Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

Gaudenzio da Brescia

Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

Gaudenzio da Brescia (1612–1672)

Reuerendi patris Gaudentij Bontempi, ... Palladium theologicum, seu Tota theologia scholastica in septem tomos distributa. Ad intimam mentem d. Bonauenturae seraphici doctoris ... Tomus quintus, De virtutibus

First published 1676

Bontempi's Palladium theologicum (Lyon 1676) is a complete scholastic theology composed ad mentem D. Bonaventurae, arranged in seven tractatus on the order of the Secunda secundae. This fifth volume, De virtutibus, treats the theological virtues (faith, hope, charity, with their gifts, beatitudes and fruits), the cardinal virtues and their opposite vices, and the states and offices of men (religious and prelates, bishops, princes), including the extensive disputations on contracts, religion, vows, fortitude, temperance and the judicial process. It is a significant example of the Bonaventurian scholastic school and a counterpart to the Thomist manuals of the period.


Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS

Proemium I: Prooemium

Disputatio I: DE FIDE

Disputatio II: De Infidelitate

Disputatio III: De Haeresi

Disputatio IV: De Spe

Disputatio V: De Dono Timoris

Disputatio VI: De Desperatione

Disputatio VII: De Praesumptione

Disputatio VIII: De Charitate

Quaestio I: Quid sit CHARITAS

Quaestio II: Quodnam sit Charitatis obiectum

Quaestio III: An Charitas sit proprie Dei amicitia

Quaestio IV: Utrum Charitas sit Habitus creatus

Quaestio V: An Charitas sit una specialis Virtus

Quaestio VI: An Charitas sit una specie specialissima

Quaestio VII: An Charitas sit virtutum praestantissima

Quaestio VIII: An Charitas sit Forma Virtutum

Quaestio IX: An praeter Charitatem infusam detur alia charitas, nostris actibus acquisita

Quaestio X: An Charitas possit esse informis

Quaestio XI: An CHARITAS augeatur, et quomodo

Quaestio XII: An, et quomodo CHARITAS huius vitae sit perfecta

Quaestio XIII: An CHARITAS minui possit

PRIMA opinio est, Caritatem minui paulatim per augmentum contrariae concupiscentiae in peccatis venialibus, non tamen omnino tolli. Sic Altisiodor. 3. part. tract. 5. cap. 5.

VERA sententia est; minui Caritatem per venialia quoad feruorem, non quo ad entitatem; tolli verò per peccatum mortale omnino. Ita cum Sanctis Doctoribus communiter Theologi apud Tannerum disp. 2. quaest. 2. dub. 6.

ASSERO, Caritatem nunquam minui quoad entitatem substantialem.

PROBATVR à D. Bonauent. primò, quia est habitus vniformis: Ergo vel totus destruitur, vel non minuitur. Hoc tamen argumentum non adeò probatur Seraphico, qui quaest. 1. ad 2. admittit in Caritate augmentum, etiamsi forma simplex sit.

SECVNDO probatur à S. Doctore: Caritas ab eo dependet in destructione, à quo in productione, & augmentatione; sed Deus est productor, & augmentator physicus Caritatis, vt dixi quaest. 11. assert. 2. Deus autem non cessat influere, nisi offensus grauiter, & tunc eam tollit omnino ab homine auerso: Ergo.

TERTIO. Quod aliquem habitum minuit, ei est contrarium: Veniale non est Caritati contrarium: Ergo. Similiter nec cupiditas est ei contraria, sed per accidens ei aduenit, vt patet in Angelis, & Adamo innocente: Ergo.

QVARTO. Quod aliud diminuit, illi praeualet; sed peccatum veniale non habet posse super Caritatem, quia plus diligit Caritas Deum, quàm cupiditas venialis conuertatur ad creaturam: Ergo.

QVINTO. Si veniale diminuit Caritatem, tollens ab ea gradus; sequitur, aliquando eam tollere omnino, & reddere hominem inimicum Deo.

