De docta ignorantia

Motum, per quem est connexio formae et materiae, spiritum quendam esse quasi inter formam et materiam medium quidam opinati sunt, et hunc in aplane et in planetis et rebus terrenis diffusum considerarunt. Primum Atropos quasi sine conversione vocarunt, quia aplanem simplici motu ab oriente in occidens moveri crediderunt. Secundum Clotho vocarunt, id est conversio, quoniam planetae per conversionem contra aplanem de occidente in oriens moventur. Tertium Lachesim, id est sors, quoniam casus rebus terrenis dominatur. Motus planetarum est ut evolutio primi motus, et motus temporalium et terrenorum est evolutio motus planetarum.

In rebus terrenis latent quaedam eventuum causae ut seges in semine; unde dixerunt, quod ea, quae in anima mundi quasi in globo sunt complicata, per talem motum explicantur et extenduntur. Quasi sicut artifex vult statuam in lapide exculpere, formam statuae in se habens quasi ideam, per quaedam instrumenta quae movet, ipsam formam statuae in figura ideae et in eius imagine efficit, ita putabant sapientes mentem sive animam mundi, in se gestare exemplaria rerum et per motum illa in materia explicare; Et hunc motum per omnia diffusum dixerunt sicut animam mundi; quem in aplane, in planetis et rebus terrenis quasi fatum descendens actu et opera a fato in substantiam dixerunt esse explicationem fati in substantia, quoniam res actu ad sic essendum per ipsum talem motum seu spiritum determinatur. Hunc spiritum connexionis procedere ab utroque, scilicet possibilitate et anima mundi, dixerunt. Nam materia, cum habeat ex aptitudine sui recipiendi formam quendam appetitum, ut turpe appetit bonum et privatio habitum, et cum forma desideret esse actu et non possit absolute subsistere, cum non sit suum esse nec sit Deus, descendit, ut sit contracte in possibilitate; hoc est, ascendente possibilitate versus actu esse, descendit forma, ut sit finiens, perficiens et terminans possibilitatem. Et ita ex ascensu et descensu motus exoritur connectens utrumque, qui motus est medium connexionis potentiae et actus, quoniam ex possibilitate mobili et motore formali oritur ipsum movere medium.

Est igitur hic spiritus per totum universum et singulas eius partes diffusus et contractus, qui natura dicitur. Unde natura est quasi complicatio omnium, quae per motum fiunt. Quomodo autem hic motus ab universali contrahatur usque in particulare servato ordine per gradus suos, hoc exemplo consideratur. Nam dum dico: Deus est, quodam motu progreditur haec oratio, sed ordine tali, ut primo proferam litteras, deinde syllabas, deinde dictiones, deinde orationem ultimo, licet auditus hunc ordinem gradatim non discernat; ita quidem motus gradatim ab universo in particulare descendit et ibi contrahitur ordine temporali aut naturali. Hic autem motus sive spiritus descendit a spiritu divino, qui per ipsum motum cuncta movet. Unde sicut in loquente est quidam spiritus, procedens ab eo, qui loquitur, qui contrahitur in orationem, ut praefertur, ita Deus, qui est spiritus, quo descendit omnis motus. Ait enim Veritas: Non vos estis, qui loquimini, sed spiritus patris vestri, qui loquitur in vobis. Et ita de aliis omnibus motibus et operationibus. Hic igitur spiritus creatus est spiritus, sine quo nihil est unum aut subsistere potest, sed totus iste mundus et omnia, quae in eo sunt, per ipsum spiritum, qui replet orbem terrarum, naturaliter id sunt connexe, quod sunt, ut potentia per eius medium sit in actu et actus eius medio in potentia. Et hic est motus amorosae connexionis omnium ad unitatem, ut sit omnium unum universum. Nam dum omnia moventur singulariter, ut sint hoc, quod sunt, meliori modo et nullum sicut aliud aequaliter, tamen motum cuiuslibet quodlibet suo modo contrahit et participat mediate aut immediate sicut motum coeli elementa et elementata, et motum cordis omnia membra, ut sit unum universum. Et per hunc motum sunt res meliori quodam modo, quo possunt, et ad hoc moventur, ut in se aut in specie conserventur per naturalem sexuum diversorum connexionem, qui natura complicante motum sunt uniti et divisive contracti in individuis. Non est igitur aliquis motus simpliciter maximus, quia ille cum quiete coincidit. Quare non est motus aliquis absolutus, quoniam absolutus est quies et Deus; et ille complicat omnes motus. Sicut igitur omnis possibilitas est in absoluta, quae est Deus aeternus, et omnis forma et actus in absoluta forma, quae est Verbum Patris et Filius in divinis, ita omnis motus connexionis et proportio et harmonia uniens est in absoluta connexione divini Spiritus, ut sit unum omnium principium Deus, in quo omnia et per quem omnia sunt in quadam unitate trinitatis similitudinarie contracta secundum magis et minus intra maximum et minimum simpliciter secundum gradus suos, ut alius sit gradus potentiae, actus et connexionis motus in intelligentiis, ubi intelligere est movere, et alius materiae, formae et nexus in corporalibus, ubi esse est movere, de quibus alibi tangemus. Et ista de trinitate universi sufficiant pro praesenti.