De arte praedicatoria

Si praedicator ad fugam luxuriae auditores vult instruere, ab hac auctoritate potest initium sumere; fugite fornicationem. Dominus dicit in Evangelio: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris.¹ Paulus ait: Fornicatores et adulteros judicabit Deus.² Salomon: Fovea profunda est meretrix, insidiatur in via quasi latro; quos incautos videt interficit.³ Jesus filius Sirac: Non des mulieri potestatem animae tuae, ne ingrediatur in virtute tua, et confundaris.⁴ Hieronymus: «Vae illi, qui tunc habuit terminum luxuriae, quando vitae. Difficile enim inter divitias servatur pudicitia: nitens cutis sordidum ostendit animum; et in sericis et in pannis libido dominatur. Qui luxuriatur, vivens mortuus est, et qui inebriatur, mortuus et sepultus.» Gregorius: «Dum satietate venter extenditur, aculeus libidinis excitatur.» Qui delectationem refrenat libidinosae suggestionis, non transit ad consensum libidinis. Si plus oblectat delectatio fornicationis mentem quam amor castitatis, adhuc in homine regnat peccatum. Omnis immunda pollutio, fornicatio dicitur: melius est mori quam fornicari; melius est mori, quam libidine maculari. Libido hominem in infernum mergit. Gravius libido urit quem otiosum repererit; magis approxima igni ardenti quam mulieri juveni, cum et ipse sis juvenis. Cum materialia monstra fugienda sint et horrenda, multo magis spiritualia monstra fugienda sunt, et fuganda. Quod monstruosius est monstrum luxuria quae in capite suo gerit faciem virginis et imaginem voluptatis, in medio capram foetosae libidinis, in fine lupam, depraedatione virtutis. Haec est pestis illa, quae familiarem habet cum gehenna similitudinem. In gehenna tria sunt, odor fetens, vermis conscientiae urens, flamma perurens; sic luxuria fetet per infamiam, urit per conscientiam, perurit per concupiscentiam. Haec est pestis omni monstro damnosior, quae bursam evacuat, corpus enervat, animum inebriat, statum mentis effeminat, animum commaculat, famam perdit, proximum offendit, Deum amittit. Haec est pestis illa, in qua cito praeterit quod delectat, permanet sine fine quod cruciat; cujus appetitus anxietatis est et vecordiae, actus abominationis et ignominiae, exitus poenitudinis et verecundiae. In peste ista, tria sunt exsecranda, ardor in accessione, labor in exsecutione, fetor in expletione. Ecce quam vilia, plena stercoribus luxuriae contubernia! saturies famelica, delectatio poenitentiae plena, delectatio momentanea, amaritudo aeterna. Haec est pestis quae lucem odit, tenebras appetit, velamen quaerit, janitorem in porta ponit. Haec est musca, quae perdit suavitatem unguenti, musca ex sterquilinio nascitur, et in immundis moratur; locus cui insidet inficitur. Haec est luxuria, quae est filia gulae, fetor natus ex sterquilinio carnis, odor genitus ex luto corporis. Haec immundis pascitur, et carnalitate delectatur. Unguentum vero est castitas, in qua species quasi aromaticae sunt, puritas mentis, munditia corporis, modestia in gestu, pudicitia in habitu, abstinentia in cibo, verecundia in verbo. Hoc unguentum corrumpit luxuria, quia mentem incestat, corpus commaculat, laxat gestum, effeminat habitum, ampliat cibum, dissolvit verbum; sicque castitatem expugnat armis suis luxuria, quae sunt:

Visus et alloquium, contactus et oscula, factum.

Cum primo luxuria hominem per visum ad concupiscendum allicit, castitatem impetit; secundo, castitati per alloquium contumelias ingerit; tertio, per osculum in faciem pudicitiae conspuit; quarto, per tactum pudicitiam percutit; quinto, per factum interficit. More Parthorum ineunda est pugna contra luxuriam: ut sicuti Parthi fugiendo fugant, terga vertendo superant; sic fugiendo fuganda est luxuria, et recedendo caedenda. Haec est illa pestis, quae illa tria complectitur per quae homo a domo ejicitur; scilicet, fumum, stillicidium et uxorem. Uxor est carnalitas, stillicidium luxuriae fluxibilitas, fumus infamiae enormitas. Haec tria ejiciunt animam a pace pectoris, a serenitate mentis, a tranquillitate cordis. O homo! lege in exemplis, quid conferat luxuriae vitium, ut aliorum actio tua sit lectio. David per luxuriam decidit in homicidium; Ammon per incestum sensit Absalonis gladium; Daniel per castitatem meruit intelligentiam somniorum, Joseph per castitatem Aegypti primatum, Jesabel per meretricium sensit mortis ruinam: beata Virgo per virginitatem Dei meruit genituram. Vis vitare luxuriam? cave gulam, quae est ad luxuriam fomentum, prologus ad incestum, pons ad impudicitiam, praefatio ad incontinentiam.

O homo, haec est luxuria per quam imaginatio torpet, sensus hebetatur, intellectus tenebratur: imo, ut plus loquar, hominem in pecudem mutat; imo, homo per eam infra pecudem degenerat, cum pecus servet concupiscendi tempora, tu concupiscis omni hora; pecus servat naturam, tu debaccharis in eam; pecus servat unitatem paris, tu ad plures discurris.