SEXTO. Si veniale minuit Caritatem: Ergo & praemium substantiale, quod est bonum aeternum: Ergo meretur poenam aeternam. His mediis vtuntur alij.

OBICIES primo ex D. Augustino Lib. 83. q.q. quaest. 3. Venenum Caritatis est cupiditas, vnde ait: Vbi magna cupiditas, ibi parua Caritas, & Lib. 10. confess. cap. 29. Minus te amat, qui aliquid tecum amat, quod non propter te amat.

Respondet S. Doctor, minui Caritatem quoad fervorem. Quamvis autem per veniale peccatum se disponat ad ruinam Caritatis; tamen non minuit Deus ex hoc demerito congruo caritatem; sicut auget ex dispositione actuum bonorum, quia pronior est Deus ad miserendum, quam ad puniendum. Hinc solvitur sequens obiectio.

Obiicies secundo. Sicut homo progreditur proficiens, ita retrocedit; sed per profectum augetur Caritas: Ergo dum retrocedit, minuitur.

Respondet S. Doctor, ex dictis, hominem retrocedendo solum debilitari quoad fervorem, quia Caritas non destruitur, nisi a mortali contrario, dum autem proficit, ascendit quoad gradus Caritatis meritorie. Deinde pronior est Deus ad gratias, quam ad poenas immittendas.

Obiicies tertio. Id, quod est causa suae debilitationis in termino, est causa diminutionis in via; sed arbitrium in aversione est causa destructionis Caritatis: Ergo et in dispositione est causa diminutionis.

Respondet S. Doctor, negando Maiorem: forma enim substantialis destruitur solum in termino, et nulla pars eius in tempore dispositionum.

Respondet secundo, Maiorem esse veram, quando dispositio, et terminus sunt eiusdem rationis; at in casu nostro, terminus est peccatum mortale; dispositio autem est veniale.

Respondet tertio, Caritatem pendere a Divina influentia, et acceptatione; et ita auget, acceptans opera; neque venialia ad hanc poenam imputat.

Obiicies quarto. Opposita nata sunt fieri circa idem; sed caritas augetur: Ergo et minuitur.

Respondet S. Doctor, Maiorem veram, nisi alterum insit per naturam, alterum non sit: augmentum inest ex natura Caritati, addita Dei acceptatione; diminutio autem ex nostro arbitrio tantum venit: Ergo.

Obiicies quinto. Quae sunt separabilia, possunt separari; sed primi gradus Caritatis erant sine gradibus additis per augmentum: Ergo.

Respondet S. Doctor, nihil esse quod eos separet, ideo nequeunt separari; non enim nos id possumus, qui non influimus physice in Caritatis habitum; neque etiam Deus, qui non influit nisi ad destructionem, et quidem homine se prius avertente.

