De arte praedicatoria

Haec est doctrina ad orationem: Omnia quaecunque petieritis in oratione, credentes, accipietis.¹ Orate pro invicem ut salvemini; multum enim valet deprecatio justi assidua.² Longe est Dominus ab impiis, et orationes justorum exaudiet.³ Ante orationem praepara animam tuam, et noli esse quasi homo qui tentat Deum.⁴ Deprecationem laesi exaudiet Deus.⁵ Fili, in infirmitate tua noli despicere teipsum, sed ora Deum, et curabit te. Surge a lecto, averte te a delicto, et dirige manus, orationibus et lectionibus nocte ac die vaca, et cum somnus de oculis tuis ceciderit tunc sensus in oratione evigilet.

Sicut militi sine armis exire ad bellum non convenit, ita Christiano cuilibet sine oratione procedere non expedit. Unde Hieronymus: « Egredientem de hospitio armet oratio. » Quanto graviori tumultu carnalium cogitationum premimur, tanto orationi ardentius insistere debemus. Melius est cum silentio cordis orare, quam solis verbis, sine intuitu mentis; psallendi enim utilitas, tristitiam cordis consolatur.

Tantus debet esse erga Deum orandi affectus, ut non desperet precibus consequi effectum. Inaniter oramus, si spei fiduciam non habemus. Qui a praeceptis Dei avertitur, quod in oratione postulat non merebitur. Caesarius dixit: Sic orationi et lectioni debemus incumbere, ut interdum etiam manibus aliquid possimus exercere. Sicut venenata animalia fortiores herbae, vel et pigmenta pellunt, ita et cogitationes sordidas oratio munda pellit. Noli, o homo, orationem aliqua circumstantia deformare; aeterna petas, non temporalia. Si terrena petas, oratio tua caret materia; si non ex charitate, caret forma: pete ergo pie, ut informetur oratio; perseveranter, ut radicata sit intentio; et ea quae ad salutem aeternam spectant, ut stabili adhaereant fundamento. Noli enormia petere, ne in peccatum tibi vertatur oratio, ut oratio Judae. Noli petere ex rancore animi, ut filii Zebedaei, qui petierunt a Christo ut ignis descenderet de coelo, qui Samaritanos vastaret.⁶ Hi enim non postulaverunt intuitu justitiae, sed amore vindictae.

Si oras, exclude ab animo cogitationum tumultum, claude tuae mentis ostium, intra cordis tui cubiculum. Cum oras ad Deum, serva suavitatem tui unguenti, ne muscae morientes perdant suavitatem thymiamatis sancti;⁷ id est cave ne in oratione tua se pravae cogitationes immisceant, quae meritum orationis perdant. Si hostiam orationis offers Deo, abige cum Abraham aves a sacrificio,⁸ ne hostiis insidientur easque inficiant; quia timendum est ne cogitationes immundae corrumpant suavitatem orationis propositae. Multi enim sunt, qui habent in ore Deum, in mente diabolum; qui voce Deum laudant, mente autem blasphemant, et cum lingua sit in hymnis, animus est in patinis; ac quod ore fatentur, animo diffitentur. Tales, quantum in ipsis est, Deum derident, divinam majestatem blasphemant, ac, cum linguae peccata remitti orant, ea in mente retinere non dubitant. Imo, quidam sunt qui os in orando polluunt, et animam inficiunt.

De his Seneca ait: Nunc quanta est dementia hominum! Turpissima vota Deo insurrant, si quis amoverit aurem, conticescent: quod homines scire nolunt, Deo narrant. « Sic cum hominibus vive, tanquam Deus videat, sic loquere cum Deo, tanquam homines audiant. » O homo, si vis exaudiri, digne digna pete, sic Deum postulabis, quod ad Deum pertinet dare. Est autem quaedam oratio periculosa, qua petimus mala, qualis fuit oratio Judae proditoris, quia petiit proditionem Salvatoris. Alia quaestuosa, qua petuntur temporalia, qualis fuit petitio filiorum Zebedaei, qua petierunt ut unus sederet a dextris, et alius a sinistris Dei in regno suo, quem credebant temporaliter regnaturum.⁹ Alia est infructuosa, qua quis obstinatus petit salutem aeternam, de qua dicitur: Non omnis qui dicit mihi Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum.¹⁰ Alia est fructuosa in qua de contingentibus nihil omittitur, de qua dicitur: Quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, fiet vobis.¹¹ Ubi potius intelligitur numen nominis, quam nomen numinis. Ille vere petit in nomine Jesu, qui salutari intentione petit, et ad salutem aeternam. Haec sola oratio allegat apud judicem, perorat apud coelestem Principem. De hac in Canticis amoris dicitur: Quae est ista quae ascendit per desertum sicut virgula fumi ex aromatibus myrrhae et thuris et universi pulveris pigmentarii?¹² Haec enim vere ascendit, quae penetrat paradisum et ascendit usque ad Dei thronum.

Haec eleganter dicitur virgula, et directa, quia sicut virga ex directo in altum dirigitur, sic oratio fructuosa in terrena non curvatur, sed ad coelestia inflexibiliter dirigitur. Eleganter autem comparatur fumo, quia sicut fumus ex igne nascens tendit in altum, sic oratio fructuosa ex camino charitatis orta, ascendit in altum. Eleganter etiam per desertum dicitur ascendere, quia animus per quem talis oratio effunditur, ab omni pravarum cogitationum strepitu separatur. Haec est ex aromatibus myrrhae et thuris. Thus affert odorem, myrrha amaritudinem. Per thus ergo significatur mentis devotio; per myrrham, poenitentiae amaritudo. Ergo ex amaritudine poenitentiae de peccatis, et odore internae devotionis, constare debet unguentum orationis. Quia quicunque orare fructuose desiderat, necesse est ut de peccatis poenitens, mentis devotionem orando redoleat. Et universi pulveris pigmentarii. Pigmentarius est Christus, qui diversis pigmentis virtutum suos illustrat, et quasi pigmentario nectare inebriat. Hujus pigmentarii pulvis universus, est multiplex virtus, de qua orationis unguentum conficere debemus.