originale. Nec refert, quod sublato etiam originalis peccati reatu, remaneat obligatio ad poenas aliquas temporales; siquidem renati adhuc subiiciuntur fomiti concupiscentiae, mortalitati et caeteris calamitatibus huius vitae. Aliud enim est in eis remanere obligationem ad poenas, quibus divinae iustitiae satisfaciunt et gloriam aeternam promerentur; aliud vero remanere aliquid ipsius reatus culpae, quo divinum odium provocent et damnationem aeternam incurrant; hoc enim aperte Concilium damnat, adeoque nullus, absque anathematis periculo, oppositum docere potest.

Dices. Sanctus Augustinus pluribus, maxime vero Epistola 105. lib. 1. Ad Simplicianum q. 2. in Enchir. c. 94. et lib. De Corrept. et Gratia c. 7. aperte docet, omnes Reprobos ex uno peccato trahi in damnationem, idest ex peccato originali, quod vocat unum, hoc est commune omnibus: unde factum est, ut Semipelagiani hunc articulum Augustino adscriberent, quod ab his, qui non sunt Praedestinati ad vitam, non aufert percepta baptismi gratia originale peccatum, intelligentes nempe Augustinum locis citatis docuisse, quod etiam baptizati damnentur propter originale peccatum, adeoque illud non fuisse per baptismatis gratiam expunctum.

Respondeo. S. Aug. equidem Reprobationis causam assignasse peccatum originale, non quidem proximam et formalem, sed remotam et radicalem in Adultis; nam propter peccatum originale ita quosdam permittit Deus cadere in peccatum finale, ut id non permisisset, si Adamus non peccasset, nec suam posteritatem originali labe infecisset, omnes namque fuissent finaliter iusti et salvati, ut docet ipsemet S. Augustinus lib. Retractationum cap. 33. Permissio autem illa non est proprie causa peccati finalis, adeoque nec Reprobationis, sed solum occasio, vel conditio sine qua non, inquit Smisingus noster disp. 6. n. 716. — Hanc autem esse sancti Augustini mentem confirmat S. Prosper responsione ad obiectiones Gallorum dicens, quod

Qui recedit a Christo et alienus a gratia finit hanc vitam, quid nisi in perditionem cadit? Sed non in quod remissum est recidit, nec in originali peccato damnabitur, qui tamen propter postrema crimina ea morte afficietur, quae ei propter illa, quae remissa sunt, debebatur. Quod quia Dei praescientiam nec latuit, nec fefellit, sine dubio talem numquam elegit, numquam praedestinavit, et periturum numquam ab aeterna damnatione discrevit.

Quibus aperte docet Deum reprobare solum post praevisum peccatum, non quidem originale solum, sed etiam finale, adeoque nostram conclusionem diserte affirmat.

Patet secunda pars ex illo Eccles. 11. In quocumque loco ceciderit lignum, ibi erit. Quibus significat in hominis damnatione magis attendi statum finalem, quam primordiale peccatum. — Deinde, motivum Reprobationis petitur a peccato vel originali, vel actuali intermedio, vel finali: non quidem ab originali, ut dictum est; nec etiam ab actuali intermedio; ergo restat ut illa causa repetenda sit a praeviso finali peccato, sive tandem illud sit originale perseverans et non expunctum, ut contingit in parvulis, qui ante susceptum baptisma moriuntur, vel actuale, in quo adultus vitam claudit.

Dices. Causa Reprobationis debet esse aequalis in omnibus: sed multi reprobantur propter originale: ergo et omnes.

Distinguo maiorem. causa formalis Reprobationis eadem debet esse in omnibus Reprobis, concedo: materialis, nego: causa autem formalis Reprobationis est peccatum finale, sive illud sit originale perseverans, sive actuale.