De docta ignorantia

Si ea, quae in praemissis nobis per doctam ignorantiam manifestata sunt, subtili consideratione extenderimus, ex hoc tamen quod omnia absolutum maximum esse, aut ab eo esse scimus, de mundo seu universum, quod maximum contractum tantum esse volo, multa nobis patere poterunt. Nam ipsum contractum seu concretum, cum ab absoluto omne id habeat, quod est, tunc illud, quod est maximum, maxime absolutum quantum potest imitatur. Igitur quae in primo libro de absoluto maximo nobis nota sunt, ut tunc ei ut absoluto absolute maxime conveniunt, illa contracto contracte convenire affirmamus, aliqua autem explicemus, ut inquirenti ingressum paremus.

Deus est absoluta maximitas atque unitas absoluta, differentia atque distantia praeveniens atque uniens, uti sunt contradictoria, quorum non est medium: quae absolute est id, quod sunt omnia, in omnibus absolutum principium atque finis rerum atque entitas. In quo omnia sunt sine pluralitate, ipsum maximum absolutum simplicissime, indistincte, sicut infinita linea omnes figurae. Ita pariformiter mundus sive universum est contractum maximum atque unum, opposita praeveniens contracte, ut sunt contraria: existens contracte id, quod sunt omnia; in omnibus principium contractum atque contractus finis rerum, ens contractum, infinitas contracta, ut sit contracte infinitus; in quo omnia sine pluralitate, sunt ipsum maximum contractum cum contracta simplicitate et indistinctione, sicut linea maxima contracta est contracte omnes figurae. Unde, quando recte consideratur de contractione, omnia sunt clara. Nam infinitas contracta aut simplicitas, seu indistinctio per infinitum descendit in contractionem ab eo, quod est absolutum, ut infinitus et aeternus mundus cadat absque proportione, ab absoluta infinitate et aeternitate et unum ab unitate. Unde unitas absoluta ab omni pluralitate absoluta est; sed contracta unitas, quae est unum universum, licet sit unum maximum cum sit contractum, non est a pluralitate absolutum, licet non sit nisi unum maximum contractum. Quare, quamvis sit maxime unum, est tamen illa eius unitas per pluralitatem contracta, sicut infinitas per finitatem, simplicitas per compositionem, aeternitas per successionem, necessitas per possibilitatem et ita de reliquis, quasi absoluta necessitas se communicet absque permixtione et in eius opposito contracte terminetur, ac si albedo haberet in se esse absolutum sine abstractione nostri intellectus, a qua album esset contracte album: tunc albedo per nonalbedinem in actu albo terminaretur, ut hoc esset album per albedinem, quod absque ea album non esset. Ex his multa investigator elicere poterit. Nam sicut Deus, cum sit immensus, non est nec in sole nec in luna, licet in illis sit id, quod sunt, absolute, ita universum nec est in sole, nec in luna, licet in ipsis est id, quod sunt, contracte. Et quia quidditas solis non est aliud a quidditate absoluta lunae, quoniam est ipse Deus, qui est entitas et quidditas absoluta omnium, et quidditas contracta solis est alia a quidditate contracta lunae, quia ut quidditas absoluta rei non est res ipsa, ita contracta non est aliud quam ipsa. Quare patet quod, cum universum sit quidditas contracta, quae aliter est in sole contracta et aliter in luna, hinc identitas universi est in diversitate, sicut unitas in pluralitate.

Unde universum, licet non sit nec sol nec luna, est tamen in sole sol et in luna luna, sed id, quod est sol et luna, sine pluralitate et diversitate. Universum dicit universitatem, hoc est unitatem plurium. Propter hoc sicut humanitas non est nec Socrates, nec Plato, sed in Socrate est Socrates, in Platone Plato, ita universum ad omnia. Quoniam vero dictum est universum esse principium contractum tantum, atque in hoc maximum, patet quomodo per simplicem emanationem maximi contracti a maximo absoluto totum universum prodit in esse. Omnia autem entia, quae sunt partes universi, sine quibus universum, cum sit contractum, unum, totum et perfectum esse non posset, simul cum universo in esse prodierunt, et non prius intelligentialia, deinde anima nobilis, deinde natura, ut voluerunt Avicenna, et alii philosophi; sicut in intentione artificis est prius totum, puta domus, quam pars, puta paries, ita dicimus, cum ex intentione Dei omnia in esse prodierunt, quod tunc universum prius prodiit, et in eius consequentiam omnia, sine quibus nec universum nec perfectum esse potest. Unde, sicut abstractum est in concreto, ita absolutum maximum in contracto maximo prioriter consideramus, ut sit consequenter in omnibus particularibus, quia est absolute in eo, quod est omnia contracte. Est enim Deus quidditas absoluta mundi seu universi. Universum vero est ipsa quidditas contracta. Contractio dicitur ad aliquid, ut ad essendum hoc vel illud. Deus igitur, qui est unus, est in uno universo; universum vero est in universis contracte. Et ita intelligi poterit quomodo Deus, qui est unitas simplicissima, existendo in uno universo, est quasi ex consequenti mediante universo in omnibus, et pluralitas rerum mediante uno universo in Deo.