De docta ignorantia

Nicholas of Cusa

De docta ignorantia

Nicholas of Cusa (1401–1464)

De docta ignorantia (On Learned Ignorance, 1440), in three books: the absolute maximum (God), the contracted maximum (universe), and Jesus Christ. Latin text transcribed from the Rotta 1913 Bari edition.


Prologus

Liber primus

Capitulum I: Quomodo scire est ignorare.

Capitulum II: Elucidatio praeambularis subsequentium.

Capitulum III: Quod praecisa veritas sit incomprehensibilis.

Quoniam ex se manifestum est infiniti ad finitum proportionem non esse, est et ex hoc clarissimum quod, ubi est reperire excedens et excessum, non deveniri ad maximum simpliciter, cum excedentia et excessa finita sint, maximum vero tale necessario est infinitum. Dato igitur quocumque, quod non sit ipsum maximum simpliciter, dabile maius esse manifestum est. Et quoniam aequalitatem reperimus gradualem, ut unum aequalius uni sit quam alteri secundum convenientiam et differentiam genericam, specificam, localem, influentialem et temporalem cum similibus: patet non posse aut duo aut plura adeo similia et aequalia reperiri, quin adhuc in infinitum similiora esse possint. Hinc mensura et mensuratum, quantumcumque aequalia, semper differentia remanebunt. Non potest igitur finitus intellectus rerum veritatem per similitudinem praecise intelligere. Veritas enim non est nec plus nec minus in quodam indivisibili consistens, quam omne non ipsum verum existens praecise mensurare non potest; sicut nec circulum, cuius esse in quodam indivisibili consistit, non circulus. Intellectus igitur, qui non est veritas, numquam veritatem adeo praecise comprehendit, quin per infinitum praecisius comprehendi possit, habens se ad veritatem sicut polygonia ad circulum, quae quanto inscripta plurium angulorum fuerit, tanto similior circulo, numquam tamen efficitur aequalis, etiam si angulos usque in infinitum multiplicaverit, nisi in identitatem cum circulo se resolvat. Patet igitur de vero nos non aliud scire quam quod ipsum praecise, uti est, scimus incomprehensibile, veritate se habente ut absolutissima necessitate, quae nec plus aut minus esse potest quam est, et nostro intellectu ut possibilitate. Quidditas ergo rerum, quae est entium veritas, in sua puritate inattingibilis est, et per omnes philosophos investigata, sed per neminem, uti est, reperta; et quanto in hac ignorantia profundius docti fuerimus, tanto magis ad ipsam accedemus veritatem.

Capitulum IV: Maximum absolutum incomprehensibiliter intelligitur, cum quo minimum coincidit.

Capitulum V: Maximum est unum.

Capitulum VI: Maximum est absoluta necessitas.

Capitulum VII: De trina et una aeternitate.

Capitulum VIII: De generatione aeterna.

Capitulum IX: De connexionis aeterna processione.

Capitulum X: Quomodo intellectus trinitatis in unitate supergreditur omnia.

Capitulum XI: Quod mathematica nos iuvet plurimum in diversorum divinorum apprehensione.

Capitulum XII: Quomodo signis mathematicalibus sit utendum in proposito.

Capitulum XIII: De passionibus lineae maximae et infinitae.

Capitulum XIV: Quomodo infinita linea sit triangulus.

Capitulum XV: Quod ille triangulus sit circulus et sphaera.

Capitulum XVI: Quomodo translative maximum se habeat ad omnia, sicut maxima linea ad lineas.

Capitulum XVII: Ex eodem profundissimae doctrinae.

Capitulum XVIII: Quomodo ex eodem manuducimur ad intellectum participationis entitatis.

Capitulum XIX: Transumptio trianguli ad trinitatem maximam.

Capitulum XX: Adhuc circa trinitatem, et quod non sit possibilis quaternitas et ultra in divinis.

Capitulum XXI: Transumptio circuli infiniti ad unitatem.

Capitulum XXII: Quomodo Dei providentia contradictoria unit.

Capitulum XXIII: Transumptio sphaerae infinitae ad actualem existentiam Dei.

Capitulum XXIV: De nomine Dei et theologia affirmativa.

Capitulum XXV: Gentiles Deum varie nominabant creaturarum respectu.

Capitulum XXVI: De theologia negativa.

Liber secundus

Prologus

Capitulum I: Correlaria praeambularia ad inferendum unum infinitum universum.

Capitulum II: Quomodo esse creaturae sit inintelligibiliter ab esse primi.

Capitulum III: Quomodo maximum complicet et explicet omnia intellectibiliter.

Capitulum IV: Quomodo universum maximum contractum tantum est similitudo absoluti.

Capitulum V: Quodlibet in quolibet.

Capitulum VI: De complicatione et gradibus contractionis universi.

Capitulum VII: De trinitate universi.

Capitulum VIII: De possibilitate sive materia universi.

Capitulum IX: De anima sive forma universi.

Capitulum X: De spiritu universorum.

Capitulum XI: Correlaria de motu.

Capitulum XII: De conditionibus terrae.

Capitulum XIII: De admirabili arte divina in mundi et elementorum creatione.

Liber tertius

Prologus

Capitulum I: Maximum ad hoc vel illud contractum, quo maius esse nequeat, esse sine absoluto non posse.

Capitulum II: Maximum contractum est et absolutum, creator et creatura.

Capitulum III: Quomodo in natura humanitatis solum est ipsum tale maximum possibile.

Capitulum IV: Quomodo ipsum est Ihesus benedictus Deus et homo.

Capitulum V: Quomodo Christus conceptus per Spiritum Sanctum natus est ex Maria virgine.

Capitulum VI: Mysterium mortis Iesu Christi.

Capitulum VII: De mysterio resurrectionis.

Capitulum VIII: Christus primitiae dormientium coelos ascendit.

Capitulum IX: Christus iudex est vivorum et mortuorum.

Capitulum X: De sententia iudicis.

Capitulum XI: Mysteria fidei.

Capitulum XII: De ecclesia.

Epistola auctoris

↑ Top of work