De docta ignorantia
Nicholas of Cusa (1401–1464)
De docta ignorantia (On Learned Ignorance, 1440), in three books: the absolute maximum (God), the contracted maximum (universe), and Jesus Christ. Latin text transcribed from the Rotta 1913 Bari edition.
Prologus
Liber primus
Capitulum I: Quomodo scire est ignorare.
Capitulum II: Elucidatio praeambularis subsequentium.
Capitulum III: Quod praecisa veritas sit incomprehensibilis.
Capitulum IV: Maximum absolutum incomprehensibiliter intelligitur, cum quo minimum coincidit.
Capitulum V: Maximum est unum.
Capitulum VI: Maximum est absoluta necessitas.
Capitulum VII: De trina et una aeternitate.
Capitulum VIII: De generatione aeterna.
Capitulum IX: De connexionis aeterna processione.
Capitulum X: Quomodo intellectus trinitatis in unitate supergreditur omnia.
Capitulum XI: Quod mathematica nos iuvet plurimum in diversorum divinorum apprehensione.
Capitulum XII: Quomodo signis mathematicalibus sit utendum in proposito.
Capitulum XIII: De passionibus lineae maximae et infinitae.
Capitulum XIV: Quomodo infinita linea sit triangulus.
Capitulum XV: Quod ille triangulus sit circulus et sphaera.
Capitulum XVI: Quomodo translative maximum se habeat ad omnia, sicut maxima linea ad lineas.
Capitulum XVII: Ex eodem profundissimae doctrinae.
Capitulum XVIII: Quomodo ex eodem manuducimur ad intellectum participationis entitatis.
Capitulum XIX: Transumptio trianguli ad trinitatem maximam.
Capitulum XX: Adhuc circa trinitatem, et quod non sit possibilis quaternitas et ultra in divinis.
Capitulum XXI: Transumptio circuli infiniti ad unitatem.
Capitulum XXII: Quomodo Dei providentia contradictoria unit.
Capitulum XXIII: Transumptio sphaerae infinitae ad actualem existentiam Dei.
Capitulum XXIV: De nomine Dei et theologia affirmativa.
Capitulum XXV: Gentiles Deum varie nominabant creaturarum respectu.
Capitulum XXVI: De theologia negativa.
Liber secundus
Prologus
Capitulum I: Correlaria praeambularia ad inferendum unum infinitum universum.
Capitulum II: Quomodo esse creaturae sit inintelligibiliter ab esse primi.
Capitulum III: Quomodo maximum complicet et explicet omnia intellectibiliter.
Capitulum IV: Quomodo universum maximum contractum tantum est similitudo absoluti.
Capitulum V: Quodlibet in quolibet.
Capitulum VI: De complicatione et gradibus contractionis universi.
Capitulum VII: De trinitate universi.
Capitulum VIII: De possibilitate sive materia universi.
Capitulum IX: De anima sive forma universi.
Capitulum X: De spiritu universorum.
Capitulum XI: Correlaria de motu.
Capitulum XII: De conditionibus terrae.
Capitulum XIII: De admirabili arte divina in mundi et elementorum creatione.
Liber tertius
Prologus
Capitulum I: Maximum ad hoc vel illud contractum, quo maius esse nequeat, esse sine absoluto non posse.
Capitulum II: Maximum contractum est et absolutum, creator et creatura.
Capitulum III: Quomodo in natura humanitatis solum est ipsum tale maximum possibile.
Capitulum IV: Quomodo ipsum est Ihesus benedictus Deus et homo.
Capitulum V: Quomodo Christus conceptus per Spiritum Sanctum natus est ex Maria virgine.
Capitulum VI: Mysterium mortis Iesu Christi.
Capitulum VII: De mysterio resurrectionis.
Capitulum VIII: Christus primitiae dormientium coelos ascendit.
Capitulum IX: Christus iudex est vivorum et mortuorum.
Capitulum X: De sententia iudicis.
Capitulum XI: Mysteria fidei.
Capitulum XII: De ecclesia.
Epistola auctoris
Accipe nunc, pater metuende, quae iamdudum attingere variis doctrinarum viis concupivi, sed prius non potui, quousque in mari ex Graecia rediens, credo superno dono a patre luminum, a quo omne datum optimum, ad hoc ductus sum, ut incomprehensibilia incomprehensibiliter amplecterer in docta ignorantia, per transcensum veritatum incorruptibilium humaniter scibilium. Quam nunc in eo, qui veritas est, absolvi his libellis, qui ex eodem principio artari possunt vel extendi. Debet autem in his profundis omnis nostri humani ingenii conatus esse, ut ad illam se elevet simplicitatem, ubi contradictoria coincidunt; in quo laborat prioris libelli conceptus. Secundus ex illo pauca de universo supra philosophorum communem viam elicit, rara multis. Et nunc complevi finaliter tertium de Iesu superbenedicto libellum, ex eodem semper progrediens fundamento; et factus est mihi Iesus Dominus continue maior in intellectu et affectu per fidei incrementum. Negare enim nemo potest Christi fidem habens, quod hac via in desiderio altius non inflammetur, ita ut, post longas meditationes et ascensiones, dulcissimum Iesum solum amandum videat, et cum gaudio omnia linquens amplectetur ut vitam veram et gaudium sempiternum. Taliter intranti in Iesum omnia cedunt, et nihil ingerere possunt difficultatis quaecumque scripturae, neque hic mundus, quoniam in Iesum hic transformatur propter inhabitantem Christi spiritum in eo; qui est finis intellectualium desideriorum, quem tu, pater devotissime, supplici corde pro me, miserrimo peccatore, assidue exorare velis, ut pariter eo frui aeternaliter mereamur.