De docta ignorantia

Ostensis his, facile est videre Christum primogenitum ex mortuis esse. Nemo enim ante ipsum resurgere potuit, quando humana natura nondum in tempore ad maximum perveniens incorruptibilitati et immortalitati fuit in Christo unita. Omnes enim impotentes erant, quousque veniret ille, qui ait: Potestatem habeo ponere animam meam et iterum sumere. Induit igitur in Christo humana natura immortalitatem, qui est primitiae dormientium. Non est autem nisi una indivisibilis humanitas et omnium hominum specifica essentia, per quam omnes particulares homines sunt homines inter se numeraliter distincti, ita ut eadem etiam humanitas sit Christi et omnium hominum, distinctione numerali individuorum inconfusa remanente. Hinc manifestum est omnium hominum, qui temporaliter ante aut post Christum fuerant aut erunt, humanitatem in Christo immortalitatem induisse. Quapropter patet rationem hanc concludere: Christus homo resurrexit; hinc omnes homines resurgent per ipsum, post omnem temporalem corruptibilitatis motum, ut sint perpetuo incorruptibiles. Et quamvis omnium hominum una sit humanitas, sunt tamen individuantia principia ipsam ad hoc vel illud suppositum contrahentia varia et diversa; ita quod in Iesu Christo erant solum perfectissima et potentissima essentiae humanitatis propinquissima, quae divinitati unita fuit, in cuius virtute potens erat Christus propria virtute resurgere; quae quidem virtus ipsa divinitate advenit, propter quod Deus ipsum a mortuis dicitur suscitasse; qui cum Deus et homo esset, propria virtute resurrexit, et nullus hominum praeter ipsum, nisi in Christi virtute, qui Deus est, poterit ad coelum resurgere. Est igitur Christus, per quem secundum humanitatem naturam immortalitatem humana natura contraxit, et per quem etiam supra tempus in suam similitudinem resurgemus cessante motu, qui penitus sub motu nati sumus; hoc erit in fine saeculorum. Christus autem, qui solum ut a matre prodiit, temporaliter natus fuit, non totum temporis fluxum in resurrectione expectavit, quia eius nativitatem tempus penitus non apprehendit. Adverte naturam immortalitatem in Christo induisse; propter quod omnes quidem sive boni sive mali resurgemus, sed non omnes immutabimur per gloriam transformantem nos in filios adoptionis per Christum Dei filium. Resurgent igitur omnes per Christum, sed non omnes ut Christus, et in ipso per unionem, nisi illi qui sunt Christi per fidem, spem et charitatem. Vides, ni fallor, nullam perfectam religionem homines ad ultimum desideratissimum pacis finem ducentem esse, quae Christum non amplectitur mediatorem et salvatorem, Deum et hominem, viam, vitam et veritatem. Age quam absona est Sarracenorum credulitas, qui Christum maximum atque perfectissimum hominem de Virgine natum et ad coelos vivum translatum affirmant, Deum negant. Obcoecati sunt profecto, quia asserunt impossibile. Verum luce clarius intellectum habenti apparere potest, etiam ex talibus praemissis, non hominem posse esse per omnia perfectissimum atque maximum, supra naturam ex virgine natum, qui simul Deus non sit. Sunt illi sine ratione crucis persecutores, eius mysteria ignorantes, cuius etiam divinam redemptionis fructum non gustabunt, nec ex lege sua Machometi, quae non aliud quam voluptatis desideria implere promittit; quae in Christi morte extincta sunt in nobis, expectant ad quae nos sperantes apprehensionem incorruptibilis gloriae anhelamus.

Fatentur pariter Iudaei cum istis Messiam maximum, perfectissimum et immortalem hominem, quem Deum negant eadem diabolica coecitate detenti; qui etiam supremam beatitudinem fruitionis Dei, secus quam nos Christi servuli, ut futuram non sperant, sic nec consequentur. Et id, quod mirabilius iudico, est, quod tam ipsi Iudaei quam Saraceni resurrectionem generalem credunt futuram, et possibilitatem per hominem, qui etiam Deus est, non admittunt. Nam, etsi diceretur, quod, cessante motu generationis et corruptionis, perfectio universi absque resurrectione esse non posset, cum natura humana sit pars una essentialis universi, sine qua non solum perfectum, sed nec universum esset, et quod propter hoc necessarium sit, si aliquando cessat motus, totum universum perire aut homines ad incorruptibilitatem resurgere, in quibus omnium mediorum natura completa est, ita ut alia animalia non sit necesse resurgere, cum homo sit ipsorum perfectio; aut si resurrectio propterea futura diceretur, ut totus homo retributionem condignam meritorum a Deo iusto recipiat; tamen ad haec super omnia necessarium est Christum hominem et Deum credi, per quem solum natura humana ad incorruptibilitatem potest pervenire. Obcoecati itaque sunt omnes resurrectionem credentes et Christum medium possibilitatis ipsius defitentes, cum resurrectionis fides sit divinitatis et humanitatis Christi et ipsius mortis ac resurrectionis affirmatio, qui primogenitus est ex mortuis, secundum praemissa. Resurrexit enim, ut ita intraret in gloriam per ascensionem ad coelos. Quem quidem ascensum arbitror intelligendum; nam cum secundum divinitatem sit ubique, ibi tamen proprius eius locus dicitur, ubi non est ulla unquam mutatio, passio, tristitia et caetera, quae temporalitati accidunt. Et hunc quidem locum aeterni gaudii et pacis supra coelos esse nominamus, licet loco non apprehensibilis nec descriptibilis aut diffinibilis existat. Ipse centrum atque circumferentia intellectualis naturae est, et, cum intellectus omnia ambiat, supra omnia est. In sanctis tamen animabus rationalibus et spiritibus intellectualibus, qui sunt coeli enarrantes gloriam eius, est requiescens quasi in templo suo. Sic igitur supra omnem locum et omne tempus ad incorruptibilem mansionem, supra omne id, quod dici potest, intelligimus Christum ascendisse, in hoc quod supra omnes coelos ascendit, ut adimpleret omnia; qui cum sit Deus, est omnia in omnibus, et ipse regnat in coelis illis intellectualibus, cum sit ipsa veritas, et non secundum locum potius in circumferentia quam centro sedens, cum sit centrum omnium rationalium spirituum, ut vita eorum. Et propter hoc intra homines hoc regnum coelorum etiam esse ipse affirmat, qui est fons vitae animarum finisque earum.