De docta ignorantia

Christus homo passibilis et mortalis non aliter ad gloriam patris pervenire potuit, qui est ipsa immortalitas, quoniam absoluta vita, nisi mortale immortalitatem indueret. Quod fieri nequaquam potuit citra mortem, quoniam enim mortale aliter induere posset immortalitatem, nisi spoliaretur mortalitate? Quomodo ab illa absolveretur, nisi soluto debito mortis? Propter quod ait ipsa veritas: Stultos et tardi cordis eos esse, qui non intelligunt Christum oportere mori et ita in gloriam intrare. Quoniam autem in prioribus ostendimus Christum propter nos mortuum morte quidem crudelissima, dicendum consequenter, quoniam aliter humanam naturam ad immortalitatis templum quam per mortis victoriam traduci non conveniebat; hinc mortem subiit, ut secum resurgeret humana natura ad vitam perpetuam, et animale mortale corpus fieret spirituale incorruptibile.

Non potuit verus homo esse nisi mortalis, et non potuit ad immortalitatem mortalem naturam vehere, nisi spoliata mortalitate per mortem. Ad quam pulcre nos instruit ipsa veritas de hoc loquens, cum ait: Nisi granum frumenti in terram cadens mortuum fuerit, ipsum solum manet; si vero mortuum fuerit, multum fructum affert. Christus igitur si semper mortalis remansisset, etiamsi nunquam mortuus fuisset, quomodo naturae humanae immortalitatem praestitisset mortalis homo? Et si ipse mortuus non fuisset, solus remansisset mortalis sine morte. Oportebat ergo ipsum a possibilitate moriendi per mortem liberari, si multum fructum afferre debuit, ut, sic exaltatus, ad se omnia traheret, quando eius potestas non tantum esset in mundo ac terra corruptibili, sed in coelo incorruptibili. Hoc autem aliqualiter in nostra ignorantia attingere poterimus, si ea, quae saepe dicta sunt, menti habuerimus. Ostendimus in antehabitis hominem Iesum maximum in se separatim a divinitate personam subsistendi habere non posse, quia maximus. Et ob hoc communicatio idiomatum admittitur, ut humana coinciderent divinis, quoniam humanitas illa, inseparabilis a divinitate propter supremam unionem, quasi per divinitatem induta et assumpta seorsum personaliter subsistere nequit; homo vero ex corpore et anima unitus est, quorum separatio mors est. Quia igitur ipsa maxima humanitas in divina suppositatura persona, non erat possibile aut animam aut corpus, etiam post divisionem localem, mortis tempore separari a persona divina, sine qua homo ille non subsistebat. Non igitur mortuus fuit Christus, quasi persona eius defecisset, sed absque etiam locali divisione quoddam centrum, in quo humanitas suppositabatur, remansit divinitati hypostatice unitus, et secundum naturam inferiorem, quae divisionem animae a corpore secundum suae naturae veritatem pati potuit, temporalis et localiter divisio facta est, ut eodem loco et eodem tempore non essent simul mortis hora anima et corpus.

Quare in corpore et anima non fuit corruptibilitas possibilis, cum unita essent aeternitati, sed temporalis nativitas morti et separationi temporali subdita fuit, ita quod completo circulo reditionis ad soliditatem de compositione temporali absolutoque amplexus corpore ab his motibus temporalibus veritas humanitatis, quae supra tempus est, ut divinitati unita incorrupta remanens, prout eius requirebat veritas, veritatem corporis veritati animae adunaret, ut sic, dimissa umbrosa imagine veritatis hominis, qui in tempore apparuit verus homo, ab omni temporali passione absolutus resurgeret; ut idem Iesus, supra omnes temporales motus, amplexus non moriturus, verissime resurgeret per unionem animae ad corpus supra omnem motum temporalem. Sine qua quidem unione veritas humanitatis incorruptibilis verissime absque confusione naturae divinae personae hypostatice unita non fuisset. Adiuva ingenii parvitatem ac ignorantiam tuam exemplo Christi in frumenti grano, ubi numerus grani corrumpitur, remanente essentia specifica sana, qua mediante natura multa grana resuscitat; quod si ipsum granum esset maximum atque perfectissimum, tale in terra optima atque foecundissima moriens, non tantum centesimum aut millesimum fructum afferre posset, sed tantum quantum natura speciei in sua possibilitate amplecteretur. Hoc est quidem, quod ait Veritas: Quomodo fructum afferret; multitudo enim finita est sine numero. Intellige itaque acute: humanitas enim Iesu, eo ipso, quod ad hominem Christum contracta consideratur, ob ipso etiam divinitati unita simul intelligitur; cui ut unita est, plurimum absoluta est, ut consideratur Christus verus homo illa, contracta est, ut per humanitatem homo sit; et ita humanitas Iesu est ut medium inter pure absolutum et pure contractum. Secundum hoc itaque non fuit corruptibilis, nisi secundum quid, et simpliciter incorruptibilis. Fuit igitur secundum temporalitatem, ad quam contracta fuit, corruptibilis, et secundum hoc, quod fuit absoluta a tempore, et supra tempus, et divinitati unita, incorruptibilis. Veritas autem, ut est temporaliter contracta, est quasi signum et imago veritatis supertemporalis, ita veritas corporis, temporaliter contracta, est quasi umbra veritatis corporis supertemporalis; sic et veritas animae contracta est ut umbra animae a tempore absolutae; videtur enim potius sensus aut ratio quam intellectus, dum est in tempore, ubi sine phantasmatibus non apprehendit, et supra tempus elevata intellectus est ab his liber et absolutus. Et quoniam ipsa humanitas sursum fuit in incorruptibilitate divina radicata inseparabiliter, tunc, completo motu temporali corruptibili, non potuit resolutio fieri, nisi versus radicem incorruptibilitatis. Quare post finem motus temporalis, qui mors fuit, sublatis his omnibus, quae temporaliter veritati naturae humanae accesserunt, resurrexit idem Iesus non in corpore gravi, corruptibili, umbroso, passibili et caeteris, quae temporalem compositionem consequuntur, sed in corpore vero, glorioso, impassibili, agili et immortali, ut veritas a conditionibus absoluta temporalibus requirebat. Et hanc quidem unionem necessario exposcebat ipsa veritas hypostaticae unionis humanae naturae divinae. Quapropter Iesum benedictum a mortuis resurgere oportebat, ut ipsemet ait dicens: Oportebat Christum sic pati et tertia die resurgere a mortuis.