De arte praedicatoria

Beatus ille servus, quem cum venerit Dominus invenerit vigilantem.¹ Item: Si sciret paterfamilias, qua hora fur veniret, vigilaret utique, etc.² Item: Vigilate ergo, quia nescitis qua hora Dominus vester venturus sit.³ Item: Vigilate et orate, ut non intretis in tentationem.⁴ Et Salomon: Qui mane vigilant, invenient me.⁵ Ad vigilias exemplariter nos invitat Christus, in oratione pernoctans, ad nostri invigilans instructionem. Materiales celebrandae sunt vigiliae ad corporis exercitium, ad torporem excludendum, ad vitandum nocturnales illusiones, ad cavendum lubricas carnis passiones; ut detur locus orationi, denegetur hosti. Debet enim unusquisque fidelis tanquam vir fortissimus ambire lectum Salomonis,⁶ et tenere gladium super femur suum, propter timores nocturnos. Quod non solum vigiliis materialibus, verum etiam spiritualibus debet unusquisque fidelis providere Ecclesiae Dei, quae est lectus Salomonis, id est Christi, in quo requiescit ipse, quia deliciae sunt ei, esse cum filiis hominum.⁷ Debet quoque tenere gladium super femur suum, id est uti gladio discretionis, ad refrenandum motus carnis et insultus diaboli, qui maxime in tenebris hujus mundi cavendi sunt, et timendi. Magis autem indulgendum est spiritualibus vigiliis quam materialibus, ut mens uniuscujusque vigilet super gregem suum, id est motus animi, ne lupus insidians, id est diabolus, cogat aliquem motum a recto deviare. Vigilare debemus ne fur, id est diabolus, claustrum nostri pectoris intret per luxuriam, thalamum mentis per desidiam, et furetur vestimentum animae, id est ornamenta virtutum. Fur iste invisibilis aliquando est latro, quando saevit per tyrannidem principum: aliquando ut fur nos infestat per haereticum; nunc ut avis, cum effertur per superbiam; nunc ut aspis, cum fallit per luxuriam; nunc ut leo, cum furit per apertam saevitiam; nunc ut draco, cum per tentationem occultam.

Quatuor sunt partes noctis peccati; prima dicitur, intempestum, quando quis delectatur in prava cogitatione. Secunda, conticinium, quando homines, scilicet rationales motus, jacent sub seducta voluntate. Tertia, galli cantus, cum voluntas sonat in opere. Quarta, antelucanum, cum opus est in manifestatione. Non immerito enim nocturnae institutae sunt vigiliae, quibus significatur, ad nocturnos hymnos surgendum media nocte, ut nec illa vacet a laude divina, et materialis vigilia excitet spiritualem. Pudeat hominem solis ortum suas praevenire vigilias, et gallum in nocte suis indulgere cantibus, dum ipse vacat a divinis laudibus. O homo, cave a virga vigilante, ne te inveniat dormientem; cave a fure ne suffocet torpentem. Virga vigilans, seu virga vigiliarum est virga qua intromissa in domum, fur tentat utrum paterfamilias dormiat, aut familia torpeat. Si enim paterfamilias dormit, omnia quae invenit depraedatur; si vigilat, aufugit. Spiritualiter, virga vigiliarum est Christus, de qua dicit Jeremias: Virgam vigiliarum ego video.⁸ Haec est quae sua discretione tentat utrum paterfamilias in domo sua dormiat, id est homo in propria continentia torpeat. Si dormientem invenerit, damnat; si vigilantem reperit, in eo non invenit unde ei noceat. Similiter diabolus qui fur est spiritualis, si hominem vigilantem invenit, fugit; si dormientem, omnia diripit. Quia Isboseth in meridie dormivit, a latronibus est interemptus;⁹ Samson soporatus, est ab hostibus captus;¹⁰ Sisara dormiens, est a muliere interemptus;¹¹ Gedeon hostes somnolentos interemit.¹² Christus imminente passione, discipulos dormientes increpavit.