Quaestio XIV: An Charitas corrumpi queat, et quomodo

Quaestio XV: Quaenam sit subiectum Charitatis proximum

Quaestio XVI: An solus Deus ex Charitate diligendus sit; an etiam proximus

Quaestio XVII: An Charitas sit ex Charitate diligenda

Quaestio XVIII: An omnia dona gratuita sint C*HARITATE *diligenda

Quaestio XIX: An irrationalia ex C*HARITATE *sint diligenda

Quaestio XX: An homo debeat seipsum ex CHARITATE diligere

Quaestio XXI: An homo debeat corpus suum ex Charitate diligere

Quaestio XXII: An peccatores sint ex Charitate diligendi

Quaestio XXIII: An necesse sit ex CHARITATE diligere inimicos

Quaestio XXIV: An teneamur CHARITATIS effectus in hostes ostendere, et quosnam

Quaestio XXV: An ex CHARITATE Angeli sint diligendi

Quaestio XXVI: An Daemones, et Damnati sint CHARITATE diligendi

Quaestio XXVII: Utrum convenienter quatuor, diligenda ex CHARITATE, enumerentur

Quaestio XXVIII: An eodem habitu CHARITATIS diligantur Deus, et Proximus

Quaestio XXIX: Utrum in CHARITATE sit ordo

Quaestio XXX: Utrum DEUS sit magis diligendus, quam proximus

Quaestio XXXI: Utrum homo debeat ex CHARITATE plus Deum diligere, quam se ipsum

Quaestio XXXII: Utrum Natura magis inclinet ad DEUM amandum, quam nosmetipsos

Quaestio XXXIII: An debeat Homo magis se, quam proximum diligere

Quaestio XXXIV: An diligenda sit magis proximi salus aeterna, quam vita nostra

Quaestio XXXV: Utrum unus proximus sit magis alio diligendus

Quaestio XXXVI: Utrum magis debeat diligi Filius, quam Pater

Quaestio XXXVII: Utrum homo debeat ex CHARITATE magis diligere Matrem, quam Patrem

Quaestio XXXVIII: Utrum homo debeat magis diligere coniugem, quam parentes, et Filios

Quaestio XXXIX: An ordo CHARITATIS attendatur penes affectum, et effectum

Quaestio XL: Utrum ordo CHARITATIS maneat in patria

Quaestio XLI: Utrum Charitatis sit magis proprium amare, quam amari

Quaestio XLII: Utrum Amor sit idem, ac Benevolentia

Quaestio XLIII: An debeat, possitque DEUS in via amari ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente, et omnibus viribus

Quaestio XLIV: An Divinae dilectionis sit aliquis modus habendus

Quaestio XLV: An Charitas debeat in patria dilatari

Quaestio XLVI: Utrum sit magis meritorium diligere inimicum, quam amicum

Quaestio XLVII: An homo, in quantulacumque CHARITATE constitutus, teneatur mortem subire pro CHRISTO

Quaestio XLVIII: An habentes CHARITATEM perfectam, teneantur ea, quae sunt perfectionis, implere

Quaestio XLIX: Quomodo, et quando obliget praeceptum dilectionis DEI

Quaestio L: An teneatur homo in primo instanti usus rationis ad DEUM converti

Quaestio LI: Quomodo, et quando obliget praeceptum dilectionis proximi

Disputatio IX: De effectibus internis Charitatis, GAUDIO, PACE, et MISERICORDIA

Disputatio X: De effectibus externis Charitatis

Disputatio XI: De Odio

Disputatio XII: De Acedia

Disputatio XIII: De Invidia

Disputatio XIV: De Discordia, et Contentione

Disputatio XV: De Schismate

Disputatio XVI: DE BELLO

Disputatio XVII: De Rixa, et Seditione

Disputatio XVIII: De Scandalo

Disputatio XIX: De Dono Sapientiae

Disputatio XX: De Prudentia

Disputatio XXI: De Dono Consilii

Disputatio XXII: De vitiis Contrariis Prudentiae

Disputatio XXIII: De Iustitia

Disputatio XXIV: De Restitutione

Disputatio XXV: DE ACCEPTIONE PERSONARUM

Disputatio XXVI: De Homicidio

Disputatio XXVII: De Furto, et Rapina

Disputatio XXVIII: De IUDICE

Disputatio XXIX: De Reo

Disputatio XXX: DE TESTIBUS

Disputatio XXXI: De Advocato

Disputatio XXXII: De Notario et Tabellione

Disputatio XXXIII: De Contumelia

Disputatio XXXIV: De Detractione

Disputatio XXXV: De Susurratione, Irrisione, et Maledictione

Tractatus II: DE CONTRACTIBUS

Tractatus III: DE RELIGIONE

Tractatus IV: DE VOTIS

Tractatus V: DE VIRTUTE FORTITUDINIS

Tractatus VI: DE TEMPERANTIA

Tractatus VII: DE VARIIS HOMINUM STATIBUS, ET OFFICIIS

↑ Top of work