De arte praedicatoria

Si praedicator vult auditores invitare ad spem coelestium, et arcere a spe terrenorum, uti debet auctoritatibus, quae ad hanc spem faciant, et ab illo spe animum retrahant. Verbi gratia: Maledictus homo qui sperat in homine, et carnem ponit brachium suum.¹ Item: Quam difficile est in pecuniis confidentes, intrare in regnum coelorum?² Et alibi: Bonum est sperare in Domino, quam sperare in principibus.³ Item: Jacta cogitatum tuum in Domino, et ipse te enutriet.⁴ Item: Spera in Domino, et fac bonum.⁵ Ex his auctoritatibus ita procedendum est: Spes terrenorum ad vota futura tendit, et antequam veniant gaudia consumit. Haec per nimiam sollicitudinem mentem corrodit, quia, spem timor offendit, venturaque gaudia vendit, et cupiditatem in infinitum extendit. O homo, qui incumbis terrenis, confidens in incertis, baculo arundineo inniteris, qui facile frangitur! noli ergo credere illi qui fragilis est et lubricus, cito decidit, et te interimit. Potius constitue animum in adversitatis nubilo, quam in prosperitatis sereno. Si spem in prosperitate terrenorum constituis, fallax est et seductoria; cum tenueris, non invenies quod sperabas. Disces ex praenuntio, non esse spem ponendam in lubrico: cur speras quod diu obtinere non poteris, ubi non invenies quod credis, ubi minor delectatio in experientia? nec solum in eis quod sperabas non invenies, sed potius fomitem culpae, fomitem ruinae, decipulam animae, fermentum justitiae. Potius spem dirige in tribulationibus, quae quamvis exterius praetendant amaritudinem, tamen in constantis animo pariunt coelestis spei dulcedinem; nec fruetur patientiae fructus dulcedine, qui non fuerit punctus tribulationis amaritudine. Tribulatio etenim est fornax quae decoquit aurum, lima quae expolit ferrum, flagellum quo a palea separatur granum. In hac tribulationis militia, patientia exercetur, militat fortitudo, roboratur constantia, spes ad coelestia invitatur. Potius ergo anchora spei defigatur in portu salutis, in misericordia Salvatoris. Haec enim spes non confundit sed reficit, illuminat, non excaecat, ubi plus invenitur quam quod quaeritur, vel quam spes possit capere; ubi plus fit, quam spes possit intelligere; ubi spes gaudium non consumit, ubi votum gaudium non minuit: propter quod votum nihil exspectat, ubi spes figit gressum.

O quam felix spes illa coelestis, quam timor non expugnat, in qua timor non auguratur falsa, ubi cupiditas non somniat inaudita, sed charitas omnia suffert, omnia credit, omnia sperat,⁶ ad quae credenda vel speranda limes rationis invitat. Quis timor humanam mentem infirmare valeat, si pro ea apud Deum spes coelestis allegat? In quo nocebunt tyrannorum fulmina, fortunae praecipitia, infirmitates corporis, strepitus paupertatis, si mens fuerit spe coelesti vallata? haec est spes quae congregationes regit; actiones dirigit. Haec est quae in charitate altitudinem ponit, ut actiones dirigamus in Deum: haec est quae in charitate latitudinem expendit, ut eam extendamus ad inimicum. Haec est quae in charitate longitudinem porrigit, ut in ea perseveremus usque ad vitae terminum. Inter hanc et timorem, velut inter duas molas moli debet Christianus, suavis et delicatus. Unde in Deuteronomio dicitur: Non accipies loco pignoris superiorem vel inferiorem molam.⁷ Superior mola est spes; inferior, timor; non enim illa sine ista accipienda est. Qui enim sperat et non timet, negligens est; qui autem timet et non sperat, depressus est.