De arte praedicatoria

His auctoritatibus possunt auditores ad patientiam informari: Christus factus est pro nobis obediens usque ad mortem, mortem autem crucis.¹ Samuel etiam ait: Melior est obedientia quam victimae.² Item apostolus: Servi, obedite praepositis et dominis vestris, non tantum bonis et modestis, sed etiam dyscolis.³ Et: Qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit.⁴ Ex his auctoritatibus procedendum: O homo, Filius Dei factus est pro nobis obediens usque ad contumeliam patibuli; tu non vis obedire praeceptis Evangelii? Cum angelus in omnibus obediat Deo, tu qui lutum es et cinis, contradicis Dei praecepto? Insensibilia obediunt Deo, tu qui solus praeditus es ratione, impugnas Dei voluntatem? Sol a sua semita non deviat, luna a suo tramite non aberrat, stellae suis indulgent officiis, ad nutum Dei, campus floribus amoenatur, imbribus terra irrigatur, fronde crispatur silva, in nemore citharizat avicula, sic Deo obediunt cuncta; tu solus impugnas ejus praecepta! Considera, o homo, quod melior est obedientia quam victimae,⁵ quia per victimas aliena caro immolatur, per obedientiam vero propria voluntas mactatur. Tanto ergo Deum quisque placat citius, quanto repressa arbitrii sui superbia, gladio praecepti se immolat. Peccatum vero ariolandi inobedientia dicitur,⁶ ut, quanta sit virtus obedientiae, ex adverso monstretur. De hac obedientia dicit Salomon: Vir obediens loquitur victorias.⁷ Dum enim alienae voci humiliter subdimur, nosmetipsos in cordibus superamus.

Sciendum est etiam quod obedientia aliquando de suo nihil habere debet; cum enim locus superior imperatur, obedientiae sibi virtutem evacuat, qui ad hunc proprio desiderio anhelat; aliquando vero, obedientia aliquid de suo habere debet ut, cum contumeliae et probra imperantur, nisi haec animus ex semetipso appetat, obedientiae sibi bonum minuit, qui ad hoc invitus descendit. Debet ergo obedientia et in adversis suum aliquid habere, et rursum in prosperis, de suo nihil habere. Hinc Moyses principatum populi humiliter recusat.⁸ Paulus audacter dicit: Ego non solum ligari in Jerusalem, sed et mori paratus sum.⁹ Sed cavendum est ne in obedientia erres. Scias ergo quod vera obedientia est animi deliberantis honesta, justae jussionis effectus cum discretione. Ecce quos comites debeat habere obedientia: scilicet justitiam, ut justum sit quod praecipitur; unde dicitur: Justae jussionis effectus, 2º ut sit honestum quod deliberatur, ut dictum est: Deliberantis honesta; 3º ut ex discretione procedat; unde additur: Cum discretione. Illa ergo obedientia quae sine discretione est, cassa est; illa quae sine honestate, supina est; quia qui obedit in honestis ex nimia obedientiae ampliatione, superbiam mentis significat. Si vero non fuerit cum justitia, irregularis est, anomala est. Sciendum autem quod per obedientiam nunquam debet malum fieri, sed aliquando bonum quod agitur intermitti. Non enim erat mala arbor in paradiso, quam Deus contingere vetuit, ut per obedientiae meritum homo benedictus cresceret; dignum tamen fuit ut hunc a bono prohiberet. Notandum vero quod ibi dicitur: Ex omni ligno paradisi comede,¹⁰ etc., qui enim ab uno bono subditos vetat, necesse est ut multa concedat, ne mens ab omnibus repulsa, quasi jejuna intereat. Quatuor ergo rationabilem comitantur obedientiam, discretio, honestas, justitia, humilitas. Sunt autem tres regularis obedientiae species: sufficiens, qua quis obedit majori; perfecta, qua obedit pari; abundans, qua servit minori. Prima est quasi positiva, secunda comparativa, tertia superlativa. Prima est praecepti, secunda supererogationis, tertia consilii; has in se complevit Christus, majori obediens, cum Patri obedivit, minor eo secundum humanitatem; et pari, quando Patri aequalis secundum divinitatem; obedivit minori, quando obedivit matri. Praeterea, est quaedam obedientia quae est directa, quae fit fine debito et officio congruo; ut quando bona intentione obedimus Deo. Alia recta, sed non directa, ut quando obedimus Deo, sed incongruo officio, qualem obedientiam exhibet Judaeus Deo creatori suo, sed caret forma officii, id est regula charitatis et fidei. Indirecta vero obedientia est, quando obedimus Creatori intuitu favoris humani. Retrograda autem est, quando daemones obediunt Deo. Quia sic obediunt agentes quod nolunt.

Prima est meritoria, secunda introductoria, tertia quaestuosa, quarta perniciosa. Prima est efficiens, secunda, faciens; tertia, deficiens; quarta, inficiens.

O quam efficax est regula obedientiae, quae concordiam servat in angelis, quae pacem nutrit in claustris, sine qua nec respublica stare, nec minima familia regi potest. Quae et brutis jus naturale suggerit; quam pro lege res inanimata custodit. Hac ligantur coelestibus terrena, humanis divina; haec est scala per quam fit ascensus in coelum. Haec insuper obedientia humilitatem nutrit, patientiam probat, mansuetudinem examinat. Studeat hanc claustralis ulnis charitatis amplecti ut, quod est Dei solvat Deo, et quod est proximi proximo. Haec est obedientia, quae juxta regulam justitiae, singulis reddit quod suum est: et sicut ex obedientia omne bonum procedit, ita ex inobedientia malum omne exoritur; dum scilicet per peccatum homo Creatori suo contemnit obedire.