De arte praedicatoria

Auctoritates: Confitemini alterutrum peccata vestra.¹ Et alibi: Dixi: Confitebor adversum me injustitiam meam Domino.² Job etiam ait: Loquar in amaritudine animae meae.³ In amaritudine enim animae suae loquitur, qui secundum contritionem cordis, ore peccatum confitetur. Apostolus quoque ait: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem.⁴ In Veteri Testamento praeceptum est, ut homo a lepra curatus, ostenderet se sacerdoti.⁵ Per quod demonstratur, quod poenitens curatus a spirituali lepra per contritionem, tenetur se ostendere sacerdoti per confessionem. Tu ergo, confitere peccata ut absolvaris, accusa ut excuseris. Si in praesenti non es accusator tui, tres habebis accusatores in die judicii: Deum accusatorem et judicem, conscientiam accusantem et punientem, daemonem accusantem et punitorem. Haec est differentia inter judicem soli et poli: qui apud judicem soli se accusat, pro reo habetur, sed apud judicem poli, qui peccatum suum confitetur, absolvitur. Apud judicem soli, locum habet relatio criminis vel remotio. Reus enim qui a se crimen removet, vel in alium refert, quodammodo excusatur, sed qui apud judicem poli sibi crimen adscribit, nec in alium refert, nec causam peccati ascribit fortunae vel fato, excusatur.

Potest autem esse quadruplex confessio, scilicet, confessio exactionis, confessio desperationis, confessio poenitudinis, et confessio laudis. Confessio exactionis est, quae quodammodo ex exactione provenit, ut, illa qua daemones confessi sunt Filium Dei, dicentes: Jesu fili Dei vivi, ut quid venisti ante tempus perdere nos?⁶ Confessio desperationis est illa qua Judas confessus est, dicens: Peccavi tradens sanguinem justum,⁷ et Caïn: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear.⁸ Confessio poenitudinis est, quae ex poenitentia provenit, de qua dicit Jacobus: Confitemini alterutrum peccata vestra.⁹ Confessio laudis est, qua confitemur Dei bonitatem, dicentes: Confitemini Domino quoniam bonus,¹⁰ qua et Christus confessus est, dicens: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae.¹¹

Duplex est autem peccati confessio, quaedam generalis, quaedam specialis. Generalis, quae fit indies in sacrificio matutino et vespertino, id est in completorio, pro venialibus et occultis; specialis quae fit pro mortalibus, et manifestis: ad quam tenentur clerici singulis Sabbatis, laici vero ter in anno tenentur specialiter confiteri; videlicet in Natali Domini, in Paschate, et in Pentecoste. Quod figuratum est in veteri lege, per hoc quod praeceptum est filiis Israël, ut ter in anno offerrent se Domino in Jerusalem, et non vacui.¹² Sic et nobis praecipitur ut ter in anno nos Deo offeramus per confessionem in spirituali Jerusalem, id est in Ecclesia, et non vacui a bonis operibus. Sed hodie invaluit, ut vix laicus vel clericus semel confiteatur in anno, et dum confitetur, timendum est ne confiteatur, potius ut satisfaciat consuetudini, quam ex contritione animi. Quosdam arcet a confessione negligentia, quosdam verecundia, quosdam consuetudo prava, quosdam timor satisfactionis injungendae; quosdam propositum vivendi in crimine. Hi sunt ranunculi, qui projecti in os canis, reddunt canem mutum. A quibusdam asseritur, quod calamites est rana in calamis habitans, quae si in os canis projiciatur, canis mutus efficitur. Canis est peccator immundus, cui latratum, seu confessionis sonum auferunt praedictae pestes, quasi ranunculi in os canis projecti. Hi sunt allophyli qui obturarunt puteum Abrahae.¹³ Per puteum Abrahae significatur confessio, de qua fidelis haurit aquam salientem in vitam aeternam: hanc obturant praedictae pestes, ne homo de puteo confessionis, aquam hauriat salutis. Haec est cisterna Bethlehem, quam obsident Philistaei, de qua David bibere cupit;¹⁴ quia fidelis per David figuratus, aquam confessionis et salutis cupit; sed cuneus Philistinorum, id est multitudo pestium praedictarum eam obsidet, et impedit ne fidelis haurire possit.

Debet autem confessio universalis esse, non particularis, ut de peccatis cognitis in specie fiat confessio, de ignotis in genere; quia piarum mentium est ibi culpam reputare ubi culpa non est, et ibi cognoscere per confessionem, ubi manifesta non est, per agnitionem. Quia sicut universalis est remissio, ita universalis debet esse confessio; nam Spiritus sancti gratia nescit tarda rerum molimina; quem enim sanat, totum sanat.

Tria debent occurrere, ad hoc ut vera sit confessio: scilicet cordis contritio, oris professio, operis satisfactio. Unde, si aliquod istorum defuerit, non est confessio, sed tantum oris hiatio: confessio enim perplexa propositio est et tria notat. Haec est via trium dierum per quam debemus ire in solitudinem, id est tendere ad patriam coelestem, ut Deo nostro sacrificemus.