De arte praedicatoria
Alan of Lille (1120–1202)
Alan's manual for preaching, in which the best concepts are offered for composing sermons on almost every moral topic, with specific guidance on how to preach to various groups.
Praefatio I: Praefatio auctoris.
Caput I: De praedicatione. Quid sit et qualis esse debeat, etc.
Caput II: De mundi contemptu.
Caput III: De contemptu sui.
Caput IV: Contra gulam.
Caput V: Contra luxuriam.
Caput VI: Contra avaritiam.
Caput VII: Contra acediam.
Caput VIII: Contra invidiam.
Caput IX: Contra iram.
Caput X: Contra superbiam.
Caput XI: De contemptu mundani timoris.
Caput XII: De spe coelestium, et contemptu terrenorum.
Caput XIII: De spirituali luctu.
Caput XIV: De gaudio spirituali.
Caput XV: De patientia.
Caput XVI: De obedientia.
Caput XVII: De perseverantia.
Caput XVIII: De misericordia.
Caput XIX: De justitia.
Caput XX: De dilectione Dei.
Caput XXI: De dilectione proximi.
Caput XXII: De pace.
Caput XXIII: De prudentia.
Caput XXIV: De fortitudine.
Caput XXV: De temperantia vel modestia.
Caput XXVI: Contra verbositatem et linguae evagationem.
Caput XXVII: Contra mendacium.
Caput XXVIII: Contra detractionem.
Caput XXIX: Exhortatio ad orationem.
Caput XXX: De compunctione, seu contritione.
Caput XXXI: De confessione peccatorum.
Caput XXXII: De poenitentia, seu satisfactione.
Caput XXXIII: De eleemosyna.
Caput XXXIV: De jejunio.
Caput XXXV: Informatio ad vigiliam.
Caput XXXVI: Exhortatio ad doctrinam.
Caput XXXVII: De hospitalitate.
Paulus ait: Hospitalitatem nolite oblivisci.1 Similiter et Petrus: Hospitales invicem sine murmuratione.2 Et Isaias: Egenos vagosque induc in domum tuam.3 Hinc Veritas ait: Hospes eram, et suscepistis me.4 O homo, Christus in membris suis clamat ad ostium, petit hospitium. Suscipe peregrinum in terra, ut te recipiat exsultantem in patria. Abraham quia angelos suscepit sub specie hospitum, meruit donari filio.5 Loth quia angelos quasi hospites suscepit, meruit liberari a Sodomorum incendio.6 Vidua quae hospitii beneficio Eliam honorabat, meruit suscitationem filii.7 Euntes in Emmaus discipuli per Christi doctrinam illuminati sunt, sed per hospitalitatis obsequium, plenius et perfectius ab ipso illuminare meruerunt.8 O homo, si scias te advenam et peregrinum in hoc saeculo, si recognoscis peregrinationis tuae statum, non negabis peregrino hospitium. Nam, si pauperem Christi excludis a tecto, ipsum Christum excludis a pectoris tui hospitio. Audi quid ipse dicat: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis.9 Debet autem ipsa hospitalitas esse laeta, munifica, humilitatem exhibens, largitatem amplectens. Magno enim pars hospitalitatis honestae, est vultus serenitas. Unde dictum est:
Super omnia, vultus accessere boni.
Munificentia quoque hospitalitatis est portio, ut non suscipiamus postulantem victi fastidio, sed etiam praeveniamus praecellenti officio. Exemplo enim illorum euntium in Emmaus non solum hospites invitandi sunt, sed trahendi. Exhibenda est quoque hospitibus humilitas, ut gratia humilitatis, quae etiam totam consummat hospitalitatem, gratius sit obsequium quod impendit. Recipiamus igitur in peregrino, illum qui pro nobis in terra peregrinatus est de coelo; qui pro nobis egressus de patria, mendicus exstitit in via. O felix hospitium, quod exhibetur Christo in paupere! O felix lectus, in quo requiescit Christus in corpore! Felix mensa, ad quam sedet homo, Deus in homine! O homo, apud gentiles jura hospitalitatis servantur, apud fideles franguntur. Bruta animantia in adventu similium gaudent, et eis quodammodo jus familiaritatis exhibent; homines vero humanitatis officium inhibent. Erubesce Sidon, ait mare,10 erubescat mare a fluminibus adjuvari. Erubescat rationale ab irrationali instrui. Erubescat sol a camino et facibus calefieri.
Sicut autem fidelis tenetur Christo in membris suis exhibere charitatis officium, sic tenetur ipsi Christo capiti, in mente sua spirituali ministrare obsequio. Ad domum mentis suae unusquisque Christum invitare debet internis cordis clamoribus, et ei in domo mentis, honestis et mundis cogitationibus mensam parare, vinumque charitatis offerre. Tertium quoque debet quisque fidelis Christo parare hospitium, scilicet, ut recipiat caeleste viaticum, spiritualem eucharistiam, carnem Dominicam. Ad adventum tanti hospitis, purget domum proprii corporis; emundet eam a sterquilinio luxuriae, a pulvere vanae gloriae, a luto gulae; ut ipse adveniens, placide dignetur ibi quiescere, sicut idem ait: Ego et Pater veniemus, et mansionem apud eum faciemus;11 ne immunditia hospitii, oculos offendat tanti hospitis.