De docta ignorantia

Nicholas of Cusa

De docta ignorantia

Nicholas of Cusa (1401–1464)

De docta ignorantia (On Learned Ignorance, 1440), in three books: the absolute maximum (God), the contracted maximum (universe), and Jesus Christ. Latin text transcribed from the Rotta 1913 Bari edition.


Prologus

Liber primus

Capitulum I: Quomodo scire est ignorare.

Capitulum II: Elucidatio praeambularis subsequentium.

Capitulum III: Quod praecisa veritas sit incomprehensibilis.

Capitulum IV: Maximum absolutum incomprehensibiliter intelligitur, cum quo minimum coincidit.

Capitulum V: Maximum est unum.

Capitulum VI: Maximum est absoluta necessitas.

Ostensum est in praecedentibus omnia praeter unum maximum simpliciter eius respectu finita et terminata esse. Finitum vero et terminatum habet a quo incipit et ad quod terminatur; et quia non potest dici quod illud sit maius dato finito et finitum, ita semper in infinitum progrediendo, quoniam in excedentibus et excessis progressio in infinitum actu fieri non potest, igitur maximum esset de natura finitorum, igitur necessario est maximum actu omnium finitorum principium et finis. Praeterea nihil esse posset, si maximum simpliciter non esset; nam cum omne non maximum sit finitum, est et principiatum; erit autem necessarium quod ab alio, alioqui, si a seipso fuisset, quando non fuisset, nec in principiis et causis est, ut ex regula patet, possibile ire in infinitum.

Erit igitur maximum simpliciter, sine quo nihil esse potest.

Praeterea contrahamus maximum ad esse et dicamus: maximo esse nihil opponitur, quare nec esse nec minime esse. Quomodo igitur intelligi potest maximum non esse posse, cum minime esse sit maxime esse?

Neque quidquam intelligi potest esse sine esse. Absolutum autem esse non potest aliud quam maximum absolute.

Nihil igitur potest intelligi esse sine maximo.

Praeterea veritas maxima est maximum absolute. Maxime igitur verum est ipsum maximum simpliciter esse vel non esse, vel esse et non esse, vel nec esse nec non esse; et plura nec dici nec cogitari possunt, Qualecumque horum dixeris; maxime verum, habeo propositum. Nam habeo veritatem maximam, quae est maximum simpliciter.

Unde etsi per praemissa manifestum sit quod hoc nomen esse aut aliud, quodcumque nomen, non sit praecisum nomen maximi, quod est supra omne esse nominabile, tamen esse maxime et innominabiliter per nomen maximum super omne esse nominabile, illi convenire necesse est.

Talibus quidem et infinitis consimilibus rationibus ex superioribus docta ignorantia apertissime videt maximum simpliciter necessario esse, ita quod sit absoluta necessitas. Est autem ostensum non posse nisi unum esse maximum simpliciter, quare unum esse maximum est verissimum.

Capitulum VII: De trina et una aeternitate.

Capitulum VIII: De generatione aeterna.

Capitulum IX: De connexionis aeterna processione.

Capitulum X: Quomodo intellectus trinitatis in unitate supergreditur omnia.

Capitulum XI: Quod mathematica nos iuvet plurimum in diversorum divinorum apprehensione.

Capitulum XII: Quomodo signis mathematicalibus sit utendum in proposito.

Capitulum XIII: De passionibus lineae maximae et infinitae.

Capitulum XIV: Quomodo infinita linea sit triangulus.

Capitulum XV: Quod ille triangulus sit circulus et sphaera.

Capitulum XVI: Quomodo translative maximum se habeat ad omnia, sicut maxima linea ad lineas.

Capitulum XVII: Ex eodem profundissimae doctrinae.

Capitulum XVIII: Quomodo ex eodem manuducimur ad intellectum participationis entitatis.

Capitulum XIX: Transumptio trianguli ad trinitatem maximam.

Capitulum XX: Adhuc circa trinitatem, et quod non sit possibilis quaternitas et ultra in divinis.

Capitulum XXI: Transumptio circuli infiniti ad unitatem.

Capitulum XXII: Quomodo Dei providentia contradictoria unit.

Capitulum XXIII: Transumptio sphaerae infinitae ad actualem existentiam Dei.

Capitulum XXIV: De nomine Dei et theologia affirmativa.

Capitulum XXV: Gentiles Deum varie nominabant creaturarum respectu.

Capitulum XXVI: De theologia negativa.

Liber secundus

Prologus

Capitulum I: Correlaria praeambularia ad inferendum unum infinitum universum.

Capitulum II: Quomodo esse creaturae sit inintelligibiliter ab esse primi.

Capitulum III: Quomodo maximum complicet et explicet omnia intellectibiliter.

Capitulum IV: Quomodo universum maximum contractum tantum est similitudo absoluti.

Capitulum V: Quodlibet in quolibet.

Capitulum VI: De complicatione et gradibus contractionis universi.

Capitulum VII: De trinitate universi.

Capitulum VIII: De possibilitate sive materia universi.

Capitulum IX: De anima sive forma universi.

Capitulum X: De spiritu universorum.

Capitulum XI: Correlaria de motu.

Capitulum XII: De conditionibus terrae.

Capitulum XIII: De admirabili arte divina in mundi et elementorum creatione.

Liber tertius

Prologus

Capitulum I: Maximum ad hoc vel illud contractum, quo maius esse nequeat, esse sine absoluto non posse.

Capitulum II: Maximum contractum est et absolutum, creator et creatura.

Capitulum III: Quomodo in natura humanitatis solum est ipsum tale maximum possibile.

Capitulum IV: Quomodo ipsum est Ihesus benedictus Deus et homo.

Capitulum V: Quomodo Christus conceptus per Spiritum Sanctum natus est ex Maria virgine.

Capitulum VI: Mysterium mortis Iesu Christi.

Capitulum VII: De mysterio resurrectionis.

Capitulum VIII: Christus primitiae dormientium coelos ascendit.

Capitulum IX: Christus iudex est vivorum et mortuorum.

Capitulum X: De sententia iudicis.

Capitulum XI: Mysteria fidei.

Capitulum XII: De ecclesia.

Epistola auctoris

↑ Top of work