De docta ignorantia

Nulla unquam natio fuit, quae Deum non coleret et eum maximum absolute non crederet. Reperimus Minar in libris Antiquitatum annotasse: Sissennios unitatem maxime adorasse. Pythagoras autem, vir suo aevo auctoritate irrefragabili clarissimus, unitatem illam trinam astruebat. Huius veritatem investigantes, altius ingenium elevantes, dicamus iuxta praemissa. Id quod omnem alteritatem praecedit aeternum esse nemo dubitat: alteritas enim idem est quod mutabilitas, sed omne quod mutabilitatem naturaliter praecedit immutabile est, quare aeternum. Alteritas vero constat ex uno et altero, quare alteritas, sicut numerus, posterior est unitate. Unitas ergo natura prior est alteritate, et quoniam eam naturaliter praecedit, est unitas aeterna.

Amplius omnis inaequalitas est ex aequali et excedente. Inaequalitas ergo posterior natura est aequalitate, quod per resolutionem firmissime probari potest. Omnis enim inaequalitas in aequalitatem resolvitur: nam aequale inter maius et minus est. Si igitur demas quod maius est, aequale erit; si vero minus fuerit, deme a reliquo quod maius est, et aequale fiet. Et hoc etiam facere poteris, quousque ad simplicia demendo veneris. Patet igitur quod omnis inaequalitas, demendo, ad aequalitatem redigitur. Aequalitas ergo naturaliter praecedit inaequalitatem, et inaequalitas et alteritas simul sunt natura: ubi enim inaequalitas, ibidem necessario alteritas, et e converso. Inter duo namque ad minus erit alteritas. Illa vero ad unum illorum duplicitatem facient, quare erit inaequalitas. Alteritas ergo et inaequalitas simul erunt natura, praesertim cum binarius sit prima alteritas et prima inaequalitas; sed probatum est aequalitatem praecedere natura inaequalitatem, quare et alteritatem: aequalitas ergo aeterna.

Amplius, si duae fuerint causae, quarum una prior sit altera, erit effectus prioris prior natura et posterioris. Sed unitas vel est connexio, vel est causa connexionis. Inde enim aliqua connexa dicuntur, quia simul unita sunt. Binarius quoque vel divisio est, vel causa divisionis. Binarius enim prima est divisio. Si ergo unitas causa connexionis est, binarius vero causa divisionis; ergo, sicut unitas est prior natura binario, ita etiam connexio prior natura divisione.

Sed divisio et alteritas simul sunt natura, quare et connexio, sicut unitas est aeterna, cum prior sit alteritate.

Probatum est igitur, quoniam unitas ipsa aeterna est et aequalitas aeterna, similiter et connexionem esse aeternam. Sed plura aeterna esse non possunt. Si enim plura essent aeterna, tunc quoniam omnem pluralitatem praecederet unitas, aliquid esset prius natura aeternitate, quod est impossibile. Praeterea, si plura essent aeterna, alterum alteri deesset, ideoque nullum illorum perfectum esset, et ita esset aliquod aeternum, quod non esset aeternum, quia non esset perfectum; quod cum non sit possibile, hinc plura aeterna esse non possunt. Sed quia unitas aeterna est, aequalitas aeterna est, similiter et connexio: hinc unitas, aequalitas, et connexio sunt unum. Et haec est illa trina unitas, quam Pythagoras, omnium philosophorum primus, Italiae et Graeciae decus, docuit adorandam. Sed adhuc aliqua de generatione aequalitatis ab unitate subiungamus expressius.